Bhavishya Purana · Vedha360

BvyP 9.87.87

ଜଯନ୍ତଵିଧିଵର୍ଣନମ୍ ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ ଜଯନ୍ତୋ ହ୍ଯୁତ୍ତରେ ଜ୍ଞେଯଶ୍ଚାଯନେ ଗଣନାଯକ । ଵାରୋ ଦେଵସ୍ଯ ଯଃ ସ୍ଯାଦ୍ଵୈ ତତ୍ର ପୂଜ୍ଯୋ ଦିଵାକରଃ । । ୧ ପୂଜିତସ୍ତତ୍ର ଦେଵେଶଃ ସହସ୍ରଗୁଣିତଂ ଫଲମ୍ । ଦଦାତି ଦେଵଶାର୍ଦୂଲ ସ୍ନାନଦାନାଦିକର୍ମଣାମ୍ । । ୨ ଘୃତେନ ପଯସା ଯତ୍ର ସ୍ନାନମିକ୍ଷୁରସେନ ତୁ । ଵିଲେପନଂ କୁଙ୍କୁମଂ ତୁ ପ୍ରଶସ୍ତଂ ଭାସ୍କରେ ପ୍ରିଯମ୍ । । ୩ ଧୂପକ୍ରିଯା ଗୁଗ୍ଗୁଲେନ ନୈଵେଦ୍ଯେ ମୋଦକଃ ସ୍ମୃତଃ । ଇତ୍ଥଂ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ଦେଵେଶଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଧୋମଂ ତତସ୍ତିଲୈଃ । । ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ଭୋଜଯେତ୍ପଶ୍ଚାନ୍ମୋଦକାଂସ୍ତିଲଶଷ୍କୁଲୀଃ । । ୪ ଇତ୍ଥଂ ଯଃ ପୂଜଯେଦ୍ଭାନୁଂ ମନ୍ତ୍ରେଣୈଵ ଗଣାଧିପ । ସହସ୍ରଗୁଣିତଂ ତସ୍ଯ ଫଲଂ ଦେଵୋ ଦଦାତି ଵୈ । । ୫. ସ୍ନାନଦାନଜପାଦୀନାମୁପଵାସସ୍ଯ ଵୈ ଵିଭୋ । । ୬ ଇତି ଶ୍ରୀଭଵିଷ୍ଯେ ମହାପୁରାଣେ ବ୍ରାହ୍ମେ ପର୍ଵଣ୍ଯାଦିତ୍ଯଵାରକଲ୍ପେ ଜଯନ୍ତଵିଧିଵର୍ଣନଂ ନାମ ସପ୍ତାଶୀତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ଉତ୍ତରାୟଣରେ ଯେଉଁ ଦିନ ଜୟନ୍ତ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ, ହେ ଗଣନାୟକ, ସେହି ଦିନ ଦେବତାଙ୍କ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଏହିଦିନ ଦେବେଶଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ, ସ୍ନାନ, ଦାନ ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସହସ୍ରଗୁଣ ଫଳ ମିଳେ। ଏଠାରେ ଘୃତ, ଖୀର ବା ଇଖୁର ରସରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ, ଶରୀରକୁ କୁଙ୍କୁମ ଲେପ କରିବା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଧୂପ ଭାବେ ଗୁଗୁଳ ଦେବା ଓ ନୈବେଦ୍ୟ ଭାବେ ମିଠା ଲଡୁ ଦେବା ଉଚିତ। ଏପରି ପୂଜା କରି, ତିଳ ଦେଇ ହୋମ କରିବା ଓ ପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଙ୍କୁ ମିଠା ଲଡୁ ଓ ତିଳ ଦିଆ ଶଶ୍କୁଳୀ ଭୋଜନ କରାଯିବା ଉଚିତ। ଏହିଦିନ ଯିଏ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଭାନୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ସେ ସ୍ନାନ, ଦାନ, ଜପ ଓ ଉପବାସରେ ସହସ୍ରଗୁଣ ଫଳ ପାଏ।

BvyP 9.88.88

BvyP 9.89.2

ଆଦିତ୍ଯାଭିମୁଖଵିଧିଵର୍ଣନମ୍ ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷସ୍ଯ ସପ୍ତମ୍ଯାଂ ମାଘମାସେ ଭଵେତ୍ତୁ ଯଃ । ସାଦିତ୍ଯାଭିମୁଖୋ୧ ଜ୍ଞେଯଃ ଶୃଣୁ ଚାସ୍ଯ ଵିଧିଂ ପରମ୍ । । ୧ କୃତ୍ଵୈକଭକ୍ତଂ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ଵାରେ ତ୍ରିପୁରସୂଦନ

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ — ମାଘ ମାସର କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷର ସପ୍ତମୀ ତିଥିକୁ 'ଆଦିତ୍ୟାଭିମୁଖ' ବୋଲି ଜଣାଯାଏ । ଏହାର ମହତ୍ ନିୟମ ଶୁଣ । ଏହି ଦିନ କୃଷ୍ଣବାରେ ଏକଥର ଖାଇ, ହେ ତ୍ରିପୁରାସୁଦନ, ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ ।

BvyP 9.89.89

BvyP 9.90.90

BvyP 9.91.4

BvyP 9.91.91

ତସ୍ମାଦପି ଵ୍ରଜେଲ୍ଲୋକଂ ଫୁଂକାରରଵହେତିନଃ । । ୬ ଇତି ଶ୍ରୀଭଵିଷ୍ଯେ ମହାପୁରାଣେ ବ୍ରାହ୍ମେ ପର୍ଵଣ୍ଯାଦିତ୍ଯକଲ୍ପେ ରୋଗହରଵିଧିଵର୍ଣନଂ ନାମୈକନଵତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ

ସେଠାରୁ, ଯିଏ 'ଫୁଁ' ଧ୍ୱନି ଓ ଆନନ୍ଦର ଗର୍ଜନା କରେ, ସେ ଲୋକଙ୍କର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ।

BvyP 9.92.1

BvyP 9.92.92

BvyP 9.93.6

BvyP 9.93.1

BvyP 9.93.93

BvyP 9.94.1

BvyP 9.94.94

BvyP 9.95.95

BvyP 9.96.96

BvyP 9.97.97

BvyP 9.98.2

ଅପରାଜିତାଵର୍ଣନମ୍ ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ ମାସି ଭାଦ୍ରପଦେ ଶୁକ୍ଲା ସପ୍ତମୀ ଯା ଗଣାଧିପ । ଅପରାଜିତେତି ଵିଖ୍ଯାତା ମହାପାତକନାଶିନୀ । । ୧ ଚତୁର୍ଥ୍ଯାମେକଭକ୍ତଂ ତୁ ପଞ୍ଚମ୍ଯାଂ ନକ୍ତମାଦିଶେତ୍ । ଉପଵାସଂ ତଥା ଷଷ୍ଠ୍ଯାଂ ସପ୍ତମ୍ଯାଂ ପାରଣଂ ସ୍ମୃତମ୍

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ଭାଦ୍ରପଦ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ସପ୍ତମୀକୁ ଗଣପତି, ଅପରାଜିତା ବୋଲି ଚିହ୍ନିତ କରାଯାଏ, ଏହା ମହାପାପ ନାଶକ। |1| ଚତୁର୍ଥୀ ଦିନ ଏକଥର ଭୋଜନ, ପଞ୍ଚମୀରେ ରାତିରେ ଉପବାସ, ଷଷ୍ଠୀରେ ଉପବାସ ଏବଂ ସପ୍ତମୀରେ ଉପବାସ ଭଙ୍ଗ କରିବା ଉଚିତ୍।

BvyP 9.98.98

BvyP 9.99.99

BvyP 9.100.14

BvyP 9.100.100

ତତଃ ସୂର୍ଯସଦୋ ଗତ୍ଯା ନନ୍ଦତେ ନନ୍ଦଵର୍ଧନ । ଏଷା ତୁ ନନ୍ଦଜନନୀ ତଵାଖ୍ଯାତା ଭଯା ଶିଵ । । ୧୫ ଯାମୁପୋଷ୍ଯ ତତୋ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ନନ୍ଦତେ ହଂସମାପ୍ଯ ଵୈ । । ୧୬ ଇତି ଶ୍ରୀଭଵିଷ୍ଯେ ମହାପୁରାଣେ ବ୍ରାହ୍ମେ ପର୍ଵଣି ସପ୍ତମୀକଲ୍ପେ ନନ୍ଦାନାମସପ୍ତମୀଵର୍ଣନଂ ନାମ ଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ

ତାପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଭାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି ନନ୍ଦବର୍ଧନ ଆନନ୍ଦ ଭୋଗ କରିଥାଏ। ଏହି ନନ୍ଦା ଜନନୀ ତୁମକୁ କୁହାଯାଏ, ଭୟ ଶିବ। ଯିଏ ଏହି ଦିନ ଉପବାସ କରି ପରେ ଭୋଜନ କରିଥାଏ, ସେ ହଂସ ଲୋକରେ ନନ୍ଦନ କରିଥାଏ।

BvyP 9.101.101

BvyP 9.102.1

BvyP 9.102.102

୭୮ ଇତି ଶ୍ରୀଭଵିଷ୍ଯେ ମହାପୁରାଣେ ବ୍ରାହ୍ମେ ପର୍ଵଣି ସପ୍ତମୀକଲ୍ପେ ନକ୍ଷତ୍ରପୂଜାଵିଧିଵର୍ଣନଂ ନାମ ଦ୍ଵ୍ଯଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ

Thus ends the one hundred and second chapter, named 'Description of the Procedure for Worshipping the Constellations,' in the Saptamī section of the Brahma Parvan of the glorious Bhaviṣya Mahāpurāṇa.

BvyP 9.103.1

ସୂର୍ଯପୂଜାମହିମଵର୍ଣନମ୍ ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ ଯଶ୍ଚ ଦେଵାଲଯଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ଭାନୋଃ କାରଯତେ ସ୍ଥିରମ୍ । ସ ସପ୍ତ ପୁରୁଷାଂଲ୍ଲୋକାନ୍ଭାନୋର୍ନଯତି ମାନଵଃ । । ୧ ଯାଵନ୍ତ୍ଯବ୍ଦାନି ଦେଵାର୍ଚା ରଵେସ୍ତିଷ୍ଠତି ମନ୍ଦିରେ । ତାଵଦ୍ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ସୂର୍ଯଲୋକେ ସ ମୋଦତେ । । ୨ ଦେଵାର୍ଚା ଲକ୍ଷଣୋପେତା ଯଦ୍ଗୃହେ ସନ୍ତତୋ ଵିଧିଃ । ନିଷ୍କାମଂ ଵା ମନୋ ଯସ୍ଯ ସ ଯାତି ରଵିସାମ୍ଯତାମ୍ । । ୩ ପୁଷ୍ପାଣ୍ଯତିସୁଗନ୍ଧୀନି ମନୋଜ୍ଞାନି ଚ ଯଃ ପୁମାନ୍ । ପ୍ରଯଚ୍ଛତି ହି ଦେଵେଶଂ ତଦ୍ଭାଵଗତମାନସଃ । ।୪ ଧୂପାଂଶ୍ଚ ଵିଵିଧାଂସ୍ତାଂସ୍ତାନ୍ଗନ୍ଧାଢ୍ଯଂ ଚାନୁଲେପନମ୍ । ଦୀପବଲ୍ଯୁପହାରାଶ୍ଚ ଯଚ୍ଚାଭୀଷ୍ଟମଥାତ୍ମନଃ । । ୫ ନରଃ ସୋଽନୁଦିନଂ ଯଜ୍ଞାତ୍ପ୍ରାପ୍ନୋତ୍ଯାରାଧନାଦ୍ରଵେ । ଯଜ୍ଞେଶୋ ଭଗଵାନ୍ଭାନୁର୍ମଖୈରପି ଚ ତୋଷ୍ଯତେ । । ୬ ବହୂପକରଣା ଯଜ୍ଞା ନାନାସମ୍ଭାରଵିସ୍ତରାଃ । ପ୍ରାପ୍ଯନ୍ତେ୩ ତୈର୍ଧନଯୁତୈର୍ମନୁଷ୍ଯୈର୍ଲୋକସଞ୍ଚଯୈଃ ।। ୭ ଭକ୍ତ୍ଯା ତୁ ପୁରୁଷୈଃ ପୂଜା କୃତା ଦୂର୍ଵାଂକୁରୈରପି । ରଵେର୍ଦଦାତି ହି ଫଲଂ ସର୍ଵଯଜ୍ଞୈଃ ସୁଦୁର୍ଲଭମ୍ । । ୮ ଯାନି ପୁଷ୍ପାଣି ଭକ୍ଷ୍ଯାଣି ଧୂପଗନ୍ଧାନୁଲେପନମ୍ । ଦଯିତଂ ଭୂଷଣଂ ଯଚ୍ଚ ରକ୍ତକେ ଚୈଵ ଵାସସୀ । । ୯ ଯାନି ଚାଭ୍ଯୁପହାରାଣି ଭକ୍ଷ୍ଯାଣି ଚ ଫଲାନି ଚ । ପ୍ରଯଚ୍ଛ ତାନି ଦେଵେଶ ଭଵେଥାଶ୍ଚୈଵ ତନ୍ମନାଃ । । 1.103.୧୦ ଆଦ୍ଯଂ ତଂ ଯଜ୍ଞପୁରୁଷଂ ଯଥାଶକ୍ତ୍ଯା ପ୍ରସାଦଯ । ଆରାଧ୍ଯ ସ୍ଥାପିତଂ ଦେଵଂ ତସ୍ମିନ୍ନେଵ ନରାଲଯେ । । ୧୧ ପୁଷ୍ପୈସ୍ତୀର୍ଥୋଦକୈର୍ଗନ୍ଧୈର୍ମଧୁନା ସର୍ପିଷା ତଥା । କ୍ଷୀରେଣ ସ୍ନାପଯେଦ୍ଦେଵଂ ଚିତ୍ରଭାନୁଂ ଦିଵାକରମ୍

BvyP 9.103.103

BvyP 9.104.104

BvyP 9.105.105

BvyP 9.106.106

← Previous Next →

ମହାଶ୍ଵେତାଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠାପ୍ଯ ଗନ୍ଧପୁଷ୍ପୈଃ ସୁପୂଜିତାମ୍ । । ୫ ତସ୍ଯା ଏଵ ବହିଃ୨ କାର୍ଯଂ ସ୍ଥଣ୍ଡିଲଂ ସୁସମାହିତଃ । ଶୁଚୌ ଭୂମିଵିଭାଗେ ତୁ ଵୀରଂ ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ଯତ୍ନତଃ । । ୬ କୁର୍ଯାଦ୍ଧୋମଂ ତିଲୈଃ ସ୍ନାତଃ ସର୍ପିଷା ଚ ଵିଶେଷତଃ । ଆଦିତ୍ଯଗ୍ରହଵେଲାଯାଂ ଜପେଞ୍ଛ୍ଵେତାଂ ମହାମତେ । । ୭ ମୁକ୍ତେ ଦିନକରେ ପଶ୍ଚାତ୍ସ୍ନାନଂ କୃତ୍ଵା ସମାହିତଃ । ପୂଜଯିତ୍ଵା ମହାଶ୍ଵେତାଂ ଖଗୋଲ୍କଂ୩ ଚ ଗ୍ରହାଧିପମ୍ । । ୮ ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ ଵାଚଯିତ୍ଵା ଚ ତତୋ ଭୁଞ୍ଜୀତ ଵାଗ୍ଯତଃ । ଆଦିତ୍ଯଗ୍ରହଯୁକ୍ତେଽସ୍ମିନ୍ଵାରେ ତ୍ରିପୁରସୂଦନ । । ୯ ଯତ୍କର୍ମ କ୍ରିଯତେ ପୁଣ୍ଯଂ ତତ୍ସର୍ଵଂ ଶୁଭଦଂ ଭଵେତ୍ । ସ୍ନାନଦାନଜପାଦୀନାଂ କର୍ମଣାଂ ଗୋଵୃଷଧ୍ଵଜ । । 1.92.୧୦ ଅନନ୍ତଂ ହି ଫଲଂ ତେଷାଂ ଭଵତ୍ଯସ୍ମିନ୍ନ ସଂଶଯଃ । କୃତାନାଂ ତୁ ଗଣଶ୍ରେଷ୍ଠା ଭାସ୍କରସ୍ଯ ଵଚୋ ଯଥା । । ୧୧ ତସ୍ମାଦ୍ଦ୍ଵିଜଗଣୈଃ କାର୍ଯଂ ପୁଣ୍ଯକର୍ମଵିଚକ୍ଷଣୈଃ । ଏକଭକ୍ତଂ ଚ ନକ୍ତଂ ଚ ଉପଵାସଂ ଗଣାଧିପ । । ୧୨ ଯେ ଵାଦିତ୍ଯଦିନେ କୁର୍ଯୁସ୍ତେ ଯାନ୍ତି ପରମଂ ପଦମ୍ । ଧର୍ମ୍ଯଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଯଶସ୍ଯଂ ଚ ପୁତ୍ରୀଯଂ କାମଦଂ ତଥା । । ୧୩ ତସ୍ମିନ୍ଦାନମପୂପସ୍ଯ ଗୋଦାନେନ ସମଂ ଭଵେତ୍ । ଦ୍ଵାଦଶୈତେ ମହାବାହୋ ଵୀରଭାନୋର୍ମହାତ୍ମନଃ । । ୧୪ ତୁଷ୍ଟିଦାଃ କଥିତାସ୍ତୁଭ୍ଯଂ ସର୍ଵପାପଭଯାପହାଃ । ପଠତାଂ ଶୃଣ୍ଵତାଂ ତାତ କୁର୍ଵତାଂ ଚ ଵିଶେଷତଃ । । ୧୫ କୃତ୍ଵୈକମେଷାଂ ଵିଧିଵଦ୍ଵାରଂ ଵୃଷଭଵାହନ । ଵୃଷାଦିତ୍ରିତଯଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଚାତ୍ରିଜାମଚଲାଂ ତଥା । । ୧୬ ତତୋ ଯାତି ପରଂ ଲୋକଂ ଵୃଷକେତୋ ମହାତ୍ମନଃ । ତେଜସାମ୍ବୁଜସଂକାଶଃ ପ୍ରଭଯାଣ୍ଡଜସନ୍ନିଭଃ । । ୧୭ ପତ୍ରିହେତିସମୋ ଵୀର୍ଯେ କାନ୍ତ୍ଯା ଚନ୍ଦ୍ରସମପ୍ରଭଃ । । ୧୮ ଇତି ଶ୍ରୀଭଵିଷ୍ଯେ ମହାପୁରାଣେ ବ୍ରାହ୍ମେ ପର୍ଵଣ୍ଯାଦିତ୍ଯଵାରକଲ୍ପେ ମହାଶ୍ଵେତଵାରଵିଧିଵର୍ଣନଂ ନାମ ଦ୍ଵିନଵତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ

ମହାଶ୍ୱେତାଙ୍କୁ ଗନ୍ଧ ଓ ଫୁଲରେ ଭଲଭାବେ ପୂଜି, ତାଙ୍କ ବାହାରେ ଏକ ଶୁଭ ସ୍ଥଳ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ। ପବିତ୍ର ଭୂମିରେ ଏକ ବୀର ପ୍ରତିମା ସ୍ଥାପନ କରି, ତିଳ ଓ ଘୃତରେ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣ ସମୟରେ ମହାଶ୍ୱେତା ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିବା ଉଚିତ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ମୁକ୍ତି ପରେ ସ୍ନାନ କରି, ମନୋଯୋଗରେ ମହାଶ୍ୱେତା ଓ ଖଗୋଲକ ଗ୍ରହାଧିପତିଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଠ କରିବା ପରେ, ମନ୍ଦିରରେ ଉପବାସ କିମ୍ବା ଏକ ଥର ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ଦିନରେ ଯେ କୌଣସି ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଏ, ତାହା ସବୁ ଶୁଭ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ସ୍ନାନ, ଦାନ, ଜପ ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟର ଅନେକ ଫଳ ମିଳେ, ଏହାର କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଯେଉଁମାନେ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି। ଏଠାରେ ଦାନ କଲେ, ଗୋଦାନ ସମାନ ଫଳ ମିଳେ। ଏହି ଦ୍ୱାଦଶ ବିଧି ମହାବଳୀ ବୀରଭାନୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉଲ୍ଲେଖିତ, ସମସ୍ତ ପାପ ଓ ଭୟ ଦୂର କରେ। ଏହି ବିଧି ଯେଉଁମାନେ ପଢ଼ନ୍ତି, ଶୁଣନ୍ତି, କିମ୍ବା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ଫଳ ପାଆନ୍ତି। ଏହି ବିଧିରେ ଏକ ଦିନ କରିଲେ, ବୃଷାଦି ତିନି ଲୋକ ଓ ଅଚଳ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତି କରି, ପରେ ବୃଷକେତୁଙ୍କର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି। ସେ ତେଜ ଓ ରୂପରେ ଅତି ଉଜ୍ୱଳ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ପତଙ୍ଗ ଭଳି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୁଅନ୍ତି।

ଭାନୁମହିମଵର୍ଣନମ୍ ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ ଯେଷାଂ ଧର୍ମକ୍ରିଯାଃ ସର୍ଵାଃ ସଦୈଵୋଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଭାସ୍କରମ୍ । ନ କୁଲେ ଜାଯତେ ତେଷାଂ ଦରିଦ୍ରୋ ଵ୍ଯାଧିତୋଽପି ଵା । । ୧ ଦେଵାଯତନଭୂମେସ୍ତୁ ଗୋମଯେନୋପଲେପନମ୍ । ଯଃ କରୋତି ନରୋ ଭକ୍ତ୍ଯା ସଦ୍ଯଃ ପାପାତ୍ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ । । ୨ ଶ୍ଵେତଯା ରକ୍ତଯା ଵାପି ପୀତମୃତ୍ତିକଯାପି ଵା । ଉପଲେପନକର୍ତା ଵୈ ଚିନ୍ତିତଂ ଲଭତେ ଫଲମ୍ । । ୩ ଚିତ୍ରଭାନୁଂ ଵିରଞ୍ଚ୍ଯୈଵ୧ କୁସୁମୈର୍ଯଃ ସୁଗନ୍ଧିଭିଃ । ପୂଜଯେତ୍ସୋପଵାସସ୍ତୁ ସ କାମାନୀପ୍ସିତାଁଲ୍ଲଭେତ୍ । । ୪ ଘୃତେନ ଦୀପକଂ ଜ୍ଵାଲ୍ଯ ତିଲତୈଲେନ ଵା ରଵେଃ । ପ୍ରଯାତି ସୂର୍ଯଲୋକଂ ସ ଦୀପକୋଟିଶତୈର୍ଵୃତଃ । । ୫ ଦୀପତୈଲପ୍ରଦାନେନ ନ ଯାତି ନରକଂ ନରଃ । ଦୀପତୈଲଂ ତିଲାଶ୍ଚୈଵ୨ ମହାପାତକନାଶନାଃ । । ୬ ଦୀପଂ ଦଦାତି ଯୋ ନିତ୍ଯଂ ଭାସ୍କରାଯତନେଷୁ୩ ଵୈ । ଚତୁଷ୍ପଥେଷୁ ତୀର୍ଥେଷୁ ରୂପୌଜସ୍ଵୀ ହ ଜାଯତେ । । ୭ ଯସ୍ତୁ କାରଯତେ୪ ଦୀପଂ ରଵେର୍ଭକ୍ତିସମନ୍ଵିତଃ । ସ କାମାନୀପ୍ସିତାନ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ଵୃନ୍ଦାରକପୁରଂ ଵ୍ରଜେତ୍ । । ୮ ଯଃ ସମାଲଭତେ ସୂର୍ଯଂ ଚନ୍ଦନାଗୁରୁକୁଙ୍କୁମୈଃ । କର୍ପୂରେଣ ଵିମିଶ୍ରୈଶ୍ଚ ତଥା କସ୍ତୂରିକାନ୍ଵିତୈଃ । । ୯ ଶୁଭଂ କାଲଂ କୋଟିଶତଂ ଵିହୃତ୍ଯ୫ ଚ ଭଵାଲଯେ । ପୁନଃ ସଞ୍ଜାଯତେ ଭୂମୌ ରାଜରାଜୋ ନ ସଂଶଯଃ । । ସର୍ଵକାମସମୃଦ୍ଧାତ୍ମା ସର୍ଵଲୋକନମସ୍କୃତଃ । । 1.93.୧୦ ଚନ୍ଦନୋଦକମିଶ୍ରୈଶ୍ଚ ଦତ୍ତ୍ଵାର୍ଘ୍ଯଂ କୁସୁମୈ ରଵେଃ । ସପୁତ୍ରପୌତ୍ରପତ୍ନୀକଃ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ମହୀଯତେ

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ଯେଉଁମାନେ ସବୁ ଧାର୍ମିକ କାର୍ଯ୍ୟ ସଦା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଉପହାର କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ବଂଶରେ କେବେ ଦରିଦ୍ରତା କିମ୍ବା ରୋଗ ଆସେ ନାହିଁ। ଯିଏ ଭକ୍ତିରେ ଦେବମନ୍ଦିର ଭୂମିକୁ ଗୋମୟ ଲଗାଏ, ସେ ସତ୍ୟ ସତ୍ୟ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। ଧଳା, ଲାଲ୍, କିମ୍ବା ହଳଦିଆ ମାଟି ଦ୍ୱାରା ଯିଏ ଲଗାଏ, ସେ ଚିନ୍ତିତ ଫଳ ପାଏ। ଯିଏ ଉପବାସରେ ଚିତ୍ରଭାନୁ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୁଲରେ ପୂଜା କରେ, ସେ ଚାହିଦା ମୁତାବକ୍ଷ ଫଳ ପାଏ। ଘୃତ କିମ୍ବା ତିଳ ତେଲରେ ଦୀପ ଜଳାଇ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଲେ, ସେ ଲକ୍ଷ-ଲକ୍ଷ ଦୀପରେ ଘିରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ। ଦୀପ ତେଲ ଦାନ କଲେ, ଲୋକ ନରକକୁ ଯାଏ ନାହିଁ; ଦୀପ ତେଲ ଓ ତିଳ ମହାପାପ ନାଶ କରେ। ଯିଏ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମନ୍ଦିର, ଚଉମୁଖୀ ରାସ୍ତା କିମ୍ବା ତୀର୍ଥରେ ନିତ୍ୟ ଦୀପ ଦେଇଥାଏ, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ରୂପବାନ୍ ହୁଏ। ଯିଏ ଭକ୍ତି ସହିତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଦୀପ ତିଆରି କରେ, ସେ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ପାଇ ଭଗବାନଙ୍କ ସେବକଙ୍କ ନଗରକୁ ଯାଏ। ଯିଏ ଚନ୍ଦନ, ଅଗୁରୁ, କୁଙ୍କୁମ, କର୍ପୂର ଓ କସ୍ତୂରୀ ଦ୍ୱାରା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରେ, ସେ ଶୁଭ ସମୟରେ ଅନେକ ଜନ୍ମ ଭଲ ଭୋଗ କରି, ପୁଣି ପୃଥିବୀରେ ରାଜାର ରାଜା ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଉଛି, ଏହାର କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ, ସମସ୍ତ ଲୋକ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି। ଚନ୍ଦନ ଜଳ ଓ ଫୁଲ ଦେଇ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଲେ, ସେ ପୁଅ, ନାତି ଓ ଜଣା ଭାର୍ଗବାନ୍ ସହ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।

ଵିମାନେନାର୍କଵର୍ଣେନ ସ ଯାତି ପରମାଂ ଗତିମ୍ । । ୬୧ ଆରାମାନ୍ଯେ ପ୍ରଯଚ୍ଛନ୍ତି ପତ୍ରପୁଷ୍ପଫଲୋପଗାନ୍ । ଭାନଵେ ଭକ୍ତିଯୁକ୍ତାସ୍ତୁ ତେ ଯାନ୍ତି ପରମାଂ ଗତିମ୍ । । ୬୨ ମାନସଂ ଵାଚିକଂ ଵାପି କର୍ମଜଂ ଯଚ୍ଚ ଦୁଷ୍କୃତମ୍ । ସର୍ଵଂ ସୂର୍ଯପ୍ରସାଦେନ ଅଶେଷଂ ଚ ପ୍ରଣଶ୍ଯତି । । ୬୩ ଆର୍ତୋ ଵା ଵ୍ଯାଧିତୋ ଵାପି ଦରିଦ୍ରୋ ଦୁଃଖିତୋଽପି ଵା । ଆଦିତ୍ଯଂ ଶରଣଂ ଗତ୍ଵା ନାତ୍ମାନଂ ଶୋଚତେ ନରଃ । । ୬୪ ଏକାହେନାପି ଯଦ୍ଭାନୋଃ ପୂଜାଯାଃ ପ୍ରାପ୍ଯତେ ଫଲମ୍ । ତଦ୍ଵୈ କ୍ରତୁଶତୈରିଷ୍ଟୈଃ ପ୍ରାପ୍ଯତେ ଫଲମୁତ୍ତମମ୍ । । ୬୫ କୃତ୍ଵା ପ୍ରେକ୍ଷଣକଂ ଭାନୋର୍ଦିଵ୍ଯମାଯତନେ ଶୁଭମ୍ । ଅକ୍ଷଯଂ ସର୍ଵକାମୀଯଂ ରାଜସୂଯଫଲଂ ଲଭେତ୍ । । ୬୬ ଵେଶ୍ଯାକଦମ୍ବକଂ ଯସ୍ତୁ ଦଦ୍ଯାତ୍ସୂର୍ଯାଯ ଭକ୍ତିତଃ । ସ ଗଚ୍ଛେତ୍ପରମଂ ସ୍ଥାନଂ ଯତ୍ର ତିଷ୍ଠତି ଭାନୁମାନ୍ । । ୬୭ ପୁସ୍ତକଂ ଭାନଵେ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଭାରତସ୍ଯ ଗଣାଧିପ । ସର୍ଵପାପଵିମୁକ୍ତାତ୍ମା ଵିଷ୍ଣୁଲୋକେ ମହୀଯତେ । । ୬୮ ରାମାଯଣସ୍ଯ ଦତ୍ଵା ତୁ ପୁସ୍ତକଂ ତ୍ରିପୁରାନ୍ତକ । ଵାଜପେଯଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଗୋପତେଃ ପୁରମାଵ୍ରଜେତ୍ । । ୬୯ ଭଵିଷ୍ଯଂ ସାମ୍ବସଂଜ୍ଞଂ ଵା ଦତ୍ତ୍ଵା ସୂର୍ଯାଯ ପୁସ୍ତକମ୍ । ରାଜସୂଯାଶ୍ଵମେଧାଭ୍ଯାଂ ଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ମାନଵଃ । ।1.93.୭ ୦ ସର୍ଵାନ୍କାମାନଵାପ୍ନୋତି ଯାତି ସୂର୍ଯସଲୋକତାମ୍ । ସୂର୍ଯଲୋକେ ଚିରଂ ସ୍ଥିତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ଵ୍ରଜେତ୍ପୁନଃ । । ସ୍ଥିତ୍ଵା କଲ୍ପଶତଂ ତତ୍ର ରାଜା ଭଵତି ଭୂତଲେ । । ୭୧ ଭାନୋରାଯତନେ ଯସ୍ତୁ ପ୍ରପାଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଗଣାଧିପ । ସ ଯାତି ପରମଂ ସ୍ଥାନଂ ଦିଵ୍ଯଂ ସୌମନସଂ ନରଃ । । ୭୨ ଶୀତକାଲେ ଘନଂ ଦଦ୍ଯାନ୍ନରାଣାଂ ଶୀତନାଶନମ୍ । ଭାନୋରାଯତନେ ଦେଵ ଅଶ୍ଵମେଧଫଲଂ ଲଭେତ୍ । । ୭୩ ଇତିହାସପୁରାଣାଭ୍ଯାଂ ପୁଣ୍ଯଂ ପୁସ୍ତକଵାଚନମ୍ । ଅଶ୍ଵମେଧସହସ୍ରଂ ଯୋ ନିତ୍ଯଂ କର୍ତୁଂ ପ୍ରଵର୍ତତେ । । ନ ତତ୍ଫଲମଵାପ୍ନୋତି ଯଦାପ୍ନୋତ୍ଯସ୍ଯ କର୍ମଣଃ । । ୭୪ ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ କାର୍ଯଂ ପୁସ୍ତକଵାଚନମ୍ । ଇତିହାସପୁରାଣାଭ୍ଯାଂ ଭାନୋରାଯତନେ ଶୁଭମ୍ । । ୭୫ ନାନ୍ଯତ୍ପୁଷ୍ଟିକରଂ ଭାନୋସ୍ତଥା ତୁଷ୍ଟିକରଂ ପରମ୍ । ପୁଣ୍ଯାଖ୍ଯାନକଥା ଯାସ୍ତୁ ଯଥା ତୁଷ୍ଯତି ଭାସ୍କରଃ । । ୭୬ ଇତି ଶ୍ରୀଭଵିଷ୍ଯେ ମହାପୁରାଣେ ବ୍ରାହ୍ମେ ପର୍ଵଣି ସପ୍ତମୀ କଲ୍ପେ ଭାନୁମହିମଵର୍ଣନଂ ନାମ ତ୍ରିନଵତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ

ଯେଉଁଜଣେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ରଙ୍ଗର ରଥରେ ଚଡ଼ିଥାନ୍ତି, ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଭାନୁଦେବଙ୍କୁ ପତ୍ର, ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତିକୁ ପାଆନ୍ତି। ମନ, କଥା ବା କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁପ୍ରକାର ଦୁଷ୍କର୍ମ ହୋଇଥାଏ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ କୃପାରେ ସେ ସବୁ ନଶ୍ୱର ହୋଇଯାଏ। ଯେଉଁଜଣ ଦୁଃଖି, ରୋଗୀ, ଦରିଦ୍ର ବା ଆପଦଗ୍ରସ୍ତ ହେଉ, ସେ ଯଦି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଶରଣକୁ ଯାଏ, ତେବେ ସେ ନିଜକୁ ଦୁଃଖି ଭାବେ ମନେ କରେନାହିଁ। ଏକ ଦିନ ମାତ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପୂଜାର ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ତାହା ଶତଶତ ଯଜ୍ଞ କରି ମିଳୁଥିବା ଫଳ ଠାରୁ ଉତ୍ତମ। ଭାନୁଦେବଙ୍କ ଦେବାଳୟରେ ଦିବ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଅକ୍ଷୟ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛାର ରାଜସୂୟ ଫଳ ମିଳେ। ଯେଉଁଜଣେ ଭକ୍ତି ସହିତ ବେଶ୍ୟା ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଯେଉଁଜଣେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ 'ଭାରତ' ପୁସ୍ତକ ଦାନ କରନ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ପାଆନ୍ତି। ରାମାୟଣ ପୁସ୍ତକ ଦାନ କଲେ, ତିନିପୁର ନାଶକଙ୍କ ସହ ବାଜପେୟ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଇ ବସୁଦେବଙ୍କ ନଗରକୁ ଯାଆନ୍ତି। 'ଭବିଷ୍ୟ' କିମ୍ବା 'ସାମ୍ବ' ନାମକ ପୁସ୍ତକ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ, ରାଜସୂୟ ଓ ଅଶ୍ୱମେଧ ଫଳ ମିଳେ। ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସହ ଲୋକରେ ବସିଥାନ୍ତି। ସୂର୍ଯ୍ୟଲୋକରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହି, ପୁନି ବ୍ରହ୍ମାଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି। ସେଠାରେ ଶତ କଳ୍ପ ରହି, ପୃଥିବୀରେ ରାଜା ହୁଅନ୍ତି। ଯେଉଁଜଣେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ମନ୍ଦିରରେ ପାନୀୟ ଜଳ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରନ୍ତି, ସେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଦିବ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଶୀତ ଋତୁରେ ଯେଉଁମାନେ ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ଉଷ୍ଣ ବସ୍ତୁ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଦେବାଳୟରେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଫଳ ମିଳେ। ଇତିହାସ ପୁରାଣ ପଢ଼ିବା ଏକ ମହାପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ। ଯିଏ ନିତ୍ୟ ଏହି ପୁସ୍ତକ ପଢ଼ିବାରେ ଲାଗିଥାଏ, ସେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ହଜାର ଫଳ ମଧ୍ୟ ମିଳେନାହିଁ, ଯେଉଁଫଳ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରୁ ମିଳେ। ତେଣୁ ସମସ୍ତ ଉଦ୍ୟମରେ ଏହି ପୁସ୍ତକ ପଢ଼ିବା ଉଚିତ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ମନ୍ଦିରରେ ଇତିହାସ ପୁରାଣ ପଢ଼ିବା ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ। ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଏଠିକି ଅନ୍ୟ କିଛି ଏତେ ପ୍ରସନ୍ନ କରେନାହିଁ, ଯେପରି ଏହି ପୁଣ୍ୟ କଥା ଶୁଣିଲେ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।

ଆନନ୍ଦମଗମଦ୍ଵିପ୍ରଃ ପ୍ରାପ୍ତଵାନ୍କାଞ୍ଚନଂ ଯଥା ।୪ ୧ ଏତଦ୍ଧି ସଫଲଂ ଚାସ୍ଯ ନ ଚାନ୍ଯତ୍କୃତଵାନଯମ୍ । ଯଦନେନ କୃତା ପୂଜା ଵାଚକସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । । ଫଲଂ ହି କର୍ମଣସ୍ତସ୍ଯ ଯନ୍ମଯା ପୂଜିତଃ ସ୍ଵଯମ୍ । । ୪୨ ଵାଚକଂ ପୂଜଯେଦ୍ଯସ୍ତୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭକ୍ତିସମନ୍ଵିତଃ । ତେନାହଂ ପୂଜିତଃ ସ୍ଯାଂ ଵୈ କୋ ଵିଷ୍ଣୁଃ ଶଙ୍କରସ୍ତଥା । । ୪୩ ଵାଚକଂ ଭୋଜଯେଦ୍ଯସ୍ତୁ ଭକ୍ତ୍ଯା ଭୋଜ୍ଯେରନୁତ୍ତମୈଃ । ତେନାହଂ ପୂଜିତଃ ସ୍ଯାଂ ଵୈ ଦଶ ଵର୍ଷାଣି ପଞ୍ଚ ଚ ।।୪୪ ନ ଯମୋ ନ ଯମୀ ଚାପି ନ ମନ୍ଦୋ ନ ମନୁସ୍ତଥା । ତପତୀ ନ ତଥାନ୍ଵିଷ୍ଟା ଯଥେଷ୍ଟୋ ଵାଚକୋ ମମ ।।୪୫ ଵାଚକେ ସତ୍କୃତେ ଦେଵ ଭୋଜିତେ ସୁରସୈନ୍ଯପ । ତୃପ୍ତିର୍ଭଵତି ମେ ଦେଵ ସଂଵତ୍ସରଶତଦ୍ଵଯମ୍ ।।୪୬ ନ କେଵଲଂ ମମ ପ୍ରୀତିର୍ଵାଚକେ ଭୋଜିତେ ଭଵେତ୍ । କୃତ୍ସ୍ନଶୋ ଦେଵତାନାଂ ଚ ଇନ୍ଦ୍ରାଦୀନାଂ ତଥା ଭଵେତ୍ ।।୪୭ ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁଶିଵାଦୀନାଂ ସ ଚେଷ୍ଠୋ ଵାଚକୋ ମମ । ପ୍ରୀତେ ତସ୍ମିନ୍ଦେଵତାଃ ସ୍ଯୁଃ ସର୍ଵାଃ ପ୍ରୀତା ନ ସଂଶଯଃ ।।୪୮ ଇତ୍ଯେତତ୍କଥିତଂ ସର୍ଵମାଭ୍ଯାଂ କର୍ମ ମହାବଲ ।।୪୯ ନ ଚାନ୍ଯଚ୍ଚକ୍ରତୁଃ କର୍ମ କିମନ୍ଯଚ୍ଛ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛସି । ଏତଦ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାହମାଶ୍ଚର୍ଯଂ ତଵାଭ୍ଯାଶମିହାଗତଃ 1.94.୫୦ ଶ୍ରୁତ୍ଵା କୁମାରଵଚନଂ ସର୍ଵଲୋକପିତାମହଃ ।।୫୧ ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ ହନ୍ତ ଭୋଃ ସାଧୁ ପୁଣ୍ଯୋଽସି ନାସ୍ତି ତୁଲ୍ଯସ୍ତ୍ଵଯାପରଃ । ଯଦ୍ଦୃଷ୍ଟୌ ଭଵତା ତୌ ହି ସୁପୁଣ୍ଯୌ ପୁଣ୍ଯକାରିଣୌ ।।୫୨ ଯଦୁକ୍ତଂ ଭାନୁନା ଵତ୍ସ ତତ୍ତଥା ନାନ୍ଯଥା ଭଵେତ୍ । ଯଦାସୀନ୍ମେ ମୁଖଂ ପୁତ୍ର ପ୍ରଥମଂ ଲୋକପୂଜିତମ୍ ।।୫୩ ତସ୍ମାଦେତାନି ସର୍ଵାଣି ନିର୍ଗତାନି ସମନ୍ତତଃ । ଇତିହାସପୁରାଣାନି ଲୋକାନାଂ ହିତକାମ୍ଯଯା ।।୫୪ ଯଥୈତାନି ମମେଷ୍ଟାନି ପୁରାଣାନି ମହାମତେ । ନ ତଥା ଵୈ ଚତୁର୍ଵେଦୀ ନ ଚାଙ୍ଗିନି ମହାମତେ ।।୫୫ ଶୃଣ୍ଵନ୍ତ୍ଯେତାନି ଯେ ଭକ୍ତ୍ଯା ନିତ୍ଯଂ ଶ୍ରଦ୍ଧାସମନ୍ଵିତାଃ । ଦତ୍ତ୍ଵା ତୁ ଵାଚକେ ଵୃତ୍ତିଂ ତେ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ପରଂ ପଦମ୍ ।।୫୬ ଧର୍ମାର୍ଥକାମମୋକ୍ଷାଣାଂ ସ୍ପଷ୍ଟୀକରଣମୁତ୍ତମମ୍ । ଇତିହାସପୁରାଣାନି ମଯା ସୃଷ୍ଟାନି ସୁଵ୍ରତ । । ୫୭ ଚତ୍ଵାରୋ ଯ ଇମେ ଵେଦା ଗୂଢାର୍ଥାଃ ସତତଂ ସ୍ମୃତାଃ । ଅତସ୍ତ୍ଵେତାନି ସୃଷ୍ଟାନି ବୋଧାଯୈଷାଂ ମହାମତେ । । ୫୮ ଯସ୍ତୁ କାରଯତେ ନିତ୍ଯଂ ଧର୍ମଶ୍ରଵଣମୁତ୍ତମମ୍ । ଆଦିତ୍ଯାଦ୍ଭାସ୍କରଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଯାତି ତତ୍ପରମଂ ପଦମ୍ । । ୫୯ ଦତ୍ତ୍ଵା ତୁ ଦକ୍ଷିଣାଂ ତତ୍ର ଆଦିତ୍ଯସ୍ଯ ପୁରଂ ଵ୍ରଜେତ୍ । କିମାଶ୍ଚର୍ଯଂ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦାନପାତ୍ରଂ ହି ତତ୍ପରମ୍ । । 1.94.୬୦ ଯଥା ଦେଵଵରୋ ଲେଖୋ ଯଥା ହେତିଃ ପରଂ ପଵିଃ । ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ତଥା ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଵାଚକୋ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ । । ୬୧ ହେତିର୍ଯଥା ତେଜସାଂ ତୁ ସରସାଂ ସାଗରୋ ଯଥା । ତଥା ସର୍ଵଦ୍ଵିଜେଭ୍ଯସ୍ତୁ ଵାଚକଃ ପ୍ରଵରଃ ସ୍ମୃତଃ । । ୬୨ ଵାଚକଂ ପୂଜଯେଦ୍ଯସ୍ତୁ ନରୋ ଭକ୍ତିପୁରଃ ସରମ୍ । ପୂଜିତଂ ସକଲଂ ତେନ ଜଗତ୍ଯାନ୍ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ । । ୬୩ ସତ୍ଯମୁକ୍ତଂ ନ ସନ୍ଦେହୋ ଭାନୁନା ମତ୍କୁଲୋଦ୍ଵହ । ଵାଚକେନ ସମଂ ପାତ୍ରଂ ନ ଜାତ୍ଵନ୍ଯଦ୍ଭଵେତ୍କ୍ଵଚିତ୍ । । ୬୪ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଵାକ୍ଯଂ କୁମାରୋ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍ । । ୬୫ ଅହୋ ହି ଧନ୍ଯତା ତସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯଶ୍ରଵଣକାରିଣଃ । ଦାନଂ ଚ ଦଦତୋଽତ୍ଯର୍ଥଂ ପୁଣ୍ଯତା ଵାଚକାଯ ଵୈ । । ୬୬ ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ ଇତ୍ଥଂ ଦିଣ୍ଡେ ସଦା ଯସ୍ତୁ ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ମନ୍ଦିରେ । କୁର୍ଯାତ୍ତୁ ଧର୍ମଶ୍ରଵଣଂ ସ ଯାତି ପରମାଂ ଗତିମ୍ । । ୬୭ ଇତି ଶ୍ରୀଭଵିଷ୍ଯମହାପୁରାଣେ ବ୍ରାହ୍ମେ ପର୍ଵଣି ସପ୍ତମୀକଲ୍ପେ ପୁଣ୍ଯଶ୍ରଵଣମାହାତ୍ମ୍ଯ ଵର୍ଣନଂ ନାମ ଚତୁର୍ନଵତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ

ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ, ସୁନା ପାଇଲେ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସଫଳ ହେଲା, ଅନ୍ୟ କିଛି କରିନଥିଲେ। ଯେଉଁପରି ମହାତ୍ମା ବାଚକଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ, ତାହାର ଫଳ ଅନନ୍ୟ। ମୁଁ ନିଜେ ଯେଉଁପରି ପୂଜିତ ହେଲି, ତାହା ତାଙ୍କ କର୍ମର ଫଳ। ଯିଏ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ବାଚକଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ସେ ମୋତେ, ବିଷ୍ଣୁ କିମ୍ବା ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥାଏ। ଯିଏ ଭକ୍ତି ସହିତ ବାଚକଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ଭୋଜନ ଦିଏ, ସେ ମୋତେ ପୂଜା କରିଥାଏ, ଏହି ଫଳ ପନ୍ଦର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମିଳେ। ଯମ, ଯମୀ, ମନ୍ଦ, ମନୁ ବା ତାପତୀ ଏମିତି ବାଚକଙ୍କୁ ଯେପରି ମୋର, ତେଣୁ ତେଉଁମାନେ ଦୁଃଖ ଦେଇପାରିବେନାହିଁ। ବାଚକଙ୍କୁ ଆଦର ଓ ଭୋଜନ ଦେଲେ, ମୋତେ ଦୁଇ ଶତ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୃପ୍ତି ମିଳେ। ବାଚକଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେଲେ, କେବଳ ମୋତେ ନୁହେଁ, ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ବାଚକଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ ଭାବନ୍ତି, ଏହାର କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଦେଲି, ଅନ୍ୟ କିଛି କରିନଥିଲେ। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ମୁଁ ତୁମ ନିକଟକୁ ଆସିଛି। କୁମାରଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ପିତାମହ କହିଲେ: 'ବାହ! ତୁମେ ଖୁବ ପୁଣ୍ୟବାନ। ତୁମେ ଯାହା ଦେଖିଲ, ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୁଣ୍ୟଶାଳୀ। ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ କହିଥିବା କଥା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସତ୍ୟ। ମୋ ମୁଖ ପ୍ରଥମେ ଲୋକେ ପୂଜା କରିଥିଲେ, ତାହାରୁ ଏହି ସମସ୍ତ ପୁରାଣ ଓ ଇତିହାସ ଜନମିଛି। ଏହି ପୁରାଣ ମୋତେ ଯେପରି ପ୍ରିୟ, ତେପରି ଚାରି ବେଦ ବା ଅନ୍ୟ କିଛି ନୁହେଁ। ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତି ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଏହି କଥା ନିତ୍ୟ ଶୁଣନ୍ତି, ବାଚକଙ୍କୁ ଜୀବିକା ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ, ମୋକ୍ଷର ସ୍ପଷ୍ଟ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ଏହି ପୁରାଣ ଓ ଇତିହାସ ମଧ୍ୟରେ ଅଛି। ଚାରି ବେଦ ଗୁପ୍ତ ଅର୍ଥରେ ଅଛି, ତେଣୁ ଏହି କଥା ଲୋକଙ୍କ ବୁଝିବା ପାଇଁ ମୁଁ ରଚିଛି। ଯିଏ ନିତ୍ୟ ଧର୍ମ କଥା ଶୁଣିବାର ଉଦ୍ୟମ କରେ, ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ନଗରକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତିକୁ ପାଏ। ଏଠାରେ ଦକ୍ଷିଣା ଦେଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପୁରୀକୁ ଯାଏ। ଦାନ ପାଇଁ ଏଠି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଯେପରି ଦେବମାନ୍ୟ ଲେଖା, ଅସ୍ତ୍ର, ତେପରି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବାଚକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଯେପରି ଅସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ତେଜସ୍ବୀ, ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ସାଗର, ସେପରି ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିଜମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବାଚକ ସର୍ବୋତ୍ତମ। ଯିଏ ଭକ୍ତି ସହିତ ବାଚକଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ପୂଜା କରିଥାଏ। ଏହା ସତ୍ୟ, ବାଚକ ସମାନ ଦାନ ପାତ୍ର କେବେ ହୁଏନାହିଁ। କୁମାର କହିଲେ: 'ଅହୋ! ପୁଣ୍ୟ କଥା ଶୁଣିବା ଓ ବାଚକଙ୍କୁ ଦାନ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହତ୍।' ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ଯିଏ ଦେବମନ୍ଦିରରେ ସଦା ଧର୍ମ କଥା ଶୁଣେ, ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

ଆଦିତ୍ଯାଲଯମାହାତ୍ମ୍ଯଵର୍ଣନମ୍ ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ ତ୍ରିଭିଃ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣାଂ କୃତ୍ଵା ଯୋ ନମସ୍କୁରୁତେ ରଵିମ୍ । ଭୂମୌ ଗତେନ ଶିରସା ସ ଯାତି ପରମାଂ ଗତିମ୍ । । ୧ ସୋପାନତ୍କୋ ଦେଵଗୃହମାରୋହେଦ୍ଯସ୍ତୁ ମାନଵଃ । ସ ଯାତି ନରକଂ ଘୋରଂ ତାମିସ୍ରଂ ନାମ ନାମତଃ । । ୨ ଶ୍ଲେଷ୍ମମୂତ୍ରପୁରୀଷାଣି ସମୁତ୍ସୃଜତି ଯସ୍ତୁ ଵୈ । ଦେଵସ୍ଯାଯତନେ ଭାନୋଃ ସ ଗଚ୍ଛେନ୍ନରକଂ କ୍ରମାତ୍ । । ୩ ଘୃତଂ ମଧୁ ପଯସ୍ତୋଯଂ ତଥେକ୍ଷୁରସମୁତ୍ତମମ୍ । ସ୍ନପନାର୍ଥଂ ତୁ ଦେଵସ୍ଯ ଯେ ଦଦତୀହ ମାନଵାଃ । । ସର୍ଵକାମାନଵାପ୍ଯେହ ତେ ଯାନ୍ତି ହେଲିମଣ୍ଡଲମ୍ । । ୪ ସ୍ନାପ୍ଯମାନଂ ରଵିଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ଯେ ପଶ୍ଯନ୍ତି ଵୃଷଧ୍ଵଜ । ତେଽଶ୍ଵମେଧଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଲଯଂ ଯାନ୍ତି ଵୃଷଧ୍ଵଜେ । । ୫ ସ୍ନପନଂ ଯେ ଚ କୁର୍ଵଂତି ଭାନୋର୍ଭକ୍ତିସମନ୍ଵିତାଃ । ଲଭନ୍ତେ ତତ୍ଫଲଂ ଭୀମ ରାଜସୂଯାଶ୍ଵମେଧଯୋଃ । । ୬ ଯଥା ନ ଲଙ୍ଘଯେତ୍କଶ୍ଚିତ୍ସ୍ନପନଂ ଭାସ୍କରସ୍ଯ ତୁ । ତଥା କାର୍ଯଂ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ଲଙ୍ଘିତଂ ହ୍ଯସୁଖାଵହମ୍ । । ୭ ତାମିସ୍ରଂ ନରକଂ ଯାତି ଲଙ୍ଘଯେଚ୍ଚ ସ ରୌରଵାନ୍ । ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ କାର୍ଯଂ ସ୍ନପନମାଦିତଃ । । ୮ ଘୃତେନ ସ୍ନାପଯେଦ୍ଦେଵଂ କଞ୍ଜମାପ୍ନୋତି ମାନଵଃ । ମଧୁନା ପ୍ରିଯମାଯାତି ତୋଯେନାପି ଘୃତୌକସମ୍ । । ୯ ଇକ୍ଷୁରସେନ ସଂସ୍ନାପ୍ଯ ପଯସା କଞ୍ଜଶଧ୍ଵଜମ୍ । ଏଵମେଭିଃ ସ୍ନାପଯେଦ୍ଵୈ ରଵିମୀହିତମାପ୍ନୁଯାତ୍ । । 1.95.୧୦ ଇତି ଶ୍ରୀଭଵିଷ୍ଯେ ମହାପୁରାଣେ ବ୍ରାହ୍ମେପର୍ଵଣି ସପ୍ତମୀକଲ୍ପେ ଆଦିତ୍ଯାଲଯମାହାତ୍ମ୍ଯଵର୍ଣନଂ ନାମ ପଞ୍ଚନଵତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ଯେ କୌଣସି ଲୋକ ତିନିଥର ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କରି, ମାଥା ଝୁକାଇ ଭୂମିକୁ ଛୁଇଁ ସେଠାରେ ପ୍ରଣାମ କରେ, ସେ ଉତ୍ତମ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। |1| କିନ୍ତୁ ଯେଉଁ ମଣିଷ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଛାଡ଼ି ସିଢ଼ି ଚଢ଼ି ଦେବତାଙ୍କ ମନ୍ଦିରକୁ ଯାଏ, ସେ ତାମିସ୍ର ନାମକ ଭୟଙ୍କର ନରକକୁ ଯାଏ। |2| ଯେଉଁଠି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ମନ୍ଦିରରେ କେହି କଫ, ପେଶାବ କିମ୍ବା ମଳ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ ଦେଖାଦେଖି ନରକକୁ ଯାଏ। |3| ଏଠାରେ ଯେଉଁ ମଣିଷ ଘିଅ, ମଧୁ, ଦୁଧ, ପାଣି କିମ୍ବା ଉତ୍ତମ ଅଖୁ ରସ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସ୍ନାନ ପାଇଁ ଦେଇଥାଏ, ସେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚେ। |4| ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତିସହିତ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଯାଉଥିବା ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖନ୍ତି, ଓ ବୃଷଧ୍ୱଜ, ସେମାନେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଇ ଅନ୍ତେ ଲୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। |5| ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତିଭାବରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାନ୍ତି, ଓ ଭୀମ, ସେମାନେ ରାଜସୂୟ ଓ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଆନ୍ତି। |6| ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସ୍ନାନକୁ କେହି ଅବହେଳା କରି ଲଂଘନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏହା ଅବହେଳା କଲେ ଅଶୁଭ ହୁଏ। |7| ଯେଉଁଠି ଲଂଘନ କରାଯିବ, ସେ ତାମିସ୍ର ଓ ରୌରବ ନରକକୁ ଯାଏ; ତେଣୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ ପ୍ରଥମେ ସ୍ନାନ କରାଯିବା ଉଚିତ୍। |8| ଯେଉଁ ମଣିଷ ଘିଅରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଏ, ସେ କମଳ ଲୋକକୁ ପାଏ; ମଧୁରେ କରିଲେ ପ୍ରିୟତା ପାଏ; ପାଣିରେ କରିଲେ ଘିଅ ଲୋକକୁ ପାଏ। |9| ଅଖୁ ରସ କିମ୍ବା ଦୁଧରେ କମଳଧ୍ୱଜ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଏ, ଏମିତି ଏହି ସମସ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ସ୍ନାନ କରାଇ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ପାଏ। |10|

ଜଯାନାମସପ୍ତମୀଵର୍ଣନମ୍ ଦିଣ୍ଡିରୁଵାଚ ଯଚ୍ଚୈତାଃ ସପ୍ତ ସପ୍ତମ୍ଯୋ ଭଵତା କଥିତା ମମ । ତାସାଂ ଯା ପ୍ରଥମା ଦେଵ କଥିତା ସା ସଵିସ୍ତରା । । ୧ ଯାସ୍ତ୍ଵନ୍ଯା ଦେଵଶାର୍ଦୂଲ ତାଃ ସର୍ଵାଃ କଥଯସ୍ଵ ମେ । ଯେନୋପୋଷ୍ଯ ତତସ୍ତାସ୍ତୁ ଵ୍ରଜେଽହଂ ହେଲିସଦ୍ମ ଵୈ । । ୬ ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷସ୍ଯ ସପ୍ତମ୍ଯାଂ ନକ୍ଷତ୍ରଂ ପଞ୍ଚତାରକମ୍ । ଯଦା ସ୍ଯାତ୍ସା ତଦା ଜ୍ଞେଯା ଜଯା ନାମେତି ସପ୍ତମୀ । । ୩ ତସ୍ଯାଂ ଦତ୍ତାଂ୧ ହୁତଂ ଜାପସ୍ତର୍ପଣଂ ଦେଵପୂଜନମ୍ । ସର୍ଵଂ ଶତଗୁଣଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ପୂଜା ଚାପି ଦିଵାକରେ । । ୪ ଭାସ୍କରସ୍ଯ ପ୍ରିଯା ହ୍ଯେଷା ସପ୍ତମୀ ପାପନାଶିନୀ । ଧନ୍ଯା ଯଶସ୍ଯା ପୁତ୍ର୍ଯା ଚ କାମଦା କଞ୍ଜଜାଵହା । । ୫ ଵିଧିନାନେନ କର୍ତଵ୍ଯା ତିଥିର୍ଯା ମମ ଵିଦ୍ଯତେ । ତଂ ଶୃଣୁଷ୍ଵ ଵିଧିଂ ମତ୍ତୋ ଯେନ କୃତ୍ଵାର୍ଥମଶ୍ନୁମତେ । ୬ ହଂସେ ହଂସମାକ୍ଯେ ଶୁକ୍ଲେଯଂ ସପ୍ତମୀ ପୁରା । ସମୁପୋଷ୍ଯ ଚ କର୍ତଵ୍ଯା ଵିଧିନାନେନ ଶଙ୍କର । । ୭ ପାରଣା ତୃତୀଯାଽହେ ସ୍ଯାତ୍କଥିତଂ ଗୋଵୃଷାଵହମ୍ । ପ୍ରଥମଂ ଚତୁରୋ ମାସାନ୍ପାରଣଂ କଥିତଂ ବୁଧୈଃ । । ୮ କଥିତାନ୍ଯତ୍ର ପୁଷ୍ପାଣି କରଵୀରସ୍ଯ ସୁଵ୍ରତ । ଚନ୍ଦନଂ ଚ ତଥା ରକ୍ତଂ ଧୂପାର୍ଥଂ ଗୁଗ୍ଗୁଲଂ ପରମ୍ । । ୯ କାସାରଂ ତୁ ସୁପକ୍ଵଂ ଚ ନୈଵେଦ୍ଯଂ ଭାସ୍କରାଯ ଵୈ । ଅନେନ ଵିଧିନା ପୂଜ୍ଯ ମାର୍ତଣ୍ଡଂ ଵିବୁଧାଧିପମ୍ । । 1.96.୧୦ ପୂଜଯେଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ଭୀମ ଭକ୍ଷ୍ଯଭୋଜ୍ଯୈର୍ଯଥାଵିଧି । କାସାରଂ ଭୋଜଯେଦ୍ଵିପ୍ରାନ୍ପାରଣେଽସ୍ମିନ୍ଵିଚକ୍ଷଣଃ । । ସ୍ଵଯମେଵ ତଥାଶ୍ନୀଯାତ୍ପ୍ରଯତୋ ମୌନମାଶ୍ରିତଃ । । ୧୧ ପଞ୍ଚମ୍ଯାମେକଭକ୍ତଂ ତୁ ଷଷ୍ଠ୍ଯାଂ ନକ୍ତଂ ପ୍ରଵର୍ତତେ । କୃତ୍ଵୋପଵାସଂ ସପ୍ତମ୍ଯାମଷ୍ଟମ୍ଯାଂ ପାରଣଂ ଭଵେତ୍ । । ୧୨ ଷଷ୍ଠ୍ଯା ସମେତା କର୍ତଵ୍ଯା ନାଷ୍ଟମ୍ଯେଯଂ କଦାଚନ । ଯସ୍ଯୋପଵାସନାଯୈଵ ଷଷ୍ଠ୍ଯାମାହୁରୁପୋଷିତମ୍ । । ୧୩ ଯଥୈକାଦଶ୍ଯାଂ କୁର୍ଵନ୍ତି ଉପଵାସଂ ମନୀଷିଣଃ । ଉପଵାସନାଯ ଦ୍ଵାଦଶ୍ଯାଂ ତଥେଯଂ ପରିକୀର୍ତିତା । । ୧୪ ସିଦ୍ଧାର୍ଥକୈଃ ସ୍ନାନମନ୍ତ୍ରଃ ପ୍ରାଶନଂ ଗୋମଯସ୍ଯ ତୁ । ଭାନୁର୍ମେ ପ୍ରୀଯତାମତ୍ର ଦନ୍ତକାଷ୍ଠଂ ତଥାର୍କଜମ୍ । । ୧୫ ଇତ୍ଯେଷ କଥିତସ୍ତାତ ପ୍ରଥମେ ପାରଣେ ଵିଧିଃ । ଦ୍ଵିତୀଯଂ ଶ୍ରୂଯତାଂ ଭୀମ ପାରଣଂ ଗଦତୋ ମମ । । ୧୬ ମାଲତୀକୁସୁମାନୀହ ଶ୍ରୀଖଣ୍ଡଂ ଚନ୍ଦନଂ ତଥା । ନୈଵେଦ୍ଯଂ ପାଯସଂ ଭାନୋର୍ଧୂପଂ ଵିଜଯମାଦିଶେତ୍ । । ୧୭ ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ଭୋଜଯେଦ୍ଵାପି ତଥାଶ୍ନୀଯାତ୍ସ୍ଵଯଂ ଵିଭୋ । ରଵିର୍ମେ ପ୍ରୀଯତାମତ୍ର ନାମ ଦେଵସ୍ଯ କୀର୍ତଯେତ୍ । । ୧୮ ପ୍ରାଶଯେତ୍ପଞ୍ଚଗଵ୍ଯଂ ତୁ ଖଦିରଂ ଦନ୍ତଧାଵନେ । ଦ୍ଵିତୀଯେ ପାରଣେ ଵୀର ଵିଧିରୁକ୍ତୋ ମଯାଧୁନା । । ୧୯ ତୃତୀଯଂ ପାରଣଂ ଚାପି କଥ୍ଯମାନଂ ନିବୋଧ ମେ । ଅଗସ୍ତିକୁସୁମୈରତ୍ର ଭାସ୍କରଂ ପୂଜଯେଦ୍ବୁଧଃ । । 1.96.୨୦ ସମାଲମ୍ଭନମତ୍ରୋକ୍ତଂ ଶ୍ରୀଖଣ୍ଡଂ କୁସୁମଂ ତଥା । ସିହ୍ଲକୋ ଧୂପ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟୋ ଭାନୋଃ ପ୍ରୀତିକରଃ ପରଃ । । ୨୧ ଶାଲ୍ଯୋଦନଂ ତୁ ନୈଵେଦ୍ଯଂ ରସାଲୋପରିସଂଯୁତମ୍ । ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ତୁ ଦାତଵ୍ଯଂ ଭକ୍ଷଯେତ ତଥାତ୍ମନା । । ୨୨ କୁଶୋଦକପ୍ରାଶନଂ ତୁ ବଦର୍ଯା ଦନ୍ତଧାଵନମ୍ । ଵିକର୍ତନଃ ପ୍ରୀଯତାଂ ମେ ନାମ ଦେଵସ୍ଯ କୀର୍ତଯେତ୍ । । ୨୩ ଵର୍ଷାସୁ ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ପୂଜା କାର୍ଯା ଵିଧାନତଃ । ଗନ୍ଧପୁଷ୍ପୋପହାରୈସ୍ତୁ ନାନାପ୍ରେକ୍ଷଣକୈସ୍ତଥା । । ୨୪ ଗୋଦାନୈର୍ଭୂମିଦାନୈର୍ଵା ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ଚ ତର୍ପଣୈଃ । ଇତ୍ଥଂ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ଦେଵେଶଂ ଦେଵସ୍ଯ ପୁରତଃ ସ୍ଥିତଃ । । ୨୫ କାରଯେତ୍ପରମଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଧନ୍ଯଂ ପୁସ୍ତକଵାଚନମ୍ । ଵସ୍ତ୍ରୈର୍ଗନ୍ଧୈସ୍ତଥା ଧୂପୈର୍ଵାଚକଂ ପୂଜଯେତ୍ତତଃ । । ୨୬ ଦେଵସ୍ଯ ପୁରତଃ ସ୍ଥିତ୍ଵା ତତୋ ମନ୍ତ୍ରମୁଦୀରଯେତ୍ । ଦେଵଦେଵ ଜଗନ୍ନାଥ ସର୍ଵରୋଗାର୍ତିନାଶନ । । ଗ୍ରହେଶ ଲୋକନଯନ ଵିକର୍ତନ ତମୋଽପହ । । ୨୭ କୃତେଯଂ ଦେଵଦେଵେଶ ଜଯା ନାମେତି ସପ୍ତମୀ । ମଯା ତଵ ପ୍ରସାଦେନ ଧନ୍ଯା ପାପହରା ଶିଵା । । ୨୮ ଅନେନ ଵିଧିନା ଵୀର ଯଃ କୁର୍ଯାତ୍ସପ୍ତମୀମିମାମ୍ । ତସ୍ଯ ସ୍ନାନାଦିକଂ ସର୍ଵଂ ଭଵେଚ୍ଛତଗୁଣଂ ଵିଭୋ । । ୨୯ କୃତ୍ଵେମାଂ ସପ୍ତମୀଂ ଵୀର ପୁରୁଷଃ ପ୍ରାପ୍ନୁଯାଦ୍ଯଶଃ । ଧନଂ ଧାନ୍ଯଂ ସୁଵର୍ଣଂ ଚ ପୁତ୍ରମାର୍ଯବଲଂ ଶ୍ରିଯମ୍ । । 1.96.୩୦ ପ୍ରାପ୍ଯେହ ଦେଵଶାର୍ଦୂଲ ସୂର୍ଯଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି । ତସ୍ମାଦେତ୍ଯ ପୁନର୍ଭୂମୌ ରାଜରାଜୋ ଭଵେଦ୍ବୁଧଃ । । ୩୧ ଇତ୍ଯେଷା କଥିତା ଵୀର ଜଯା ନାମେତି ସପ୍ତମୀ । କୃତା ସ୍ମୃତା ଶ୍ରୁତା ସା ତୁ ହେଲିଲୋକପ୍ରଦାଯିନୀ । । ୩୨ ଇତି ଶ୍ରୀଭଵିଷ୍ଯେ ମହାପୁରାଣେ ବ୍ରାହ୍ମେ ପର୍ଵଣି ସପ୍ତମୀକଲ୍ପେ ଜଯାନାମସପ୍ତମୀମାହାତ୍ମ୍ଯଵର୍ଣନଂ ନାମ ଷଣ୍ଣଵତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ

ଦିଣ୍ଡିର କହିଲେ: ମୁଁ ଯେଉଁ ସାତଟି ସପ୍ତମୀ ବିଷୟରେ ଆପଣଙ୍କଠାରୁ ଶୁଣିଛି, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରଥମଟି ବିଷୟରେ ଏକଦମ ଖୁଲାସାରେ କହନ୍ତୁ, ପ୍ରଭୁ। |1| ଓ ଦେବଶାର୍ଦୂଳ, ଅନ୍ୟ ଯେଉଁ ସପ୍ତମୀ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ମୋତେ କହନ୍ତୁ, ଯାହାକୁ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି ମୁଁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚିପାରିବି। |2| ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ସପ୍ତମୀ ଯେଉଁଦିନ ପଞ୍ଚତାରକ ନକ୍ଷତ୍ର ଥାଏ, ସେହି ସପ୍ତମୀକୁ ଜୟା ବୋଲି କୁହାଯାଏ। |3| ସେ ଦିନ ଯେଉଁ ଦାନ, ହୋମ, ଜପ, ତର୍ପଣ କିମ୍ବା ଦେବପୂଜା କରାଯାଏ, ସେସବୁର ଫଳ ଶତଗୁଣ ହୁଏ, ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟପୂଜାର ମଧ୍ୟ ଏହି ଫଳ ମିଳେ। |4| ଏହି ସପ୍ତମୀ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ପାପ ନାଶ କରେ, ଧନ୍ୟତା ଓ ଯଶ ଦେଉଛି, ସନ୍ତାନ ଦେଉଛି, ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ ଓ କମଳ ଦେଉଛି। |5| ଏହି ଉପବାସ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବିଧିରେ କରିବା ଉଚିତ୍; ମୋ ଠାରୁ ସେ ବିଧି ଶୁଣ, ଯାହା କରିଲେ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ମିଳେ। |6| ଏହି ହଂସ କିମ୍ବା ହଂସମାଖ୍ୟା ନାମକ ଶୁକ୍ଳ ସପ୍ତମୀରେ ଉପବାସ କରି, ଏହି ବିଧିରେ କରିବା ଉଚିତ୍, ଓ ଶଙ୍କର। |7| ତୃତୀୟ ଦିନ ଉପବାସ ଭଙ୍ଗ କରିବାକୁ କୁହାଯାଇଛି, ଓ ବୃଷଧ୍ୱଜ; ପ୍ରଥମ ଉପବାସ ଭଙ୍ଗ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ଚାରି ମାସ ପରେ କହିଛନ୍ତି। |8| ଅନ୍ୟଠାରେ କରବୀର ଫୁଲ, ଲାଲ ଚନ୍ଦନ ଏବଂ ଧୂପ ପାଇଁ ଉତ୍ତମ ଗୁଗୁଳୁ ଦେବାକୁ କୁହାଯାଇଛି। |9| ଭଲ ଭାବେ ପକାଯାଇଥିବା କାସାର ନାମକ ପକାନ୍ତି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ନୈବେଦ୍ୟ ଦେବାକୁ; ଏହି ବିଧିରେ ମାର୍ତଣ୍ଡ ଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍। |10| ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଭୀମ, ଯଥାଯଥିକ ଭୋଜ୍ୟ ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍; ଉପବାସ ଭଙ୍ଗ ସମୟରେ ବିଦ୍ୱାନ୍ମାନେକୁ କାସାର ଖାଇବାକୁ ଦେବା ଉଚିତ୍। |11| ନିଜେ ମଧ୍ୟ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ, ମୌନ ଅବସ୍ଥାରେ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ୍। |12| ପଞ୍ଚମୀରେ ଏକଥର ଭୋଜନ, ଷଷ୍ଠୀରେ ରାତିରେ ଉପବାସ, ସପ୍ତମୀରେ ଉପବାସ କରି ଅଷ୍ଟମୀରେ ଉପବାସ ଭଙ୍ଗ କରିବା ଉଚିତ୍। |13| ଷଷ୍ଠୀ ସହିତ ଏହି ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ୍, କେବେ ଅଷ୍ଟମୀ ସହିତ ନୁହେଁ; ଉପବାସ ପାଇଁ ଷଷ୍ଠୀରେ ଉପବାସ କରିବାକୁ କୁହାଯାଇଛି। |14| ଯେପରି ଏକାଦଶୀରେ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ଉପବାସ କରନ୍ତି, ଏହି ଉପବାସ ଦ୍ୱାଦଶୀରେ କରିବାକୁ କୁହାଯାଇଛି। |15| ସିଦ୍ଧାର୍ଥକ ବିଜ ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ, ସ୍ନାନ ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ିବା, ଗୋମୟ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ରତା, ଏବଂ ଦନ୍ତଧାବନ ପାଇଁ ଅର୍କ କାଠି ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ୍। |16| ଏହିପରି ପ୍ରଥମ ଉପବାସ ଭଙ୍ଗ ବିଧି କହାଯାଇଛି; ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଧି ଏବେ ଶୁଣ, ଭୀମ। |17| ଏଠାରେ ମାଲତୀ ଫୁଲ, ଶ୍ରୀଖଣ୍ଡ ଚନ୍ଦନ, ନୈବେଦ୍ୟ ପାଇଁ ପାୟସ, ଧୂପ ପାଇଁ ବିଜୟ ଦେବାକୁ କୁହାଯାଇଛି। |18| ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଭୋଜନ ଦେବା ଏବଂ ନିଜେ ମଧ୍ୟ ଭୋଜନ କରିବା, ଦେବତାଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଦ୍ୱାରା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ଉଚିତ୍। |19| ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ପିଇବା ଏବଂ ଦନ୍ତଧାବନ ପାଇଁ ଖଦିର କାଠି ବ୍ୟବହାର କରିବା; ଏହିପରି ଦ୍ୱିତୀୟ ଉପବାସ ଭଙ୍ଗ ବିଧି କହାଯାଇଛି। |20| ତୃତୀୟ ଉପବାସ ଭଙ୍ଗ ବିଧି ଏବେ ଶୁଣ; ଅଗସ୍ତି ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜିବାକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ କହିଛନ୍ତି। |21| ଏଠାରେ ଶ୍ରୀଖଣ୍ଡ ଚନ୍ଦନ ଓ ଫୁଲ ଦେବା, ଧୂପ ପାଇଁ ସିହ୍ଲକ ଦେବା, ଯାହା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ବହୁତ ପ୍ରସନ୍ନ କରେ। |22| ଶାଳ ଚାଉଳ ଓ ରସାଳ ମିଶିତ ଭୋଜନ ନୈବେଦ୍ୟ ଦେବା, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଦେବା ଏବଂ ନିଜେ ମଧ୍ୟ ଭୋଜନ କରିବା। |23| କୁଶ ଜଳ ପିଇବା ଏବଂ ବଦରୀ କାଠିରେ ଦନ୍ତଧାବନ କରିବା, ବିକର୍ତନ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା। |24| ବର୍ଷା ଋତୁରେ ଦେବଦେବଙ୍କ ପୂଜା ଉଚିତ୍ ବିଧିରେ ଗନ୍ଧ, ଫୁଲ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଦେଖଣା ଦ୍ୱାରା କରିବା। |25| ଗୋଦାନ, ଭୂମିଦାନ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ତର୍ପଣ ଦେଇ, ଏପରି ଦେବେଶଙ୍କୁ ପୂଜି, ଦେବତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ି ରହିବା। |26| ସର୍ବୋତ୍ତମ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ, ଧନ୍ୟତା ଓ ପୁସ୍ତକ ପାଠ କରିବା, ପାଠକଙ୍କୁ ବସ୍ତ୍ର, ଗନ୍ଧ ଓ ଧୂପ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କରିବା। |27| ଦେବତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ି ରହି, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ିବା: "ହେ ଦେବଦେବ, ଜଗନ୍ନାଥ, ସମସ୍ତ ରୋଗ ଓ ଦୁଃଖ ନାଶ କର, ଗ୍ରହପତି, ଜଗତର ନୟନ, ବିକର୍ତନ, ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କର।" |28| "ଏହି ଦିନ ଦେବଦେବ, ଜୟା ନାମକ ସପ୍ତମୀ ମୁଁ ତୁମ ଦୟାରେ କରିଛି, ଧନ୍ୟ, ପାପ ନାଶକ ଓ ଶୁଭ।" |29| ଏହି ବିଧିରେ ଯେଉଁ ମଣିଷ ସପ୍ତମୀ କରେ, ସେଠାରେ ସ୍ନାନ ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଶତଗୁଣ ଫଳ ଦେଉଛି। |30| ଏହି ସପ୍ତମୀ କରିଲେ ମଣିଷ ଯଶ, ଧନ, ଧାନ୍ୟ, ସୁନା, ଭଲ ସନ୍ତାନ, ବଳ ଓ ଶ୍ରୀ ପାଏ। |31| ଏହି ଫଳ ପାଇ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଲୋକକୁ ଯାଏ, ପୁଣି ଭୂମିକୁ ଆସି ରାଜା ହୁଏ। |32| ଏହିପରି ବିର, ଜୟା ନାମକ ସପ୍ତମୀ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଗଲା, ଏହା କରିଲେ, ସ୍ମରଣ କଲେ କିମ୍ବା ଶୁଣିଲେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ। |33|

ଜଯନ୍ତୀକଲ୍ପଵର୍ଣନମ୍ ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ ମାଘସ୍ଯ ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷେ ତୁ ସପ୍ତମୀ ଯା ତ୍ରିଲୋଚନ । ଜଯନ୍ତୀ ନାମ ସା ପ୍ରୋକ୍ତା ପୁଣ୍ଯା ପାପହରା ଶିଵା । । ୧ ସୋପୋଷ୍ଯା ଯେନ ଵିଧିନା ଶୃଣୁ ତଂ ପାର୍ଵତୀପ୍ରିଯ । ପାରଣାନି ତୁ ଚତ୍ଵାରି କଥିତାନ୍ଯତ୍ର ପଣ୍ଡିତୈଃ । । ୨ ପଞ୍ଚମ୍ଯାମେକଭକ୍ତଂ ତୁ ଷଷ୍ଠ୍ଯାଂ ନକ୍ତଂ ପ୍ରକୀର୍ତିତମ୍ । ଉପଵାସସ୍ତୁ ସପ୍ତମ୍ଯାମଷ୍ଟମ୍ଯାଂ ପାରଣଂ ଭଵେତ୍ । । ୩ ମାଘେ ଚ ଫାଲ୍ଗୁନେ ମାସି ତଥା ଚୈତ୍ରେ ଚ ସୁଵ୍ରତ । ବକପୁଷ୍ପାଣି ରମ୍ଯାଣି କୁଙ୍କୁମଂ ଚ ଵିଲେପନମ୍ । । ୪ ନୈଵେଦ୍ଯଂ ମୋଦକାଂଶ୍ଚାତ୍ର ଧୂପ ଆଜ୍ଯମୁଦାହୃତଃ । ପ୍ରାଶନଂ ପଞ୍ଚଗଵ୍ଯଂ ତୁ ପଵିତ୍ରୀକରଣଂ ପରମ୍ ।। ୫ ମୋଦକୈର୍ଭୋଜଯେଦ୍ଵିପ୍ରାନ୍ଯଥାଶକ୍ତ୍ଯା ଗଣାଧିପ । ଶାଲ୍ଯୋଦନଂ ଚ ଭୂତେଶ ଦଦ୍ଯାଚ୍ଛକ୍ତ୍ଯା ଦ୍ଵିଜେଷୁ ଵୈ । ୬ ଇତ୍ଥଂ ସମ୍ପୂଜଯେଦ୍ଯସ୍ତୁ ଭାସ୍କରଂ ଲୋକପୂଜିତମ୍ । ସର୍ଵସ୍ମିନ୍ପାରଣେ ଵୀର ସୋଽଶ୍ଵମେଧଫଲଂ ଲଭେତ୍ । । ୭ ଦ୍ଵିତୀଯେ ପାରଣେ ପୂଜ୍ଯ ରାଜସୂଯଫଲଂ ଲଭେତ୍ । ଵୈଶାଖାଷାଢଜ୍ଯେଷ୍ଠେଷୁ ଶ୍ରାଵଣେ ମାସି ସୁଵ୍ରତ । । ପୂଜାର୍ଥମଥ ଭାନୋର୍ଵୈ ଶତପତ୍ରାଣି ସୁଵ୍ରତ । । ୮ ଶ୍ଵେତଂ ଚ ଚନ୍ଦନଂ ଭୀମ ଧୂପୋ ଗୁଗ୍ଗୁଲୁରୁଚ୍ଯତେ । ନୈଵେଦ୍ଯଂ ଗୁଡପୂପାସ୍ତୁ ପ୍ରାଶନଂ ଗୋମଯସ୍ଯ ତୁ । । ଭୋଜନେ ଚାପି ଵିପ୍ରାଣାଂ ଗୁଡପୂପାଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତାଃ । । ୯ ଦ୍ଵିତୀଯମିଦମାଖ୍ଯାତଂ ପାରଣଂ ପାପନାଶନମ୍ । ରାଜସୂଯାଶ୍ଵମେଧାଭ୍ଯାଂ ଫଲଦଂ ଭାସ୍କରପ୍ରିଯମ୍ । । 1.97.୧୦ ତୃତୀଯଂ ଶୃଣୁ ଦେଵସ୍ଯ ପୂଜାର୍ଥେ ଭାସ୍କରସ୍ଯ ତୁ । ମାସି ଭାଦ୍ରପଦେ ଵୀର ତଥା ଚାଶ୍ଵଯୁଜେ ଵିଭୋ । । ୧୧ କାର୍ତ୍ତିକେ ଚାପି ମାସେ ତୁ ରକ୍ତଚନ୍ଦନମାଦିଶେତ୍ । ମାଲତୀକୁସୁମାନୀହ ଧୂପୋ ଵିଜଯ ଉଚ୍ଯତେ । । ୧୨ ନୈଵେଦ୍ଯଂ ଘୃତପୂପାସ୍ତୁ ଭୋଜନଂ ଚ ଦ୍ଵିଜନ୍ମନାମ୍ । କୁଶୋଦକପ୍ରାଶନଂ ତୁ କାଯଶୁଦ୍ଧିକରଂ ପରମ୍ । । ୧୩ ତୃତୀଯମପି ଚାଖ୍ଯାତଂ ପାରଣଂ ପାପନାଶନମ୍ । ରାଜସୂଯାଶ୍ଵମେଧାଭ୍ଯାଂ ଫଲଦଂ ଭାସ୍କରପ୍ରିଯମ୍ । । ୧୪ ଚତୁର୍ଥମପି ତେ ଵଚ୍ମି ପାରଣଂ ପାପନାଶନମ୍ । ରାଜସୂଯାଶ୍ଵମେଧାଭ୍ଯାଂ ଫଲଦଂ ଭାସ୍କରପ୍ରିଯମ୍ । । ୧୫ ତଦଦ୍ଯ ଦେଵଶାର୍ଦୂଲ ପାରଣଂ ଶ୍ରେଯସେ ଶୃଣୁ । ମାସି ମାର୍ଗଶିରେ ଵୀର ପୌଷେ ମାସି ତଥା ଶିଵ । । ୧୬ ମାଘେ ଚ ଦେଵଶାର୍ଦୂଲ ଶୃଣୁ ପୁଣ୍ଯାନ୍ଯଶେଷତଃ । କରଵୀରାଣି ରକ୍ତାନି ତଥା ରକ୍ତଂ ଚ ଚନ୍ଦନମ୍ । ୧୭ ଅମୃତାଖ୍ଯସ୍ତଥା ଧୂପୋ ନୈଵେଦ୍ଯଂ ପାଯସଂ ପରମ୍ । ଆର୍ଜନୀଯଂ ତଥା ତକ୍ରଂ ପ୍ରାଶନଂ ପରମଂ ସ୍ମୃତମ୍ । । ୧୮ ଅଗରୁଂ ଚନ୍ଦନଂ ମୁସ୍ତଂ ସିହ୍ଲକଂ ତ୍ର୍ଯୂଷଣଂ ତଥା । ସମଭାଗୈସ୍ତୁ କର୍ତଵ୍ଯମିଦଂ ଚାମୃତମୁଚ୍ଯତେ । । ୧୯ ନାମାନି କଥିତାନ୍ଯତ୍ର ଭାସ୍କରସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । ଚିତ୍ରଭାନୁସ୍ତଥା ଭାନୁରାଦିତ୍ଯୋ ଭାସ୍କରସ୍ତଥା । । 1.97.୨୦ ପ୍ରୀଯତାମିତି ସର୍ଵସ୍ମିନ୍ପାରଣେ ଵିଧିମାଦିଶେତ୍ । ଅନେନ ଵିଧିନା ଯସ୍ତୁ କୁର୍ଯାତ୍ପୂଜାଂ ଵିଭାଵସୋଃ । । ୨୧ ତସ୍ଯାଂ ତିଥୌ ଦେଵଦେଵ ସ ଯାତି ପରମଂ ପଦମ୍ । କୃତ୍ଵୈଵଂ ସପ୍ତମୀଂ ଭୀମ ସର୍ଵକାମାନଵାପ୍ନୁତେ । । ୨୨ ପୁତ୍ରାର୍ଥୀ ଲଭତେ ପୁତ୍ରାନ୍ଧନାର୍ଥୀ ଲଭତେ ଧନମ୍ । ସରୋଗୋ ମୁଚ୍ଯତେ ରୋଗୈଃ ଶୁଭମାପ୍ନୋତି ପୁଷ୍କଲମ୍ । । ୨୩ ପୂର୍ଣେ ସଂଵତ୍ସରେ ଭୀମ କାର୍ଯା ପୂଜା ଦିଵାକରେ । ଗନ୍ଧପୁଷ୍ପୋପହାରୈସ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ଚ ତର୍ପଣୈଃ । । ନାନାଵିଧୈଃ ପ୍ରେକ୍ଷଣକୈଃ ପୂଜଯା ଵାଚକସ୍ଯ ତୁ । । ୨୪ ଇତ୍ଥଂ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ଦେଵେଶଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାଂଶ୍ଚାଭିପୂଜ୍ଯ ଚ । ଵାଚକଂ ଚ ଦ୍ଵିଜଂ ପୂଜ୍ଯ ଇଦଂ ଵାକ୍ଯମୁଦୀରଯେତ୍ । । ୨୫ ଧର୍ମକାର୍ଯେଷୁ ମେ ଦେଵ ଅର୍ଥକାର୍ଯେଷୁ ନିତ୍ଯଶଃ । କାମକାର୍ଯେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ଜଯୋ ଭଵତୁ ସର୍ଵଦା । । ୨୬ ତତୋ ଵିସର୍ଜଯେଦ୍ଵିପ୍ରାନ୍ଵାଚକଂ ତୁ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମମ୍ । ଇତ୍ଥଂ କୁର୍ଯାଦିଦଂ ଯସ୍ତୁ ସ ଜଯଂ ପ୍ରାପ୍ନୁଯାତ୍ଫଲମ୍ । । ସର୍ଵପାପଵିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ସୂର୍ଯଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି । । ୨୭ ଵିମାନଵରମାରୁଢଃ କଞ୍ଜଜୋଦ୍ଭଵମୁତ୍ତମମ୍ । ତେଜସା ରଵିସଂକାଶଃ ପ୍ରଭଯା ପତଗୋପମଃ । । ୨୮ ଇତି ଶ୍ରୀଭଵିଷ୍ଯେ ମହାପୁରାଣେ ବ୍ରାହ୍ମେ ପର୍ଵଣି ସପ୍ତମୀକଲ୍ପେ ଜଯନ୍ତୀକଲ୍ପଵର୍ଣନଂ ନାମ ସପ୍ତନଵତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ମାଘ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ସପ୍ତମୀକୁ ଓ ତ୍ରିନୟନ, ଜୟନ୍ତୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏହା ପୁଣ୍ୟମୟ, ପାପନାଶକ ଓ ଶୁଭ। |1| ଏହି ଉପବାସ କିପରି କରିବା ଉଚିତ୍, ଓ ପାର୍ବତୀ ପ୍ରିୟ, ତାହା ଶୁଣ; ଏଠାରେ ଚାରିଟି ଉପବାସ ଭଙ୍ଗ ବିଧି ବିଦ୍ୱାନମାନେ କହିଛନ୍ତି। |2| ପଞ୍ଚମୀରେ ଏକଥର ଭୋଜନ, ଷଷ୍ଠୀରେ ରାତିରେ ଉପବାସ, ସପ୍ତମୀରେ ଉପବାସ ଏବଂ ଅଷ୍ଟମୀରେ ଉପବାସ ଭଙ୍ଗ କରିବା ଉଚିତ୍। |3| ମାଘ, ଫାଲ୍ଗୁନ, ଚୈତ୍ର ମାସରେ ରମ୍ୟ ବକୁଳ ଫୁଲ ଓ କୁଙ୍କୁମ ଲେପନ ଦେବାକୁ କୁହାଯାଇଛି। |4| ନୈବେଦ୍ୟ ମୋଦକ ଓ ଧୂପ ଘିଅ ଦେବା; ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ପାନ ପବିତ୍ରତା ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। |5| ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ମୋଦକ ଖୁଆଇବା, ଗଣପତି, ଏବଂ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ଦ୍ୱିଜମାନେକୁ ଚାଉଳ ଦେବା ଉଚିତ୍। |6| ଏହିପରି ଯେଉଁ ଲୋକେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଉପବାସ ଭଙ୍ଗରେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଆନ୍ତି। |7| ଦ୍ୱିତୀୟ ଉପବାସ ଭଙ୍ଗରେ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ। ବୈଶାଖ, ଆଷାଢ଼, ଜ୍ୟେଷ୍ଠ, ଶ୍ରାବଣ ମାସରେ |8| ସୂର୍ଯ୍ୟପୂଜା ପାଇଁ ଶତପତ୍ର ଫୁଲ ଦେବାକୁ କୁହାଯାଇଛି। |9| ଧଳା ଚନ୍ଦନ ଓ ଧୂପ ପାଇଁ ଗୁଗୁଳୁ ଦେବା, ନୈବେଦ୍ୟ ଗୁଡ଼ପୁଆ ଓ ପବିତ୍ର ପାନ ପାଇଁ ଗୋମୟ ଦେବା; ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ଗୁଡ଼ପୁଆ ଖୁଆଇବା। |10| ଏହିପରି ଦ୍ୱିତୀୟ ଉପବାସ ଭଙ୍ଗ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଲା, ଏହା ପାପନାଶକ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ରାଜସୂୟ ଓ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଦେଉଛି। |11| ଏବେ ତୃତୀୟ ଉପବାସ ଭଙ୍ଗ ବିଷୟରେ ଶୁଣ; ଭାଦ୍ରପଦ ଓ ଆଶ୍ୱିନ ମାସରେ |12| କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଲାଲ ଚନ୍ଦନ ଦେବା, ମାଲତୀ ଫୁଲ ଓ ବିଜୟ ଧୂପ ଦେବା; ନୈବେଦ୍ୟ ଘିଅପୁଆ ଓ ଦ୍ୱିଜମାନେକୁ ଭୋଜନ ଦେବା; କୁଶ ଜଳ ପିଇବା ପବିତ୍ରତା ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। |13| ଏହିପରି ତୃତୀୟ ଉପବାସ ଭଙ୍ଗ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଲା, ଏହା ପାପନାଶକ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ରାଜସୂୟ ଓ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଦେଉଛି। |14| ଏବେ ଚତୁର୍ଥ ଉପବାସ ଭଙ୍ଗ ବିଷୟରେ କହୁଛି, ଏହା ପାପନାଶକ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ରାଜସୂୟ ଓ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଦେଉଛି। |15| ଏହି ଦିନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉପବାସ ଭଙ୍ଗ ବିଷୟରେ ଶୁଣ, ମାର୍ଗଶିରା ଓ ପୌଷ ମାସରେ, |16| ମାଘ ମାସରେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ଶୁଣ; ଲାଲ କରବୀର ଫୁଲ ଓ ଲାଲ ଚନ୍ଦନ ଦେବା, |17| ଧୂପ ଅମୃତ ଓ ନୈବେଦ୍ୟ ପାଇଁ ପାୟସ, ଆର୍ଜନ ପାଇଁ ତକ୍ର ଓ ପବିତ୍ର ପାନ ଦେବା। |18| ଅଗରୁ, ଚନ୍ଦନ, ମୁଷ୍ଟା, ସିହ୍ଲକ ଓ ତ୍ରିଉଷଣ ସମଭାଗରେ ମିଶାଇ ଅମୃତ ତିଆରି କରିବା। |19| ଏଠାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ନାମ ଦିଆଯାଇଛି: ଚିତ୍ରଭାନୁ, ଭାନୁ, ଆଦିତ୍ୟ, ଭାସ୍କର। |20| ପ୍ରତ୍ୟେକ ଉପବାସ ଭଙ୍ଗରେ 'ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ' ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା। |21| ଏହି ବିଧିରେ ଯେଉଁ ଲୋକେ ଦୀପ୍ତିମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି, ସେ ତିଥିରେ ପରମ ପଦ ପାଆନ୍ତି। |22| ଏହିପରି ସପ୍ତମୀ କରିଲେ, ଭୀମ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ। |23| ସନ୍ତାନ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା ସନ୍ତାନ ପାଏ, ଧନ ଚାହୁଁଥିବା ଧନ ପାଏ, ରୋଗୀ ରୋଗମୁକ୍ତ ହୁଏ ଓ ବହୁତ ଶୁଭ ଲାଭ କରେ। |24| ଏକ ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ଭୀମ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଗନ୍ଧ, ଫୁଲ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ତର୍ପଣ ଦେଇ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍। |25| ବିଭିନ୍ନ ଦେଖଣା ଓ ପାଠକଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବା। |26| ଏପରି ଦେବେଶ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ପାଠକଙ୍କୁ ପୂଜି, ଏହି ବାକ୍ୟ କହିବା: |27| 'ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ ଓ କାମ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସଦା ମୋର ଜୟ ହେଉ।' |28| ତାପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାଠକଙ୍କୁ ବିଦାୟ କରିବା; ଏହିପରି କରିଥିବା ଲୋକ ଜୟର ଫଳ ପାଏ, |29| ସମସ୍ତ ପାପରୁ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଲୋକକୁ ଯାଏ, |30| ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିମାନରେ ଚଢ଼ି କମଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ, |31| ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତେଜସ୍ୱୀ ଓ ପକ୍ଷୀ ପରି ଆଭାମୟ ହୁଏ। |32|

ପାରଣାନ୍ଯତ୍ର ଚତ୍ଵାରି କଥିତାନି ମନୀଷିଭିଃ । ପୁଷ୍ପାଣି କରଵୀରସ୍ଯ ତଥା ରକ୍ତଂ ଚ ଚନ୍ଦନମ୍ । ।୩ ଧୂପକ୍ରିଯା ଗୁଗ୍ଗୁଲେନ ନୈଵେଦ୍ଯଂ ଗୁଡପୂପକାଃ । ଭାଦ୍ରପଦାଦିମାସେଷୁ ଵିଧିରେଷ ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ । । ୪ ଶ୍ଵେତାନି ଭୀମପୁଷ୍ପାଣି ତଥା ଶ୍ଵେତଂ ଚ ଚନ୍ଦନମ୍। ଧୂପମାଜ୍ଯମିହାଖ୍ଯାତଂ ନୈଵଦ୍ଯଂ ପାଯସଂ ରଵେଃ । । ୫ ମାର୍ଗଶୀର୍ଷାଦିମାସେଷୁ ଵିଧିରେଷ ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ । ତତୋଽଗସ୍ତ୍ଯସ୍ଯ ପୁଷ୍ପାଣି କୁଙ୍କୁମଂ ଚ ଵିଲେପନମ୍ । । ୬ ଧୂପାର୍ଥଂ ସିହ୍ଲକଂ ପ୍ରୋକ୍ତମଥ ଵା ରଵିଵର୍ଣକମ୍ । ଶାଲ୍ଯୋଦନଂ ଚ ନୈଵେଦ୍ଯଂ ସରସଂ ଫାଲ୍ଗୁନାଦିଷୁ । । ୭ ରକ୍ତୋତ୍ପଲାନି ଭୂତେଶ ସାଗୁରୁଂ ଚନ୍ଦନଂ ତଥା । ଅନନ୍ତୋ ଧୂପ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟୋ ନୈଵେଦ୍ଯଂ ଖଣ୍ଡପୂପକାଃ । । ୮ ଶ୍ରୀଖଣ୍ଡଂ ଗ୍ରନ୍ଥିସହିତମଗୁରୁଃ ସିହ୍ଲକଂ ତଥା । ମୁସ୍ତା ତଥେନ୍ଦ୍ରଂ ଭୂତେଶ ଶର୍କରା ଗୃହ୍ଯତେ ତ୍ର୍ଯହମ୍ । । ୯ ଇତ୍ଯେଷ ଧୂପୋଽନନ୍ତସ୍ତୁ କଥିତୋ ଦେଵସତ୍ତମ । ଜ୍ଯେଷ୍ଠାଦିମାସେଷୁ ତଥା ଵିଧିରୁକ୍ତୋ ମନୀଷିଭିଃ । । 1.98.୧୦ ଶୃଣୁ ନାମାନି ଦେଵସ୍ଯ ପ୍ରାଶନାନି ଚ ସୁଵ୍ରତ । ସୁଧାଂଶୁରର୍ଯମା ଚୈଵ ସଵିତା ତ୍ରିପୁରାନ୍ତକଃ । । ୧୧ ପାରଣେଷ୍ଵେଵ ସର୍ଵେଷୁ ପ୍ରୀଯତାମିତି କୀର୍ତଯେତ୍ । ଗୋମୂତ୍ରଂ ପଞ୍ଚଗଵ୍ଯଂ ତୁ ଘୃତଂ ଚୋଷ୍ଣଂ ପଯୋ ଦଧି । । ୧୨ ଯସ୍ତ୍ଵେତାଂ ସପ୍ତମୋ କୁର୍ଯାଦନେନ ଵିଧିନା ନରଃ । ଅପରାଜିତୋ ଭଵେତ୍ସୋଽସୌ ସଦା ଶତ୍ରୁଭିରାହଵେ । । ୧୩ ଜିତ୍ଵା ଶତ୍ରୁଂ ଲଭେତାପି ତ୍ରିଵର୍ଗଂ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ । ତ୍ରିଵର୍ଗମଥ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ସ୍ଵର୍ଭାନୋଃ ପୁରମଶ୍ନୁତେ । । ୧୪ ତତଃ ପୂର୍ଣେଷୁ ମାସେଷୁ ପୂଜଯେଚ୍ଛକ୍ତିତଃ ଖଗମ୍ । ଗନ୍ଧପୁଷ୍ପୋପହାରୈସ୍ତୁ ପୁରାଣଶ୍ରଵଣେନ ଚ । । ୧୫ ଅଶ୍ଵଦାନେନ ଚ ଵିଭୋର୍ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ଚ ତର୍ପଣୈଃ । ଵାଚକଂ ପୂଜଯିତ୍ଵା ଚ ଭାସ୍କରସ୍ଯ ପ୍ରିଯଂ ସଦା । । ୧୬ ଭାସ୍କରାଯ ଧ୍ଵଜାନ୍ଦଦ୍ଯାନ୍ନାନାରତ୍ନଵିଭୂଷିତାନ୍ । ଯ ଇତ୍ଥଂ କୁରୁତେ ଵୀର ସପ୍ତମୀଂ ଯତ୍ନତଃ ସଦା । । ୧୭ ସ ପରାଜିତ୍ଯ ଵୈ ଶତ୍ରୁଂ ଯାତି ହଂସସଲୋକତାମ୍ । । ୧୮ ଶୁକ୍ଲାଶ୍ଵୋଦ୍ଭଵଯାନେନ ଆପଗେନ ପତାକିନା । ଆପଗାଧିପସଂକାଶ ଆପଗାନୁଚରୋ ଭଵେତ୍ । । ୧୯ ଇତି ଶ୍ରୀଭଵିଷ୍ଯେ ମହାପୁରାଣେ ବ୍ରାହ୍ମେ ପର୍ଵଣି ସପ୍ତମୀକଲ୍ପେ ଅପରାଜିତାଵର୍ଣନଂ ନାମାଷ୍ଟନଵତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ

ଅନ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳରେ, ବିଦ୍ୱାନମାନେ ଚାରି ପ୍ରକାରର ପାରଣ ଦେବାକୁ କହିଛନ୍ତି: କରବୀର ଫୁଲ, ଲାଲ ଚନ୍ଦନ, ଗୁଗୁଳୁ ଦ୍ୱାରା ଧୂପ, ଏବଂ ଗୁଡ଼ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ମିଠା ପିଠା। ଏହି ନିୟମ ଭାଦ୍ରପଦ ଆଦି ମାସରେ ପ୍ରଚଳିତ। ଭୀମ ଫୁଲ ଏବଂ ଧଳା ଚନ୍ଦନ, ଧୂପ ପାଇଁ ଘିଅ, ନୈବେଦ୍ୟ ପାଇଁ ପାୟସ ରବିଙ୍କୁ ଦିଆଯାଏ। ମାର୍ଗଶୀର ଆଦି ମାସରେ ଏହି ନିୟମ ପ୍ରଚଳିତ। ତାପରେ ଅଗସ୍ତିର ଫୁଲ ଏବଂ କୁଙ୍କୁମ ଲେପ, ଧୂପ ପାଇଁ ସିହଲକ କିମ୍ବା ରବିବର୍ଣ୍ଣକ, ନୈବେଦ୍ୟ ପାଇଁ ଚାଉଳ ଭାତ ଫାଲ୍ଗୁନ ଆଦି ମାସରେ ଦିଆଯାଏ। ଭୂତେଶଙ୍କୁ ଲାଲ ପଦ୍ମ, ସାଗରୁ, ଚନ୍ଦନ, ଧୂପ ପାଇଁ ଅନନ୍ତ, ନୈବେଦ୍ୟ ପାଇଁ ଖଣ୍ଡପିଠା ଦିଆଯାଏ। ଶ୍ରୀଖଣ୍ଡ, ଗ୍ରନ୍ଥି ସହିତ ଅଗୁରୁ, ସିହଲକ, ମୁସ୍ତା, ଏବଂ ଭୂତେଶଙ୍କୁ ଇନ୍ଦ୍ର, ତିନି ଦିନ ଶର୍କରା ଦିଆଯାଏ। ଏହି ଭଳି ଧୂପ ଅନନ୍ତ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଆଦି ମାସରେ ବିଦ୍ୱାନମାନେ ଏହି ନିୟମ କହିଛନ୍ତି। ଏବେ ଦେବଙ୍କ ନାମ ଏବଂ ପାରଣ ପାଇଁ ଉଚ୍ଚାରଣ କର: ସୁଧାଂଶୁ, ଅର୍ୟମା, ସବିତା, ତ୍ରିପୁରାନ୍ତକ। ସମସ୍ତ ପାରଣରେ ଏହି ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଭାସ୍କର ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି। ଗୋମୂତ୍ର, ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ, ଘିଅ, ଉଷ୍ଣ ଦୁଧ, ଦହି ଦିଆଯାଏ। ଯିଏ ଏହି ସପ୍ତମୀ ନିୟମ ଅନୁସାରେ କରିଥାଏ, ସେ ସଦା ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତି ଅପରାଜିତ ହୁଅନ୍ତି। ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଜିତି ତିନି ପ୍ରକାରର ଲାଭ ପାଉଥିବେ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏହି ତିନି ଲାଭ ପାଇଁ ସ୍ୱର୍ଭାନୁର ନଗରକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥାଏ। ତାପରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ମାସରେ ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ ଖଗଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, ଗନ୍ଧ, ଫୁଲ ଦେଇ ଏବଂ ପୁରାଣ ଶୁଣିବା ଦ୍ୱାରା। ଅଶ୍ୱ ଦାନ ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରିବା, ପାଠକଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ଭାସ୍କରଙ୍କୁ ସଦା ପ୍ରିୟ କରିବା। ଭାସ୍କରଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ରତ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଧ୍ୱଜ ଦେବା ଉଚିତ। ଯିଏ ଏଭଳି ସପ୍ତମୀ ଯତ୍ନରେ କରିଥାଏ, ସେ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଜିତି ହଂସ ଲୋକକୁ ଯାଉଥିବେ। ଶୁକ୍ଳ ଅଶ୍ୱ ଉପରେ ଆପଗା ଧ୍ୱଜ ସହିତ ଯାଇ, ଆପଗା ଅଧିପତି ପରି ଆପଗା ଅନୁଚର ହୁଅନ୍ତି।

ନନ୍ଦାନାମସପ୍ତମୀଵର୍ଣନମ୍ ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ ଯା ତୁ ମାର୍ଗଶିରେ ମାସି ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷେ ତୁ ସପ୍ତମୀ । ନନ୍ଦା ସା କଥିତା ଵୀର ସର୍ଵାନନ୍ଦକରୀ ଶୁଭା । । ୧ ପଞ୍ଚମ୍ଯାମେକଭକ୍ତଂ ତୁ ଷଷ୍ଠ୍ଯାଂ ନକ୍ତଂ ପ୍ରକୀର୍ତିତମ୍ । ସପ୍ତମ୍ଯାମୁପଵାସଂ ତୁ କୀର୍ତଯନ୍ତି ମନୀଷିଣଃ । । ୨ ପାରଣାନ୍ଯତ୍ର ଵୈ ତ୍ରୀଣି ଶଂସନ୍ତୀହ ମନୀଷିଣଃ । ମାଲତୀକୁସୁମାନୀହ ସୁଗନ୍ଧଂ ଚନ୍ଦନଂ ତଥା । । ୩ କର୍ପୂରାଗରୁସମ୍ମିଶ୍ରଂ ଧୂପଂ ଚାତ୍ର ଵିନିର୍ଦିଶେତ୍ । ଦଧ୍ଯୋଦନଂ ସଖଣ୍ଡଂ ଚ ନୈଵେଦ୍ଯଂ ଭାସ୍କରପ୍ରିଯମ୍ । । ୪ ତମେଵ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଵିପ୍ରେଭ୍ଯୋଽଶ୍ନୀଯାଚ୍ଚ ତଦନୁ ସ୍ଵଯମ୍ । ଧୂପାର୍ଥଂ ଭାସ୍କରସ୍ଯୈଷ ପ୍ରଥମେ ପାରଣେ ଵିଧିଃ । । ୫ ପଲାଶପୁଷ୍ପାଣି ଵିଭୋ ଧୂପୋ ଯଃ ଶକ୍ଯ ଏଵ ଚ । କର୍ପୂରଂ ଚନ୍ଦନଂ କୁଷ୍ଠମଗୁରୁଃ ସିହ୍ଲକଂ ତଥା । । ୬ ସଗ୍ରନ୍ଥି ଵୃଷଣଂ ଭୀମ କୁଂକୁମଂ ଗୃଞ୍ଜନଂ ତଥା । ହରୀତକୀ ତଥା ଭୀମ ଏଷ ପକ୍ଷକ ଉଚ୍ଯତେ । । ୭ ଧୂପଃ ପ୍ରବୋଧ ଆଦିଷ୍ଟୋ ନୈଵେଦ୍ଯଂ ଖଣ୍ଡମଣ୍ଡକାଃ । କୃଷ୍ଣାଗରୁଃ ସିତଂ କଞ୍ଜଂ ବାଲକଂ ଵୃଷଣଂ ତଥା । । ୮ ଚଂଦନଂ ତଗରୋ ମୁସ୍ତା ପ୍ରବୋଧଶର୍କରାନ୍ଵିତା । ଭୋଜଯେଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣାଂଶ୍ଚାପି ଖଣ୍ଡଖାଦ୍ଯୈର୍ଗଣାଧିପ । । ନିମ୍ବପତ୍ରଂ ତୁ ସମ୍ପ୍ରାଶ୍ଯ ତତୋ ଭୁଞ୍ଜୀତ ଵାଗ୍ଯତଃ । । ୯ ପାରଣସ୍ଯ ଦ୍ଵିତୀଯସ୍ଯ ଵିଧିରେଷ ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ । । 1.100.୧୦ ନୀଲୋତ୍ପଲାନି ଶୁଭ୍ରାଣି ଧୂପଂ ଗୌଗ୍ଗୁଲମାହରେତ୍ । ନୈଵେଦ୍ଯଂ ପାଯସଂ ଦେଯଂ୧ ପ୍ରୀତଯେ ଭାସ୍କରସ୍ଯ ତୁ । । ୧୧ ଵିଲେପନଂ ଚନ୍ଦନଂ ତୁ ପ୍ରାଶନେ ଵିଧିରୁଚ୍ଯତେ । ତୃତୀଯସ୍ଯାପି ତେ ଵୀର କଥିତୋ ଵିଧିରୁତ୍ତମଃ । । ୧୨ ଶୃଣୁ ନାମାନି ଦେଵସ୍ଯ ପାଵନାନି ନୃଣାଂ ସଦା । ଵିଷ୍ଣୁର୍ଭଗସ୍ତଥା ଧାତା ପ୍ରୀଯତାମୁଦ୍ଗିରେଚ୍ଚ ଵୈ । । ୧୩ ଅନେନ ଵିଧିନା ଯସ୍ତୁ କୁର୍ଯାତ୍ପ୍ରଯତମାନସଃ । ସକାମାନିହ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ନନ୍ଦତେ ଶାଶ୍ଵତୀ ସମାଃ

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ମାର୍ଗଶୀର ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ସପ୍ତମୀ ଯାହାକୁ ନନ୍ଦା କୁହାଯାଏ, ଏହା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ ଏବଂ ଶୁଭ। ପଞ୍ଚମୀରେ ଏକବେଳା ଭୋଜନ, ଷଷ୍ଠୀରେ ରାତିରେ ଭୋଜନ, ସପ୍ତମୀରେ ଉପବାସ କରିବାକୁ ବିଦ୍ୱାନମାନେ କହିଛନ୍ତି। ଏଠାରେ ତିନି ପ୍ରକାରର ପାରଣ କୁହାଯାଏ: ମାଲତୀ ଫୁଲ, ସୁଗନ୍ଧ ଚନ୍ଦନ, କାର୍ପୂର ଅଗୁରୁ ମିଶ୍ରିତ ଧୂପ, ଦହି ଭାତ ଖଣ୍ଡ ସହିତ ନୈବେଦ୍ୟ ଭାସ୍କରଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ। ଏହି ନୈବେଦ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଇ ପରେ ନିଜେ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ। ଧୂପ ପାଇଁ ଏହି ପ୍ରଥମ ପାରଣର ନିୟମ। ପଳାଶ ଫୁଲ, ଧୂପ, କାର୍ପୂର, ଚନ୍ଦନ, କୁଷ୍ଠ, ଅଗୁରୁ, ସିହଲକ, ଗ୍ରନ୍ଥି ସହିତ ଭୀମ ଭୂତ, କୁଙ୍କୁମ, ଗ୍ରଞ୍ଜନ, ହରୀତକୀ, ଏହି ଭୀମ ପକ୍ଷକ। ଧୂପ ପ୍ରବୋଧ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଏ, ନୈବେଦ୍ୟ ଖଣ୍ଡମଣ୍ଡା। କୃଷ୍ଣ ଅଗୁରୁ, ଧଳା କଞ୍ଜ, ବାଳକ, ଭୂତ, ଚନ୍ଦନ, ଟଗର, ମୁସ୍ତା, ପ୍ରବୋଧ ଶର୍କରା ସହିତ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଖଣ୍ଡ ଖାଦ୍ୟ ଦେଇ ଗଣାଧିପକୁ ପୂଜା କରିବା। ନିମ୍ବ ପତ୍ର ଖାଇ ପରେ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ। ଦ୍ୱିତୀୟ ପାରଣର ଏହି ନିୟମ। ନୀଳ ପଦ୍ମ ଏବଂ ଧଳା ଫୁଲ, ଗୁଗୁଳୁ ଧୂପ, ନୈବେଦ୍ୟ ପାଇଁ ପାୟସ ଭାସ୍କରଙ୍କୁ ଦିଆଯାଏ। ଚନ୍ଦନ ଲେପ ଏବଂ ପାରଣ ପାଇଁ ଏହି ନିୟମ। ତୃତୀୟ ପାରଣର ଏହି ଉତ୍ତମ ନିୟମ। ଦେବଙ୍କ ନାମ ଏବଂ ସଦା ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ପବିତ୍ର କରିଥିବା ନାମ: ବିଷ୍ଣୁ, ଭଗ, ଧାତା, ଏହି ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଭାସ୍କରଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ କରିବା। ଏହି ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଯିଏ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଏ, ସେ ଏଠାରେ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ଲାଭ ପାଇ ସଦା ଆନନ୍ଦ ଭୋଗ କରିଥାଏ।

ଭଦ୍ରାକଲ୍ପଵର୍ଣନମ୍ ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷେ ତୁ ସପ୍ତମ୍ଯାଂ ନକ୍ଷତ୍ରଂ ସଵିତୁର୍ଭଵେତ୍ । ଯଦା ପ୍ରଥମତା ଚୈଵ ତଦା ଵୈ ଭଦ୍ରତାଂ ଵ୍ରଜେତ୍ । । ୧ ସ୍ନପନଂ ତତ୍ର ଦେଵସ୍ଯ ଘୃତେନ କଥିତଂ ବୁଧୈଃ । କ୍ଷୀରେଣ ଚ ତଥା ଵୀର ପୁନରିକ୍ଷୁରସେନ ଚ । । ୨ ସ୍ନାପଯିତ୍ଵା ତୁ ଦେଵେଶଂ ଚନ୍ଦନେନ ଵିଲେପଯେତ୍ । ଦଗ୍ଧ୍ଵା ତୁ ଗୁଗ୍ଗୁଲଂ ତସ୍ଯ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଭଦ୍ରଂ ତଥାଗ୍ରତଃ । । ୩ ଗୋଧୂମଚୂର୍ଣଂ ନିଵପନ୍ଵିମଲଂ ଶଶିସନ୍ନିଭମ୍ । ସଵଜ୍ରଂ ସଗୁଡଂ ଚୈଵ ରକ୍ତପୁଷ୍ପୋପଶୋଭିତମ୍ । । ୪ ଯଦସ୍ଯ ଶୃଙ୍ଗମୀଶାନଂ ତତ୍ର ଵୈ ମୌକ୍ତିକଂ ନ୍ଯସେତ୍ । ଯଦାଗ୍ନେଯଂ ତତ୍ର ମାଣିକ୍ଯଂ ନ୍ଯସେଦ୍ଵା ଲୋହିତଂ ମଣିମ୍ । । ୫ ନୈର୍ଋତ୍ଯେ ମକରଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଵାଯଵ୍ଯେ ପଦ୍ମରାଗିଣମ୍ । ଗାଙ୍ଗେଯମନ୍ତତସ୍ତସ୍ଯ ସ୍ଵଶକ୍ତ୍ଯା ଵିନ୍ଯସେଦ୍ବୁଧଃ । । ୬ ଚତୁର୍ଥ୍ଯାମେକଭକ୍ତଂ ତୁ ପଞ୍ଚମ୍ଯାଂ ନକ୍ତମାଦିଶେତ୍ । ଷଷ୍ଠ୍ଯାମଯାଚିତଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ(କ୍ତ?) ଉପଵାସୋ ହ୍ଯତଃ ପରଃ । । ୭ ପାଷଣ୍ଡିନୋ ଵିକର୍ମସ୍ଥାନ୍ବୈଡାଲଵ୍ରତିକାନ୍ତ୍ଯଜାନ୍ । ସପ୍ତମ୍ଯାଂ ପାଲଯେତ୍ପ୍ରାଜ୍ଞୋ ଦିଵା ସ୍ଵାପଂ ଵିଵର୍ଜଯେତ୍ । । ୮ ଅନେନ ଵିଧିନା ଯସ୍ତୁ କୁର୍ଯାଦ୍ଵୈ ଭଦ୍ରସପ୍ତମୀମ୍ । ତସ୍ମୈ ଭଦ୍ରାଣି ସର୍ଵାଣି ଯଚ୍ଛନ୍ତି ଋଭଵଃ ସଦା । । ୯ ଭଦ୍ରଂ ଦଦାତି ଯସ୍ତ୍ଵସ୍ଯାଂ ଭଦ୍ରସ୍ତସ୍ଯ ସୁତୋ ଭଵେତ୍ । ଭଦ୍ରମାସାଦ୍ଯ ଭୂତେଶ ସଦା ଭଦ୍ରେଣ ତିଷ୍ଠତି । । 1.101.୧୦ ଦିଣ୍ଡିରୁଵାଚ କୋଽଯଂ ଭଦ୍ର ଇତି ପ୍ରୋକ୍ତଃ କଥଂ କାର୍ଯଂ ପ୍ରଭୂଷଣମ୍ । ଦତ୍ତ୍ଵା ଚ କିଂ ଫଲଂ ଵିଦ୍ଯାଦ୍ଵିଧିନା କେନ ଦୀଯତେ । । ୧୧ ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ ଵ୍ଯୋମ ଭଦ୍ରମିତି ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଦେଵଚିହ୍ନମନୂପମମ୍ । ଯଦ୍ଧୃତ୍ଵେହ ନରଃ ସୂର୍ଯଂ ମୁଚ୍ଯତେ ସର୍ଵକିଲ୍ବିଷୈଃ । । ୧୨ ଶାଲିପିଣ୍ଡମଯଂ କାର୍ଯଂ ଚତୁଷ୍କୋଣମନୂପମମ୍ । ଗଵ୍ଯେନ ସର୍ପିଷା ଯୁକ୍ତଂ ଖଣ୍ଡଶର୍କରଯାନ୍ଵିତମ୍ । । ୧୩ ଚାତୁର୍ଜାତକପୂର୍ଣଂ ତୁ ଦ୍ରାକ୍ଷାଭିଶ୍ଚ ଵିଶେଷତଃ । ନାଲିକେରଫଲୈଶ୍ଚୈଵ ସୁଗନ୍ଧଂ ଚ ଗଣାଧିପ । । ୧୪ ମଧ୍ଯେନ୍ଦ୍ରନୀଲଂ ଭଦ୍ରସ୍ଯ ନ୍ଯସେତ୍ପ୍ରାଜ୍ଞଃ ସ୍ଵଶକ୍ତିତଃ । ପୁଷ୍ପରାଗଂ ମରକତଂ ପଦ୍ମରାଗଂ ତଥୈଵ ଚ । । ୧୫ ଅନୌପମ୍ଯଂ ଚ ମାଣିକ୍ଯଂ କ୍ରମାତ୍କୋଣେଷୁ ଵିନ୍ଯସେତ୍ । ଵାଚକାଯାଥ ଵା ଦଦ୍ଯାଦଥ ଵା ଭୋଜକେ ସ୍ଵଯମ୍ । । ୧୬ ଅନେନ ଵିଧିନା ଯସ୍ତୁ କୃତ୍ଵା ଭଦ୍ରଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି । ସ ହି ଭଦ୍ରାଣି ସମ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ଗଚ୍ଛେଦ୍ଗୋପତିମନ୍ଦିରମ୍ । । ୧୭ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ତତୋ ଗଚ୍ଛେଦ୍ଯାନାରୂଢୋ ନ ସଂଶଯଃ । ତେଜସା ଗୋଜସଂକାଶଃ କାଂତ୍ଯା ଗୋଜସମସ୍ତଥା । । ୧୮ ପ୍ରଭଯା ଗୋପତେସ୍ତୁଲ୍ଯ ଊର୍ଜସା ଗୋପରସ୍ଯ ଚ । ତସ୍ମାଦେତ୍ଯ ପୁନର୍ଭୂମୌ ଗୋପତିଃ ସ୍ଯାନ୍ନ ସଂଶଯଃ । । ପ୍ରସାଦାଦ୍ଗୋପତେର୍ଵୀର ସର୍ଵଜ୍ଞାଧିପପୂଜିତଃ । । ୧୯ ଇତ୍ଯେଷା କଥିତା ଭୀମ ଭଦ୍ରା ନାମେତି ସପ୍ତମୀ । ଯାମୁପୋଷ୍ଯ ନରୋ ଭୀମ ବ୍ରହ୍ମଲୋକମଵାପ୍ନୁଯାତ୍ । । 1.101.୨୦ ଶୃଣ୍ଵନ୍ତି ଯେ ପଠନ୍ତୀହ କୁର୍ଵନ୍ତି ଚ ଗଣାଧିପ । ତେ ସର୍ଵେ ଭଦ୍ରମାସାଦ୍ଯ ଯାନ୍ତି ତଦ୍ବ୍ରହ୍ମ ଶାଶ୍ଵତମ୍ । । ୨୧ ସୁମନ୍ତୁରୁଵାଚ ଇତ୍ଯୁକ୍ତଵାନ୍ପୁରା ବ୍ରହ୍ମା ଦିଣ୍ଡିନେ ସପ୍ତମୀଵ୍ରତମ୍ । ମଯାପ୍ଯୁକ୍ତଂ ତଵ ଵିଭୋ ଯଥାଜ୍ଞାତଂ ଯଥାଶ୍ରୁତମ୍ । । ୨୨ ଗୃହୀତ୍ଵା ସପ୍ତମୀକଲ୍ପଂ ମାନଵୋ ଯସ୍ତୁ ଭୂତଲେ । ତ୍ଯଜେତ୍କାମାଦ୍ଭଯାଦ୍ଵାପି ସ ଜ୍ଞେଯଃ ପତିତୋଽବୁଧଃ । । ୨୩ ତସ୍ମାଦ୍ଧାରଯ ତଦ୍ଵୀର ନ ତ୍ଯାଜ୍ଯଂ ସପ୍ତମୀଵ୍ରତମ୍ । ତ୍ଯଜମାନୋ ଭଵେଦ୍ଵୀର ଆରୂଢପତିତୋ ନରଃ । । ୨୪ ଶ୍ରାଵଯେଦ୍ଯସ୍ତୁ ଭକ୍ତ୍ଯା ଚ ସପ୍ତମୀକଲ୍ପମାଦିତଃ । ସୋଽଶ୍ଵମେଧଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ତତୋ ଯାତି ପରଂ ପଦମ୍ । । ୨୫ ଇତି ଶ୍ରୀଭଵିଷ୍ଯେ ମହାପୁରାଣେ ବ୍ରାହ୍ମେ ପର୍ଵଣି ସପ୍ତମୀକଲ୍ପେ ଭଦ୍ରାକଲ୍ପଵର୍ଣନଂ ନାମୈକାଧିକଶତତମୋଧ୍ଯାଯଃ

Description of the Auspicious Rite Brahmā said: On the seventh day of the bright fortnight, when the constellation of Savitṛ is present for the first time, then indeed auspiciousness is attained. On that day, the wise have prescribed bathing the deity with ghee, with milk, O hero, and also with the juice of sugarcane. After bathing the Lord of Deities, one should anoint him with sandal paste; having burned guggul incense, one should offer the auspicious item before him. One should spread pure wheat flour, shining like the moon, mixed with diamond dust and jaggery, adorned with red flowers. Wherever is his horn, O Lord, there a pearl should be placed; in the southeast, a ruby or a red gem should be set. In the southwest, one should offer a makara gem; in the northwest, a padmarāga gem; and finally, a wise person should place a Gāṅgeya gem according to his ability. On the fourth day, one meal is prescribed; on the fifth, night-fasting is enjoined; on the sixth, begging is prescribed, and after that, fasting is ordained. The wise should avoid heretics, those engaged in improper acts, and those who have abandoned vows; on the seventh, one should observe discipline and avoid sleeping during the day. Whoever performs the Bhadrā Saptamī with this procedure, to him the Ṛbhus always grant all auspicious things. Whoever gives an auspicious gift on this day, will have an auspicious son; having attained auspiciousness, the Lord of Beings always abides in auspiciousness. Diṇḍira said: Who is called Bhadrā? How should the ornament be made? What result is known from giving it, and by what procedure is it given? Brahmā said: The sky is called Bhadrā, an incomparable divine symbol; whoever wears it here is freed from all sins by the Sun. It should be made of a lump of rice, four-sided and excellent, mixed with cow’s ghee and pieces of sugar. It should be filled with four kinds of grains, especially with grapes and coconut fruits, and made fragrant, O Lord of Hosts. A wise person should place a sapphire in the center of the Bhadrā, according to his ability, as well as a topaz, an emerald, and a padmarāga gem. An incomparable ruby should be placed in order at the corners; it may be given to a reciter, or to one who serves food, or by oneself. Whoever, having made the Bhadrā in this way, gives it, surely attains all auspicious things and goes to the abode of the Lord of Cows. Then he goes to Brahmaloka, riding a vehicle, without doubt; his brilliance is like the essence of cows, his radiance is also like that of cows. His splendor is equal to the Lord of Cows, and his vigor is like the essence of cows; therefore, having come to earth again, he becomes the Lord of Cows, without doubt. By the grace of the Lord of Cows, O hero, he is worshipped by all-knowing masters. Thus, O Bhīma, the Bhadrā Saptamī has been described; by observing which, a man attains Brahmaloka, O Bhīma. Whoever hears, recites, or performs this, O Lord of Hosts, all of them, having attained auspiciousness, reach that eternal Brahman. Sumantu said: Thus, long ago, Brahmā spoke to Diṇḍi about the Saptamī vow; I have also told you, O Lord, as I have known and heard. Whoever, having taken up the Saptamī rite on earth, abandons it out of desire or fear, should be known as fallen and ignorant. Therefore, uphold it, O hero; the Saptamī vow must not be abandoned. One who abandons it, O hero, is like one who falls from a high place. Whoever, with devotion, causes the Saptamī rite to be heard from the beginning, attains the fruit of an Aśvamedha sacrifice and then reaches the supreme state. Thus ends the one hundred and first chapter, named 'Description of the Auspicious Rite,' in the Saptamī section of the Brahma Parvan of the glorious Bhaviṣya Mahāpurāṇa.

ନକ୍ଷତ୍ରପୂଜାଵିଧିଵର୍ଣନମ୍ ସୁମନ୍ତୁରୁଵାଚ ଏଵଂ ଯା ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ସପ୍ତମୀ ଭାସ୍କରସ୍ଯ ତୁ । ଯଥା ବହୂନାଂ ଭାର୍ଯାଣାଂ ଭର୍ତୁଃ କାଚିତ୍ପ୍ରିଯା ଭଵେତ୍ । । ୧ ସର୍ଵାଶ୍ଚ ତିଥଯୋ ହ୍ଯସ୍ଯ ପ୍ରିଯାଃ ସୂର୍ଯସ୍ଯ ଭାରତ । ତସ୍ମାଦସ୍ଯାଂ ନରେଣେହ ପୂଜନୀଯୋ ଦିଵାକରଃ । । ୨ ଶତାନୀକ ଉଵାଚ ତିଥୀନାମଧିପଃ ସୂର୍ଯଃ ସର୍ଵାସାଂ କଥିତୋ ଯଦି । ସପ୍ତମ୍ଯାମେଵ ଯାଗୋଽସ୍ଯ କିମର୍ଥଂ କ୍ରିଯତେ ବୁଧୈଃ । । ୩ ସୁମନ୍ତୁରୁଵାଚ ଇଦମର୍ଥଂ ପୁରା ପୃଷ୍ଟଃ ସୁରଜ୍ଯେଷ୍ଠୋ ଦିଵି ସ୍ଥିତଃ । ଵିଷ୍ଣୁନା କୁରୁଶାର୍ଦୂଲ ତେନୋକ୍ତଂ ହରଯେ ଯଥା । । ତଥା ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାସ୍ଯେ ଶୃଣୁଷ୍ଵୈକମନା ଵିଭୋ । । ୪ ସୁଖାସୀନଂ ସୁରଜ୍ଯେଷ୍ଠଂ ପୁରା ଦେଵଂ ପିତାମହମ୍ । ପ୍ରଣମ୍ଯ ଶିରସା ଦେଵ କୃଷ୍ଣୋ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍ । । ୫ ଯଦ୍ଯେଷ ଭାନୁମାନ୍ଦେଵସ୍ତିଥୀନାମଧିପଃ ସ୍ମୃତଃ । କିମର୍ଥଂ ପୂଜ୍ଯତେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ସପ୍ତମ୍ଯାଂ ବ୍ରୂହି ମେ ଵିଭୋ । । ୬ ଏଵମୁକ୍ତଃ ସୁରଜ୍ଯେଷ୍ଠୋ ଵିଷ୍ଣୁନା ପ୍ରଭଵିଷ୍ଣୁନା । ପ୍ରହସ୍ଯ ଭଗଵାନ୍ଦେଵ ଇଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍ । । ୭ ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ ଦେଵେଭ୍ଯସ୍ତିଥଯୋ ଦତ୍ତା ଭାସ୍କରେଣ ମହାତ୍ମନା । ମୁକ୍ତ୍ଵୈକାଂ ସପ୍ତମୀଂ ସର୍ଵାଂ ସମ୍ଯଗାରାଧନେନ ଵୈ । । ୮ ଯସ୍ଯୈଵ ଯଦ୍ଦିନଂ ଦତ୍ତଂ ସ ତସ୍ଯୈଵାଧିପଃ ସ୍ମୃତଃ । ସ୍ଵଦିନେ ପୂଜିତସ୍ତସ୍ମାତ୍ସ୍ଵମନ୍ତ୍ରୈର୍ଵରଦୋ ଭଵେତ୍.. । । ୯ ଵିଷ୍ଣୁରୁଵାଚ ଅର୍କେଣ କତରତ୍କସ୍ମୈ ଦିନଂ ଦତ୍ତଂ ମହାତ୍ମନା । ସ୍ଵଦିନେ ପୂଜିତେଽସ୍ମିନ୍ଵୈ ସ୍ଵମନ୍ତ୍ରୈର୍ଜାଯତେ ଧ୍ରୁଵମ୍ । । 1.102.୧୦ ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ ଅଗ୍ନଯେ ପ୍ରତିପଦ୍ଦତ୍ତା ଦ୍ଵିତୀଯା ବ୍ରହ୍ମଣେ ତଥା । ତୃତୀଯା ଯକ୍ଷରାଜାଯ ଗଣେଶାଯ ଚତୁର୍ଥ୍ଯପି । । ୧୧ ପଞ୍ଚମୀ ନାଗରାଜାଯ କାର୍ତିକେଯାଯ ଷଷ୍ଠ୍ଯପି । ସପ୍ତମୀ ସ୍ଥାପିତାତ୍ମାର୍ଥଂ ଦତ୍ତା ରୁଦ୍ରାଯ ଚାଷ୍ଟମୀ । । ୧୨ ଦୁର୍ଗାଯୈ ନଵମୀ ଦତ୍ତା ଯମାଯ ଦଶମୀ ସ୍ଵଯମ୍ । ଵିଶ୍ଵେଭ୍ଯଶ୍ଚାଥ ଦେଵେଭ୍ଯୋ ଦତ୍ତା ଚୈକାଦଶୀ ସଦା । । ୧୩ ଦ୍ଵାଦଶୀ ଵିଷ୍ଣଵେ ଦତ୍ତା ମଦନାଯ ତ୍ରଯୋଦଶୀ । ଚତୁର୍ଦଶୀ ଶଙ୍କରାଯ ଦତ୍ତା ସୋମାଯ ପୂର୍ଣିମା । । ୧୪ ପିତୄଣାଂ ଭାନୁନା ଦତ୍ତା ପୁଣ୍ଯା ପଞ୍ଚଦଶୀ ସଦା । ତିଥ୍ଯଃ ପଞ୍ଚଦଶୈତାସ୍ତୁ ସୋମସ୍ଯ ପରିକୀର୍ତିତାଃ । । ୧୫ ପୀଯତେ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷେ ତୁ ସୁରୈରେଭିର୍ଯଥୋଦିତୈଃ । ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷେ ପ୍ରପୂର୍ଯନ୍ତେ ଷୋଡଶ୍ଯା କଲଯା ସହ । । ୧୬ ଅକ୍ଷଯା ସା ସଦୈକୈକା ତତ୍ର ସାକ୍ଷାତ୍ସ୍ଥିତୋ ରଵିଃ । କ୍ଷଯଵୃଦ୍ଧିକରୋ ହ୍ଯେଵଂ ତେନାସୌ ତତ୍ପତିଃ ସ୍ମୃତଃ । । ୧୭ ଦଦାତି ଗତିମକ୍ଷୀଣା ଧ୍ଯାନମାତ୍ରସ୍ଥିତୋ ୧ ରଵିଃ । ଅନ୍ଯେପୀଷ୍ଟାନ୍ଯଥାକାମାନ୍ପ୍ରଯଚ୍ଛନ୍ତି ସୁଖେନ ଵୈ । । ୧୮ ତଥା ସର୍ଵଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି କୃଷ୍ଣ ସଂକ୍ଷେପତଃ ଶୃଣୁ । ଅଗ୍ନିମିଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ହୁତ୍ଵା ଚ ପ୍ରତିପଦ୍ଯମୃତଂ ଘୃତମ୍ । । ହଵିଷା ସର୍ଵଧାନ୍ଯାନି ପ୍ରାପ୍ନୁଯାଦମିତଂ ଧନମ୍ । । ୧୯ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଚ ଦ୍ଵିତୀଯାଯାଂ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣମ୍ । ଭୋଜଯିତ୍ଵା ଚ ଵିଦ୍ଯାନାଂ ସର୍ଵାସାଂ ପାରଗୋ ଭଵେତ୍ । । 1.102.୨୦ ତୃତୀଯାଯାଂ ଚ ଵିତ୍ତେଶଂ ଵିତ୍ତାଢ୍ଯୋ ଜାଯତେ ଧ୍ରୁଵମ୍ । କ୍ରଯାଦିଵ୍ଯଵହୋରଷୁ ଲାଭୋ ବହୁଗୁଣୋ ଭଵେତ୍ । । ୨୧ ଗଣେଶପୂଜନଂ କୁର୍ଯାଚ୍ଚତୁର୍ଥ୍ଯାଂ ସର୍ଵକର୍ମସୁ । ଅଵିଘ୍ନଂ ଵିଦ୍ଵିଷାଂ ଵିଘ୍ନଂ କୁର୍ଯାଚ୍ଚାସ୍ଯ ନ ସଂଶଯଃ । । ୨୨ ନାଗାନିଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ପଞ୍ଚମ୍ଯାଂ ନ ଵିଷୈରଭିଭୂଯତେ । ସ୍ତ୍ରିଯଂ ଚ ଲଭତେ ପୁତ୍ରାନ୍ପରାଂ ଚ ଶ୍ରିଯମାପ୍ନୁଯାତ୍ । । ୨୩ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ କାର୍ତିକେଯଂ ତୁ ଷଷ୍ଠ୍ଯାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ପ୍ରଜାଯତେ । ମେଧାଵୀ ରୂପସମ୍ପନ୍ନୋ ଦୀର୍ଘାଯୁଃ କୀର୍ତିଵର୍ଧନଃ । । ୨୪ ସପ୍ତମ୍ଯାଂ ପୂଜ୍ଯ ରକ୍ଷେଶଂ ଚିତ୍ରଭାନୁଂ ଦିଵାକରମ୍ । ଅଷ୍ଟମ୍ଯାଂ ପୂଜିତୋ ଦେଵୋ ଗୋଵୃଷାଭରଣୋ ହରଃ । । ୨୫ ଜ୍ଞାନଂ ଦଦାତି ଵିପୁଲଂ କାନ୍ତିଂ ଚ ଵିପୁଲାଂ ତଥା । ମୃତ୍ଯୁହା ଜ୍ଞାନଦଶ୍ଚୈଵ ପାଶହା ଚ ପ୍ରପୂଜିତଃ । । ୨୬ ଦୁର୍ଗାଂ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ଦୁର୍ଗାଣି ନଵମ୍ଯାଂ ତରତୀଚ୍ଛଯା । ସଙ୍ଗ୍ରାମେ ଵ୍ଯଵହାରେ ଚ ସଦା ଵିଜଯମଶ୍ନୁତେ । । ୨୭ ଦଶମ୍ଯାଂ ଯମମାତିଷ୍ଠେତ୍ସର୍ଵଵ୍ଯାଧିହରୋ ଧ୍ରୁଵମ୍ । ନରକାଦଥ ମୃତ୍ଯୋଶ୍ଚ ସମୁଦ୍ଧରତି ମାନଵମ୍ । । ୨୮ ଏକାଦଶ୍ଯାଂ ଯଥୋଦ୍ଦିଷ୍ଟା ଵିଶ୍ଵେଦେଵାଃ ପ୍ରପୂଜିତାଃ । ପ୍ରଜାଂ ପଶୁଂ ଧନଂ ଧାନ୍ଯଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛନ୍ତି ମହୀଂ ତଥା । । ୨୯ ଦ୍ଵାଦଶ୍ଯାଂ ଵିଷ୍ଣୁମିଷ୍ଟ୍ଵେହ ସର୍ଵଦା ଵିଜଯୀ ଭଵେତ୍ । ପୂଜ୍ଯଶ୍ଚ ସର୍ଵଲୋକାନାଂ ଯଥା ଗୋପତିଗୋକରଃ । । 1.102.୩୦ କାମଦେଵଂ ତ୍ରଯୋଦଶ୍ଯାଂ ସୁରୂପୋ ଜାଯତେ ଧ୍ରୁଵମ୍ । ଇଷ୍ଟାଂ ରୂପଵତୀଂ ଭାର୍ଯାଂ ଲଭେତ୍କାମାଂଶ୍ଚ ପୁଷ୍କଲାନ୍ । । ୩୧ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵେଶ୍ଵରଂ ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ସର୍ଵୈଶ୍ଵର୍ଯସମନ୍ଵିତଃ । ବହୁପୁତ୍ରୋ ବହୁଧନସ୍ତଥା ସ୍ଯାନ୍ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ । । ୩୨ ପୌର୍ଣମାସ୍ଯାଂ ତୁ ଯଃ ସୋମଂ ପୂଜଯେଦ୍ଭକ୍ତିମାନ୍ନରଃ । ସ୍ଵାଧିପତ୍ଯଂ ଭଵେତ୍ତସ୍ଯ ସମ୍ପୂର୍ଣଂ ନ ଚ ହୀଯତେ । । ୩୩ ପିତରଃ ସ୍ଵଦିନେ ଦିଣ୍ଡେ ଦୃଷ୍ଟାଃ କୁର୍ଵନ୍ତି ସର୍ଵଦା । ପ୍ରଜାଵୃଦ୍ଧିଂ ଧନଂ ରକ୍ଷାଂ ଚାଯୁଷ୍ଯଂ ବଲମେଵ ଚ । । ୩୪ ଉପଵାସଂ ଵିନାପ୍ଯେତେ ଭଵନ୍ତ୍ଯୁକ୍ତଫଲପ୍ରଦାଃ । ପୂଜଯା ଜପହୋମୈଶ୍ଚ ତୋଷିତା ଭକ୍ତିତଃ ସଦା । । ୩୫ ମୂଲମନ୍ତ୍ରୈଶ୍ଚ ସଂଜ୍ଞାଭିରଂଶମନ୍ତ୍ରୈଶ୍ଚ କୀର୍ତିତାଃ । ପୂର୍ଵଵତ୍ପଦ୍ମମଧ୍ଯସ୍ଥାଃ କର୍ତ୍ତଵ୍ଯାଶ୍ଚ ତିଥୀଶ୍ଵରାଃ । । ୩୬ ଗନ୍ଧପୁଷ୍ପୋପହାରୈଶ୍ଚ ଯଥା ଶକ୍ତ୍ଯା ଵିଧୀଯତେ । ପୂଜା ବାହ୍ଯେନ ଵିଧିନା କୃତାପି ଚ ଫଲପ୍ରଦା । । ୩୭ ଆଜ୍ଯଧାରାସମିଦ୍ଭିଶ୍ଚ ଦଧିକ୍ଷୀରାନ୍ନମାକ୍ଷିକୈଃ । ଯଥୋକ୍ତଫଲଦୋ ହୋମୋ ଜପଃ ଶାନ୍ତେନ ଚେତସା । । ୩୮ ମୂଲମନ୍ତ୍ରାଶ୍ଚ ସଂଜ୍ଞାଭିରଙ୍ଗମନ୍ତ୍ରାଶ୍ଚ କୀର୍ତିତାଃ । କୃତ୍ଵା ଯଜ୍ଞାନ୍ଦଶ ଦ୍ଵୌ ଚ ଫଲାନ୍ଯେତାନି ଭକ୍ତିତଃ । । ୩୯ ଯଥୋକ୍ତାନି ତଥୋକ୍ତାନି ଲଭେତେହାଧିକାନ୍ଯପି । ଇହ ଯସ୍ମାଦ୍ଯଥାନ୍ଯସ୍ମିନ୍ଯୋ ଵସେଦ୍ଯଃ ସୁଖୀ ସଦା । । 1.102.୪୦ ତେଷାଂ ଲୋକେଷୁ ମନ୍ତ୍ରଜ୍ଞୋ ଯାଵତ୍ତେଷାଂ ତିଥିଃ ସ୍ଥିତା । ଦହେତ୍ତସ୍ମାତ୍ତଥାରିଷ୍ଟଂ ତଦ୍ରୂପୋ ଜାଯତେ ନରଃ । । ୪୧ ସୁରୂପୋ ଧର୍ମସମ୍ପନ୍ନୋ କ୍ଷପିତାରିର୍ମହୀପତିଃ । ସ୍ତ୍ରୀ ଵା ନପୁଂସକୋ ଵାପି ଜାଯତେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ । । ୪୨ ଇତ୍ଯେତାଃ କଥିତାଃ କୃଷ୍ଣ ତିଥଯୋ ଯା ମଯା ତଵ । ନକ୍ଷତ୍ରଦେଵତାଃ ସର୍ଵା ନକ୍ଷତ୍ରେଷୁ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତାଃ । । ୪୩ ଇଷ୍ଟାନ୍କାମାନ୍ପ୍ରଯଚ୍ଛନ୍ତି ଯାସ୍ତା ଵକ୍ଷ୍ଯେ ମହୀଧର । ଚନ୍ଦ୍ରମା ଯତ୍ର ନକ୍ଷତ୍ରେ ମହାଵୃଦ୍ଧ୍ଯା ସ୍ଥିତଃ ସଦା । ।୪୪ ଉକ୍ତସ୍ତୁ ଦେଵତାଯଜ୍ଞସ୍ତଦା ସା ଫଲଦା ଭଵେତ୍ । ଦେଵତାଶ୍ଚ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ନକ୍ଷତ୍ରାଣାଂ ଯଥାକ୍ରମମ୍ । । ୪୫ ନକ୍ଷତ୍ରାଣି ଚ ସର୍ଵାଣି ଯଜ୍ଞାଶ୍ଚୈଵ ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍ । ଅଶ୍ଵିନ୍ଯାମଶ୍ଵିନାଵିଷ୍ଟ୍ଵା ଦୀର୍ଘାଯୁର୍ଜାଯତେ ନରଃ । । ୪୬ ଵ୍ଯାଧିଭିର୍ମୁଚ୍ଯତେ କ୍ଷିପ୍ରମତ୍ଯର୍ଥଂ ଵ୍ଯାଧିପୀଡିତଃ । ଭରଣ୍ଯାଂ ଯମ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟଃ କୁସୁମୈରସିତୈଃ ଶୁଭୈଃ । । ୪୭ ତଥା ଗନ୍ଧାଦିଭିଃ ଶୁଭ୍ରୈରପମୃତ୍ଯୋର୍ଵିମୋଚଯେତ୍ । । ୪୮ ଅନଲଃ କୃତ୍ତିକାଯାଂ ତୁ ଇହ ସମ୍ପୂଜିତଃ ପରଃ । ରକ୍ତମାଲ୍ଯାଦିଭିର୍ଦଦ୍ଯାତ୍ଫଲଂ ହୋମେନ ଚ ଧ୍ରୁଵମ୍ । । ୪୯ ପୂଜ୍ଯଃ ପ୍ରଜାପତିଃ ପ୍ରୀତ ଇଷ୍ଟୋ ଦଦ୍ଯାତ୍ପଶୂଂସ୍ତଥା । ରୋହିଣ୍ଯାଂ ଦେଵଶାର୍ଦୂଲ ପୂଜନାଦିହ ଗୋପତେ । । ମୃଗଶୀର୍ଷେ ସଦା ସୋମୋ ଜ୍ଞାନମାରୋଗ୍ଯମେଵ ଚ । । 1.102.୫୦ ଆର୍ଦ୍ରାଯାଂ ତୁ ଶିଵଂ ପୂଜ୍ଯ ପଶ୍ଚାଦ୍ଦ୍ଵିଜ ଯମାପ୍ନୁଯାତ୍ । ପଦ୍ମାଦିଭିଃ ସ ଦିଵ୍ଯୈଶ୍ଚ ପୂଜିତଃ ଶଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି । । ୫୧ ତଥା ପୁନର୍ଵସ୍ଵଦିତିଃ ସଦା ସମ୍ପୂଜ୍ଯତେ ଦିଵି । ଗୁରୂଣାଂ ତର୍ପିତା ଚୈଵ ମାତେଵ ପରିରକ୍ଷତି । । ୫୨ ପୁଷ୍ଯେ ବୃହସ୍ପତିର୍ବୁଦ୍ଧିଂ ଦଦାତି ଵିପୁଲାଂ ଶୁଭାମ୍ । ଗୀତୈର୍ଗନ୍ଧାଦିଭିର୍ନାଗା ଆଶ୍ଲେଷାଯାଂ ପ୍ରପୂଜିତାଃ । । ୫୩ ତର୍ପିତାଶ୍ଚ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ଭକ୍ଷ୍ଯାଦ୍ଯୈର୍ମଧୁରୈଃ ସିତୈଃ । ରକ୍ଷାମିଷାଦିଭିସ୍ତୈସ୍ତୈଃ ପ୍ରୀତିଂ କୁର୍ଵନ୍ତି ମାନଦ । । ୫୪ ମଘାସୁ ପିତରଃ ସର୍ଵେ ହଵ୍ଯୈଃ କଵ୍ଯୈଶ୍ଚ ପୂଜିତାଃ । ପ୍ରଯଚ୍ଛନ୍ତି ଧନଂ ଧାନ୍ଯଂ ଭୃତ୍ଯାନ୍ପୁତ୍ରାନ୍ପଶୂଂସ୍ତଥା । । ୫୫ ଫାଲ୍ଗୁନ୍ଯାମଥ ଵୈ ପୂଷା ଇଷ୍ଟଃ ପୁଷ୍ପାଦିଭିଃ ଶୁଭୈଃ । ପୂର୍ଵାଯାଂ ଵିଜଯଂ ଦଦ୍ଯାଦୁତ୍ତରାଯାଂ ଭଗଂ ତଥା । । ୫୬ ଭର୍ତାରମୀପ୍ସିତଂ ଦଦ୍ଯାତ୍କନ୍ଯାଯୈ ପୁରୁଷାଯ ତାମ୍ । ଇହ ଜନ୍ମନି ଯୁଜ୍ଯେତ ରୂପଦ୍ରଵିଣସମ୍ପଦା । । ୫୭ ପୂଜିତଃ ସଵିତା ହସ୍ତେ ଵିଶ୍ଵତେଜୋନିଧିଃ ସଦା । ଗନ୍ଧପୁଷ୍ପାଦିଭିଃ ସର୍ଵଂ ଦଦାତି ଵିପୁଲଂ ଧନମ୍ । । ୫୮ ରାଜ୍ଯଂ ତୁ ତ୍ଵଷ୍ଟା ଚିତ୍ରାଯାଂ ନିଃସପତ୍ନଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି । ଇଷ୍ଟଃ ସନ୍ତର୍ପିତଃ ପ୍ରୀତଃ ସ୍ଵାତ୍ଯାଂ ଵାଯୁର୍ବଲଂ ପରମ୍ । । ୫୯ ଇଂଦ୍ରାଗ୍ନୀ ଚ ଵିଶାଖାଯାଂ ଜାତରକ୍ତୈ ପ୍ରପୂଜ୍ଯ ଚ । ଧନଧାନ୍ଯାନି ଲବ୍ଧ୍ଵେହ ତେଜସ୍ଵୀ ନିଵସେତ୍ସଦା । । 1.102.୬୦ ରକ୍ତୈର୍ମିତ୍ରମନୂରାଧାସ୍ଵେଵଂ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ଭକ୍ତିତଃ । ଶ୍ରିଯୋ ଭଜନ୍ତି ସର୍ଵେଷାଂ ଚିରଂ ଜୀଵନ୍ତି ସର୍ଵଦା । । ୬୧ ଜ୍ଯେଷ୍ଠାଯାଂ ପୂର୍ଵଵଚ୍ଛକ୍ରମିଷ୍ଟ୍ଵା ପୁଷ୍ଟିମଵାପ୍ନୁଯାତ୍ । ଗୁଣୈର୍ଜ୍ଯେଷ୍ଠଶ୍ଚ୧ ସର୍ଵେଷାଂ କର୍ମଣା ଚ ଧନେନ ଚ । । ୬୨ ମୂଲେ ଦେଵପିତୄନ୍ତ୍ସର୍ଵାନ୍ଭକ୍ତ୍ଯା୨ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ପୂର୍ଵଵତ୍ । ପୂର୍ଵଵତ୍ଫଲମାପ୍ନୋତି ସ୍ଵର୍ଗସ୍ଥାନେ ଧ୍ରୁଵୋ ଭଵେତ୍ । । ୬୩ ପୂର୍ଵାଷାଢେ ହ୍ଯପଃ ପୂଜ୍ଯ ହୁତ୍ଵା ତତ୍ରୈଵ ପୂର୍ଵଵତ୍ । ସନ୍ତାପାନ୍ମୁଚ୍ଯତେ କ୍ଷିପ୍ରଂ ଶାରୀରାନ୍ମାନସାତ୍ତଥା । । ୬୪ ଆଷାଢାସୁ ତଥା ଵିଶ୍ଵାନୁତ୍ତରାଷାଢଯୋଗତଃ । ଵିଶ୍ଵେଶଂ ପୂଜ୍ଯ ପୁଷ୍ପାଦ୍ଯୈଃ୩ ସର୍ଵମାପ୍ନୋତି ମାନଵଃ । । ୬୫ ଶ୍ରଵଣେ ତୁ ସିତୈର୍ଵିଷ୍ଣୁଂ ପୀତୈର୍ନୀଲୈଶ୍ଚ ଭକ୍ତିତଃ । ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ଶ୍ରିଯମାପ୍ନୋତି ପରଂ ଵିଜଯମେଵ ଚ । । ୬୬ ଧନିଷ୍ଠାସୁ ଵସୂନିଷ୍ଟ୍ଵା ନ ଭଯଂ ଭଜତେ କ୍ଵଚିତ୍ । ମହତୋଽପି ଭଯାତ୍ତ୍ଵେତୈର୍ଗନ୍ଧପୁଷ୍ପାଦିଭିଃ ଶୁଭୈଃ । । ୬୭ ଇନ୍ଦ୍ରଂ ଶତଭିଷାଯାଂ ଚ ଵ୍ଯାଧିଭିର୍ମୁଚ୍ଯତେ ଧ୍ରୁଵମ୍ । ଆତୁରଃ ପୁଷ୍ଟିମାପ୍ନୋତି ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ଯମୈଶ୍ଵର୍ଯମେଵ ଚ । । ୬୮ ଅଜଂ ଭାଦ୍ରପଦାଯାଂ ତୁ ଶୁଦ୍ଧସ୍ଫଟିକସନ୍ନିଭମ୍ । ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ଭକ୍ତିମାପ୍ନୋତି ପରଂ ଵିଜଯମେଵ ଚ । । ୬୯ ଉତ୍ତରାଯାମହିର୍ବୁଧ୍ନ୍ଯଂ ପରାଂ ଶାନ୍ତିମଵାପ୍ନୁଯାତ୍ । ରେଵତ୍ଯାଂ ପୂଜିତଃ ପୂଷା ଦଦାତି ସତତଂ ଶୁଭମ୍

Description of the Procedure for Worshipping the Constellations Sumantu said: Thus is the Saptamī of the Lord of Gods, the Sun; just as among many wives, one is especially dear to her husband. All lunar days are indeed dear to the Sun, O descendant of Bharata; therefore, on this day, the Sun must be worshipped by men. Śatānīka said: If the Sun is said to be the lord of all lunar days, why is a special sacrifice performed for him on the seventh day by the wise? Sumantu said: On this matter, long ago, the chief of the gods, residing in heaven, was asked by Viṣṇu, O tiger among the Kurus; as he spoke to Hara, so I will tell you everything—listen attentively, O Lord. Long ago, Kṛṣṇa approached the god Brahmā, seated comfortably as chief of the gods, bowed his head, and spoke these words: If this Sun is considered the lord of the lunar days, O Brahman, why is he especially worshipped on the seventh? Tell me, O Lord. Thus addressed by Viṣṇu, the chief of the gods, the blessed Lord, smiling, spoke these words: Brahmā said: The lunar days were given to the gods by the great-souled Sun, except for the seventh, which he kept for himself for proper worship. Whichever day was given to whom, that one is considered its lord; when worshipped on his own day with his own mantras, he grants boons. Viṣṇu said: By the Sun, which day was given to which deity? When worshipped on his own day with his own mantras, what is the result? Brahmā said: The first day was given to Agni, the second to Brahmā; the third to the King of Yakṣas, the fourth to Gaṇeśa. The fifth to the King of Serpents, the sixth to Kārttikeya; the seventh was kept for himself, and the eighth was given to Rudra. The ninth was given to Durgā, the tenth to Yama; the eleventh always to the Viśvadevas. The twelfth to Viṣṇu, the thirteenth to Madana; the fourteenth to Śaṅkara, and the full moon to Soma. The fifteenth, always auspicious, was given by the Sun to the ancestors; these fifteen lunar days are said to belong to Soma. In the dark fortnight, they are consumed by the gods as described; in the bright fortnight, they are filled up, including the sixteenth phase. Each one is inexhaustible, and there the Sun is directly present; he causes both decrease and increase, and thus is considered their lord. The Sun, present even in mere meditation, grants inexhaustible progress; the other deities, when worshipped as desired, also grant wishes with ease. Thus, I will explain everything briefly, O Kṛṣṇa, listen: Having worshipped and offered oblations to Agni on the first day, one obtains nectar, ghee, and all grains as offerings, and gains immense wealth. By worshipping Brahmā on the second day, feeding a celibate, one attains mastery over all knowledge. On the third day, by worshipping the Lord of Wealth, one certainly becomes wealthy; in buying and selling, one gains manifold profit. On the fourth, one should worship Gaṇeśa in all rites; obstacles are removed, and enemies are obstructed, without doubt. By worshipping the Nāgas on the fifth, one is not afflicted by poisons, obtains a wife, sons, and great prosperity. By worshipping Kārttikeya on the sixth, one becomes excellent, intelligent, handsome, long-lived, and renowned. On the seventh, by worshipping the Lord of Protection, the radiant Sun; on the eighth, by worshipping Hara, adorned with the bull, the god grants abundant knowledge and radiance. He removes death, grants wisdom, and cuts the bonds, when worshipped. By worshipping Durgā on the ninth, one easily overcomes difficulties, and always attains victory in battle and litigation. On the tenth, by worshipping Yama, one is freed from all diseases, and rescues a man from hell and death. On the eleventh, as prescribed, by worshipping the Viśvadevas, one obtains offspring, cattle, wealth, grain, and land. On the twelfth, by worshipping Viṣṇu, one always becomes victorious and is honored in all worlds like the Lord of Cows. On the thirteenth, by worshipping Kāmadeva, one surely becomes handsome, obtains a beautiful wife, and fulfills many desires. On the fourteenth, by seeing Śiva, one is endowed with all prosperity, many sons, and much wealth, without doubt. On the full moon, whoever worships Soma with devotion, attains complete sovereignty, which is never diminished. On their own day, the ancestors, when seen, always grant increase of progeny, wealth, protection, longevity, and strength. Even without fasting, these rites grant the stated results; worship, recitation, and offerings, when done with devotion, always please them. With root mantras, names, and limb mantras as described, the lords of the lunar days should be worshipped, seated in the center of a lotus, as before. With fragrant substances, flowers, and offerings, as one is able, even external worship performed yields results. With streams of ghee, sacred sticks, curd, milk, rice, and honey, the prescribed offerings and recitations, performed with a peaceful mind, yield the stated results. Having performed twelve or ten sacrifices with root mantras, names, and limb mantras, these results are obtained with devotion. As stated, so obtained, even greater results are gained here; for as long as one remains in each world, so long as that lunar day lasts. There, the knower of mantras burns away misfortune and becomes like that deity; he is handsome, righteous, a conqueror of enemies, and a king. Whether woman, eunuch, or man, one becomes excellent among people. Thus, O Kṛṣṇa, I have described to you the lunar days; all the deities of the constellations are established in the stars. They grant the desired wishes, and I will tell you about them, O mountain-like one. Wherever the moon is present in a constellation with great fullness, the sacrifice to the deity then yields results. Now I will describe the deities of the constellations in order. All the constellations and their sacrifices are described separately: By worshipping the Aśvins in Aśvinī, one becomes long-lived; one suffering from disease is quickly freed from ailments. In Bharanī, Yama is prescribed, worshipped with black flowers and other auspicious items; with white fragrant substances, one is freed from untimely death. In Kṛttikā, Agni is worshipped with red garlands and other items; one certainly gains the result through offerings. By worshipping Prajāpati in Rohiṇī, one obtains cattle; in Mṛgaśīrṣa, Soma always grants knowledge and health. In Ārdrā, by worshipping Śiva, one attains the world of Yama; worshipped with lotuses and other divine flowers, he grants auspiciousness. In Punarvasu, Aditi is always worshipped in heaven; satisfied, she protects like a mother. In Puṣya, Bṛhaspati grants abundant and auspicious intelligence; in Āśleṣā, the Nāgas are worshipped with songs, fragrances, and sweet foods. Satisfied with proper offerings and meats, they grant favor, O bestower of honor. In Maghā, all the ancestors are worshipped with oblations and offerings; they grant wealth, grain, servants, sons, and cattle. In Phālgunī, Pūṣan is worshipped with auspicious flowers; in the former, he grants victory, in the latter, prosperity. He grants a desired husband to a maiden, and she is united with a man; in this life, one attains beauty and wealth. In Hasta, the Sun is always worshipped, the repository of all splendor; with fragrances and flowers, he grants abundant wealth. In Citrā, Tvaṣṭṛ grants a kingdom free from enemies when worshipped and satisfied; in Svātī, Vāyu grants great strength. In Viśākhā, Indra and Agni are worshipped with red items; one obtains wealth and grain, and always lives with brilliance. In Anurādhā, by worshipping Mitra with red items and devotion, all enjoy prosperity and long life. In Jyeṣṭhā, as before, by worshipping Śakra, one attains nourishment; he becomes foremost among all by virtue and wealth. In Mūla, by worshipping all the divine ancestors with devotion as before, one obtains the same result and is established in heaven. In Pūrvāṣāḍhā, by worshipping the Waters and offering oblations as before, one is quickly freed from bodily and mental suffering. In Uttarāṣāḍhā, by worshipping Viśveśa with flowers and other items, one obtains everything. In Śravaṇa, by worshipping Viṣṇu with white, yellow, and blue items and devotion, one obtains prosperity and great victory. In Dhaniṣṭhā, by worshipping the Vasus with auspicious fragrances and flowers, one is never afflicted by fear, even from great dangers. In Śatabhiṣā, by worshipping Indra, one is freed from diseases; the sick obtain nourishment, health, and prosperity. In Bhādrapadā, by worshipping Aja, shining like pure crystal, one attains devotion and great victory. In Uttarābhādrapadā, by worshipping Ahirbudhnya, one attains supreme peace; in Revatī, Pūṣan, when worshipped, always grants auspiciousness.

1.103.୪୦ ଵିଧୁନୋତ୍ଯତିଵାତେନ ଦାତୁରଜ୍ଞାନତଃ କୃତମ୍ । ପାପଂ ଦାତୁର୍ଗୃହେ ଭାନୁର୍ଦିଵାରାତ୍ରୌ ନ ସଂଶଯଃ । । ୪୧ ଗୀତଵାଦ୍ଯାଦିର୍ଭିର୍ଦେଵଂ ଯ ଉପାସ୍ତେ ଵିଭାଵସୁମ୍ । ଗନ୍ଧର୍ଵନୃତ୍ଯୈର୍ଵାଦ୍ଯୈଶ୍ଚ ଵିମାନସ୍ଥୋ ନିଷେଵ୍ଯତେ । । ୪୨ ଜାତିସ୍ମରତ୍ଵଂ ଵୃଦ୍ଧିଂ ଚ ତତସ୍ତୁ ପରମାଂ ଗତିମ୍ । ପ୍ରାପ୍ନୋତି ହେଲେରାଯତନେ ପୁଣ୍ଯାଖ୍ଯାନକଥାକରଃ । । ୪୩ ତସ୍ମାତ୍କୁର୍ଯାତ୍ପ୍ରଯତ୍ନେନ ପୂଜଯେଦ୍ଵାପି ଵାଚକମ୍ । ନାନ୍ଯତ୍ପ୍ରୀତିକରଂ ଭାନୋଃ ପୁଣ୍ଯାଖ୍ଯାନାଦୃତେ କ୍ଵଚିତ୍ । । ୪୪ ଏକୋଽପି ହେଲେଃ ସୁକୃତଃ ପ୍ରଣାମୋ ଦଶାଶ୍ଵମେଧାଵଭୃଥେନ ତୁଲ୍ଯଃ । ଦଶାଶ୍ଵମେଧୀ ପୁନରେତି ଜନ୍ମ ହେଲିପ୍ରଣାମୀ ନ ପୁନର୍ଭଵାଯ । । ୪୫ ଏଵଂ୧ ଦେଵେଶ୍ଵରୋ ଭକ୍ତ୍ଯା ଯେନ ଭାନୁରୁପାସିତଃ । ସ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ଗତିଂ ଶ୍ଲାଘ୍ଯାଂ ଯାମିଚ୍ଛତି ଚ ଚେତସା । ।୪ ୬ ତମାରାଧ୍ଯ ମଯା ପ୍ରାପ୍ତଂ ବ୍ରହ୍ମତ୍ଵଂ ଲୋକପୂଜିତମ୍ । ସୌରେର୍ଯଥେପ୍ସିତଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ତ୍ଵଯା ତସ୍ମାତ୍ପୁରାନଘ । । ୪୭ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଭିଭୂତସ୍ତୁ ଗୋଶ୍ରୁତାଭରଣୋ ହରଃ । ତମାରାଧ୍ଯ ରଵିଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ମୁକ୍ତୋଽସୌ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯଯା । ।୪୮ ଦେଵତ୍ଵଂ ମନୁଜୈଃ କୈଶ୍ଚିଦ୍ଗନ୍ଧର୍ଵତ୍ଵଂ ତଥା ପରୈଃ । ଵିଦ୍ଯାଧରତ୍ଵମପରୈରେଵାପ୍ତଂ ହି ଦିଵାକରାତ୍ । । ୪୯ ଲେଖଃ କ୍ରତୁଶତେନେଶମାରାଧ୍ଯୈନଂ ଦିଵାକରମ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରତ୍ଵମଗମତ୍ତସ୍ମାନ୍ନାନ୍ଯଃ ପୂଜ୍ଯୋ ଦିଵାକରାତ୍ । । 1.103.୫୦ ଦେଵେଭ୍ଯୋଽପ୍ଯତିପୂଜ୍ଯସ୍ତୁ ସ୍ଵଗୁରୁର୍ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣା । ତସ୍ମାତ୍ସ ଯଜ୍ଞପୁରୁଷୋ ଵିଵସ୍ଵାନ୍ପୂଜ୍ଯ ଏଵ ହି । । ୫୧ ସ୍ତ୍ରିଯାଶ୍ଚ ଭର୍ତାରମୃତେ ପୂଜ୍ଯୋଽତ୍ଯନ୍ତଂ ଵିଭାଵସୁଃ । ଭର୍ତୁର୍ଗୃହସ୍ଥସ୍ଯ ସତଃ ପୂଜ୍ଯୋ ଗୋପତିରଂଶୁମାନ୍ । । ୫୨ ଵୈଶ୍ଯାନାମପି ଚାରାଧ୍ଯସ୍ତପୋଭିସ୍ତମନାଶନଃ । ଧ୍ଯେଯଃ ପରିଵ୍ରାଜକାନାଂ ସଦା ଦେଵୋ ଵିଭାଵସୁଃ । । ୫୩ ଏଵଂ ସର୍ଵାଶ୍ରମାଣାଂ ହି ଚିତ୍ରଭାନୁଃ ପରାଯଣମ୍ । ସର୍ଵେଷାଂ ଚୈଵ ଵର୍ଣାନାଂ ତମାରାଧ୍ଯାପ୍ନୁଯାଦ୍ଗତିମ୍ । । ୫୪ ଇତି ଶ୍ରୀଭଵିଷ୍ଯେ ମହାପୁରାଣେ ବ୍ରାହ୍ମେ ପର୍ଵଣି ସପ୍ତମୀ କଲ୍ପେ ସୂର୍ଯପୂଜାମହିମଵର୍ଣନଂ ନାମ ତ୍ର୍ଯଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ

ଦାତାଙ୍କର ଅଜ୍ଞାନରେ ହୋଇଥିବା ପାପକୁ ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦୂର କରନ୍ତି, ଏହି ପାପ ଦିନ ଓ ରାତିରେ ଦାତାଙ୍କ ଘରରୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ହଟିଯାଏ। ଯେଉଁମାନେ ଗୀତ, ବାଦ୍ୟ ଓ ନୃତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଦେବତା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଦେବମାନେ ଭଳି ଦେବଲୋକରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ସେବନ କରନ୍ତି। ଏପରି ଭାବେ, ଯେଉଁମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପୁଣ୍ୟ କଥା କହନ୍ତି, ସେମାନେ ଜନ୍ମର ସ୍ମୃତି, ବୃଦ୍ଧି ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗତି ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ସେଥିପାଇଁ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚେଷ୍ଟାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପୂଜା କିମ୍ବା ପୁଣ୍ୟ କଥା ପାଠ କରିବା ଉଚିତ। ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପୁଣ୍ୟ କଥା ଛାଡି ଅନ୍ୟ କିଛି ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିପାରିବ ନାହିଁ। ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପାଖରେ ଏକ ହେଲା ପ୍ରଣାମ କରିଲେ ଦଶଟି ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ସମାନ ମିଳେ। ଦଶ ଅଶ୍ୱମେଧ କରିଥିବା ଜନ୍ମକୁ ପୁନର୍ବାର ପାଏ, କିନ୍ତୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରିଥିବା ମନୁଷ୍ୟ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନ ପାଏ। ଏପରି ଭାବେ, ଯିଏ ଭକ୍ତି ସହିତ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ସେ ଚାହିଁଥିବା ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରି, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ବ୍ରହ୍ମା ପଦ ଲାଭ କରିଛି, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦରେ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ପାଇଛ। ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ଦୋଷରେ ପୀଡିତ ହରା ଗୋଦାନ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତି ପାଇଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କରି ସେ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଲେ। କେହି ମନୁଷ୍ୟ ଦେବତ୍ୱ, କେହି ଗନ୍ଧର୍ବତ୍ୱ, କେହି ଵିଦ୍ୟାଧରତ୍ୱ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ଲାଭ କରିଛନ୍ତି। ଶତ ଯଜ୍ଞ କରି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଲେ ଇନ୍ଦ୍ର ପଦ ମିଳେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଛାଡି ଅନ୍ୟ କେହି ପୂଜ୍ୟ ନୁହେଁ। ବ୍ରହ୍ମଚାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ନିଜ ଗୁରୁ ଦେବମାନେ ଠାରୁ ଅଧିକ ପୂଜ୍ୟ। ତେଣୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞପୁରୁଷ ଭାବରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ ଛାଡି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୂଜ୍ୟ ଭାବେ ମାନିବା ଉଚିତ। ଘରେ ଥିବା ସ୍ୱାମୀ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୂଜ୍ୟ। ବ୍ୟାପାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ପୂଜିବା ଉଚିତ। ପରିବ୍ରାଜକମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ସଦା ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏପରି ଭାବେ, ସମସ୍ତ ଆଶ୍ରମ ଓ ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣର ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ହିଁ ପରମ ଗତି। ସେମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗତି ପାଇପାରନ୍ତି।

ତ୍ରିଵର୍ଗସପ୍ତମୀଵ୍ରତନିରୂପଣମ୍ ଶୃଣୁଷ୍ଵ ସଂଯତଃ କାମ୍ଯାନୁପଵାସାଂସ୍ତଥାପରାନ୍ । ତାଂସ୍ତାନାଶ୍ରିତ୍ଯ ଯାନ୍କାମାନ୍କୁରୁତେପ୍ସିତମାନସଃ । । ୧ ସପ୍ତମ୍ଯାଂ ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷେ ତୁ ଫାଲ୍ଗୁନସ୍ଯେହ ମାନଵଃ । ଜପନ୍ହେଲୀତି ଦେଵସ୍ଯ ନାମ ଭକ୍ତ୍ଯା ପୁନଃପୁନଃ । । ୨ ଦେଵାର୍ଚନେ ଚାଷ୍ଟଶତଂ କୃତ୍ଵୈତଚ୍ଚ ଜପେଚ୍ଛୁଚିଃ । ସ୍ନାତଃ ପ୍ରସ୍ଥାନକାଲେ ତୁ ଉତ୍ଥାନେ ସ୍ଖଲିତେ କ୍ଷୁତେ । । ୩ ପାଖଣ୍ଡାନ୍ପତିତାଂଶ୍ଚୈଵ ତଥୈଵାନ୍ଯାଯଶାଲିନଃ । ନାଲପେତ ତଥା ଭାନୁମର୍ଚଯେଚ୍ଛ୍ରଦ୍ଧଯାନ୍ଵିତଃ । । ଇଦଂ ଚୋଦାହରେଦ୍ଭାନୌ ମନଃ ସଂଧାଯ ତତ୍ପରଃ । ।୪ ହଂସହଂସ କୃପାଲୁସ୍ତ୍ଵମଗତୀନାଂ ଗତିର୍ଭଵ । ସଂସାରାର୍ଣଵମଗ୍ନାନାଂ ତ୍ରାତା ଭଵ ଦିଵାକର । । ୫ ଏଵଂ ପ୍ରସାଦ୍ଯୋପଵାସଂ କୃତ୍ଵା ନିଯତମାନସଃ । ପୂର୍ଵାହ୍ଣ ଏଵ ଚ ସକୃତ୍ପ୍ରାଶ୍ଯାଚ୍ଚାଚମନୀଯକମ୍ । । ୬ ସ୍ନାତ୍ଵାର୍ଚଯିତ୍ଵା ହଂସେତି ପୁନର୍ନାମ ପ୍ରକୀର୍ତଯେତ୍ । ଵଜ୍ରଧାରାତ୍ରଯଂ ଚୈଵ କ୍ଷିପେତ୍ତ୍ରିର୍ଦେଵପାଦଯୋଃ । । ୭ ଚୈତ୍ରଵୈଶାଖଯୋଶ୍ଚୈଵ ତଦ୍ଵଜ୍ଜ୍ଯେଷ୍ଠେ ତୁ ପୂଜଯନ୍ । ମର୍ତ୍ଯଲୋକେ ଗତିଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠାଂ କୃଷ୍ଣ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ଵୈ ନରଃ । । ୮ ଉତ୍କ୍ରାଂତସ୍ତୁ ଵ୍ରଜେତ୍କୃଷ୍ଣ ଦିଵ୍ଯଂ ହଂସାଲଯଂ ଶୁଭମ୍ । ଵୃଷଧ୍ଵଜପ୍ରସାଦାଦ୍ଵୈ ସଂକ୍ରନ୍ଦନଶ୍ରିଯା ଵୃତଃ । । ୯ ଆଷାଢେ ଶ୍ରାଵଣେ ଚୈଵ ମାସି ଭାଦ୍ରପଦେ ତଥା । ତଥୈଵାଶ୍ଵଯୁଜେ ଚୈଵ ଅନେନ ଵିଧିନା ନରଃ । । 1.104.୧୦ ଉପୋଷ୍ଯ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ତଥା ମାର୍ତଣ୍ଡେତି ଚ କୀର୍ତଯେତ୍ । ଗୋମୂତ୍ରପ୍ରାଶନୋତ୍ପୂତୋ ଧନୀ ଧନପୁରଂ ଵ୍ରଜେତ୍ । । ୧୧ ଆରାଧିତସ୍ଯ ଜଗତାମୀଶ୍ଵରସ୍ଯାଵ୍ଯଯାତ୍ମନଃ । ଉତ୍କ୍ରାଂତିକାଲେ ସ୍ମରଣଂ ଭାସ୍କରସ୍ଯ ତଥାପ୍ନୁଯାତ୍ । । ୧୨ କ୍ଷୀରସ୍ଯ ପ୍ରାଶନଂ କୃଷ୍ଣ ଵିଧିଂ ଚୈଵ ଯଥୋଦିତମ୍ । କାର୍ତ୍ତିକାଦି ଯଥାନ୍ଯାଯଂ କୁର୍ଯାନ୍ମାସଚତୁଷ୍ଟଯମ୍ । । ୧୩ ତେନୈଵ ଵିଧିନା କୃଷ୍ଣ ଭାସ୍କରେତି ଚ କୀର୍ତଯେତ୍ । ସ ଯାତି ଭାନୁସାଲୋକ୍ଯଂ ଭାସ୍କରଂ ସ୍ମରତି କ୍ଷଯେ । । ୧୪ ପ୍ରତିମାସଂ ଦ୍ଵିଜାତିଭ୍ଯୋ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଦାନଂ ଯଥେପ୍ସିତମ୍ । ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯେ ତୁ ସମ୍ପୂର୍ଣେ କୃତ୍ଵା ପୁସ୍ତକଵାଚନମ୍ । । ୧୫ କଥାଂ ତୁ ଭାସ୍କରସ୍ଯେହ ସଙ୍ଗୀତକମଥାପି ଵା । ଧର୍ମଶ୍ରଵଣମଭୀଷ୍ଟଂ ସଦା ଧର୍ମଧ୍ଵଜସ୍ଯ ତୁ । । ୧୬ ଵାଚକଂ ପୂଜଯିତ୍ଵା ତୁ ତସ୍ମାତ୍କାର୍ଯଂ ଵିପଶ୍ଚିତା । ଶ୍ରାଦ୍ଧମନ୍ଯେନ ପକ୍ଵେନ ଵାଚକେନ ଦ୍ଵିଜେନ ତୁ । । ଦିଵ୍ଯେନ ଚ ଯଥାଯୁକ୍ତମଭୀଷ୍ଟଂ ଭାସ୍କରସ୍ଯ ହି । । ୧୭ ଏଵମେଵ ଗତିଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠାଂ ଦେଵାନାମନୁକୀର୍ତନାତ୍ । ପ୍ରାପ୍ନୁଯାତ୍ତ୍ରିଵିଧାଂ କୃଷ୍ଣ ତ୍ରିଲୋକାଖ୍ଯାଂ ନରଃ ସଦା । । ୧୮ କଥିତଂ ପାରଣଂ ଯତ୍ତେ ପ୍ରଥମଂ ଗୋଧରାଧନମ୍ । ଆଧିପତ୍ଯଂ ତଥା ଭୋଗାଂସ୍ତତଃ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ମାନୁଷଃ । । ୧୯ ଦ୍ଵିତୀଯେନ ତଥା ଭୋଗାନ୍ଗୋପତେଃ ପ୍ରାପ୍ନୁଯାନ୍ନରଃ । ସୂର୍ଯଲୋକଂ ତୃତୀଯେନ ପାରଣେନ ତଥାପ୍ନୁଯାତ୍ । । 1.104.୨୦ ଏଵମେତତ୍ସମାଖ୍ଯାତଂ ଗତିପ୍ରାପକମୁତ୍ତମମ୍ । ଵିଧାନଂ ଦେଵାଶାର୍ଦୂଲ ଯଦୁକ୍ତଂ ସପ୍ତମୀଵ୍ରତେ । । ୨୧ ଯଃ ଶ୍ଵେତାଂ ସପ୍ତମୀଂ କୁର୍ଯାତ୍ସୁଗତିଂ ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ନରଃ । ତଥା ଭକ୍ତ୍ଯା ଚ ଵୈ ନାରୀ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ତ୍ରିଵିଧାଂ ଗତିମ୍ । । ୨୬୨ ଏଷା ଧନ୍ଯା ପାପହରା ତିଥିର୍ନିତ୍ଯମୁପାସିତା । ଆରାଧନାଯ ଯସ୍ତେଷାଂ ଯଦା ଭାନୋର୍ଧରାଧର । । ୨୩ ପଠତାଂ ଶୃଣ୍ଵତାଂ ଚାପି ସର୍ଵପାପଭଯାପହା । ତଥା ଧନ୍ଯା ଚ ପୁଣ୍ଯା ଚ ତ୍ରିଵର୍ଗାଦୀଷ୍ଟଦା ସଦା । । ୨୪. ଇତି ଶ୍ରୀଭଵିଷ୍ଯେ ମହାପୁରାଣେ ବ୍ରାହ୍ମେ ପର୍ଵଣି ସପ୍ତମୀକଲ୍ପେ ତ୍ରିଵର୍ଗସପ୍ତମୀଵ୍ରତନିରୂପଣଂ ନାମ ଚତୁରଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ

ମନ ରଖି ଶୁଣ, ମୁଁ ଏବେ ତୁମକୁ ବିଭିନ୍ନ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା ଉପବାସ ବିଷୟରେ କହିବି। ଏହି ସବୁ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ ମନେ ଚାହିଁଥିବା ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ। ଫାଲ୍ଗୁନ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ସପ୍ତମୀ ତିଥିରେ, ମନୁଷ୍ୟ ଭକ୍ତି ସହିତ 'ହେଲି' ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ। ପବିତ୍ର ହୋଇ, ଦିନର ଆରମ୍ଭରେ, ଉଠିବାବେଳେ, ହେଉ କି ଛିଙ୍କିଲେ, ଏବଂ ଯେତେବେଳେ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା କରିବେ, ଏହି ନାମ ଅଷ୍ଟଶତ ଥର ଜପ କରିବା ଉଚିତ। ପାଖଣ୍ଡୀ, ପତିତ, ଅନ୍ୟାୟ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ସହ କଥା ନ କହି, ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ମନ ଏକାଗ୍ର କରି ଏହି ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବା ଉଚିତ— 'ହଁସ, ହଁସ, ଦୟାଳୁ, ଅଶ୍ରୟହୀନଙ୍କ ଅଶ୍ରୟ, ସଂସାର ସମୁଦ୍ରରେ ଡୁବିଥିବାମାନେ ପାଇଁ ତୁମେ ଉଦ୍ଧାରକ, ହେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର।' ଏଭଳି ପ୍ରାର୍ଥନା କରି, ନିୟମିତ ମନେ ଉପବାସ କରି, ପ୍ରଭାତରେ ଏକଥର ଆଚମନ କରିବା ଉଚିତ। ସ୍ନାନ କରି, ପୂଜା କରି, 'ହଁସ' ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ତିନିଥର ଜଳ ଦେବତାଙ୍କ ପାଦରେ ଛିଁଟିବା ଉଚିତ। ଚୈତ୍ର, ବୈଶାଖ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ମାସରେ ଏହିପରି ପୂଜା କଲେ, ମନୁଷ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁଲୋକରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗତି ପାଏ। ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସେ ଦିବ୍ୟ ହଁସ ଲୋକକୁ ଯାଏ, ଶିବଙ୍କ କୃପାରେ ସେ ଶ୍ରୀମାନ୍ତ ହୁଏ। ଆଷାଢ, ଶ୍ରାବଣ, ଭାଦ୍ରପଦ, ଆଶ୍ୱିନ ଓ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଏହି ବିଧିରେ ଉପବାସ କରି, 'ମାର୍ତଣ୍ଡ' ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଗୋମୂତ୍ର ପାନ କରି ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ଧନୀ ଲୋକ ଧନପୁରୀକୁ ଯାଏ। ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ଇଶ୍ୱର, ଅବିନାଶୀ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଆରାଧନା କଲେ, ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସ୍ମରଣ ହୁଏ। କ୍ଷୀର ପାନ କରି, ଏହି ବିଧି ଅନୁସରି, କାର୍ତ୍ତିକ ଆଦି ଚାରି ମାସ ଏଭଳି କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି କରି, 'ଭାସ୍କର' ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ, ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଲୋକକୁ ଯାଏ। ପ୍ରତି ମାସ ଦ୍ୱିଜମାନେ ପାଇଁ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ। ଚାରି ମାସ ଶେଷରେ ପୁସ୍ତକ ପାଠ କରିବା ଉଚିତ। ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ କଥା କିମ୍ବା ଗୀତ ଗାଇବା, ଧର୍ମ କଥା ଶୁଣିବା, ଏହି ସବୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଭକ୍ତିରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଯିଏ ପାଠ କରେ, ଶୁଣେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପ ଓ ଭୟରୁ ମୁକ୍ତି ପାଉଥିବା ସହ, ଧନ୍ୟ ଓ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏହିପରି, ଏହି ବ୍ରତ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ତିନି ପ୍ରକାର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗତି ପାଏ। ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀ ଦୁହେଁ ଏହି ଭାବେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଫଳ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏହି ସପ୍ତମୀ ତିଥି ନିତ୍ୟ ଉପାସନା କଲେ ପାପ ଦୂର କରେ, ଧନ୍ୟ ଓ ପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥାଏ, ଏବଂ ତିନି ଲୋକର ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ଦିଏ।

କାମଦାସପ୍ତମୀଵ୍ରତନିରୂପଣମ୍ ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ ଫାଲ୍ଗୁନାମଲପକ୍ଷସ୍ଯ ସପ୍ତମ୍ଯାଂ କ୍ଷ୍ମାଧରାଵ୍ଯଯ । ଉପୋଷିତୋ ନରୋ ନାରୀ ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ତମୋଽପହମ୍ । । ୧ ସୂର୍ଯନାମ ଜପନ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ମିତଭୋକ୍ତା ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ । ଉତ୍ତିଷ୍ଠନ୍ପ୍ରସ୍ଵପଂଶ୍ଚୈଵ ସୂର୍ଯମେଵାଭିକୀର୍ତଯେତ୍ । । ୨ ତତୋଽନ୍ଯଦିଵସେ ପ୍ରାପ୍ତେ ତ୍ଵଷ୍ଟମ୍ଯାଂ ପ୍ରଯତୋ ରଵିମ୍ । ସ୍ନାତ୍ଵା ଦେଵଂ ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଵିପ୍ରାଯ ଦକ୍ଷିଣାମ୍ । । ୩ ରଵିମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଵୈ ଚାଗ୍ନୌ ଘୃତହୋମକୃତକ୍ରିଯଃ । ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ଜଗନ୍ନାଥମିତି ଵାଣୀମୁଦୀରଯେତ୍ । । ୪ ଯମାରାଧ୍ଯ ପୁରା ଦେଵୀ ସାଵିତ୍ରୀ କାମନାଯ ଵୈ । ସ ମେ ଦଦାତୁ ଦେଵେଶଃ ସର୍ଵାନ୍କାମାନ୍ଵିଭାଵସୁଃ । । ୫ ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଇତି ପ୍ରାପ୍ତାନ୍କୃତ୍ସ୍ନାନ୍କାମାନ୍ଯଥେପ୍ସିତାନ୍ । ସ ଦଦାତ୍ଯଖିଲାନ୍କାମାନ୍ପ୍ରସନ୍ନୋ ମେ ଦିଵସ୍ପତିଃ । । ୬ ଭ୍ରଷ୍ଟରାଜ୍ଯଶ୍ଚ ଦେଵେନ୍ଦ୍ରୋ ଯମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଦିଵସ୍ପତିଃ । କାମାନ୍ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତଵାନ୍ରାଜ୍ଯଂ ସ ମେ କାମଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛତୁ । । ୭ ଏଵମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ପୂଜାଂ ଚ ନିଷ୍ପାଦ୍ଯେହ ଵିଵସ୍ଵତଃ । ଭୁଞ୍ଜୀତ ପ୍ରଯତଃ ସମ୍ଯଗ୍ଘଵିଷ୍ଯଂ ପତଗଧ୍ଵଜ । । ୮ ଫାଲ୍ଗୁନେ ଚୈତ୍ରଵୈଶାଖଜ୍ଯେଷ୍ଠେ ଯସ୍ଯ ସମାପନମ୍ । ଚତୁର୍ଭିଃ ପାରଣଂ ମାସୈରେଭିର୍ନିଷ୍ପାଦିତଂ ଭଵେତ୍ । । ୯ କରଵୀରୈଶ୍ଚତୁରୋ ମାସାନ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ସମ୍ପୂଜଯେଦ୍ରଵିମ୍ । କୃଷ୍ଣାଗୁରୁଂ ଦହେଦ୍ଧୂପଂ ପ୍ରାଶ୍ଯଂ ଗୋଶୃଙ୍ଗଜଂ ଜଲମ୍ । । 1.105.୧୦ ନୈଵେଦ୍ଯଂ ଖଣ୍ଡଵେଷ୍ଟାଂସ୍ତୁ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଵିପ୍ରେଭ୍ଯ ଏଵ ଚ । ତତଶ୍ଚ ଶ୍ରୂଯତାମନ୍ଯା ହ୍ଯାଷାଢାଦିଷୁ ଯା କ୍ରିଯା ।। ୧୧ ଜାତୀପୁଷ୍ପାଣି ଶସ୍ତାନି ଧୂପୋ ଗୌଗ୍ଗୁଲ ଉଚ୍ଯତେ । କୂପୋଦକଂ ସମଶ୍ନୀଯାନ୍ନୈଵେଦ୍ଯଂ ପାଯସଂ ମତମ୍ । । ୧୨ ସ୍ଵଯଂ ତଦେଵ ଚାଶ୍ନୀଯାଚ୍ଛେଷଂ ପୂର୍ଵଵଦାଚରେତ୍ । କାର୍ତ୍ତିକାଦିଷୁ ମାସେଷୁ ଗୋମୂତ୍ରଂ କାଯଶୋଧନମ୍ । । ୧୩ ମହାଙ୍ଗୋ ଧୂପ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟଃ ପୂଜା ରକ୍ତୋତ୍ପଲୈସ୍ତଥା । କାସାରଂ ଚାତ୍ର ନୈଵେଦ୍ଯଂ ନିଵେଦ୍ଯଂ ଭାସ୍କରାଯ ଵୈ । । ୧୪ ପ୍ରତିମାସଂ ଚ ଵିପ୍ରାଯ ଦାତଵ୍ଯା ଦକ୍ଷିଣା ତଥା । କର୍ପୂରଂ ଚନ୍ଦନଂ ମୁସ୍ତାମଗରୁଂ ତଗରଂ ତଥା । । ୧୫ ଊଷଣଂ ଶର୍କରା କୃଷ୍ଣ ସୁଗନ୍ଧଂ ସିହ୍ଲକଂ ତଥା । ମହାଙ୍ଗୋଽଯଂ ସ୍ମୃତୋ ଧୂପଃ ପ୍ରିଯୋ ଦେଵସ୍ଯ ସର୍ଵଦା । । ୧୬ ପ୍ରୀଣନଂ ଚେଷ୍ଟଯା ଭାନୋଃ ପାରଣେପାରଣେ ଗତେ । ଯଥାଶକ୍ତି ଯଥାଯୋଗଂ ଵିତ୍ତଶାଠ୍ଯଂ ଵିଵର୍ଜଯେତ୍ । । ୧୭ ସଦ୍ଭାଵେନୈଵ ସପ୍ତାଶ୍ଵଃ ପୂଜିତଃ ପ୍ରୀଯତେ ଯତଃ । ପାରଣାନ୍ତେ ଯଥାଶକ୍ତ୍ଯା ପୂଜିତଃ ସ୍ନାପିତୋ ରଵିଃ । । ୧୮ ପ୍ରୀଣିତଶ୍ଚେପ୍ସିତାନ୍କାମାନ୍ଦଦ୍ଯାଦଵ୍ଯାହତଂ ହରେ । ଏଷା ପୁଣ୍ଯା ପାପହରା ସପ୍ତମୀ ସର୍ଵକାମଦା । । ୧୯ ଯଥାଭିଲଷିତାନ୍କାମାଁଲ୍ଲଭତେ ଗରୁଡଧ୍ଵଜ । ଉପୋଷ୍ଯୈତାଂ ତ୍ରିଭୁଵନଂ ପ୍ରାପ୍ତମିନ୍ଦ୍ରେଣ ଵୈ ପୁରା । । 1.105.୨୦ ପୁତ୍ରଂ ପ୍ରାପଚ୍ଚ ସାଵିତ୍ରୀ ପୁତ୍ରାଂସ୍ତୁ ଅଦିତିସ୍ତଥା । ଯଦଵଃ କାମନାଂ ପ୍ରାପ୍ତା ଧୌମ୍ଯୋ ଵେଦମଵାପ୍ତଵାନ୍ । । ୨୧ ତ୍ଵଯାପ୍ତା ଭାର୍ଗଵୀ କୃଷ୍ଣ ଶଙ୍କରଃ ଶୁଦ୍ଧିମାପ୍ତଵାନ୍ । ପିତାମହତ୍ଵଂ ପ୍ରାପ୍ତୋଽହଂ ତତ୍ପ୍ରସାଦାଜ୍ଜନାର୍ଦନ । । ୨୨ ଅନ୍ଯୈଶ୍ଚାଧିଗତାଃ କାମାସ୍ତମାରାଧ୍ଯ ନ ସଂଶଯଃ । ବ୍ରାହ୍ମଣୈଃ କ୍ଷତ୍ରିଯୈର୍ଵୈଶ୍ଯୈଃ ଶୂଦ୍ରୈର୍ଯୋଷିଦ୍ଭିରେଵ ଚ । । ୨୩ ଯଂ ଯଂ କାମମଭିଧ୍ଯାଯେତ୍ତଂତଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତ୍ଯୁପୋଷଣାତ୍ । ଜନଃ ପ୍ରାପ୍ନୋତ୍ଯସଂଦିଗ୍ଧଂ ଭାନୋରାରାଧନାଦ୍ଯତଃ । । ୨୪ ଅପୁତ୍ରଃ ପୁତ୍ରମାପ୍ନୋତି ରୋଗତଶ୍ଚାପି ମୋଦତେ । ରୋଗାଭିଭୂତ ଆରୋଗ୍ଯଂ କନ୍ଯା ଵିନ୍ଦତି ସତ୍ପତିମ୍ । । ୨୫ ସମାଗତ୍ଯ ପ୍ରଵସିତ ଉପୋଷ୍ଯୈତଦଵାପ୍ନୁଯାତ୍ । ସର୍ଵାନ୍କାମାନଵାପ୍ନୋତି ଗୋଗତଶ୍ଚାପି ମୋଦତେ । । ୨୬ ନାପୁତ୍ରୋ ନାଧନୋ ଵାପି ନ ଵାନିଷ୍ଟୋ ନ ନିର୍ଘୃଣଃ । ଉପୋଷ୍ଯୈତଦ୍ଵ୍ରତଂ ମର୍ତ୍ଯଃ ସ୍ତ୍ରୀଜନୋ ଵାପି ଜାଯତେ । । ୨୭ ଗୋହେଲିଲୋକମାସାଦ୍ଯ ମୋଦତେ ଶାଶ୍ଵତୀଃ ସମାଃ । ଗୌରିକଂ ଯାନମାରୂଢସ୍ତେଜସା ରଵିସନ୍ନିଭଃ । । ୨୮ ପୁନରେତ୍ଯ ମହୀଂ କୃଷ୍ଣ ଘନାଘନସମୋ ନୃପଃ । କ୍ଷ୍ମାତଲେ ସ୍ଯାନ୍ନ ସଂଦେହଃ ପ୍ରସାଦାଦ୍ଗୋପତେର୍ନରଃ । । ୨୯ ଇତି ଶ୍ରୀଭଵିଷ୍ଯେ ମହାପୁରାଣେ ବ୍ରାହ୍ମେ ପର୍ଵଣି ସପ୍ତମୀକଲ୍ପେ କାମଦାସପ୍ତମୀଵ୍ରତନିରୂପଣଂ ନାମ ପଞ୍ଚାଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ— ଫାଲ୍ଗୁନ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ସପ୍ତମୀ ତିଥିରେ, ପୁରୁଷ କିମ୍ବା ନାରୀ ଉପବାସ କରି, ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କରୁଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ନାମ ଭକ୍ତି ସହିତ ଜପ କରି, ସଂଯମ ରଖି, ଉଠିବା, ଶୋଇବା, ଏବଂ ସମସ୍ତ ସମୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ। ପରବର୍ତ୍ତୀ ଦିନ ଅଷ୍ଟମୀ ଆସିଲେ, ପବିତ୍ର ହୋଇ ସ୍ନାନ କରି, ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣା ଦେବା ଉଚିତ। ଅଗ୍ନିରେ ଘୃତ ହୋମ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଏହି ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବା ଉଚିତ— 'ଯେଉଁ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ସାବିତ୍ରୀ ଦେବୀ କାମନା ପାଇଁ ପୂଜା କରିଥିଲେ, ସେଇ ଦେବତା ମୋତେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତୁ।' ଏପରି ପୂଜା କଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବତା ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି। ଦେବେନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ରାଜ୍ୟ ହରାଇଥିଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ରାଜ୍ୟ ଓ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ପାଇଥିଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ମୋତେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଫଳ ଦିଅନ୍ତୁ। ଏଭଳି ଭାବେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ନିୟମ ରଖି ହବିଷ୍ୟ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ। ଫାଲ୍ଗୁନ, ଚୈତ୍ର, ବୈଶାଖ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ମାସରେ ଚାରିଥର ପାରଣ କଲେ, ଏହି ବ୍ରତ ସଫଳ ହୁଏ। ଚାରି ମାସ ଭକ୍ତି ସହିତ କରବୀର ଫୁଲରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। କୃଷ୍ଣାଗୁରୁ ଧୂପ ଦେଇ, ଗୋଶୃଙ୍ଗ ଜଳ ପାନ କରିବା ଉଚିତ। ନୈବେଦ୍ୟ ଭାବରେ ଖଣ୍ଡ ଦେଇ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ। ଆଷାଢ ଆଦି ମାସରେ ଜାତୀ ଫୁଲ ଧୂପ ଭଲ, ଗୁଗୁଳୁ ଧୂପ ଦେବା ଉଚିତ, ଏବଂ କୂଆର ଜଳ ଖାଇବା ଉଚିତ, ନୈବେଦ୍ୟ ଭାବରେ ପାୟସ ଦେବା ଉଚିତ। କାର୍ତ୍ତିକ ଆଦି ମାସରେ ଗୋମୂତ୍ର ଦେହ ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ, ରକ୍ତ ଉତ୍ପଳ ଫୁଲରେ ପୂଜା, ନୈବେଦ୍ୟ ଭାବରେ କାସାର ଦେବା ଉଚିତ। ପ୍ରତି ମାସ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣା ଦେବା ଉଚିତ। କର୍ପୂର, ଚନ୍ଦନ, ମୁସ୍ତା, ଅଗରୁ, ଟଗର, ଉଷଣ, ଚିନି, ଶିହଳକ ଏହି ସବୁ ଧୂପ ଦେବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ଭାବେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପ୍ରୀତି କରାଯାଏ। ସତ୍ଭାବରେ ସପ୍ତାଶ୍ୱ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ, ପାରଣ ଶେଷରେ ଯଥାଶକ୍ତି ପୂଜା କଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ଦିଅନ୍ତି। ଏହି ପୁଣ୍ୟମୟ, ପାପ ନାଶକ ସପ୍ତମୀ ବ୍ରତ ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣ କରେ। ଯେଉଁଠି ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ଉପବାସ ଦ୍ୱାରା ଲୋକ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଫଳ ପାଏ। ଅପୁତ୍ର ଲୋକ ପୁତ୍ର ପାଏ, ରୋଗୀ ଆରୋଗ୍ୟ ଲାଭ କରେ, କନ୍ୟା ସଦ୍ଗୁଣୀ ସ୍ୱାମୀ ପାଏ। ଯେଉଁମାନେ ଦୂରେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ବ୍ରତ କରି ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି। ଏହି ବ୍ରତ କରିଥିବା ଲୋକ କେବେ ଅପୁତ୍ର, ଧନହୀନ, ଅନିଷ୍ଟ, କିମ୍ବା କଠୋର ହୁଏ ନାହିଁ। ସେମାନେ ଗୋଲୋକରେ ଶାଶ୍ୱତ ଆନନ୍ଦ ଲାଭ କରନ୍ତି, ଗୌରୀଙ୍କ ଯାନରେ ଚଢି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ତେଜସ୍ୱୀ ହୁଅନ୍ତି। ପୁନର୍ବାର ଭୂମିରେ ରାଜା ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ଗୋପତିଙ୍କ କୃପାରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୁଅନ୍ତି।

ପାପନାଶିନୀଵ୍ରତଵିଧିଵର୍ଣନମ୍ ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ ପୁନଶ୍ଚୈତନ୍ମହାଭାଗ ଶ୍ରୂଯତାଂ ଗଦତୋ ମମ । ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଖଗେନ ଦେଵାନାଂ ତିଥିମାହାତ୍ମ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍ । । ୧ ଵିଷ୍ଣୁରୁଵାଚ ଵିଜଯାତିଜଯା ଚୈଵ ଜଯନ୍ତୀ ଚ ମହାତିଥିଃ । ତ୍ଵତ୍ତଃ ଶ୍ରୁତା ସୁରଥେଷ୍ଠ ବ୍ରୂହି ମେ ପାପନାଶିନୀମ୍ । । ୨ ତଥୋତ୍ତରାଯଣଂ ବ୍ରୂହି ଶସ୍ତଂ ଯଦ୍ଭାସ୍କରାର୍ଚନେ । ଯତ୍ର ସମ୍ପୂଜିତୋ ଭାନୁର୍ଭଵେତ୍ସର୍ଵାଘନାଶନଃ । । ତନ୍ମେ କଥଯ ଯତ୍ନେନ ଭକ୍ତ୍ଯା ପୃଷ୍ଟୋଽକ୍ଷଯଂ ଫଲମ୍ । । ୩ ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷେ ତୁ ସପ୍ତମ୍ଯାଂ ଯଦର୍କ୍ଷଂ ତୁ ରଵେର୍ଭଵେତ୍ । ତଦା ସ୍ଯାତ୍ସା ମହାପୁଣ୍ଯା ସପ୍ତମୀ ପାପନାଶିନୀ । ।୪ ତସ୍ଯାଂ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ଦେଵେଶଂ ଚିତ୍ରଭାନୁଂ ଜଗଦ୍ଗୁରୁମ୍ । ସପ୍ତଜନ୍ମକୃତାତ୍ପାପାନ୍ମୁଚ୍ଯତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ । । ୫ ଯଶ୍ଚୋପଵାସଂ କୁରୁତେ ତସ୍ଯାଂ ନିଯତମାନସଃ । ସର୍ଵପାପଵିମୁକ୍ତାତ୍ମା ସୂର୍ଯଲୋକେ ମହୀଯତେ । । ୬ ଦାନଂ ଯଦ୍ଦୀଯତେ କିଞ୍ଚିତ୍ତମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଦିଵାକରମ୍ । ହୋମୋ ଵା କ୍ରିଯତେ ତତ୍ର ତତ୍ସର୍ଵଂ ଚାକ୍ଷଯଂ ଭଵେତ୍ । । ୭ ଏକ ଋଗ୍ଵେଦଃ ପୁରତୋ ଜପ୍ତଃ ଶ୍ରଦ୍ଧାପରେଣ ତୁ । ଋଗ୍ଵେଦସ୍ଯ ସମସ୍ତସ୍ଯ ଯଚ୍ଛତେ ସତ୍ଫଲଂ ଧ୍ରୁଵମ୍ । । ୮ ସାମଵେଦଫଲଂ ସାମ ଯଜୁର୍ଵେଦଫଲଂ ଯଜୁଃ । ଅଥର୍ଵା ଅଥର୍ଵାଂଗିରସୋ ନିଖିଲଂ ଯଚ୍ଛତେ ରଵିଃ । । ୯ ତାରକା ଇଵ ରାଜନ୍ତେ ଦ୍ଯୋତମାନା ଦିଵାନିଶମ୍ । ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଚ ସପ୍ତମ୍ଯାଂ ଦେଵଦେଵଂ ଦିଵାକରମ୍ । । 1.106.୧୦ ଯତ୍ର ପାପମଶେଷଂ ଵୈ ନାଶଯତ୍ଯତ୍ର ଭାସ୍କରଃ । କର୍ତଵ୍ଯା ସପ୍ତମୀ କୃଷ୍ଣ ତେନୋକ୍ତା ପାପନାଶିନୀ । । ୧୧ ଅସ୍ଯାଂ ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ରଵିଂ ଯାତି ସୌରପୁରଂ ନରଃ । ଵିମାନଵରମାରୁହ୍ଯ କର୍ପୂରୋଦ୍ଭଵମୁତ୍ତମମ୍ । । ୧୨ ତେଜସା କଵିସଂକାଶଃ ପ୍ରଭଯା ସୂର୍ଯସନ୍ନିଭଃ । କାନ୍ତ୍ଯାତ୍ରେଯସମଃ କୃଷ୍ଣ ଶୌର୍ଯେ ହରିସମଃ ସଦା । । ୧୩ ମୋଦତେ ତତ୍ର ସୁଚିରଂ ଵୃନ୍ଦାରକଗଣୈଃ ସହ । ପୁନରେତ୍ଯ ଭୁଵଂ କୃଷ୍ଣ ଭଵେଦ୍ଵୈ କ୍ଷ୍ମାଧିପାଧିପଃ । । ୧୪ ଇତି ଶ୍ରୀଭଵିଷ୍ଯେ ମହାପୁରାଣେ ବ୍ରାହ୍ମେ ପର୍ଵଣି ସପ୍ତମୀକଲ୍ପେ ପାପନାଶିନୀଵ୍ରତଵିଧିଵର୍ଣନଂ ନାମ ଷଡଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ— ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠଭାଗ୍ୟବାନ, ଆଉଥରେ ମୋର କଥା ଶୁଣ। ଖଗଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ତିଥିର ମହତ୍ତ୍ୱ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ତାହା ମୁଁ କହିବି। ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ— ବିଜୟା, ଅତିଜୟା, ଜୟନ୍ତୀ ଏହି ସମସ୍ତ ମହାତିଥି ତୁମଠାରୁ ଶୁଣିଛି। ଏବେ ମୋତେ ପାପନାଶିନୀ ସପ୍ତମୀ ବିଷୟରେ କହ। ଉତ୍ତରାୟଣ ସମୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୂଜା କେମିତି କରିବା ଉଚିତ ଓ କେଉଁ ଦିନେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ ହୁଏ, ତାହା ମୋତେ କହ। ଭକ୍ତି ସହିତ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛି, ଅକ୍ଷୟ ଫଳ କେମିତି ମିଳେ, ତାହା କହ। ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ— ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ସପ୍ତମୀ ତିଥିରେ ଯଦି ସୂର୍ଯ୍ୟ ରାଶି ଥାଏ, ସେହି ସପ୍ତମୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୁଣ୍ୟମୟ ଓ ପାପନାଶିନୀ। ସେହି ଦିନେ ଚିତ୍ରଭାନୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ, ସପ୍ତ ଜନ୍ମର ପାପ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ଏହି ଦିନେ ଯିଏ ଉପବାସ କରି, ମନ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ପାଏ। ଏହି ଦିନେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ଯେଉଁ ଦାନ କିମ୍ବା ହୋମ କରାଯାଏ, ସେ ସବୁ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ। ଏକ ଋଗ୍ବେଦ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ପଢିଲେ, ସମସ୍ତ ଋଗ୍ବେଦ ପାଠର ଫଳ ମିଳେ। ସାମବେଦ, ଯଜୁର୍ବେଦ, ଅଥର୍ବବେଦ ପାଠର ଫଳ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେଇଥାନ୍ତି। ତାରାମାନେ ଭଳି ଦିନ ଓ ରାତି ଚମକୁଥିବା, ଏଭଳି ସପ୍ତମୀ ଦିନେ ଦେବଦେବ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ, ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ ହୁଏ। ଏହିପରି ସପ୍ତମୀକୁ 'ପାପନାଶିନୀ' ବୋଲି କହାଯାଏ। ଏହି ଦିନେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ, ମନୁଷ୍ୟ ସୌରପୁରକୁ ଯାଏ, ଉତ୍ତମ ଶୁଭ ରଥରେ ଚଢି ଯାଏ। ତେଜରେ କବି ସମ, ପ୍ରଭାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ, ରୂପରେ ଅତ୍ରେୟ ସମ, ଶୌର୍ୟରେ ହରି ସମ ହୁଏ। ସେଠାରେ ବହୁଦିନ ଦେବଗଣଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦ କରେ, ପୁନର୍ବାର ଭୂମିରେ ଆସି ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାଜା ହୁଏ।

ଭଵିଷ୍ଯପୁରାଣମ୍