ନିଦ୍ରା ହ୍ଯାକାଶଯୋନିଶ୍ଚ ଜଲାଶ୍ରଯେ ପ୍ରଵର୍ତତେ
ନିଦ୍ରା ନିଶ୍ଚୟ ଆକାଶରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ଏବଂ ଜଳକୁ ଆଧାର କରି କାର୍ଯ୍ୟ କରେ।
ଗ୍ରାମାଶ୍ଚ ଵିଷଯାଶ୍ଚୈଵ ଯସ୍ଯ ଵୀର୍ଯଂ ପ୍ରଵର୍ତିତମ୍
ଗ୍ରାମ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗବସ୍ତୁମାନେ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଚଳିତ ହୁଅନ୍ତି।
ସ କଥଂ ଦେଵଦେଵେଶୋ ଗର୍ଭମେଷ୍ଯତି ଚାଂଶୁମାନ୍
ସେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେବତାମାନଙ୍କର ନାୟକ କିପରି ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିବେ?
ଏଵଂ ମେ ସଂଶଯୋ ବ୍ରହ୍ମନ୍ନେଷ ମେ ଵିସ୍ମଯୋ ମହାନ୍ 1.157.
ଏହିପରି ମୋର ସନ୍ଦେହ, ଏହି ମୋର ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ।
ଆଶ୍ଚର୍ଯଂ ପରମଂ ପୃଚ୍ଛେ ତ୍ଵାମହଂ ଭାସ୍କରସ୍ଯ ଵୈ
ଭାସ୍କର ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଏହି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ବିଷୟରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ପଚାରୁଛି।
ଏତଦାଶ୍ଚର୍ଯମାଖ୍ଯାନଂ କଥଯସ୍ଵ ମହାମୁନେ
ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଗଳ୍ପଟି ମୋତେ କହ, ହେ ମହାମୁନି।
ଇତି ଶ୍ରୀଭଵିଷ୍ଯେ ମହାପୁରାଣେ ବ୍ରାହ୍ମେ ପର୍ଵଣି ସପ୍ତମୀକଲ୍ପେ ସୌରଧର୍ମେ ସୂର୍ଯାଵତାରକଥାପ୍ରସ୍ତାଵଵର୍ଣନଂ ନାମ ସପ୍ତପଂଚାଶଦୁତ୍ତରଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀଭବିଷ୍ୟ ମହାପୁରାଣର ବ୍ରାହ୍ମ ପର୍ବରେ ସପ୍ତମୀ କଳ୍ପର ସୌରଧର୍ମରେ ସୂର୍ଯ୍ୟାବତାର କଥାର ଆରମ୍ଭ ବର୍ଣ୍ଣନା ନାମକ ଏକଶତ ପଞ୍ଚପଚାଶିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
ସୌରଧର୍ମେଷୁ ସୂର୍ଯୋତ୍ପତ୍ତିଵର୍ଣନମ୍ ସୁମଂତୁରୁଵାଚ ପ୍ରଶ୍ନଭାରୋ ମହାଂସ୍ତାତ ତ୍ଵଯୋକ୍ତୋ ରଶ୍ମିମାଲିନି
ସୌରଧର୍ମରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉତ୍ପତ୍ତିର ବର୍ଣ୍ଣନା। ସୁମନ୍ତୁ କହିଲେ: ରଶ୍ମିମାଳିନୀ, ତୁମେ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛ।
ଭାନୋଃ ପ୍ରଭାଵଶ୍ରଵଣେ ଯସ୍ଯ ତେ ମତିରୁତ୍ଥିତା
ଭାନୁଙ୍କର ଶକ୍ତି ବିଷୟରେ ଶୁଣି ତୁମର ମନ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇଛି।
ସହସ୍ରାସ୍ଯଂ ସହସ୍ରାକ୍ଷଂ ସହସ୍ରକିରଣଂ ଚ ଯମ୍
ଯିଏ ହଜାର ମୁହଁ, ହଜାର ଆଖି, ହଜାର କିରଣ ଧାରଣ କରନ୍ତି,
ସହସ୍ରଜିହ୍ଵଂ ଭାସ୍ଵଂତଂ ସହସ୍ରମୁକୁଟଂ ପ୍ରଭୁମ୍
ହଜାର ଜିହ୍ବା, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରୂପ, ହଜାର ମୁକୁଟ ଧାରଣ କରୁଥିବା ପ୍ରଭୁ,
ସଵନଂ ଭଵନଂ ଚୈଵ ହଵ୍ଯଂ ହୋତାରମେଵ ଚ
ଯିଏ ହବି, ଗୃହ, ହବ୍ୟ, ଓ ହୋତା ନିଜେ,
ଶ୍ରୋତ୍ରିଯଂ ଶୂର୍ପମୁସଲଂ ପ୍ରୋକ୍ଷଣଂ ଦକ୍ଷିଣାଯନମ୍
ଶ୍ରୋତ୍ରିୟ, ଝାଲି, ମୁସଳ, ପ୍ରୋକ୍ଷଣ, ଦକ୍ଷିଣାୟନ,
ଯୂପଂ ସମିତ୍ସ୍ରୁଵଂ ଦର୍ଵୀଂ ମୁସଲୋଲୂଖଲାନି ଚ
ଯୂପ, ସମିଧ, ସ୍ରୁଚି, ଦାର୍ଭି, ମୁସଳ ଓ ଉଲୂଖଳ ମଧ୍ୟ
ରହସ୍ଯାନି ପ୍ରମାଣାନି ସ୍ଥାଵରାଣି ଚରାଣି ଚ
ଯଜ୍ଞମଞ୍ଚ, ଅରଣି କାଠ, ଉପକରଣ, ମୁସଳ ଓ ମୁଢ଼ିଆ ଭଳି ଗୁପ୍ତ ଓ ପ୍ରମାଣ ସାମଗ୍ରୀ, ଯେଉଁମାନେ ଚଳାଚଳ ଓ ଅଚଳ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଜୀବରେ ରହିଛନ୍ତି।
ମଂତ୍ରଯଜ୍ଞଵହଂ ଵହ୍ନିଭାଗଂ ଭାର୍ଗଵମେଵ ଚ
ଯେଉଁ ଅଗ୍ନି ମନ୍ତ୍ର ଓ ଯଜ୍ଞ ଧାରଣ କରେ, ଏବଂ ଭାର୍ଗବଙ୍କ ଅଂଶ ଅଟୁଟ ରହିଛି,
ଆଯୁର୍ଵେଦଵିଦୋ ଵିପ୍ରା ଯଜଂତେ ଶାଶ୍ଵତଂ ଵିଭୁମ୍ 1.158.
ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଆୟୁର୍ବେଦ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ଶାଶ୍ୱତ ଓ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି।
ପ୍ରାହୁର୍ଭାଵସହସ୍ରାଣି ସମତୀତାନ୍ଯନେକଶଃ
ସେମାନେ କହନ୍ତି, ହଜାର ହଜାର ଜନ୍ମ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଭିନ୍ନ ଭାବେ ଅତିତ ହୋଇଯାଇଛି।
ଯତ୍ପୃଚ୍ଛସି ମହାରାଜ ପୁଣ୍ଯାଂ ଦିଵ୍ଯାଂ କଥାଂ ଶୁଭାମ୍
ହେ ମହାରାଜ, ଆପଣ ଯେଉଁ ପବିତ୍ର, ଦିବ୍ୟ ଓ ଶୁଭ କଥା ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛନ୍ତି,
ତାମହଂ ତ୍ଵଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶୃଣୁ ସର୍ଵମଶେଷତଃ
ସେଇ କଥା ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ କହିବି, ସବୁ କଥା ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ବହୁଶଃ ସର୍ଵଭୂତାତ୍ମା ସ୍ଵଯଂ ସମଭିଜାଯତେ
ବାରମ୍ବାର ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଆତ୍ମା ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
ତୁଷ୍ଟୋ ଦତ୍ତ୍ଵା ଵରଂ ଵୀର ଵିରଞ୍ଚସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ଯେତେବେଳେ ବିରଞ୍ଚି ମହାପୁରୁଷ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ସେ ଚାହିଁଲେ ଦୟାକରି ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ସ ସ ଯାତି ଵିନାଶଂ ଵୈ ତତ୍କ୍ଷଣାଦେଵ ଭାରତ
କିନ୍ତୁ, ହେ ଭାରତ, ସେ ଆଶୀର୍ବାଦ ତୁରନ୍ତ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।
ଜଗାମ କଶ୍ଯପାଭ୍ଯାଶେ ଶୋକଵ୍ଯାକୁଲିତେକ୍ଷଣା
ସେ ଦୁଃଖ ଓ ଶୋକରେ ଭରିଥିବା ଦୃଷ୍ଟି ସହ କଶ୍ୟପଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ଆଦ୍ଯଂ ଦେଵଗୁରୁଂ ଵିପ୍ରଂ ଦିଵ୍ଯଂ ତ୍ରିଷଵଣାଂବୁଭିଃ
ସେ ପ୍ରାଚୀନ ଦେବଗୁରୁ, ଦିବ୍ୟ ଓ ତିନିବେଳି ଜଳ ସ୍ନାନରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ,
ନ୍ଯସ୍ତଦଣ୍ଡଶ୍ରିଯା ଯୁକ୍ତଂ ବଦ୍ଧକୃଷ୍ଣାଜିନାଂବରମ୍
ତ୍ୟାଗୀଙ୍କ ଦଣ୍ଡ ର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଓ କଳା କୃଷ୍ଣାମୃଗ ଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ,
ହୁତାଶମିଵ ଦୀଵ୍ଯନ୍ତଂ ତପନ୍ତମିଵ ଭାସ୍କରମ୍ 1.158.
ଯଜ୍ଞ ଅଗ୍ନି ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତାପଦାୟକ।
ଶୋକଗଦ୍ଗଦଯା ଵାଚା ଇଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ଶୋକରେ ଗଳା ଅଟକିଯିବା କଣ୍ଠରେ ସେ ଏହି କଥା କହିଲେ:
ଜାତୋଜାତୋ ହି ମେ ପୁତ୍ରଃ ସଦ୍ଯ ଏଵ ଵିନଶ୍ଯତି
ମୋ ପାଖରେ ପୁଅ ହେଲେ ସେ ସହସା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଯାଏ।
ଚକାର ଗମନେ ବୁଦ୍ଧିଂ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ପ୍ରତି ପ୍ରଭୋ
ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକକୁ ଯିବାକୁ ମନସ୍କଲେ, ହେ ପ୍ରଭୁ।