ଯତ୍ତସ୍ଯ ଋଙ୍ମଯଂ ତେଜୋ ଭଵିତା ତେନ ମେଦିନୀ
ସାତି ଦ୍ରୁତ ଘୋଡ଼ା ଯୋଗାଇଥିବା, ଏକ ଅଚଳ କିରଣ ଧାରଣ କରୁଥିବା ସାରଥି, ଯିଏ ବାଲଖିଲ୍ୟ, ଅପ୍ସରା, କିନ୍ନର, ସର୍ପ, ସିଦ୍ଧ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ପିଶାଚ, ମଣିଷ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁହ୍ୟକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସଦା ପ୍ରଶଂସିତ, ଏହି ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
ଶାତିତାସ୍ତେଜସୋ ଭାଗା ଯେ ଚ ସ୍ଯୁର୍ଦଶ ପଂଚ ଚ
ଆପଣଙ୍କ କିରଣ ଦ୍ୱାରା ଶରୀରଧାରୀ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ରସକୁ ଉପରକୁ ଉଠାନ୍ତି, ହିମ, ଜଳ ଓ ତାପର ପ୍ରବାହ ଦ୍ୱାରା ସବୁବେଳେ ସଂସାରକୁ ଶୁଖାଇଦିଅନ୍ତି—ନିଶ୍ଚୟ ଆପଣ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ଶୁଖାଇଦେଉଥିବା ପ୍ରଭୁ।
ଚକ୍ରଂ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଵସୂନାଂ ଚ ଶଂକରସ୍ଯ ଚ ଦାରୁଣମ୍
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଚକ୍ର, ବସୁମାନେର ଧନ, ଶଙ୍କରଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର।
ଅନ୍ଯେଷାଂ ଚାସୁରାରୀଣାଂ ଶସ୍ତ୍ରାଣ୍ଯୁଗ୍ରାଣି ଯାନି ଵୈ 1.123.
ଅନ୍ୟ ଦେମନ୍ ଶତ୍ରୁମାନେର ଭୟାନକ ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡିକ ମଧ୍ୟ।
ତତଶ୍ଚ ଷୋଡଶଂ ଭାଗଂ ବିଭର୍ତି ଭଗଵାନ୍ରଵିଃ
ତାପରେ, ପବିତ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟ ଛଉଡ଼ଶ ଭାଗ ଭାର କରିଥାନ୍ତି।
ତତଃ ସୁରୂପଦୃଗ୍ଭାନୁରୁତ୍ତରାନଗମତ୍କୁରୂନ୍
ତାପରେ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦୃଷ୍ଟି ଭାନୁ ଉତ୍ତରକୁ କୁରୁ ଦେଶକୁ ଗଲେ।
ଇତ୍ଯେତନ୍ନିଖିଲଂ ଭାନୋଃ କଥିତଂ ମୁନିସତ୍ତମାଃ
ଏଭଳି, ମୁନିମାନେ, ଭାନୁ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ସମସ୍ତ କଥା କହିଦିଆଗଲା।
ଇତି ଶ୍ରୀଭଵିଷ୍ଯେ ମହାପୁରାଣେ ବ୍ରାହ୍ମେ ପର୍ଵଣି ସପ୍ତମୀକଲ୍ପେ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିସଂଵାଦେ ପରିଲେଖଵର୍ଣନଂ ନାମ ତ୍ରଯୋଵିଂଶତ୍ଯୁତ୍ତରଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି, ଶ୍ରୀଭବିଷ୍ୟ ମହାପୁରାଣର ବ୍ରାହ୍ମ ପର୍ବ, ସପ୍ତମୀ କଳ୍ପ, ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନେଙ୍କ ବାର୍ତ୍ତାଳାପରେ 'ପରିଲେଖ ବର୍ଣ୍ନନ' ନାମକ ଏକଶ ଶତ ତିନି ଅଧ୍ୟାୟର ଶେଷ।
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ ଵ୍ଯୋମ୍ନଃ ପରଂ ତିଷ୍ଠତି ଯସ୍ତୁ ମଗ୍ନଃ ସ ମୁଚ୍ଯତେ ରୁଦ୍ର ଇହାପି ଦିଂଡୀ
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ଯେଉଁଠି ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ଅନ୍ତର୍ଗତ ହୁଅନ୍ତି, ସେ ସ୍ୱର୍ଗ ଉପରେ ରହିଥାନ୍ତି; ସେ ମୁକ୍ତି ପାଇଥାନ୍ତି। ଏଠି ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ 'ଦିଣ୍ଡୀ' ଭାବେ ଡାକାଯାଏ।
ସ୍ଥିତ୍ଵା ପୁରା ବ୍ରହ୍ମଶିରଃ କିଲାସୌ ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ତତ୍ତସ୍ଯ ଶିରଃକପାଲମ୍
ପୁର୍ବେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଧରି, ତାହାର ମୁଣ୍ଡ କପାଳକୁ ଧରିଥିଲେ।
ନଗ୍ନୋ ଯଦା ଦାରୁଵନେ ମୁନୀନାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ତଂ ଭୈକ୍ଷ୍ଯଚରଂ ସୁରେଶମ୍ ଵିହାଯ ଦିଂଡିଃ ସ ତୁ ତାନ୍ସୁରର୍ଷୀଂସ୍ତତୋ ରଵେର୍ଲୋକମଥାଜଗାମ
ଦାରୁବନରେ ନଗ୍ନ ଅବସ୍ଥାରେ, ମୁନିମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁ ଭିକ୍ଷା ମାଗି ଘୁଞ୍ଚୁଥିଲେ; ଦିଣ୍ଡୀ ସେମାନେକୁ ଛାଡ଼ି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଲୋକକୁ ଗଲେ।
ଆଗଚ୍ଛମାନଂ ପ୍ରମଥାସ୍ତମୂଚୁର୍ଦେଵେଶ ନିତ୍ଯଂ ଭ୍ରମସେ କିମର୍ଥମ୍
ସେ ଆସୁଥିବାବେଳେ, ପ୍ରମଥାମାନେ ପଚାରିଲେ: 'ଦେବତାମାନଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁ, ତୁମେ ସଦା କାହିଁକି ଘୁଞ୍ଚୁଛ?'
ତେ ଭୂଯ ଊଚୁଃ ପ୍ରମଥାସ୍ତମେଵମତ୍ରୈଵ ତିଷ୍ଠସ୍ଵ ରଵେଃ ପୁରସ୍ତାତ୍
ପ୍ରମଥାମାନେ ପୁନି କହିଲେ: 'ଏଠି, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ରହ।'
ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତଃ ପ୍ରମଥୈସ୍ତୁ ରୁଦ୍ରସ୍ତତ୍ରୈଵ ତସ୍ଥୌ ରଵିତୋଷଣାଯ
ପ୍ରମଥାମାନେ ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ରୁଦ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ସେଠି ରହିଲେ।
ଉକ୍ତଃ ସ ତୁଷ୍ଟେନ ତତଃ ସଵିତ୍ରା ପ୍ରୀତୋସ୍ମି ଦେଵାଗମନାତ୍ତଵାହମ୍
ତାପରେ, ପ୍ରସନ୍ନ ସବିତ୍ରୀ କହିଲେ: 'ଦେବମାନେଙ୍କର ଆଗମନରେ ମୁଁ ଖୁସି ହେଲି।'
ଅଷ୍ଟାଦଶୈତେ ପ୍ରମଥାସ୍ତୁ ଭାନୋଶ୍ଚତୁର୍ଦଶାନ୍ଯେ ତୁ ରଵେ ରଥସ୍ଥାଃ
ଏହି ଅଠାର ପ୍ରମଥା ଭାନୁଙ୍କ ସଂପର୍କରେ; ଚଉଦ ଅନ୍ୟ ପ୍ରମଥା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ରଥରେ ଅଛନ୍ତି।
ଯକ୍ଷୌ ଚ ସିଦ୍ଧୌ ଚ ନିଶାଚରୌ ଚାଦିତ୍ଯାତ୍ମଜାଵପ୍ସରସାଂ ପ୍ରଧାନୌ 1.124.
ଯକ୍ଷ ଓ ସିଦ୍ଧ, ଏବଂ ରାତିରେ ଘୁଞ୍ଚୁଥିବା, ଦୁଇ ଆଦିତ୍ୟପୁତ୍ର, ଏବଂ ଅପ୍ସରାମାନେର ମୁଖ୍ୟ।
ଇତ୍ଯାଦିଦେଵପ୍ରଵରାସ୍ତୁ ସର୍ଵେ ଧାତ୍ଵର୍ଥଶବ୍ଦୈଶ୍ଚ ଭଵଂତି ସିଦ୍ଧାଃ
ଏଭଳି, ଦେବମାନେର ମୁଖ୍ୟମାନେ ସମସ୍ତେ ଧାତୁର ଅର୍ଥ ଦେଉଥିବା ଶବ୍ଦରେ ସିଦ୍ଧ ହେଉନ୍ତି।
ଯତଶ୍ଚ କୌତୁକଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ନସ୍ମାକମିହ ଜାଯତେ
ଏହିପରି, ବ୍ରହ୍ମନ୍, ଆମ ମଧ୍ୟରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଉଛି।
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ ଭୂଯସ୍ତଵ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଦଂଡନାଯକପିଂଗଲୌ
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ମୁଁ ଆଉ ଦଣ୍ଡନାୟକ ଓ ପିଙ୍ଗଳ ବିଷୟରେ କହିବି।
ମଯା ସହ ସମାଗମ୍ଯ ପୁରା ଦେଵୈର୍ଵିଚାରିତମ୍
ପୁରୁଣା କାଳରେ, ମୋ ସହିତ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଏକଠି ହୋଇ ଆଲୋଚନା କରିଥିଲେ।
ତେ ତୁ ଲବ୍ଧଵରା ଭୂତ୍ଵା ଅମାତ୍ଯାଦ୍ଯା ହ୍ଯଭୀକ୍ଷ୍ଣଶଃ
ସେମାନେ ବର ପାଇ ପରେ, ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପୁନିପୁନି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ।
ତସ୍ମାତ୍ତେଷାଂ ଵିଘାତାର୍ଥଂ ପ୍ରଵରାଶ୍ଚ ଭଵାମହେ
ସେମାନଙ୍କୁ ବାଧା ଦେବା ପାଇଁ, ଆମେ ସବୁଠୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୋଇଛୁ।
ସଂମଂତ୍ର୍ଯୈଵଂ ତତଃ ସ୍କଂଦୋ ଵାମପାର୍ଶ୍ଵେ ରଵେଃ ସ୍ଥିତଃ
ଏଭଳି ଆଲୋଚନା ପରେ, ସ୍କନ୍ଦ ଦେବତା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ବାମ ପାଖରେ ଦଣ୍ଡ ଦେଇ ଦାଉଁଥିଲେ।
ଉକ୍ତଶ୍ଚ ସ ତଦାର୍କେଣ ତ୍ଵଂ ପ୍ରଜାଦଂଡନାଯକଃ
ସେ ସମୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ: "ତୁମେ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ଶାସନ କରିବାର ମୁଖ୍ୟ ନାୟକ।"
ଲିଖତେ ଯଃ ପ୍ରଜାନାଂ ଚ ସୁକୃତଂ ଯଚ୍ଚ ଦୁଷ୍କୃତମ୍
ଯିଏ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କର ସୁକୃତ ଓ ଦୁଷ୍କୃତ କାର୍ଯ୍ୟ ଲେଖିଥାଏ।
ଆଶ୍ଵିନୌ ଚାପି ସୂର୍ଯସ୍ଯ ପାର୍ଶ୍ଵଯୋରୁଭଯୋଃ ସ୍ଥିତୌ 1.124.
ଏବଂ ଦୁଇ ଆଶ୍ୱିନୀ ଦେବତା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଦୁଇ ପାଖରେ ଦାଉଁଥିଲେ।
ଦ୍ଵାରପାଲୌ ସ୍ମୃତୌ ତସ୍ଯ ରାଜ୍ଞଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠୌ ମହାବଲୌ
ସେମାନେ ସେ ରାଜାଙ୍କ ଦୁଇଜଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦ୍ୱାରପାଳ ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି।
ରାଜୃଦୀପ୍ତୌ ସ୍ମୃତୋ ଧାତୁର୍ନକାରସ୍ତସ୍ଯ ପ୍ରତ୍ଯଯଃ ତସ୍ମାତ୍ସ କାର୍ତିକେଯସ୍ତୁ ନାମ୍ନା ରାଜ୍ଞ ଇତି ସ୍ମୃତଃ
"ରାଜ" ଧାତୁ ଅର୍ଥାତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଭାବେ ସ୍ମରଣ ହୁଏ, ତାହାର ଚିହ୍ନ "ନ" ଅକ୍ଷର; ଏହିପରି କାରଣରୁ କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କୁ "ରାଜା" ନାମରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।
ସ୍ରୁ ଗତୌ ଚ ସ୍ମୃତୋ ଧାତୁର୍ଯସ୍ଯ ସ ପ୍ରତ୍ଯଯଃ ସ୍ମୃତଃ
"ସ୍ରୁ" ଧାତୁ ଅର୍ଥାତ ଯିବା, ଏହା ଓ ଏହାର ଚିହ୍ନ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।