ସହସ୍ରଜିହ୍ଵଂ ଭାସ୍ଵଂତଂ ସହସ୍ରମୁକୁଟଂ ପ୍ରଭୁମ୍
ହଜାର ଜିହ୍ବା, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରୂପ, ହଜାର ମୁକୁଟ ଧାରଣ କରୁଥିବା ପ୍ରଭୁ,
ସଵନଂ ଭଵନଂ ଚୈଵ ହଵ୍ଯଂ ହୋତାରମେଵ ଚ
ଯିଏ ହବି, ଗୃହ, ହବ୍ୟ, ଓ ହୋତା ନିଜେ,
ଶ୍ରୋତ୍ରିଯଂ ଶୂର୍ପମୁସଲଂ ପ୍ରୋକ୍ଷଣଂ ଦକ୍ଷିଣାଯନମ୍
ଶ୍ରୋତ୍ରିୟ, ଝାଲି, ମୁସଳ, ପ୍ରୋକ୍ଷଣ, ଦକ୍ଷିଣାୟନ,
ଯୂପଂ ସମିତ୍ସ୍ରୁଵଂ ଦର୍ଵୀଂ ମୁସଲୋଲୂଖଲାନି ଚ
ଯୂପ, ସମିଧ, ସ୍ରୁଚି, ଦାର୍ଭି, ମୁସଳ ଓ ଉଲୂଖଳ ମଧ୍ୟ
ରହସ୍ଯାନି ପ୍ରମାଣାନି ସ୍ଥାଵରାଣି ଚରାଣି ଚ
ଯଜ୍ଞମଞ୍ଚ, ଅରଣି କାଠ, ଉପକରଣ, ମୁସଳ ଓ ମୁଢ଼ିଆ ଭଳି ଗୁପ୍ତ ଓ ପ୍ରମାଣ ସାମଗ୍ରୀ, ଯେଉଁମାନେ ଚଳାଚଳ ଓ ଅଚଳ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଜୀବରେ ରହିଛନ୍ତି।
ମଂତ୍ରଯଜ୍ଞଵହଂ ଵହ୍ନିଭାଗଂ ଭାର୍ଗଵମେଵ ଚ
ଯେଉଁ ଅଗ୍ନି ମନ୍ତ୍ର ଓ ଯଜ୍ଞ ଧାରଣ କରେ, ଏବଂ ଭାର୍ଗବଙ୍କ ଅଂଶ ଅଟୁଟ ରହିଛି,
ଆଯୁର୍ଵେଦଵିଦୋ ଵିପ୍ରା ଯଜଂତେ ଶାଶ୍ଵତଂ ଵିଭୁମ୍ 1.158.
ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଆୟୁର୍ବେଦ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ଶାଶ୍ୱତ ଓ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି।
ପ୍ରାହୁର୍ଭାଵସହସ୍ରାଣି ସମତୀତାନ୍ଯନେକଶଃ
ସେମାନେ କହନ୍ତି, ହଜାର ହଜାର ଜନ୍ମ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଭିନ୍ନ ଭାବେ ଅତିତ ହୋଇଯାଇଛି।
ଯତ୍ପୃଚ୍ଛସି ମହାରାଜ ପୁଣ୍ଯାଂ ଦିଵ୍ଯାଂ କଥାଂ ଶୁଭାମ୍
ହେ ମହାରାଜ, ଆପଣ ଯେଉଁ ପବିତ୍ର, ଦିବ୍ୟ ଓ ଶୁଭ କଥା ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛନ୍ତି,
ତାମହଂ ତ୍ଵଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶୃଣୁ ସର୍ଵମଶେଷତଃ
ସେଇ କଥା ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ କହିବି, ସବୁ କଥା ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ବହୁଶଃ ସର୍ଵଭୂତାତ୍ମା ସ୍ଵଯଂ ସମଭିଜାଯତେ
ବାରମ୍ବାର ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଆତ୍ମା ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
ତୁଷ୍ଟୋ ଦତ୍ତ୍ଵା ଵରଂ ଵୀର ଵିରଞ୍ଚସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ଯେତେବେଳେ ବିରଞ୍ଚି ମହାପୁରୁଷ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ସେ ଚାହିଁଲେ ଦୟାକରି ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ସ ସ ଯାତି ଵିନାଶଂ ଵୈ ତତ୍କ୍ଷଣାଦେଵ ଭାରତ
କିନ୍ତୁ, ହେ ଭାରତ, ସେ ଆଶୀର୍ବାଦ ତୁରନ୍ତ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।
ଜଗାମ କଶ୍ଯପାଭ୍ଯାଶେ ଶୋକଵ୍ଯାକୁଲିତେକ୍ଷଣା
ସେ ଦୁଃଖ ଓ ଶୋକରେ ଭରିଥିବା ଦୃଷ୍ଟି ସହ କଶ୍ୟପଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ଆଦ୍ଯଂ ଦେଵଗୁରୁଂ ଵିପ୍ରଂ ଦିଵ୍ଯଂ ତ୍ରିଷଵଣାଂବୁଭିଃ
ସେ ପ୍ରାଚୀନ ଦେବଗୁରୁ, ଦିବ୍ୟ ଓ ତିନିବେଳି ଜଳ ସ୍ନାନରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ,
ନ୍ଯସ୍ତଦଣ୍ଡଶ୍ରିଯା ଯୁକ୍ତଂ ବଦ୍ଧକୃଷ୍ଣାଜିନାଂବରମ୍
ତ୍ୟାଗୀଙ୍କ ଦଣ୍ଡ ର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଓ କଳା କୃଷ୍ଣାମୃଗ ଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ,
ହୁତାଶମିଵ ଦୀଵ୍ଯନ୍ତଂ ତପନ୍ତମିଵ ଭାସ୍କରମ୍ 1.158.
ଯଜ୍ଞ ଅଗ୍ନି ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତାପଦାୟକ।
ଶୋକଗଦ୍ଗଦଯା ଵାଚା ଇଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ଶୋକରେ ଗଳା ଅଟକିଯିବା କଣ୍ଠରେ ସେ ଏହି କଥା କହିଲେ:
ଜାତୋଜାତୋ ହି ମେ ପୁତ୍ରଃ ସଦ୍ଯ ଏଵ ଵିନଶ୍ଯତି
ମୋ ପାଖରେ ପୁଅ ହେଲେ ସେ ସହସା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଯାଏ।
ଚକାର ଗମନେ ବୁଦ୍ଧିଂ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ପ୍ରତି ପ୍ରଭୋ
ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକକୁ ଯିବାକୁ ମନସ୍କଲେ, ହେ ପ୍ରଭୁ।
ତଦ୍ଵାକ୍ଯ ମୁକ୍ତଂ ତଂ ସର୍ଵଂ ଯଦୁକ୍ତଂ ତସ୍ଯ ଜାଯଯା
ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ କଥା କହିଥିଲେ, ସେଗୁଡିକୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ତାଙ୍କୁ ଜଣାଇଦିଆଗଲା।
ପୁତ୍ର ଗଚ୍ଛାମ ସଦନଂ ଭାନୋଃ ପରମଦୁର୍ଲଭମ୍
ପୁଅ, ଚଳ, ଆମେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଗୃହକୁ ଯିବା, ଯାହା ପ୍ରାପ୍ତ କରିବା ବହୁତ କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ।
ଵେଧା ଜଗାମ ଭଵନମାଦିତ୍ଯସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ମହାତ୍ମା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ଗୃହକୁ ଗଲେ।
ତେ ମୁହୂର୍ତେନ ସଂପ୍ରାପ୍ତାଃ ସୂର୍ଯଲୋକଂ ସୁଵର୍ଚସମ୍
ସେମାନେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସୂର୍ଯ୍ୟଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଆଦିତ୍ଯଂ ପ୍ରଷ୍ଟୁମିଚ୍ଛଂତି ତେଜସାଂ ରାଶିମୁତ୍ତମମ୍
ସେମାନେ ତେଜର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସମୂହ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପଚାରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ।
ଷଟ୍ପଦୋଦ୍ଗୀତନିନଦାଂ ସାଭଗୈସ୍ତୁ ସମୀରିତାମ୍
ସେଠାରେ, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀମାନେ ମଧୁମକ୍ଷିକାର ଗୁଞ୍ଜନ ଓ ସାମଗାନ ଶୁଣିଲେ।
ତୁଷ୍ଟୁଵୁଃ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରଂ ଵିତତେଷୁ ଚ କର୍ମସୁ 1.158.
ସେମାନେ କର୍ମରେ ନିପୁଣ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ଘୋଷେଣ ପରମର୍ଷୀଣାଂ ସର୍ଵଂ ତତ୍ର ନିନାଦିତମ୍
ମହାର୍ଷିମାନଙ୍କର ଧ୍ୱନିରେ ସେଠାରେ ସବୁଠି ଗୁଞ୍ଜିଉଠିଲା।
ଅଷ୍ଟାଦଶପୁରାଣଜ୍ଞୈଃ ସର୍ଵଵିଦ୍ଯାଵିଶାରଦୈଃ
ଅଠାରୋଟି ପୁରାଣ ଜାଣିଥିବା ଏବଂ ସମସ୍ତ ବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଲୋକମାନେ ସେଠାରେ ଥିଲେ।
ଲୋକାଯତିକମୁଖ୍ଯୈଶ୍ଚ ତୁଷ୍ଟୁଵୁଃ ସୂର୍ଯମୀରିତମ୍
ଲୋକାୟତିକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ମଧ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ସ୍ତୁତି କଲେ।