ଵୈଵସ୍ଵତେଽନ୍ତରେ ପୂର୍ଵଂ ଵିଶ୍ଵକର୍ମା ଵିଚିତ୍ରକୃତ୍ ସ୍ପର୍ଦ୍ଧାଭୂତୋ ମହାମାଯାଂ ତୁଷ୍ଟାଵ ବହୁପୂଜନୈଃ
ପୂର୍ବ ଭାଇବସ୍ବତ ମନ୍ବନ୍ତରରେ, କୁଶଳୀ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ଇର୍ଷ୍ୟାବଶତଃ ବଡ଼ ମାୟାକୁ ବହୁ ପୂଜା ଦେଇ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଲେ।
ପ୍ରସନ୍ନା ସା ତଦା ଦେଵୀ ଚିତ୍ରାଯାଂ ତସ୍ଯ ଯୋଷିତି
ସେତେବେଳେ, ଦେବୀ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଚିତ୍ରା ରୂପେ ତାଙ୍କର ଜୀବନ ସଙ୍ଗିନୀ ଭାବେ ଦେଖାଦେଲେ।
ଷୋଡଶାବ୍ଦେ ଵଯଃ ପ୍ରାପ୍ତେ ସଂଜ୍ଞାଯାସ୍ତତ୍ପିତା ସୁଖୀ
ଯେତେବେଳେ ସଂଜ୍ଞାର ବୟସ୍ ସୋଳ ହେଲା, ତାଙ୍କର ବାପା ବହୁତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ।
ଯକ୍ଷାଧୀଶାଶ୍ଚ ଷଡ୍ଵିଂଶତ୍କୁବେରାଦ୍ଯାସ୍ସମାଗତାଃ
କୁବେର ଓ ଅନ୍ୟ ଛବିଶି ଜଣ ଯକ୍ଷମାନେ ସେଠାରେ ଏକଠା ହେଲେ।
ପାଵକା ଊନପଂଚାଶଦ୍ଵାଯଵଶ୍ଚ ତଥା ସ୍ମୃତାଃ
ଉନନ୍ଚାସି ଜଣ ଅଗ୍ନିଦେବ ଓ ବାୟୁମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଥିଲେ।
ତ୍ରଯୋଦଶ ଚ ପ୍ରତ୍ଯୂଷାଃ ପ୍ରାପ୍ତା ଵିଶ୍ଵପ୍ରରକ୍ଷକାଃ
ତେର ଜଣ ପ୍ରତ୍ୟୁଷା, ଯେମାନେ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଆସିଥିଲେ।
ଭଵାଦ୍ଯାଶ୍ଚ ତଦାଃ ରୁଦ୍ରାଃ ଶଶିମଣ୍ଡଲରକ୍ଷକାଃ
ଭବ ଆଦି ରୁଦ୍ରମାନେ, ଯେମାନେ ଚନ୍ଦ୍ରମାଣ୍ଡଳର ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ଦାନଵା ଵିପ୍ରଚିତ୍ତ୍ଯାଦ୍ଯାଶ୍ଚତୁରାଶୀତିରାଯଯୁଃ
ଏଠି ଏଠି ଚଉରାଶି ଜଣ ଦାନବ, ବିପ୍ରଚିତ୍ତି ଆଦି ନେତୃତ୍ୱରେ, ମଧ୍ୟ ଆସିଥିଲେ।
ଶେଷାଦ୍ଯାଶ୍ଚ ତଦା ନାଗାସ୍ତାର୍କ୍ଷ୍ଯାଦ୍ଯା ଗରୁଡାଃ ସ୍ମୃତାଃ 3.4.18.
ସେ ସମୟରେ ଶେଷ ଆଦି ନାଗମାନେ ଓ ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ ଆଦି ଗରୁଡମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ଦେଵୀ ଦେଵକନ୍ଯାସମନ୍ଵିତା
ଏହି ମଧ୍ୟରେ ଦେବୀ ଦେବକନ୍ୟାମାନେ ସହିତ ଆସିଲେ।
ତାଂ ସମାଲୋକ୍ଯ ବଲଵାନ୍ବଲିଃ କାମଵିମୋହିତଃ
ସେଉଁଠି ଦେବୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବଳି ମନରେ ମୋହ ଓ ଆକାଂକ୍ଷାରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ତଦା କ୍ରୋଧାତୁରା ଦେଵା ରୁରୁଧୁର୍ଦୈତ୍ଯସତ୍ତମମ୍
ତାପରେ ଦେବତାମାନେ କ୍ରୋଧରେ ଉତ୍ତେଜିତ ହୋଇ, ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବଳିଙ୍କୁ ଅଟକାଇଲେ।
ଦାନଵାଶ୍ଚ ତଦା ଦୈତ୍ଯା ନାନାଵାହନସଂସ୍ଥିତାଃ
ସେ ସମୟରେ ଦାନବ ଓ ଦୈତ୍ୟମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଯାନରେ ବସିଥିଲେ।
ଦାନଵୈଶ୍ଚ ହତା ଦେଵାଃ ସୁରୈର୍ଦୈତ୍ଯା ଵିନାଶିତାଃ
ଦାନବମାନେ ଦେବତାମାନେକୁ ମାରିଦେଲେ, ଏବଂ ସୁରମାନେ ଦୈତ୍ୟମାନେକୁ ନଶ୍ଟ କରିଦେଲେ।
ପକ୍ଷମାତ୍ର ମଭୂଦ୍ଯୁଦ୍ଧଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଦାନଵଦେଵଯୋଃ
ଦାନବ ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦିବ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧ କେବଳ ଆଧା ମାସ ଚାଲିଲା।
ଅଘାସୁରୋଽର୍ଯମା ଚୈଵ ବଲଃ ଶକ୍ରସ୍ତଥୈଵ ଚ
ଅଘାସୁର, ଅର୍ୟମା, ବଳ ଏବଂ ଶକ୍ର ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ଵତ୍ସାସୁରୋ ଭଗଶ୍ଚୈଵ ଵିଵସ୍ଵାଂଶ୍ଚ ବଲିଃ ସ୍ଵଯମ୍
ବତ୍ସାସୁର, ଭଗ, ବିବସ୍ୱାନ୍ ଓ ବଳି ସ୍ୱୟଂ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଥିଲେ।
ଵିଶ୍ଵକର୍ମା ମଯଶ୍ଚୈଵ କାଲନେମିର୍ହରିଃ ସ୍ଵଯମ୍ ପରାଜିତାଶ୍ଚ ତେ ଦୈତ୍ଯା ଯୁଦ୍ଧଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରଦୁଦ୍ରୁଵୁଃ
ବିଶ୍ୱକର୍ମା, ମୟ, କାଳନେମି ଓ ହରି ସ୍ୱୟଂ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ; ସେଇ ଦୈତ୍ୟମାନେ ପରାଜିତ ହୋଇ, ଯୁଦ୍ଧ ଛାଡ଼ି ପଳାଇଗଲେ।
ଵିଵସ୍ଵାଁଶ୍ଚ ତଦା ସଂଜ୍ଞାଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ରଥସଂସ୍ଥିତାମ୍ 3.4.18.
ତାପରେ ବିବସ୍ୱାନ୍ ରଥରେ ଦଣ୍ଡାଇଥିବା ସଂଜ୍ଞାଙ୍କୁ ନେଇଗଲେ।
ଵିଵସ୍ଵଂତଂ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସଂଜ୍ଞା ଵଚୋଽବ୍ରଵୀତ୍
ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ବିବସ୍ୱାନ୍କୁ ଦେଖି, ସଂଜ୍ଞା କିଛି କଥା କହିଲେ।
ତ୍ଵଯା ଜିତାହଂ ଭଗଵନ୍ବଲେର୍ଵିପ୍ରିଯକାରିଣଃ
ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ବାଲିଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ବିରୁଦ୍ଧରେ କାମ କରି, ମୋତେ ଜିତିଛନ୍ତି ।
ଵୀରଭୁକ୍ତା ସଦା ନାରୀ ସ୍ତ୍ରୀରତ୍ନଂ ମୁନିଭିଃ ସ୍ମୃତମ୍ ଏକା ସା ପ୍ରକୃତିର୍ମାତା ଗୁଣସାମ୍ଯାତ୍ସନାତନୀ
ଯେ ନାରୀ ବୀରତାର ସ୍ୱାଦ ନେଇଥାଏ, ସେଉଁଠି ସେ ମୁନିମାନେ ନାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରତ୍ନ ବୋଲି ମନେ କରନ୍ତି । ଏହି ଏକମାତ୍ରା ସ୍ତ୍ରୀ ହେଉଛନ୍ତି ଚିରକାଳର ମାଆ, ପ୍ରାକୃତିକ ଶକ୍ତି, କାରଣ ସେ ଗୁଣରେ ସମାନ ।
ସତ୍ତ୍ଵଭୂତା ଚ ଭଗି ନୀ ରଜୋଭୂତା ଚ ଗେହିନୀ
ହେ ଭାଗ୍ୟବାନ, ସେ ନାରୀ ସତ୍ତ୍ୱ ଗୁଣରୁ ଗଠିତ, ଏବଂ ରଜୋ ଗୁଣରେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି, ହେ ଗୃହସ୍ଥ ।
ବହଵଃ ପୁରୁଷା ଯେ ଵୈ ନିର୍ଗୁଣାଶ୍ଚୈକରୂପିଣଃ
ଅନେକ ପୁରୁଷ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଗୁଣହୀନ ଏବଂ ଏକ ରୂପରେ ଅଛନ୍ତି ।
ଅଲୋକେ ପାପଜାସ୍ସର୍ଵେ ଦେଵବ୍ରହ୍ମସମୁଦ୍ଭଵାଃ କୋଽପି ପୁତ୍ରଃ ପିତା ଭ୍ରାତା ସ ଚ ତସ୍ଯାଃ ପତିର୍ଭଵେତ୍
ଦେବତା ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ଧକାର ଓ ପାପରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ପୁଅ, ବାପା କିମ୍ବା ଭାଇ ହେବେ, ଏବଂ ସେମାନେ ସେ ନାରୀଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ ହେବାକୁ ପାରନ୍ତି ।
ସ୍ଵକୀଯାଂ ଚ ସୁତାଂ ବ୍ରହ୍ମା ଵିଷ୍ଣୁଦେଵଃ ସ୍ଵମାତରମ୍
ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ନିଜ ଝିଅ ଏବଂ ମାଆଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵେଦମଯଂ ଵାକ୍ଯଂ ଚାଦିତିସଂଭଵଃ
ଏହି ବେଦମୟ ବାକ୍ୟ ଅଦିତିଙ୍କ ସନ୍ତାନଙ୍କଠାରୁ ଶୁଣିଲେ ।
ସୁତାଃ କନ୍ଯାସ୍ତଯୋର୍ଜାତା ମନୁର୍ଵୈଵସ୍ଵତସ୍ତଥା
ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଝିଅମାନେ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଏବଂ ବିବସ୍ବତଙ୍କ ପୁଅ ମନୁ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମିଲେ ।
ତଦା ସଂଜ୍ଞା ସତୀ ସାକ୍ଷାତ୍ତେଜୋଭୂତଂ ପତିଂ ସ୍ଵକମ୍ 3.4.18.
ତାପରେ ସଞ୍ଜ୍ଞା ସ୍ୱୟଂ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ ।
ସାଵର୍ଣିଶ୍ଚ ମନୁସ୍ତସ୍ଯାଂ ଶନିଶ୍ଚ ତପତୀ ତଥା
ସଞ୍ଜ୍ଞାଙ୍କୁ ସାବର୍ଣ୍ଣି ମନୁ, ଶନି ଏବଂ ତାପତୀ ଜନ୍ମିଲେ ।