ଅସ୍ଥିମଜ୍ଜ୍ଞଃ ସମଭଵତ୍ତତୋ ଵୈ ଶୁକ୍ରମାଦିଶେତ୍ ତତ୍ରାପଃ ପ୍ରଥମୋ ଭାଗଃ ସ ସୌମ୍ଯୋ ରାଶିରୁଚ୍ଯତେ
ଅସ୍ଥି ଓ ମଜ୍ଜା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ତାପରେ ଶୁକ୍ର ହୁଏ। ସେଠାରେ ପ୍ରଥମ ଅଂଶ ହେଉଛି ଜଳ, ଯାହାକୁ ସୌମ୍ୟ ଭାଗ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ତତଃ କ୍ଷ୍ମାସଂଭଵୋ ଜ୍ଞେଯୋ ଦ୍ଵିତୀଯୋ ରାଶିରୁଚ୍ଯତେ
ତାପରେ ମାଟିରୁ ଉତ୍ପତ୍ତି ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାଗ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।
ଭଵୋ ରସାତ୍ମକସ୍ତେଷାଂ ଵୀର୍ଯଂ ଚ ଶଶିପାଵକମ୍
ସେମାନଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି ହେଉଛି ରସରୁ, ଶକ୍ତି ଅଗ୍ନି ଓ ଚନ୍ଦ୍ର।
କଫସ୍ଯ ପୃଥିଵୀ ସ୍ଥାନଂ ପିତ୍ତଂ ନାଭୌ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍ ନାଭିକୋଷ୍ଠାଂତରସ୍ଥଂ ତୁ ତତ୍ର ଦେଵୋ ଦିଵାକରଃ ।।1.157.
କଫର ଅବସ୍ଥାନ ହେଉଛି ପୃଥିବୀରେ, ପିତ୍ତ ନାଭିରେ ଥାଏ। ନାଭି ଗୁହାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ ବସିଥାନ୍ତି।
ମନଃ ପ୍ରଜାପତିର୍ଜ୍ଞେଯଃ କଫଃ ସୋମୋ ଵିଭାଵ୍ଯତେ
ମନକୁ ପ୍ରଜାପତି ବୋଲି ଜଣାଯାଏ, କଫ ସୋମ ଭାବେ ପ୍ରକାଶିତ।
ଏଵଂ ପ୍ରଵର୍ତିତେ ଗର୍ଭେ ଵର୍ଧିତେଂଽବୁଦସନ୍ନିଭେ
ଏଭଳି ଗର୍ଭ ସ୍ଥିର ହେଲାପରେ, ଜଳବୁଦ୍ବୁଦ ସଦୃଶ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ।
ତତୋଂଽଗାନି ଵିସୃଜତେ ବିଭର୍ତି ପରିଵର୍ତଯନ୍
ତାପରେ ସେ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ଛାଡ଼ିଦେଇ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଧାରଣ କରି ଏବଂ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିଥାଏ।
ପ୍ରାଣୋସ୍ଯ ପ୍ରଥମଂ ସ୍ଥାନଂ ଵର୍ଧଯନ୍ପରିଵର୍ତତେ ଵ୍ଯାନୋଽଥ ଵ୍ଯାପକୋ ଦେହେ ସମାନଃ ସନ୍ନିଵର୍ତତେ
ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣ ପ୍ରଥମ ଅବସ୍ଥାରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇ ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ହୁଏ; ପରେ ଦେହରେ ସବୁଠାରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ବ୍ୟାନ ଓ ସମାନ ପୁନି ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଫେରିଯାଏ।
ଭୂତାଵାପ୍ତିସ୍ତତସ୍ତସ୍ଯ ଜାଯତୀଂଦ୍ରିଯଗୋଚରା
ତାହାରୁ ପଞ୍ଚ ଭୂତର ଉପଲବ୍ଧି ହୁଏ, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କର କ୍ଷେତ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ତସ୍ଯେଂଦ୍ରିଯାଣି ପିଷ୍ଟାନି ସ୍ଵଂସ୍ଵଂ ଯୋଗଂ ପ୍ରଚକ୍ରମୁଃ
ତାଙ୍କର ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ଗଠିତ ହୋଇ, ପ୍ରତ୍ୟେକେ ନିଜ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲାଗିଗଲେ।
ନିଦ୍ରା ହ୍ଯାକାଶଯୋନିଶ୍ଚ ଜଲାଶ୍ରଯେ ପ୍ରଵର୍ତତେ
ନିଦ୍ରା ନିଶ୍ଚୟ ଆକାଶରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ଏବଂ ଜଳକୁ ଆଧାର କରି କାର୍ଯ୍ୟ କରେ।
ଗ୍ରାମାଶ୍ଚ ଵିଷଯାଶ୍ଚୈଵ ଯସ୍ଯ ଵୀର୍ଯଂ ପ୍ରଵର୍ତିତମ୍
ଗ୍ରାମ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗବସ୍ତୁମାନେ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଚଳିତ ହୁଅନ୍ତି।
ସ କଥଂ ଦେଵଦେଵେଶୋ ଗର୍ଭମେଷ୍ଯତି ଚାଂଶୁମାନ୍
ସେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେବତାମାନଙ୍କର ନାୟକ କିପରି ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିବେ?
ଏଵଂ ମେ ସଂଶଯୋ ବ୍ରହ୍ମନ୍ନେଷ ମେ ଵିସ୍ମଯୋ ମହାନ୍ 1.157.
ଏହିପରି ମୋର ସନ୍ଦେହ, ଏହି ମୋର ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ।
ଆଶ୍ଚର୍ଯଂ ପରମଂ ପୃଚ୍ଛେ ତ୍ଵାମହଂ ଭାସ୍କରସ୍ଯ ଵୈ
ଭାସ୍କର ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଏହି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ବିଷୟରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ପଚାରୁଛି।
ଏତଦାଶ୍ଚର୍ଯମାଖ୍ଯାନଂ କଥଯସ୍ଵ ମହାମୁନେ
ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଗଳ୍ପଟି ମୋତେ କହ, ହେ ମହାମୁନି।
ଇତି ଶ୍ରୀଭଵିଷ୍ଯେ ମହାପୁରାଣେ ବ୍ରାହ୍ମେ ପର୍ଵଣି ସପ୍ତମୀକଲ୍ପେ ସୌରଧର୍ମେ ସୂର୍ଯାଵତାରକଥାପ୍ରସ୍ତାଵଵର୍ଣନଂ ନାମ ସପ୍ତପଂଚାଶଦୁତ୍ତରଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀଭବିଷ୍ୟ ମହାପୁରାଣର ବ୍ରାହ୍ମ ପର୍ବରେ ସପ୍ତମୀ କଳ୍ପର ସୌରଧର୍ମରେ ସୂର୍ଯ୍ୟାବତାର କଥାର ଆରମ୍ଭ ବର୍ଣ୍ଣନା ନାମକ ଏକଶତ ପଞ୍ଚପଚାଶିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
ସୌରଧର୍ମେଷୁ ସୂର୍ଯୋତ୍ପତ୍ତିଵର୍ଣନମ୍ ସୁମଂତୁରୁଵାଚ ପ୍ରଶ୍ନଭାରୋ ମହାଂସ୍ତାତ ତ୍ଵଯୋକ୍ତୋ ରଶ୍ମିମାଲିନି
ସୌରଧର୍ମରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉତ୍ପତ୍ତିର ବର୍ଣ୍ଣନା। ସୁମନ୍ତୁ କହିଲେ: ରଶ୍ମିମାଳିନୀ, ତୁମେ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛ।
ଭାନୋଃ ପ୍ରଭାଵଶ୍ରଵଣେ ଯସ୍ଯ ତେ ମତିରୁତ୍ଥିତା
ଭାନୁଙ୍କର ଶକ୍ତି ବିଷୟରେ ଶୁଣି ତୁମର ମନ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇଛି।
ସହସ୍ରାସ୍ଯଂ ସହସ୍ରାକ୍ଷଂ ସହସ୍ରକିରଣଂ ଚ ଯମ୍
ଯିଏ ହଜାର ମୁହଁ, ହଜାର ଆଖି, ହଜାର କିରଣ ଧାରଣ କରନ୍ତି,
ସହସ୍ରଜିହ୍ଵଂ ଭାସ୍ଵଂତଂ ସହସ୍ରମୁକୁଟଂ ପ୍ରଭୁମ୍
ହଜାର ଜିହ୍ବା, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରୂପ, ହଜାର ମୁକୁଟ ଧାରଣ କରୁଥିବା ପ୍ରଭୁ,
ସଵନଂ ଭଵନଂ ଚୈଵ ହଵ୍ଯଂ ହୋତାରମେଵ ଚ
ଯିଏ ହବି, ଗୃହ, ହବ୍ୟ, ଓ ହୋତା ନିଜେ,
ଶ୍ରୋତ୍ରିଯଂ ଶୂର୍ପମୁସଲଂ ପ୍ରୋକ୍ଷଣଂ ଦକ୍ଷିଣାଯନମ୍
ଶ୍ରୋତ୍ରିୟ, ଝାଲି, ମୁସଳ, ପ୍ରୋକ୍ଷଣ, ଦକ୍ଷିଣାୟନ,
ଯୂପଂ ସମିତ୍ସ୍ରୁଵଂ ଦର୍ଵୀଂ ମୁସଲୋଲୂଖଲାନି ଚ
ଯୂପ, ସମିଧ, ସ୍ରୁଚି, ଦାର୍ଭି, ମୁସଳ ଓ ଉଲୂଖଳ ମଧ୍ୟ
ରହସ୍ଯାନି ପ୍ରମାଣାନି ସ୍ଥାଵରାଣି ଚରାଣି ଚ
ଯଜ୍ଞମଞ୍ଚ, ଅରଣି କାଠ, ଉପକରଣ, ମୁସଳ ଓ ମୁଢ଼ିଆ ଭଳି ଗୁପ୍ତ ଓ ପ୍ରମାଣ ସାମଗ୍ରୀ, ଯେଉଁମାନେ ଚଳାଚଳ ଓ ଅଚଳ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଜୀବରେ ରହିଛନ୍ତି।
ମଂତ୍ରଯଜ୍ଞଵହଂ ଵହ୍ନିଭାଗଂ ଭାର୍ଗଵମେଵ ଚ
ଯେଉଁ ଅଗ୍ନି ମନ୍ତ୍ର ଓ ଯଜ୍ଞ ଧାରଣ କରେ, ଏବଂ ଭାର୍ଗବଙ୍କ ଅଂଶ ଅଟୁଟ ରହିଛି,
ଆଯୁର୍ଵେଦଵିଦୋ ଵିପ୍ରା ଯଜଂତେ ଶାଶ୍ଵତଂ ଵିଭୁମ୍ 1.158.
ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଆୟୁର୍ବେଦ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ଶାଶ୍ୱତ ଓ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି।
ପ୍ରାହୁର୍ଭାଵସହସ୍ରାଣି ସମତୀତାନ୍ଯନେକଶଃ
ସେମାନେ କହନ୍ତି, ହଜାର ହଜାର ଜନ୍ମ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଭିନ୍ନ ଭାବେ ଅତିତ ହୋଇଯାଇଛି।
ଯତ୍ପୃଚ୍ଛସି ମହାରାଜ ପୁଣ୍ଯାଂ ଦିଵ୍ଯାଂ କଥାଂ ଶୁଭାମ୍
ହେ ମହାରାଜ, ଆପଣ ଯେଉଁ ପବିତ୍ର, ଦିବ୍ୟ ଓ ଶୁଭ କଥା ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛନ୍ତି,
ତାମହଂ ତ୍ଵଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶୃଣୁ ସର୍ଵମଶେଷତଃ
ସେଇ କଥା ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ କହିବି, ସବୁ କଥା ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଶୁଣନ୍ତୁ।