ଵାଲଖିଲ୍ଯାଦଯୋ ଯେ ଚ ସର୍ଵାଶ୍ରମନିଵାସିନଃ
ବାଲଖିଲ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଆଶ୍ରମରେ ବସୁଥିବା ସମସ୍ତ ଲୋକ—
ଯୋ ଯଜ୍ଞ ଇତି ଵିପ୍ରେଂଦ୍ରୈରର୍ଚ୍ଯତେ ସୁଖମୀପ୍ସୁଭିଃ
ଯିଏ 'ଯଜ୍ଞ' ବୋଲି ଚିହ୍ନିତ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ମାନବମାନେ ଯେଉଁମାନେ ସୁଖ ଆଶା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି—
ଯଂ ଵେଦଵିଦୋ ଗାଯଂତି ଵେତ୍ତାରଂ ଯଜ୍ଞଦାଯି ନମ୍ 1.159.
ଯାହାକୁ ବେଦ ଜାଣିଥିବା ଲୋକମାନେ ଗାନ କରନ୍ତି, ଯିଏ ଯଜ୍ଞ ଦେଇଥାଏ, ଯିଏ ସବୁକିଛି ଜାଣେ, ସେଠାରେ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ—
ମୁଦଂ ଲେଭେ ସହାଦିତ୍ଯା ସୁଖଂ ଚ ପରମଂ ଵିଭୋ
ସେ ଆଦିତ୍ୟମାନେ ସହିତ ଆନନ୍ଦ ଓ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସୁଖ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ, ହେ ପ୍ରଭୁ—
ମଧୁପିଂଗଲୋ ମହାବାହୁଃ କଂବୁଗ୍ରୀଵୋ ହସନ୍ନିଵ
ମଧୁପିଙ୍ଗଳ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ, ଶଂଖ ନଳିଆ ଗଳା, ହସୁଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ—
ସ ଉଵାଚ ମହାତେଜାଃ କଶ୍ଯପଂ ଚର୍ଷିସତ୍ତ ମମ୍
ସେ ତେଜସ୍ବୀ ମହାପୁରୁଷ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ, ଯିଏ ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, କହିଲେ—
ଦତ୍ତ୍ଵା ଵରଂ ପୁରା ଵିପ୍ର ଵିରଂଚସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ପୂର୍ବେ ମହାତ୍ମା ବିରଞ୍ଚିଙ୍କୁ ଏକ ବର ଦେଇଥିଲେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ—
ଏଵମାରାଧ୍ଯ ଦେଵେଶଂ ବ୍ରହ୍ମା ସୃଷ୍ଟିମଵାପ୍ତଵାନ୍
ଏଭଳି ଦେବତାମାନଙ୍କ ନାଥଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ବ୍ରହ୍ମା ସୃଷ୍ଟିର ଅଧିକାର ପାଇଥିଲେ—
ଇତି ଶ୍ରୀଭଵିଷ୍ଯେ ମହାପୁରାଣେ ବ୍ରାହ୍ମେ ପର୍ଵଣି ସପ୍ତମୀକଲ୍ପେ ଉଭଯସପ୍ତମୀମହାତ୍ମ୍ଯେ ସୂର୍ଯାଵତାରଵର୍ଣନଂ ନାମୈକୋନଷଷ୍ଟ୍ଯୁତ୍ତରଶତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି ଶ୍ରୀଭବିଷ୍ୟ ପୁରାଣର ବ୍ରାହ୍ମ ପର୍ବରେ, ସପ୍ତମୀ କଳ୍ପରେ, ଉଭୟ ସପ୍ତମୀର ମହିମା ବିଷୟରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅବତାର ବର୍ଣ୍ଣନା ନାମକ ଏକଶଉଣ୍ଠିଅଠ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ସୂର୍ଯାଵତାରଵର୍ଣନମ୍ ବ୍ରହ୍ମାଦଯୋଽପି ଯଂ ନିତ୍ଯଂ ପୂଜଯଂତି ଵିଧାନତଃ
ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ନିୟମିତ ଭାବେ ତାଙ୍କୁ ବିଧିମତ ଭାବେ ପୂଜା କରନ୍ତି—
ବ୍ରହ୍ମା ଵିଷ୍ଣୁଃ ସୁରା ବ୍ରହ୍ମଂସ୍ତମାରାଧ୍ଯ ଦିଵାକରମ୍
ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଦେବତାମାନେ, ବ୍ରହ୍ମ ଯାହାକୁ ପୂଜା କରିଛନ୍ତି, ସେହି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ—
କଵିଷ୍ଣୂ କୁରୁଶାର୍ଦୂଲ ଜଗ୍ମତୁସ୍ତୌ ହିମାଚଲମ୍
କବି ଓ ବିଷ୍ଣୁ, ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ହିମାଳୟ ପର୍ବତକୁ ଗଲେ—
ଗୋପତେରଂତିକଂ ଵୀର ପ୍ରହୃଷ୍ଟୌ ଵିଭୁଦର୍ଶନେ
ଗୋପତେର ନିକଟକୁ, ହେ ବୀର, ଦେବତାମାନେ ଦେଖି ଆନନ୍ଦିତ ହେଇ—
ଦଦୃଶତୁର୍ମହାତ୍ମାନଂ ଚଂଦ୍ରାର୍ଧକୃତଶେଖରମ୍
ସେମାନେ ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଚନ୍ଦ୍ରାର୍ଧ ମୁକୁଟ ଅଲଙ୍କୃତ ଥିଲା—
ଆର୍ଚ୍ଯୋଚତୁର୍ମହାତ୍ମାନଂ କଵିଷ୍ଣୂ ତଂ ତ୍ରିଲୋଚନମ୍
କବି ଓ ବିଷ୍ଣୁ, ସେହି ମହାତ୍ମା, ତିନି ଆଖି ବିଶିଷ୍ଟଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ—
ଶ୍ରୁତ୍ଵୋଵାଚ ତଯୋର୍ଵାକ୍ଯଂ କଂଜଜସ୍ଯାଚ୍ଯୁତସ୍ଯ ଚ
ସେମାନଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, କମଳଜ ଓ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କର—
ଉଵାଚ ମଧୁରଂ ଵାକ୍ଯଂ ଶିକ୍ଷାକ୍ଷରସମନ୍ଵିତମ୍
ସେ ମଧୁର ଭାଷାରେ, ଶିକ୍ଷାଦାୟକ ଶବ୍ଦରେ ଭରିଥିବା କଥା କହିଲେ।
କିମାରାଧ୍ଯ ରଵିଂ ପ୍ରାପ୍ତୌ ସର୍ଵଦେଵଵରଂ ଵିଭୁମ୍
ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ ଆମେ କିପରି ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରିଲୁ?
ଦୃଷ୍ଟଵଂତୌ ପରଂ କିଂଚିଦ୍ରୂପଂ ଦେଵସ୍ଯ ଶଂକରମ୍ 1.160.୧
ଆମେ ଦେବତା ଶଙ୍କରଙ୍କର ଏକ ଅତ୍ୟୁତ୍କୃଷ୍ଟ ରୂପ ଦେଖିଛୁ।
ନିଶମ୍ଯ ଵଚନଂ ଵୀର ଶଂକରସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ଶୂର୍ବୀର ଓ ମହାତ୍ମା ଶଙ୍କରଙ୍କର କଥା ଶୁଣି,
ନ ତତ୍ପଶ୍ଯାଵହେ ରୂପଂ ଯତ୍ତତ୍ପରମମଦ୍ଭୁତମ୍
ସେ ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ରୂପଟିକୁ ଆମେ ଦେଖିପାରୁନାହିଁ।
ତସ୍ମାଦାରାଧଯାମୋ ହି ଏକୀଭୂଯ ଵିଭାଵସୁମ୍
ତେଣୁ ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଵଚନଂ ଵୀର କଂଜଜାଚ୍ଯୁତଯୋର୍ହରଃ
ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ପଦ୍ମରେ ଜନ୍ମିଥିବା ଓ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ଶୂର୍ବୀର ହରି,
ଅଥ ତେ ରାଜଶାର୍ଦୂଲ ଵିଵିଗୋଗତଯୋ ନୃପ
ତାପରେ, ରାଜାଶାର୍ଦୂଳ, ସେ ସମସ୍ତେ ଦୃଢ଼ ମନେ ନିଷ୍ପତ୍ତି କଲେ।
ତମାସାଦ୍ଯ ନଗଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଶୃଂଗୈସ୍ତ୍ରିଭିରଲଂକୃତମ୍
ସେମାନେ ତିନିଟି ଶିଖର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ପବିତ୍ର ପାହାଡ଼କୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଆରାଧନାଯ ଵିଧିଵଦ୍ଯତ୍ନଂ ଚକ୍ରୁର୍ଵିଭାଵସୋଃ
ସେମାନେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଉତ୍ସାହରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।
ଦିଵ୍ଯଵର୍ଷସହସ୍ରାଂତେ ତପଂତଃ ସଂସ୍ଥିତା ନଗେ
ଦେବତାଙ୍କର ହଜାର ବର୍ଷ ଶେଷରେ, ସେମାନେ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ରହିଲେ।
ସ୍ଥାଣୁଵତ୍ସଂସ୍ଥିତୋ ଭୂମାଵୂର୍ଧ୍ଵବାହୁସ୍ତ୍ରିଲୋଚନଃ
ତିନିଟି ଆଖି ଓ ଉଠାଯାଇଥିବା ହାତ ସହିତ, ଭୂମିରେ ଦଣ୍ଡ ଭଳି ଦଢ଼ ହୋଇ ଦଉଡ଼ି ରହିଲେ।
ଏଵଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରାଂତେ ତପଶ୍ଚକ୍ରୁଃ ସୁଦାରୁଣମ୍ 1.160.
ଏଭଳି ହଜାର ବର୍ଷ ଶେଷରେ, ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ତପସ୍ୟା କଲେ।
ଅଥ ବ୍ରହ୍ମେଶଵିଷ୍ଣୂନାଂ କୁର୍ଵତାଂ ତପ ଉତ୍ତମମ୍
ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା, ଶିବ ଓ ବିଷ୍ଣୁ ଉତ୍ତମ ତପସ୍ୟା କରୁଥିବାବେଳେ,