ଏତାନି ଵ୍ଯାକରଣାନି ପୁରାଣାନି ନିବୋଧ ମେ । ବ୍ରାହ୍ମଂ ପାଦ୍ମଂ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ଚ ଶୈଵଂ ଭାଗଵତଂ ତଥା
ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଏହା ରଖିଛି, ଏହି ଭାଷା-ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ପୁରାଣଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଣ — ବ୍ରାହ୍ମ, ପାଦ୍ମ, ବୈଷ୍ଣବ, ଶୈବ ଏବଂ ଭାଗବତ।
ତଥାନ୍ଯନ୍ନାରଦୀଯଂ ଚ ମାର୍କଣ୍ଡେଯଂ ଚ ସପ୍ତମମ୍ । ଆଗ୍ନେଯମଷ୍ଟମଂ ଵୀର ଭଵିଷ୍ଯଂ ନଵମଂ ସ୍ମୃତମ୍
ଆଉ ଅନ୍ୟାନ୍ୟକୁ ମଧ୍ୟ ଶୁଣ: ଆରାଦୀୟ, ସାତରେ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ; ଆଠରେ ଆଗ୍ନେୟ; ନଅରେ ବୀର, ଏହା ବଲାଯାଏ।
ଦଶମଂ ବ୍ରହ୍ମଵୈଵର୍ତ୍ତଂ ଲୈଙ୍ଗମେକାଦଶଂ ସ୍ମୃତମ୍ । ଵାରାହଂ ଦ୍ଵାଦଶଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ସ୍କାନ୍ଦଂ ଚୈଵ ତ୍ରଯୋଦଶମ୍
ଦଶମ ହେଉଛି ବ୍ରହ୍ମବୈବର୍ତ୍ତ; ଏଗାରୋ ଲୈଙ୍ଗ; ବାରୋ ଵାରାହ; ତେରୋ ସ୍କନ୍ଦ।
ଚତୁର୍ଦଶଂ ଵାମନଂ ଚ କୌର୍ମଂ ପଞ୍ଚଦଶଂ ସ୍ମୃତମ୍ । ମାତ୍ସ୍ଯଂ ଚ ଗାରୁଡଂ ଚୈଵ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଂ ଚ ତତଃ ପରମ୍
ଚୌଦୋ ହେଉଛି ଵାମନ; ପନ୍ଦରୋ କୌର୍ମ; ତା ପରେ ମାଟ୍ସ୍ୟ ଓ ଗାରୁଡ; ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ।
ଏତାନି କୁରୁଶାର୍ଦୂଲ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରାଣି ପଣ୍ଡିତୈଃ । ସାଧାରଣାନି ପ୍ରୋକ୍ତାନି ଵର୍ଣାନାଂ ଶ୍ରେଯସେ ସଦା
ହେ କୁରୁମଣ୍ଡଳର ବାଘ, ଏଗୁଡ଼ିକ ହେଲେ ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନାମକରଣ କୃତ ଧର୍ମ-ଶାସ୍ତ୍ର; ସେମାନେ ସାଧାରଣ ଓ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଉପକାରକ ଭାବରେ ଘୋଷିତ।
ଚତୁର୍ଣାମିହ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଶ୍ରୋତୁମର୍ହାଣି ସୁଵ୍ରତ । କିମିଚ୍ଛସି ମହାବାହୋ ଶ୍ରୋତୁମେଷାଂ ନୃପୋତ୍ତମ
ହେ ଲୋକନାଥ, ରାଜା ପାଇଁ ଏହି ଚାରିଟି ଶୁଣିବା ଆବଶ୍ୟକ; କି ଚାହାଁଛ ତୁମେ, ବଳଶାଳୀ? ତୁମେ ଏହା ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁ କରୁଛ କି?
ଶତାନୀକ ଉଵାଚ ଭାରତଂ ତୁ ଶ୍ରୁତଂ ଵିପ୍ର ତାତସ୍ଯାଙ୍କଗତେନ ତୁ । ରାମସ୍ଯ ଚରିତଂ ଚାପି ଶ୍ରୁତଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ସମନ୍ତତଃ
ଶତନୀକ କହିଲେ: “ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ ଶୁଣିଛି, ଓ ହୃଦୟରେ ବସନ୍ତା ଯେ ଶ୍ରବଣକରନ୍ତି ସେଙ୍କର ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଭାରତଙ୍କ କଥା ମଧ୍ୟ ଶୁଣିଛି; ମୁଁ ପଣି ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଠାରୁ ରାମଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଶୁଣିଛି।”
ପୁରାଣାନି ଚ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର ଭଵିଷ୍ଯଂ ନ ତୁ ସୁଵ୍ରତ । ପୁରାଣଂ ଵଦ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର! ଭଵିଷ୍ଯଂ କୌତୁକଂ ହି ମେ
ବ୍ରାହ୍ମଣ-ପ୍ରଧାନ ଉତ୍ତର ଦେଲା: “ହେ ସୁବ୍ରତ, ମୁଁ ଭବିଷ୍ୟତ ପୁରାଣଗୁଡ଼ିକୁ କହିବି ନାହିଁ। କହ ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ-ପ୍ରଧାନ, ଭବିଷ୍ୟତର ପୁରାଣ କହ; ମୁଁ ଜିଜ୍ଞାସୁ, ମୁଁ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛି।”
ସୁମନ୍ତୁରୁଵାଚ ସାଧୁ ସାଧୁ ମହାବାହୋ ସାଧୁ ପୃଷ୍ଟୋଽସ୍ମି ମାନଦ । ଶୃଣୁ ମେ ଵଦତୋ ରାଜନ୍ ପୁରାଣଂ ନଵମଂ ମହତ୍
ସୁମନ୍ତ କହିଲେ: “ଭଲ କହିଲା, ଭଲ କହିଲା! ହେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତୁମେ ପଚାରିଥିବାରେ ମୋତେ ଆନନ୍ଦ ଲାଗିଛି। ଏବେ ଶୁଣ ହେ ରାଜା, ଯେପରିକରେ ମୁଁ ଏହି ବିଶାଳ ନବମ ପୁରାଣ କୁ କହେ।”
ଯଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ସର୍ଵପାପେଭ୍ଯୋ ମୁଚ୍ଯତେ ମାନଵୋ ନୃପ । ଅଶ୍ଵମେଧଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଗଚ୍ଛେଦ୍ ଭାନୌ ନ ସଂଶଯଃ
ଯେ କେହି ଏହାରୁ କିଛି ଶୁଣିବ, ସେ ରାଜା ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେବ; ଏକ ଅଶ୍ୱମେଧର ଫଳ ପାଇଥିବା ପରେ ସନ୍ଦେହ ବିନା ସେ ସୂର୍ୟ-ଦେବଙ୍କଠାରେ ଯିବ।
ଇଦଂ ତୁ ବ୍ରହ୍ମଣା ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରମନୁତ୍ତମମ୍ । ଵିଦୁଷା ବ୍ରାହ୍ମଣେନେଦମଧ୍ଯେତଵ୍ଯଂ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ
ଏହି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଧର୍ମ-ନିୟମ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘୋଷିତ; ଜ୍ଞାନୀମାନେ କହନ୍ତି ଯେ ଏହିକୁ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯତ୍ନରେ ଅଧ୍ୟୟନ କରିବା ଉଚିତ।
ଶିଷ୍ଯେଭ୍ଯଶ୍ଚୈଵ ଵକ୍ତଵ୍ଯଂ ଚାତୁର୍ଵର୍ଣ୍ଯେଭ୍ଯ ଏଵ ହି । ଅଧ୍ଯେତଵ୍ଯଂ ନ ଚାନ୍ଯେନ ବ୍ରାହ୍ମଣଂ କ୍ଷତ୍ରିଯଂ ଵିନା । ଶ୍ରୋତଵ୍ଯମେଵ ଶୂଦ୍ରେଣ ନାଧ୍ଯେତଵ୍ଯଂ କଦାଚନ
ଏହାକୁ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଓ ଚାରିଟି ବର୍ଗକୁ ପଢ଼ିବାକୁ ଶିକ୍ଷା ଦେବା ଦରକାର — ବାସ୍ତବରେ କେବଳ ବର୍ଣ୍ଣମାନଙ୍କୁ; ଏହାକୁ କେହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ବା କ୍ଷତ୍ରିୟ ବାହାରେ ଥିଲେ ଛାଡି ଶିଖିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଏବଂ ଏକ ଶୂଦ୍ର କେବେ ଏହା ଅଧ୍ୟୟନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।”
ଦେଵାର୍ଚାଂ ପୁରତଃ କୃତ୍ଵା ବ୍ରାହ୍ମଣୈଶ୍ଚ ନୃପୋତ୍ତମ । ଶ୍ରୋତଵ୍ଯମେଵ ଶୂଦ୍ରୈଶ୍ଚ ତଥାନ୍ଯୈଶ୍ଚ ଦ୍ଵିଜାତିଭିଃ
ସର୍ବପ୍ରଥମେ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥାନ୍ତି, ସର୍ବୋତ୍ତମ ରାଜାଙ୍କୁ ଚାହିଁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କରିବା ଉଚିତ; ଶୂଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମାତ୍ର ସୁନିବାକୁଯୋଗ୍ୟ, ଏହିଭଳି ଉତ୍ତରାର୍ଧଜନମାନେ ମଧ୍ୟ ।
ଶ୍ରୌତଂ ସ୍ମାର୍ତଂ ହି ଵୈ ଧର୍ମଂ ପ୍ରୋକ୍ତମସ୍ମିନ୍ନୃପୋତ୍ତମ । ତସ୍ମାଚ୍ଛୂଦ୍ରୈର୍ଵିନା ଵିପ୍ରାନ୍ନ ଶ୍ରୋତଵ୍ଯଂ କଥଞ୍ଚନ
ହେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ରାଜା, ଏଠାରେ ଶ୍ରୁତି ଓ ସ୍ମୃତିକୁ ଆଇନ ଭାବରେ ଘୋଷଣା କରାଯାଇଛି; ତେଣୁ ଶୂଦ୍ର ଛାଡ଼ି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସଠିକ ଭାବେ ଶିକ୍ଷା ମିଳିବାକୁ ସମର୍ଥ ହେବେ ନାହିଁ ।
ଇଦଂ ଶାସ୍ତ୍ରମଧୀଯାନୋ ବ୍ରାହ୍ମଣଃ ସଂଶିତଵ୍ରତଃ । ମନୋଵାଗ୍ଦେହଜୈର୍ନିତ୍ଯଂ କର୍ମଦୋଷୈର୍ନ ଲିମ୍ପତେ
ଏହି ଶାସ୍ତ୍ର ଅଧ୍ୟୟନ କରୁଥିବା ଏବଂ ସଙ୍କଳ୍ପରେ ଅଦ୍ୟୟୀ, ଯିଏ ନିରନ୍ତର ମନ, ମାନ୍ତ୍ର ଓ ଦେହ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରଖିଥାଏ ଏବଂ ପାପକାର୍ଯ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଦୁଷିତ ହୁଏ ନାହିଁ।
ଶୃଣ୍ଵନ୍ତି ଚାପି ଯେ ରାଜନ୍ ଭକ୍ତ୍ଯା ଵୈ ବ୍ରାହ୍ମଣାଦଯଃ । ମୁଚ୍ଯନ୍ତେ ପାତକୈଃ ସର୍ଵୈର୍ଗଚ୍ଛନ୍ତି ଚ ଦିଵଂ ପ୍ରଭୋ
ହେ ରାଜା, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କଠାରୁ ଭକ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଶୁଣୁଥିବା ଲୋକମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସ୍ବର୍ଗକୁ ଯାନ୍ତି, ମୋର ପ୍ରଭୁ।
ଶ୍ରାଵଯେଚ୍ଚାପି ଯୋ ଵିପ୍ରଃ ସର୍ଵାନ୍ଵର୍ଣାନ୍ନୃପୋତ୍ତମ । ସ ଗୁରୁଃ ପ୍ରୋଚ୍ଯତେ ତାତ ଵର୍ଣାନାମିହ ସର୍ଵଶଃ
ହେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ରାଜା, ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷା ଦେଉଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଗୁରୁ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ତାଙ୍କୁ ବିନା ଅପବାଦର ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ପାଇଁ ଘୋଷଣା କରାଯିବା ଉଚିତ।
ସ ପୂଜ୍ଯଃ ସର୍ଵକାଲେଷୁ ସର୍ଵୈର୍ଵର୍ଣୈର୍ନରାଧିପ । ପୃଥିଵୀଂ ଚ ତଥୈଵେମାଂ କୃତ୍ସ୍ନାମେକୋଽପି ସୋଽର୍ହତି
ହେ ସାର୍ବଭୌମ, ସେହି ବେଳେ ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ସେ ସବୁ ସମୟରେ ସମ୍ମାନ କରାଯିବା ଉଚିତ; ତାହା ଏକାଙ୍କରେ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀକୁ ଧରିବା ଯୋଗ୍ୟତା ରହିଛି।
ଇଦଂ ସ୍ଵସ୍ତ୍ଯଯନଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠମିଦଂ ବୁଦ୍ଧିଵିଵର୍ଧନମ୍ । ଇଦଂ ଯଶସ୍ଯଂ ସତତମିଦଂ ନିଃଶ୍ରେଯସଂ ପରମ୍
ଏହା ହେଉଛି ମଙ୍ଗଳମୟ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ପାଠ, ସର୍ବୋତ୍ତମ; ଏହା ବୁଦ୍ଧିକୁ ବୃଦ୍ଧି କରେ; ଏହା ସଦା ପ୍ରଶଂସାର ଉତ୍ସ ଓ ଉତ୍ତମ କଲ୍ୟାଣର ମୂଳ।
ଅସ୍ମିନ୍ଧର୍ମୋଽଖିଲେନୋକ୍ତୋ ଗୁଣଦୋଷୌ ଚ କର୍ମଣାମ୍ । ଚତୁର୍ଣାମପି ଵର୍ଣାନାମାଚାରଶ୍ଚାପି ଶାଶ୍ଵତଃ
ଏହି ଧର୍ମରେ କ୍ରିୟାର ଗୁଣ ଓ ଦୋଷ, ଚାରିଟି ବର୍ଣ୍ଣଙ୍କର ଆଚରଣ ଓ ତାହାଙ୍କର ବ୍ୟବହାର ବର୍ଣ୍ଣିତ — ଏହା ସମସ୍ତ ଶାଶ୍ବତ।
ଆଚାରଃ ପ୍ରଥମୋ ଧର୍ମଃ ଶ୍ରୁତ୍ଯୁକ୍ତଶ୍ଚ ନରୋତ୍ତମ । ତସ୍ମାଦସ୍ମିନ୍ସମାଯୁକ୍ତୋ ନିତ୍ଯଂ ସ୍ଯାଦାତ୍ମଵାନ୍ଦ୍ଵିଜଃ
ଆଚାର୍ଯ୍ୟ (ଆଚାର) ପ୍ରାଥମିକ ଧର୍ମ; ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ୟକ୍ତି ଶୁଣିଥିବା ପ୍ରତ୍ୟୟ ଅନୁଯାୟୀ କଥା କହେ; ସେହିପରି ଆଚରଣରେ ସ୍ଥାପିତ ଦ୍ୱିଜ ଜନେ ସବୁବେଳେ ନିଜକୁ ସ୍ୱୟଂ-ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ବୋଲି ମନେ କରିବା ଚାହିଁ।
ଆଚାରାଦ୍ଵିଚ୍ଯୁତୋ ଵିପ୍ରୋ ନ ଵେଦଫଲମଶ୍ନୁତେ । ଆଚାରେଣ ଚ ସଂଯୁକ୍ତଃ ସମ୍ପୂର୍ଣଫଲଭାକ୍ସ୍ମୃତଃ
ଶୁଭ ଆଚାର୍ଯ୍ୟରୁ ବାହାରି ଯାଇଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ବେଦର ଫଳ ଲାଭ କରେନାହିଁ; ଯେ ଆଚାରରେ ଜଡିତ, ସେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିଣାମରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରୁଥିବା ଗଣାଯାଏ।
ଏଵମାଚାରତୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଧର୍ମସ୍ଯ ମୁନଯୋ ଗତିମ୍ । ସର୍ଵସ୍ଯ ତପସୋ ମୂଲମାଚାରଂ ଜଗୃହୁଃ ପରମ୍
ପରମାଚାର ନେୟାରେ ଓଡ଼ିଆ: ଯେ ସନ୍ୟାସୀମାନେ ଏହି ପ୍ରକାରର ଆଚାରରେ ଚାଲୁଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ଚଳନକୁ ଦେଖି ତପସ୍ୟାର ମୂଳ ଆଖ୍ୟାତ ହୋଇଥିଲା—ସେମାନେ ଉକ୍ତ ପ୍ରଥମ ଆଚାରକୁ ବୁଝିସାରିଥିଲେ।
ଅନ୍ଯେ ଚ ମାନଵା ରାଜନ୍ନାଚାରଂ ସଂଶ୍ରିତା ସଦା । ଏଵମସ୍ମିନ୍ପୁରାଣେ ତୁ ଆଚାରସ୍ଯ ତୁ କୀର୍ତନମ୍
ହେ ରାଜା, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ସଦା ଆଚାରର ଉପରେ ନିର୍ଭରକ; ତେଣୁ ଏହି ପୁରାଣରେ ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ଆଚାରର ପ୍ରଶଂସା ଓ ବିବରଣୀ ରହିଛି।
ଵୃତ୍ତାନ୍ତାନି ଚ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ତଥା ଚୋକ୍ତାନି ପଣ୍ଡିତୈଃ । ତ୍ରିଲୋକ୍ଯାସ୍ତୁ ସମୁତ୍ପତ୍ତିଃ ସଂସ୍କାରଵିଧିରୁତ୍ତମଃ । ଶ୍ରଵଣଂ ଚେତିହାସସ୍ଯ ଵିଧାନଂ କଥ୍ଯତେ ନୃପ
ରାଜାଙ୍କୁ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ବ୍ୟାଖ୍ୟାକର୍ତ୍ତାମାନେ କିଥା କହିଛନ୍ତି, ସେହି କଥା ଏବଂ ପରିଚୟଗୁଡିକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଏ; ତିନୋଟିଜଗତର ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ସଂସ୍କାରର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦ୍ଧତି ଦିଆଯାଇଛି, ସୁଣିବାର ପ୍ରକ୍ରିୟା ଓ ଇତିହାସ ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ, ହେ ରାଜା।
ତଥାସ୍ମିନ୍କଥ୍ଯତେ ରାଜନ୍ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଵାଚକସ୍ଯ ତୁ । ଵ୍ରତଚର୍ଯାଶ୍ରମାଚାରାଃ ସ୍ନାତକସ୍ଯ ପରୋ ଵିଧିଃ
ହେ ରାଜା, ଏହି ଭାବେ ବକ୍ତାଙ୍କର ମହତ୍ତ୍ୱ ବିବର୍ଣ୍ଣିତ: ବ୍ରତ ସଂରକ୍ଷଣ, ଆଶ୍ରମ ଙ୍କ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଓ ସ୍ନାତକଙ୍କ ପାଇଁ ଉଚିତ ଆଚାର ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଛି।
ଦାରାଦିଗମନଂ ଚୈଵ ଵିଵାହାନାଂ ଚ ଲକ୍ଷଣମ୍ । ପୁଂସାଂ ଚ ଲକ୍ଷଣଂ ରାଜନ୍ଯୋଷିତାଂ ଚାତ୍ର କଥ୍ଯତେ
ଗୃହସ୍ଥ ଲୋକମାନଙ୍କ ବ୍ୟବହାର ବିଷୟରେ—ନାରୀଙ୍କର ଆଗମନ ଓ ବିଚ୍ଛେଦ, ଶାଦୀର ପ୍ରତୀକ ଓ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଓ ରାଜାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗ୍ରହୀତ ଲୋକଙ୍କ ଲକ୍ଷଣ—ସବୁଠାରୁ ଏଠାରେ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି।
ମହାଯଜ୍ଞଵିଧାନଂ ଚ ଶାସ୍ତ୍ରକଲ୍ପଂ ଚ ଶାଶ୍ଵତମ୍ । ପୃଥିଵ୍ଯା ଲକ୍ଷଣଂ ତାତ ଦେଵାର୍ଚାଯାଃ ସୁଲକ୍ଷଣମ୍
ମହାୟଜ୍ଞ ପାଇଁ ନିୟମ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରର ଶାଶ୍ୱତ ୱ୍ୟବସ୍ଥା ଦିଆଯାଇଛି; ହେ ସନାତନ, ପୃଥିବୀର ଲକ୍ଷଣ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜାର ସହଜ ପଦ୍ଧତି ବର୍ଣ୍ଣିତ।
ଵୃତ୍ତୀନାଂ ଲକ୍ଷଣଂ ଚୈଵ ସ୍ନାତକସ୍ଯ ଵ୍ରତାନି ଚ । ଭକ୍ଷ୍ଯାଭକ୍ଷ୍ଯଂ ଚ ଶୌଚଂ ଚ ଦ୍ରଵ୍ଯାଣାଂ ଶୁଦ୍ଧିରେଵ ଚ
କାର୍ଯ୍ୟର ଲକ୍ଷଣ, ସ୍ନାତକଙ୍କର ବ୍ରତ, କେଉଁଠି ଖାଇବା ଓ ଏବଂ ଏଡ଼ିବା ଉଚିତ, ପବିତ୍ରତାର ନିୟମ ଓ ଧନର ସଠିକ ଅବସ୍ଥା—ସବୁ କଥା ଏଠାରେ ଦିଆଯାଇଛି।
ସ୍ତ୍ରୀଧର୍ମଯୋଗସ୍ତାପସ୍ଯଂ ମୋକ୍ଷଃ ସଂନ୍ଯାସ ଏଵ ଚ । ରାଜ୍ଞଶ୍ଚ ଧର୍ମୋ ହ୍ଯଖିଲଃ କାର୍ଯାଣାଂ ଚ ଵିନିର୍ଣଯଃ
ନାରୀଙ୍କର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ହେଉଛି ସଂଯୋଗ ଓ ପାଋଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ (ଚାସ୍ତିଟି); ମୋକ୍ଷ ତପସ୍ୟା ଓ ସାନ୍ନ୍ୟାସରେ ଅଛି; ରାଜାଙ୍କ ପାଇଁ, ସମସ୍ତ ଧର୍ମ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଷୟର ନିଷ୍ପତ୍ତି ଏବଂ ସମାଧାନ ମନାଯାଏ।