ବ୍ରାହ୍ମଣେନ ତୁ ଦଷ୍ଟସ୍ଯ ଦାହୋ ଗାତ୍ରେଷୁ ଜାଯତେ
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସର୍ପ କାଟିଲେ ଦେହରେ ଜଳନା ଅନୁଭବ ହୁଏ।
ଶ୍ଯାମଵର୍ଣଂ ମୁଖଂ ଚ ସ୍ଯାନ୍ମଜ୍ଜାସ୍ତଂଭଶ୍ଚ ଜାଯତେ
ମୁହଁ କଳା ହୁଏ ଏବଂ ହାଡ଼ ଓ ମଜ୍ଜା ଗଢ଼ିଯାଏ।
ଅଶ୍ଵଗଂଧାପ୍ଯପାମାର୍ଗଃ ସିଂଦୁଵାରଂ ସୁରାମଯମ୍ ଏତେନୈଵୋପଚାରେଣ ସୁଖୀ ଭଵତି ମାନଵଃ
ଅଶ୍ୱଗନ୍ଧା, ଅପାମାର୍ଗ, ସିନ୍ଦୁବାର ଓ ସୁରା ଦେଇ ଏହି ଚିକିତ୍ସା କଲେ ମଣିଷ ସୁସ୍ଥ ହୁଏ।
କ୍ଷତ୍ରିଯେଣ ତୁ ଦଷ୍ଟସ୍ଯ କଂପୋ ଗାତ୍ରେଷୁ ଜାଯତେ
କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କୁ ସର୍ପ କାଟିଲେ ଦେହ କମ୍ପିବା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ।
ଜାଯତେ ଵେଦନା ତସ୍ଯ ଊର୍ଧ୍ଵଂ ଚୈଵ ନିରୀକ୍ଷତେ
ସେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଅନୁଭବ କରେ ଏବଂ ଉପରକୁ ଚାହିଁ ରହେ।
ଅର୍କମୂଲମପାମାର୍ଗଂ ପ୍ରିଯଂଗୁମିନ୍ଦ୍ରଵାରୁଣୀମ୍ ଏତେନୈଵୋପଚାରେଣ ସୁଖୀ ଭଵତି ମାନଵଃ ।। 1.36.
ଅର୍କ ଗଛର ମୂଳ, ଅପାମାର୍ଗ, ପ୍ରିୟାଙ୍ଗୁ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରବାରୁଣୀ ଦେଇ ଏହି ଚିକିତ୍ସା କଲେ ମଣିଷ ସୁସ୍ଥ ହୁଏ।
ଵୈଶ୍ଯେନାପି ହି ଦଷ୍ଟସ୍ଯ ଶୃଣୁ ରୂପାଣି ଯାନି ତୁ
ବୈଶ୍ୟଙ୍କୁ ସର୍ପ କାଟିଲେ କଣ ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଏ, ଏବେ ଶୁଣ।
ମୂର୍ଛା ଚ ପ୍ରବଲା ଯସ୍ଯ ଆତ୍ମାନଂ ନାଭିନଂଦତି
ସେ ଭାରି ଅଚେତନ ହୁଏ ଏବଂ ନିଜକୁ ଚିହ୍ନିପାରେ ନାହିଁ।
ଅଶ୍ଵଗଂଧା ସଗୋମୂତ୍ରା ଗୃହ ଧୂମଂ ସଗୁଗ୍ଗୁଲମ୍
ଅଶ୍ୱଗନ୍ଧା ଗୋମୂତ୍ର ସହିତ, ଘର ଧୂଆଁ ଓ ଗୁଗ୍ଗୁଲୁ ସହିତ—
ଗୋମୂତ୍ରେଣ ସମାଯୁକ୍ତଂ ପାନଂ ନସ୍ଯଂ ଚ ଦାପଯେତ୍
ଗୋମୂତ୍ର ମିଶାଇ ଏହାକୁ ପିଇବାକୁ ଓ ନାକରେ ଦେବାକୁ ଉଚିତ୍।
ଶୂଦ୍ରେଣାପି ହି ଦଷ୍ଟସ୍ଯ ଶୃଣୁ ତତ୍ତ୍ଵେନ ଗୌତମ
ଗୌତମ, ଏବେ ଶୁଣ, ଶୂଦ୍ରଙ୍କୁ ସର୍ପ କାଟିଲେ କଣ ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଏ।
ଅଂଗାନି ଚୁଲୁଚୁଲାଯଂତେ ଶୂଦ୍ରଦଷ୍ଟସ୍ଯ ଲକ୍ଷଣମ୍
ଶୂଦ୍ରଙ୍କୁ ସର୍ପ କାଟିଲେ ଦେହ ଗଡ଼ିଯାଏ ଓ କମ୍ପିଯାଏ, ଏହିଏ ତାହାର ଚିହ୍ନ।
ପଦ୍ମଂ ଚ ଲୋଧ୍ରକଂ ଚୈଵ କ୍ଷୌଦ୍ରଂ ପଦ୍ମସ୍ଯ କେସରମ୍
ପଦ୍ମ, ଲୋଧ୍ର, ମଧୁ ଓ ପଦ୍ମର କେଶର—
ଏତାନି ସମଭାଗାନି ପେଷଯେଚ୍ଛୀତଵାରିଣା
ଏଗୁଡ଼ିକୁ ସମାନ ଭାଗରେ ନେଇ ଢିଲା ପାଣିରେ ଚକିବା ଉଚିତ୍।
ପୂର୍ଵାହ୍ଣେ ଚରତେ ଵିପ୍ରୋ ମଧ୍ଯାହ୍ନେ କ୍ଷତ୍ରିଯଶ୍ଚରେତ୍
ସକାଳେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଚାଲିଥାନ୍ତି, ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଚାଲିଥାନ୍ତି।
ଆହାରୋ ଵାଯୁପୁଷ୍ପାଣି ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ଵିଦୁର୍ବୁଧାଃ ଵୈଶ୍ଯା ମଂଡୂକଭକ୍ଷାଶ୍ଚ ଶୂଦ୍ରାଃ ସର୍ଵାଶିନସ୍ତଥା ।।1.36.
ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ କହନ୍ତି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ଖାଦ୍ୟ ବାୟୁ ଓ ଫୁଲ, ବୈଶ୍ୟମାନେ ବାଘୁଣି ଖାଆନ୍ତି, ଶୂଦ୍ରମାନେ ସବୁକିଛି ଖାଆନ୍ତି।
ଅଗ୍ରତୋ ଦଶତେ ଵିପ୍ରଃ କ୍ଷତ୍ରିଯୋ ଦକ୍ଷିଣେନ ତୁ
ବ୍ରାହ୍ମଣ ସାମ୍ନାରୁ କାମୁଡ଼ି ଦେଇଥାନ୍ତି, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଦକ୍ଷିଣ ପଟରୁ କାମୁଡ଼ି ଦେଇଥାନ୍ତି।
ମଦକାଲେ ତୁ ସଂପ୍ରାପ୍ତେ ପୀଡ୍ଯମାନା ମହାଵିଷାଃ
ମଦ ଆସିଲେ ବଡ଼ ବିଷାଳୁମାନେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗିଥାନ୍ତି।
ପୁଷ୍ପଗଂଧାଃ ସ୍ମୃତା ଵିପ୍ରାଃ କ୍ଷତ୍ରିଯାଶ୍ଚଂଦନାଵହାଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଫୁଲର ସୁଗନ୍ଧ, କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କୁ ଚନ୍ଦନର ଗନ୍ଧ ଭଲେ ଚିହ୍ନାଯାଏ।
ଵାସଂ ତେଷାଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯଥାଵଦନୁପୂର୍ଵଶଃ ଵସଂତି ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ ସର୍ପା ଗ୍ରାମଦ୍ଵାରେ ଚତୁଷ୍ପଥେ
ମୁଁ ସଠିକ୍ କ୍ରମରେ ସେମାନଙ୍କର ବାସସ୍ଥାନ କହିବି: ବ୍ରାହ୍ମଣ ସର୍ପମାନେ ଗାଁ ଦ୍ୱାର ଓ ଚଉରାହାରେ ବସନ୍ତି।
ଆରାମେଷୁ ପଵିତ୍ରେଷୁ ଶୁଚିଷ୍ଵାଯତନେଷୁ ଚ
ସେମାନେ ବଗିଚା, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଓ ପରିଷ୍କାର ମନ୍ଦିରରେ ବସନ୍ତି।
ଶ୍ମଶାନେ ଭସ୍ମଶାଲାସୁ ପଲାଲେଷୁ ତଟେଷୁ ଚ
ଶ୍ମଶାନ, ଛାର ଘର, ପାଳିଆ ଏବଂ ନଦୀ କୂଳରେ ମଧ୍ୟ ବସନ୍ତି।
ଅଵିଵିକ୍ତେଷୁ ସ୍ଥାନେଷୁ ନିର୍ଜନେଷୁ ଵନେଷୁ ଚ
ଏହିମାନେ ଅନ୍ଧାର ସ୍ଥାନ, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଜଣାଶୂନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ବସନ୍ତି।
ଶ୍ଵେତାଶ୍ଚ କପିଲାଶ୍ଚୈଵ ଯେ ସର୍ପାସ୍ତ୍ଵନଲପ୍ରଭାଃ
ଯେଉଁ ସର୍ପ ଧଳା କିମ୍ବା ପିତଳିଆ ରଙ୍ଗର, କିମ୍ବା ଅଗ୍ନି ପ୍ରଭା ଥିବା।
ରକ୍ତଵର୍ଣାଃ ସୁଵର୍ଣାଭାଃ ପ୍ରଵାଲମଣିସଂନିଭାଃ
ଯେଉଁମାନେ ଲାଲ୍ ରଙ୍ଗର, ସୁନା ଚମକ ଥିବା, ପାଉସା କିମ୍ବା ମଣି ଭଳି ଦେଖାଯାଏ।
ନାନାଵିଚିତ୍ରରାଜୀଭିରତସୀଵର୍ଣସନ୍ନିଭାଃ 1.36.
ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗ ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ଧାରି ଥିବା, ତସି ଫୁଲ ରଙ୍ଗ ଭଳି ଦେଖାଯାଏ।
କାକୋଦରନିଭାଃ କେଚିଦ୍ଯେ ଚ ଅଂଜନସନ୍ନିଭାଃ
କେତେକ ସର୍ପ କାଉଁ ଗାଁଡ଼ ଭଳି, କେତେକ କାଜଳ ରଙ୍ଗ ଭଳି ଦେଖାଯାନ୍ତି।
ଯସ୍ଯ ସର୍ପେଣ ଦଷ୍ଟସ୍ଯ ଦଂଶମଂଗୁଷ୍ଠମଂତରମ୍
ଯେଉଁ ଲୋକୁ ସର୍ପ କାମୁଡ଼ିଛି, ଯଦି କାମୁଡ଼ି ଥିବା ସ୍ଥାନ ଏକ ଆଉଠି ମାନେ ଅନ୍ତରେ ଅଛି।
ଯସ୍ଯ ସର୍ପେଣ ଦଷ୍ଟସ୍ଯ ଦଂଶଂ ଦ୍ଵ୍ଯଂଗୁଲମଂତରମ୍
ଯେଉଁ ଲୋକୁ ସର୍ପ କାମୁଡ଼ିଛି, ଯଦି କାମୁଡ଼ି ଦୁଇ ଆଉଠି ମାନେ ଅନ୍ତରେ ଅଛି।
ଯସ୍ଯ ସର୍ପେଣ ଦଷ୍ଟସ୍ଯ ସାର୍ଧଂ ଦ୍ଵ୍ଯଂଗୁଲମzତରମ୍
ଯେଉଁ ଲୋକୁ ସର୍ପ କାମୁଡ଼ିଛି, ଯଦି କାମୁଡ଼ି ଦୁଇ ଆଉଠି ଓ ଅଧା ମାନେ ଅନ୍ତରେ ଅଛି।