ସାଧନତ୍ଵଂ ମନୁଃ ପ୍ରାହ ଵେଦମୂଲଂ ସନାତନମ୍
ମନୁ କହିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ସାଧନାର ମୂଳ ହେଉଛି ଶାଶ୍ୱତ ବେଦ।
ଉପଲଭ୍ଯ ଯଥାତତ୍ତ୍ଵଂ ସ ଚ ଦର୍ଶିତଵାନୃଷିଃ
ଯଥାର୍ଥ ଭାବେ ବୁଝି, ସେ ଋଷି ଏହାକୁ ଯଥା ଅଛି ସେପରି ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି।
ନିଷ୍କାମେନ ସଦା ଵୀର କାମ୍ଯଂ ରୂପାନ୍ଵିତେନ ଚ କର୍ମଣାଂ ଫଲମାପ୍ନୋତି ନ୍ଯାଯାର୍ଜିତଧନଶ୍ଚ ଯଃ
ହେ ବୀର, ଯିଏ ନିଷ୍କାମ ଭାବରେ କାମ କରେ, ଓ ଯିଏ ଇଚ୍ଛା ସହିତ କାମ କରେ, ଦୁଇଝଣେ ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ପାଆନ୍ତି; ଯିଏ ନ୍ୟାୟ ଭାବେ ଧନ ଅର୍ଜନ କରେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ।
ଵିଭାଗଂ ବ୍ରୂହି ଦେଵେଂଦ୍ର ସଂମାନଯ ଗ୍ରହାଧିପ
ହେ ଦେବେଶ, ଆପଣ ବିଭାଗ କହନ୍ତୁ, ଏବଂ ଗ୍ରହମାନଙ୍କର ଅଧିପତିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତୁ।
ତଂ ଦେଵନିର୍ମିତଂ ଦେଶଂ ବ୍ରହ୍ମାଵର୍ତଂ ପ୍ରଚକ୍ଷତେ ।। 1.181.
ଯେଉଁ ଭୂମିକୁ ଦେବତାମାନେ ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି, ସେଠିକୁ ବ୍ରହ୍ମାବର୍ତ୍ତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ହିମଵଦ୍ଵିଂଧ୍ଯଧରଯୋର୍ଯଦଂତରମୁଦାହୃତମ୍ ଆସମୁଦ୍ରାତ୍ତୁ ଵୈ ପୂର୍ଵାଦାସମୁଦ୍ରାତ୍ତୁ ପଶ୍ଚିମାତ୍
ହିମାଳୟ ଓ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପାହାଡ଼ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି, ସେଠିକୁ କୁହାଯାଏ; ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ପୂର୍ବ ସାଗରରୁ ପଶ୍ଚିମ ସାଗର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଛି।
ତଯୋରେଵାଂତରଂ ଗିର୍ଯୋରାର୍ଯାଵର୍ତଂ ଵିଦୁର୍ବୁଧାଃ
ଯେ ଦୁଇଟି ପାହାଡ଼ ମଧ୍ୟରେ ଅଛି, ସେଠିକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଲୋକେ ଆର୍ୟାବର୍ତ୍ତ ଭାବେ ଜାଣନ୍ତି।
ଶୂଦ୍ରସ୍ତୁ ଯସ୍ମିଂସ୍ତସ୍ମିନ୍ଵା ନିଵସେଦ୍ଵୃତ୍ତିକର୍ଶିତଃ
କିନ୍ତୁ ଯଦି କୌଣସି ଶୂଦ୍ର ଦୁଃଖରେ ପୀଡିତ ହୋଇ, ସେ ଏହି ଅଞ୍ଚଳ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଠାରେ ରହିଥାଏ,
ଵିଵାହଵିଧିଵର୍ଣନମ୍ ଆଦିତ୍ଯ ଉଵାଚ ଉକ୍ତଂ ଧର୍ମସ୍ଯ ରୂପଂ ତୁ ସାଧିକାରଂ ସନାତନମ୍
ବିବାହ ପ୍ରଣାଳୀର ବିବରଣା। ଅଦିତ୍ୟ କହିଲେ: ଧର୍ମର ସ୍ୱରୂପ ଏବଂ ତାହାର ସ୍ଥାୟୀ ନିୟମ ପୂର୍ବରୁ କହାଯାଇଛି।
ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଗୃହସ୍ଥଶ୍ଚ ଵନସ୍ଥୋ ଭିକ୍ଷୁରେଵ ଚ
ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ଗୃହସ୍ଥ, ବନବାସୀ ଏବଂ ଭିକ୍ଷୁ—
ଗାଯତ୍ରୋ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ତୁ ପ୍ରାଜାପତ୍ଯୋ ଦ୍ଵିତୀଯକଃ
ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ପାଇଁ, ପ୍ରାଜାପତ୍ୟ ଦ୍ୱିତୀୟ ପଦ୍ଧତି।
ଚତ୍ଵାର ଆଶ୍ରମାଃ ପ୍ରୋକ୍ତାଃ ସଵେଦାଃ ସମଧର୍ମକାଃ
ଚାରିଟି ଆଶ୍ରମ ସହିତ ବେଦ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି, ସମସ୍ତେ ଏକ ଧର୍ମକୁ ଅନୁସରନ୍ତି।
ଗର୍ଭାଧାନମୃତୌ କାର୍ଯଂ ହୃଷ୍ଟଯୋସ୍ତୁ ସମନ୍ତ୍ରକମ୍
ଗର୍ଭାଧାନ କ୍ରିୟା ଉଚିତ ସମୟରେ, ଦୁଇଜଣ ଖୁସି ଥିବାବେଳେ ଏବଂ ମନ୍ତ୍ର ସହ କରିବା ଉଚିତ।
ସୀମନ୍ତଃ ସପ୍ତମେ ଗର୍ଭେ ଷଷ୍ଠେ ଵା ସପ୍ତମେଽପି ଵା
ସୀମନ୍ତ ଉନ୍ନୟନ ଷଷ୍ଠ ନା ଷପ୍ତମ ମାସରେ, କିମ୍ବା ସପ୍ତମ ମାସରେ ଗର୍ଭାବସ୍ଥାରେ କରିବା ଉଚିତ।
ଜାତକର୍ମାଦଯଃ ସର୍ଵେ ସଂସ୍କାରାଃ ପୁରୁଷସ୍ଯ ତୁ
ଜନ୍ମ କ୍ରିୟା ଆରମ୍ଭ କରି ସମସ୍ତ ସଂସ୍କାର ଏକ ଜଣ ପୁରୁଷ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ।
ଜାତକର୍ମେତି ତତ୍ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଗୁହ୍ଯଂ ନାମ ତଦୈଵ ତୁ
ଏହାକୁ ଜନ୍ମ କ୍ରିୟା ଭାବେ କୁହାଯାଏ; ସେହି ସମୟରେ ଗୁପ୍ତ ନାମ ଦିଆଯାଏ।
ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରାଦିସଂଯୁକ୍ତଂ ଷଷ୍ଠେଽନ୍ନପ୍ରାଶନଂ ଖଗ
ଖଗ, ଷଷ୍ଠ ମାସରେ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ଅନ୍ନପ୍ରାଶନ କରିବା ଉଚିତ।
ଅଷ୍ଟମେ ଦଶମେ ଵାପି ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯୋପନାଯନମ୍ 1.182.
ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଇଁ ଅଷ୍ଟମ କିମ୍ବା ଦଶମ ବର୍ଷରେ ଉପନୟନ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ।
ଏକାଦଶେ ଦ୍ଵାଦଶେ ଵା କାର୍ଯ କ୍ଷତ୍ରିଯଵୈଶ୍ଯଯୋଃ
କ୍ଷତ୍ରିୟ ଏବଂ ବୈଶ୍ୟ ପାଇଁ ଏକାଦଶ କିମ୍ବା ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷରେ କରିବା ଉଚିତ।
ପୁରୁଷସ୍ଯ ତଥା ଚାନ୍ଯ ଉଭଯୋଶ୍ଚ ବ୍ରଵୀମ୍ଯହମ୍
ଏଭଳି ମୁଁ ପୁରୁଷ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଦୁଇଜଣ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ କହୁଛି।
ତଥୌପନିଷଦଂ ଚାବ୍ଦଂ ଗୋଦାନଂ ଚ ସୁଵର୍ଣକମ୍
ଏଭଳି, ଉପନିଷଦ ଅଧ୍ୟୟନ ଏକ ବର୍ଷ ପାଇଁ, ଗାଈ ଦାନ ଏବଂ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦାନ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ।
ଵେଦୈକଦେଶପାଠସ୍ଯ ଉକ୍ତଂ ଗୃହ୍ଯେ ପ୍ରପଞ୍ଚକମ୍
ବେଦର ଏକ ଅଂଶ ପାଠ ଗୃହ୍ୟ ଗ୍ରନ୍ଥରେ ପଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି।
ଉଭଯୋର୍ଵା ତଥା ଚାନ୍ଯା ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ଯଥାଶ୍ରୁତମ୍
ଉଭୟ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଲୋକ ପାଇଁ, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଏବଂ ଯେପରି ଶୁଣିଛି, ସେପରି।
ତୋଷଃ ପରସ୍ପରସ୍ଯେତି ଏତାଵାନ୍ଧର୍ମସଂଗ୍ରହଃ
ପରସ୍ପର ସନ୍ତୋଷକୁ ଧର୍ମର ସାର ଭାବେ କୁହାଯାଏ।
ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଵେଦଂ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଗ୍ରଂଥାର୍ଥାନ୍ଯାନ୍ଯଥାଵିଧି ଵିଦ୍ଯାନ୍ତେଽଭୀଷ୍ଟଦାନଂ ଚ ଅନୁଜ୍ଞାତୋ ଗୃହୀ ଭଵେତ୍
ବେଦ ଶିଖିବା ପରେ, ତାର ଅର୍ଥ ବୁଝି, ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ କର୍ତବ୍ୟ ପୂରଣ କରି, ଚାହିଁଥିବା ଦାନ ପାଇଁ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ଅନୁମତି ମିଳିଲେ, ଶିଷ୍ୟ ଗୃହସ୍ଥ ହେବା ଉଚିତ।
ନିଷ୍କାସନଂ ଗୁରୁଗୃହାଦ୍ଗୃହସ୍ଥସ୍ଯ ଯଥାଭଵେତ୍
ଗୃହସ୍ଥ ପାଇଁ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ଘରରୁ ବିଦାୟ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ହେବା ଦରକାର।
ଉଦ୍ଵହେଦ୍ଵୈ ତତୋ ଭାର୍ଯାଂ ସଵର୍ଣାଂ ଲକ୍ଷଣାନ୍ଵିତାମ୍
ତାପରେ, ସେ ନିଜ ଜାତିର, ଉଚିତ ଗୁଣ ଥିବା ଜନୀକୁ ବିବାହ କରିବା ଉଚିତ।
ସ୍ଵତନ୍ତ୍ରମନ୍ଯେ ଚେଚ୍ଛନ୍ତି ହ୍ଯଧିକାରଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ 1.182.
ଯଦି କିଛି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ ନିଜ ସ୍ୱାଧୀନତା ଚାହିଁନ୍ତି, ସେମାନେ ଅଧିକାର ଚେଷ୍ଟା କରିପାରନ୍ତି।
ଉଦ୍ଵହେତ ଦ୍ଵିଜୋ ଭାର୍ଯାମସମାନାର୍ଷଗୋତ୍ରଜାମ୍
ଦ୍ୱିଜ ଜନେ ଏମିତି ଜନୀକୁ ବିବାହ କରିବା ଉଚିତ, ଯିଏ ଏକେ ଋଷି ଗୋତ୍ରର ନୁହେଁ।
ଅଷ୍ଟୌ ଵିଵାହା ଵର୍ଣାନାଂ ସଂସ୍କାରାଖ୍ଯା ଇତି ଶ୍ରୁତିଃ
ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ, ଜାତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆଠ ପ୍ରକାର ବିବାହ ଅଛି, ଯାହା ସଂସ୍କାର ନାମରେ ପରିଚିତ।