ସ୍ଵାଯଂଭୁଵମନୋର୍ମଧ୍ଯେ ଵାରାହୋଽଭୂତ୍ସ ଵୈ ଭୁଵି
ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନୁଙ୍କ ଶାସନ ମଧ୍ୟରେ, ବରାହ ଅବତାର ପୃଥିବୀରେ ଆସିଥିଲେ।
ସ୍ଵାରୋଚିଷମନୋରନ୍ତେ ନୃସିଂହୋଽଭୂତ୍ସ ଵୈ ଭୁଵି
ସ୍ୱାରୋଚିଷ ମନୁଙ୍କ ଶାସନ ଶେଷରେ, ନରସିଂହ ଅବତାର ପୃଥିବୀରେ ଆସିଥିଲେ।
ତଦୌତ୍ତମମନୋର୍ମଧ୍ଯେ ରୁଦ୍ରୋଽଭୂତ୍ସଗଣୋ ଭୁଵି
ଉତ୍ତମ ମନୁଙ୍କ ଶାସନ ମଧ୍ୟରେ, ରୁଦ୍ର ତାଙ୍କ ସହ ଗଣମାନେ ସହିତ ପୃଥିବୀରେ ଆସିଥିଲେ।
ତାମସାନ୍ତେଽଭଵନ୍ମତ୍ସ୍ଯଃ ସ ଵୈ ଭୁଵି ସନାତନଃ
ତାମସ ମନୁଙ୍କ ଶାସନ ଶେଷରେ, ସନାତନ ମତ୍ସ୍ୟ ଅବତାର ପୃଥିବୀରେ ଆସିଥିଲେ।
ଵୈଵସ୍ଵତମନୋର୍ମଧ୍ଯେ କୃଷ୍ଣୋଭୂଦ୍ଭୁଵି ସ ପ୍ରଭୁଃ
ବୈବସ୍ବତ ମନୁଙ୍କ ଶାସନ ମଧ୍ୟରେ, ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ ପୃଥିବୀରେ ଅବତରିଥିଲେ।
ରୈଵତାନ୍ତେଽଭଵତ୍କୂର୍ମଃ ସ ଵୈ ଭୁଵି ସନାତନଃ
ରୈବତ ମନୁଙ୍କ ଶାସନ ଶେଷରେ, ସନାତନ କୂର୍ମ ଅବତାର ପୃଥିବୀରେ ଆସିଥିଲେ।
ଚାକ୍ଷୁଷାନ୍ତେ ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯୋଽଭଵଦ୍ରାମଃ ସ ଵୈ ଭୁଵି
ଚାକ୍ଷୁଷ ଯୁଗର ଶେଷରେ ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ ନାମକ ରାମ ଭୂମିରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।
ଵୈଵସ୍ଵତମନୋରାଦୌ ଵାମନୋଽଭୂତ୍ସ ଵୈ ଭୁଵି
ବୈବସ୍ବତ ମନୁଙ୍କ ଶାସନର ଆରମ୍ଭରେ ବାମନ ଭୂମିରେ ଅବତାର ନେଲେ।
ଵୈଵସ୍ଵତମନୋର୍ମଧ୍ଯେ କଲ୍କୀ ନାମ୍ନାହମାଗତଃ 3.4.25.
ବୈବସ୍ବତ ମନୁଙ୍କ ଶାସନର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ମୁଁ କଲ୍କି ନାମରେ ଆସିଥିଲି।
ସାଵର୍ଣିକାଦୌ ଭଵିତା ବୁଦ୍ଧୋ ନାମ୍ନା ସ ଵୈ ଭୁଵି
ସାବର୍ଣି ମନୁଙ୍କ ଯୁଗ ଆରମ୍ଭରେ ବୁଦ୍ଧ ନାମକ ଭୂମିରେ ଅବତାର ନେବେ।
ଵୈଵସ୍ଵତମନୋର୍ମଧ୍ଯେ ରାମୋ ଦାଶରଥିର୍ଭୁଵି
ବୈବସ୍ବତ ମନୁଙ୍କ ଶାସନର ମଧ୍ୟରେ ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର ରାମ ଭୂମିରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ସର୍ଵପୂଜ୍ଯାଵତାରଶ୍ଚ ନ ଭଵେଦ୍ଵୈ କଦାଚନ
ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ଏମିତି କୌଣସି ଅବତାର କେବେ ହେବେ ନାହିଁ।
ତ୍ରଯୋଽଵତାରାଃ କଥିତାସ୍ତଥା ନାନ୍ଯଚ୍ଚତୁର୍ଯୁଗେ
ତିନିଟି ଅବତାର ବିବର୍ଣ୍ଣନ କରାଯାଇଛି; ଚାରି ଯୁଗରେ ତାଠାରୁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ନାହିଁ।
ଦ୍ଵାପରସ୍ଯ ତଥା କୃଷ୍ଣଃ ଶେଷେଣ ସହ ଵୈ ଭୁଵି
ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ କୃଷ୍ଣ ଶେଷ ସହିତ ଭୂମିରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।
ଅତଃ ଖଂଡଃ ପଵିତ୍ରୋଽଯଂ ନୃଣାଂ ପାତକନାଶନଃ
ଏହି ଅଂଶ ପବିତ୍ର ଏବଂ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କର ପାପ ନାଶ କରେ।
ଜନ୍ମ ପ୍ରଭୃତି ପାପାନି ତସ୍ଯ ନଶ୍ଯଂତି ନାନ୍ଯଥା
ଜନ୍ମରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଏହା ଦ୍ୱାରା ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ; ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ।
ଦ୍ଵିତୀଯୋ ଯୋ ମହାକଲ୍ପୋ ଵିଷ୍ଣୁକଲ୍ପଃ ସ ଵୈ ସ୍ମୃତଃ
ଦ୍ୱିତୀୟ ମହାକଳ୍ପକୁ ବିଷ୍ଣୁ କଳ୍ପ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।
ଶତକୋଟିପ୍ରଵିସ୍ତାରୋ ଵିଷ୍ଣୁପୌରାଣିକସ୍ଯ ଵୈ
ବିଷ୍ଣୁ ପୁରାଣୀୟ ଏହି କଳ୍ପ ଶତ କୋଟି ବର୍ଷ ଯାଏ ପ୍ରସାରିତ।
ପୂର୍ଵାର୍ଦ୍ଧାଦ୍ଭଗଵାନ୍ବ୍ରହ୍ମା .ସର୍ଵଦେଵସମନ୍ଵିତଃ 3.4.25.
ପୂର୍ବାର୍ଧରେ ଭଗବାନ ବ୍ରହ୍ମା ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ସହିତ ଅଧିଷ୍ଠିତ ଅଛନ୍ତି।
ତୃତୀଯୋ ଯୋ ମହାକଲ୍ପଃ ଶିଵକଲ୍ପଃ ସ ଵୈ ସ୍ମୃତଃ
ତୃତୀୟ ମହାକଳ୍ପକୁ ଶିବ କଳ୍ପ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।
ଶତକୋଟିପ୍ରଵିସ୍ତାରଃ ଶିଵପୌରାଣିକୈଃ ସ୍ମୃତଃ
ଶିବ ପୁରାଣୀୟ ଏହି କଳ୍ପ ଶତ କୋଟି ବର୍ଷ ଯାଏ ପ୍ରସାରିତ।
ଗଣେଶସ୍ତତ୍ର ଭଗଵାନ୍ପୁରାଣପୁରୁଷାସନେ
ସେଠାରେ ଭଗବାନ ଗଣେଶ ପୁରାତନ ପୁରୁଷଙ୍କ ଆସନରେ ବସିଥାନ୍ତି।
ଵିଷ୍ଣୋର୍ନାଭିସମୁଦ୍ଭୂତଃ ପରମେଷ୍ଠୀ ପିତାମହଃ
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନାଭିରୁ ପିତାମହ ପରମେଷ୍ଠୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।
ପଂଚମୋ ଯୋ ମହାକଲ୍ପୋ ଵାଯୁକଲ୍ପଃ ସ ଵୈ ସ୍ମୃତଃ
ପଞ୍ଚମ ମହାକଳ୍ପକୁ ବାୟୁ କଳ୍ପ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।
ମହେନ୍ଦ୍ରାଦଭଵତ୍ପ୍ରାପ୍ତୋ ମହେଂଦ୍ରାଦିଂଦ୍ରିଯାଣି ଚ
ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ନେଇ ଜଣେ ଜନ୍ମିଲେ, ଯିଏ ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶକ୍ତି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ଲାଭ କଲେ।
ଶନିର୍ବୁଧୋ ରଵିଃ ଶୁକ୍ରୋ ଵିଶ୍ଵ କର୍ମା ବୃହସ୍ପତିଃ
ଶନି, ବୁଧ, ରବି, ଶୁକ୍ର, ବିଶ୍ୱକର୍ମା ଓ ବୃହସ୍ପତି—
ସୃଷ୍ଟିକର୍ତା ସ ଵୈ ବ୍ରହ୍ମା ଲିଙ୍ଗେନ୍ଦ୍ରିଯସମୁଦ୍ଭଵଃ । ସୃଷ୍ଟିପାତା ସ ଵୈ ଵିଷ୍ଣୁରଵତାରିପଦୋଦ୍ଭଵଃ । । ୧୦୮ ଚତୁର୍ଵିଂଶତିତତ୍ତ୍ଵେଷୁ କଲ୍ପେକଲ୍ପେ ପ୍ରଭୁର୍ଗତଃ । ସନତ୍କୁମାରୋ ହଂସଶ୍ଚ ଵାରାହୋ ନାରଦସ୍ତଥା । । ୧୦୯ ନାରାଯଣୌ ଚ କପିଲାତ୍ରେଯୌ ଯଜ୍ଞାଶ୍ଵକଣ୍ଟକୌ । ଵୃଷଭଶ୍ଚ ପୃଥୁର୍ମତ୍ସ୍ଯଃ କୂର୍ମୋ ଧନ୍ଵନ୍ତରିସ୍ତଥା । । 3.4.25.୧୧୦ ମୋହିନୀ ଚ ନୃସିଂହଶ୍ଚ ଵାମନୋ ଭାର୍ଗଵସ୍ତଥା । ରାମୋ ଵ୍ଯାସୋ ବଲଃ କୃଷ୍ଣୋ ବୁଦ୍ଧଃ କଲ୍କୀ ସ୍ଵତତ୍ତ୍ଵଗଃ । । ୧୧୧ ଗୁହ୍ଯଜନ୍ମା ମହାଦେଵଃ ସୃଷ୍ଟିଦୈତ୍ଯଵିନାଶକଃ । ଏଵଂ ଜାତାସ୍ତ୍ରଯୋ ଦେଵା ମହାକଲ୍ପେ ଚ ପଞ୍ଚମେ । । ୧୧୨ ଷଷ୍ଠୋ ଯସ୍ତୁ ମହାକଲ୍ପୋ ଵହ୍ନିକଲ୍ପଃ ସ ଵୈ ସ୍ମୃତଃ । ସ୍କନ୍ଦସ୍ତତ୍ରୈଵ ଭଗଵାନ୍ପୁରାଣପୁରୁଷାସନେ । । ୧୧୩ ପୁରୁଷାଵ୍ଯଯତଃ ସ୍କନ୍ନଃ ସ୍କନ୍ଦସ୍ତସ୍ମାନ୍ମହାର୍ଚିମାନ୍ । ସୂର୍ଯରୂପା ମହାର୍ଚିର୍ଯା ତସ୍ଯାଂ ଜାତୋ ହରିଃ ସ୍ଵଯମ୍ । । ୧୧୪ ଵହ୍ନିରୂପା ମହାର୍ଚିର୍ଯା ତସ୍ଯାଂ ଜାତଃ ପିତାମହଃ । ଚନ୍ଦ୍ରରୂପା ମହାର୍ଚିର୍ଯା ତସ୍ଯାଂ ଜାତଃ ସ ଵୈ ହରଃ । । ୧୧୫ ଋଷଯୋ ମୁନଯୋ ଵର୍ଣା ଲୋକା ଜାତାଃ ପିତାମହାତ୍ । ଆଦିତ୍ଯା ଵିଶ୍ଵଵସଵସ୍ତୁଷିତା ଭାସ୍ଵରାନିଲାଃ । । ୧୧୬ ମହାରାଜିକସାଧ୍ଯାଶ୍ଚ ଦେଵା ଵିଷ୍ଣୁସମୁଦ୍ଭଵାଃ । ଯକ୍ଷରାକ୍ଷସଗନ୍ଧର୍ଵାଃ ପିଶାଚାଃ କିନ୍ନରାଦଯଃ । । ୧୧୭ ଦୈତ୍ଯାଶ୍ଚ ଦାନଵା ଭୂତାସ୍ତାମସା ରୁଦ୍ରସମ୍ଭଵାଃ । କଲ୍ପେ କଲ୍ପେ ସମୁଦ୍ଭୂତମେଵଂ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଗୋଚରେ । । ୧୧୮ ସପ୍ତମୋ ଯୋ ମହାକଲ୍ପଃ ସ ଵୈ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକଲ୍ପକଃ । ପାଵକସ୍ତତ୍ର ଭଗଵାନ୍ପୁରାଣପୁରୁଷାସନେ । । ୧୧୯ ଅଚିନ୍ତ୍ଯତେଜସସ୍ତସ୍ମାତ୍ପୁରୁଷାଦ୍ଵହ୍ନିରୁଦ୍ଭଵଃ । ତତୋ ଜାତୋ ମହାବ୍ଧିଶ୍ଚ ତସ୍ମାଜ୍ଜାତଂ ଵିରାଣ୍ମଯମ୍ । । 3.4.25.୧୨୦ ରୋମ୍ଣି ରୋମ୍ଣି ତତସ୍ତସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡାଃ କୋଟିଶୋଽଭଵନ୍ । ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡାଦଭଵଦ୍ବ୍ରହ୍ମା ସର୍ଵଲୋକପିତାମହଃ । । ୧୨୧ ତସ୍ମାଜ୍ଜାତୋ ଵିଭୁର୍ଵିଷ୍ଣୁସ୍ତସ୍ମାଜ୍ଜାତୋ ହରଃ ସ୍ଵଯମ୍ । ଶତକୋଟିପ୍ରଵିସ୍ତାରୋ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡାଖ୍ଯପୁରାଣକେ । । ୧୨୨ ତ୍ରିନେତ୍ରଂ ପଞ୍ଚଵକ୍ତ୍ରଂ ଚ ଦଶବାହୁର୍ଭଵସ୍ଯ ଚ । ଅଷ୍ଟାଦଶାନାଂ କଲ୍ପାନାଂ ଵାଯୁର୍ଵୈ ଵୈଦିକୈଃ ସ୍ମୃତଃ । । ୧୨୩ ମହାକଲ୍ପେଽଭଵନ୍ସର୍ଵେ ଦ୍ଵିସହସ୍ରାଃ କ୍ଷଯଂ ଗତାଃ । ଅଷ୍ଟମୋ ଯୋ ମହାକଲ୍ପୋ ଲିଙ୍ଗକଲ୍ପଃ ସ ଵୈ ସ୍ମୃତଃ । । ୧୨୪ ତତ୍ରୈଵ ଭଗଵାନ୍ଧର୍ମଃ ପୁରାଣପୁରୁଷାସନେ । ଅଚିନ୍ତ୍ଯାଵ୍ଯକ୍ତରୂପଶ୍ଚ ଜାତୋ ଧର୍ମଃ ସନାତନଃ । । ୧୨୫ ଧର୍ମାତ୍କାମଃ ସମୁଦ୍ଭୂତଃ କାମାଲ୍ଲିଙ୍ଗସ୍ତ୍ରିଧାଭଵତ୍ । ପୁଂଲ୍ଲିଙ୍ଗଃ କ୍ଲୀବଲିଙ୍ଗଶ୍ଚ ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗଶ୍ଚ ସୁରୋତ୍ତମ । । ୧୨୬ ପୁଁଲ୍ଲିଙ୍ଗାଦଭଵଦ୍ଵିଷ୍ଣୁଃ ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗାଚ୍ଚ ମହେନ୍ଦିରା । କ୍ଲୀବଲିଙ୍ଗାତ୍ସ ଵୈ ଶେଷସ୍ତସ୍ଯୋପରି ସ ଚ ସ୍ଥିତଃ । । ୧୨୭ ତ୍ରିଭ୍ଯସ୍ତମୋମଯେଭ୍ଯଶ୍ଚ ଜାତମେକାର୍ଣଵଂ ଜଗତ୍ । ସୁପ୍ତେ ନାରାଯଣେ ଦେଵେ ନାଭେଃ ପଙ୍କଜମୁତ୍ତମମ୍ । । ୧୨୮ ଜାତଂ ତସ୍ମାତ୍ସ ଵୈ ବ୍ରହ୍ମା ତସ୍ମାଜ୍ଜାତୋ ଵିରାଡଯମ୍ । ଶତକୋଟିପ୍ରଵିସ୍ତାରୈର୍ଲିଙ୍ଗପୌରାଣିକୈଃ କଥା । । ୧୨୯ ଗୀତା ଚୈଵ ଵିଧେରଗ୍ରେ ତସ୍ଯ ସାରୋଽଯମୁତ୍ତମଃ । ନଵମୋ ଯୋ ମହାକଲ୍ପୋ ମତ୍ସ୍ଯକଲ୍ପଃ ସ ଵୈ ସ୍ମୃତଃ । । 3.4.25.୧୩୦ କୁବେରସ୍ତତ୍ର ଭଗଵାନ୍ପୁରାଣପୁରୁଷାସନେ । ଅଵ୍ଯଯାଚ୍ଚ ସମୁଦ୍ଭୂତୋ ଧୂଲିଵୃନ୍ଦୋ ମହାଂସ୍ତଥା । । ୧୩୧ ରଜୋଭୂତାଚ୍ଚ ତସ୍ମାଚ୍ଚ କୁବେରସ୍ଯ ସମୁଦ୍ଭଵଃ । କୁବେରାଦୁଦ୍ଭଵନ୍ମତ୍ସ୍ଯୋ ଵେଦମୂର୍ତିଶ୍ଚ ସଦ୍ଗୁଣଃ । । ୧୩୨ ମତ୍ସ୍ଯୋଦରାତ୍ସମୁଦ୍ଭୂତୋ ଵିଷ୍ଣୁର୍ନାରାଯଣୋ ହରିଃ । ଵିଷ୍ଣୋର୍ନାଭେଃ ସମୁଦ୍ଭୂତୋ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକପିତାମହଃ । । ୧୩୩ ବ୍ରହ୍ମଣଶ୍ଚୋଦ୍ଭଵଂ ଦୈଵଂ ଦୈଵାଦ୍ଦେଵା ବଭୂଵିରେ । ଚତୁର୍ଵିଂଶତିତତ୍ତ୍ଵାନି ତୈର୍ଦେଵୈର୍ଜନିତାନି ଵୈ । । ୧୩୪ କଲ୍ପେକଲ୍ପେ କ୍ରମାଦେଵଂ କଲ୍ପନାମାନ୍ଯକାରଯତ୍ । ମତ୍ସ୍ଯକଲ୍ପେ ତୁ ମତ୍ସ୍ଯଶ୍ଚ ମହାମତ୍ସ୍ଯାତ୍ସମୁଦ୍ଭଵଃ । । ୧୩୫ ତନ୍ମତ୍ସ୍ଯାଦ୍ଭଗଵାନ୍ଵିଷ୍ଣୁସ୍ତତୋ ବ୍ରହ୍ମଣ ଉଦ୍ଭଵଃ । କୂର୍ମକଲ୍ପେ ମହାମତ୍ସ୍ଯାତ୍କୂର୍ମୋ ଜାତଃ ସ କଚ୍ଛପଃ । । ୧୩୬ କୂର୍ମାଚ୍ଚ ଭଗଵାନ୍ଵିଷ୍ଣୁସ୍ତତୋ ବ୍ରହ୍ମା ତତୋ ଵିରାଟ୍ । ଶ୍ଵେତଵାରାହକଲ୍ପେ ଚ ଵରାହାଦ୍ଵିଷ୍ଣୁରୁଦ୍ଭଵଃ । । ୧୩୭ ଵିଷ୍ଣୋର୍ନାଭେଶ୍ଚ ସ ବ୍ରହ୍ମା ତତୋ ଜାତୋ ଵିରାଡଯମ୍ । ଏଵଂ ସର୍ଵେ ଚ ଵୈ କଲ୍ପା ଜ୍ଞେଯାଃ ସର୍ଵତ୍ର ଵୈ ବୁଧୈଃ । । ୧୩୮ ଦଶମୋ ଯୋ ମହାକଲ୍ପଃ କୂର୍ମକଲ୍ପଃ ସ ଵୈ ସ୍ମୃତଃ । ଅଚେତାସ୍ତତ୍ର ଭଗଵାନ୍ପୁରାଣପୁରୁଷାସନେ । । ୧୩୯ ପ୍ରକୃତେଶ୍ଚ ପରୋ ଯୋ ଵୈ ତୁରୀଯୋଽଵ୍ଯଯ ଏଵ ଚ । ଶୂନ୍ଯଭୂତାତ୍ତତୋ ଜାତଃ ପ୍ରଚେତା ଭଗଵାନ୍ସ୍ଵଯମ୍ । । 3.4.25.୧୪୦ ତସ୍ମାଜ୍ଜାତୋ ମହାନବ୍ଧିସ୍ତତ୍ର ସୁଷ୍ଵାପ ସ ପ୍ରଭୁଃ । ନାରାଯଣ ଇତି ଖ୍ଯାତଃ ସ ଵୈ ଜଲପତିଃ ସ୍ଵଯମ୍ । । ୧୪୧ ତଦର୍ଦ୍ଧାଚ୍ଚ ମହାକୂର୍ମସ୍ତତଃ ଶେଷୋ ମହାନଭୂତ୍ । ତ୍ରିଧାଽଭଵତ୍ସ ଵୈ ଶେଷୋ ଭୂମା ଶେଷଶ୍ଚ ଭୌମନୀ । । ୧୪୨ ଭୂମା ସ ଵୈ ଵିରାଡ୍ ଜ୍ଞେଯଃ ଶେଷୋପରି ସ ଚାସ୍ଥିତଃ । ଭୌମନୀ ଚ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଃ ସା ଭୂମ୍ନୋ ହୃଦି ସଂସ୍ଥିତା । । ୧୪୩ ଭୂମ୍ନୋ ଜାତଃ ସ ଵୈ ବ୍ରହ୍ମା ସୃଷ୍ଟିସ୍ଥିତିଵିନାଶକଃ । ତ୍ରିଧାମୂର୍ତିଃ ସ ଵୈ ବ୍ରହ୍ମା କଲ୍ପେକଲ୍ପେ କ୍ରମାଦଯମ୍ ।। ୧୪୪ ପଟଂ ସୁଷୁପ୍ତଭୂତଂ ଯତ୍ପୁରାଣପୁରୁଷାସନମ୍ । ଯତ୍ର ଗତ୍ଵେନ୍ଦ୍ରିଯାଣ୍ଯେଵ ତୃପ୍ତିଂ ପ୍ରାପ୍ଯ କ୍ଷଯନ୍ତି ଵୈ ।। ୧୪୫ ଅହଙ୍କାରସ୍ତଦାଗତ୍ଯ ଚୈତନ୍ଯଂ ମନସି ସ୍ଥିତମ୍ । ଵଞ୍ଚଯିତ୍ଵା ପୁନର୍ଲୋକଂ କରୋତି ସ୍ମ ସ୍ଵଲୀଲଯା ।। ୧୪୬ ତୁରୀଯଶକ୍ତିର୍ଯା ଜ୍ଞେଯା ମହାକାଲୀ ସନାତନୀ । ମହାକଲ୍ପଶ୍ଚ ତୈଃ ସର୍ଵୈସ୍ତଦଙ୍ଗଂ ଶ୍ରୁତିଭିଃ ସ୍ମୃତମ୍ ।। ୧୪୭ ନମସ୍ତସ୍ଯୈ ମହାକାଲ୍ଯୈ ମମ ମାତ୍ରେ ନମୋ ନମଃ । ଯତଃ ପୁରାଣପୁରୁଷା ଭଵନ୍ତି ଚ ଲିଯନ୍ତି ଚ ।। ୧୪୮ ଦଶୈଵ ଚ ମହାକଲ୍ପା ଵ୍ଯତୀତା ଇହ ଭୋଃ ସୁରାଃ । ସାମ୍ପ୍ରତଂ ଵର୍ତତେ ଯୋ ଵୈ ମହାକଲ୍ପୋ ଭଵିଷ୍ଯକଃ ।। ୧୪୯ ତଦୁତ୍ପତ୍ତିଂ ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ଭୋ ଦେଵାଃ ସର୍ପିଗଣା ମମ । ଅଚିନ୍ତ୍ଯମକ୍ଷରଂ ଯତ୍ତୁ ତୁରୀଯଂ ଚ ସଦା ସ୍ଥିତମ୍ ।। 3.4.25.୧୫୦ ଯଦ୍ଗତ୍ଵା ନ ନିଵର୍ତନ୍ତେ ନରାସ୍ତତ୍ରୈଵ ତତ୍ପଦମ୍ । ଅନେକସୃଷ୍ଟିରଚନାଃ ସନ୍ତି ତସ୍ଯୈଵ ଲୀଲଯା ।। ୧୫୧ ତସ୍ଯାନ୍ତଂ ନ ଵିଦୁର୍ଦେଵାଃ କଥଂ ଜାନନ୍ତି ଵୈ ନରାଃ । ଭୂତୋ ଭୂତୋ ମହାକଲ୍ପୋ ଦୃଷ୍ଟୋ ଵୈଦେସ୍ତଦୀରିତଃ ।। ୧୫୨ ଭାଵ୍ଯା ଯେ ତୁ ମହାକଲ୍ପା ନ ଵୈ ଜାନନ୍ତି ତେ ସଦା । ତ୍ରଯସ୍ତ୍ରିଂଶନ୍ମହାକଲ୍ପାଃ କୈଶ୍ଚିଦ୍ଵେଦୈରୁଦୀରିତାଃ ।। ୧୫୩ ଅଷ୍ଟାଦଶ ମହାକଲ୍ପାଃ ପୃଥଙ୍ ନାମ୍ନୋପଵର୍ଣିତାଃ । ଏକାଦଶ ମହାକଲ୍ପାଃ କୈଶ୍ଚିତ୍ପ୍ରୋକ୍ତାଃ ପୁରାତନୈଃ ।। ୧୫୪ ଅତୋଽହଂ ନିଶ୍ଚଯେନାଦ୍ଯ ଭାଵ୍ଯକଲ୍ପେଷୁ ଭୋଃ ସୁରାଃ । ଵେଦାନାଂ ଵଚନଂ ସତ୍ଯଂ ନାନ୍ଯଥା ଚ ଭଵେତ୍କ୍ଵଚିତ୍ ।। ୧୫୫ ତଦଵ୍ଯଯାତ୍ସମୁଦ୍ଭୂତୋ ରାଧାକୃଷ୍ଣଃ ସନାତନଃ । ଏକୀଭୂତଂ ଦ୍ଵଯୋରଙ୍ଗଂ ରାଧାକୃଷ୍ଣୋ ବୁଧୈଃ ସ୍ମୃତଃ ।। ୧୫୬ ସହସ୍ରଯୁଗପର୍ଯନ୍ତଂ ଯତ୍ତେପେ ପରମଂ ତପଃ । ତଦା ସ ଚ ଦ୍ଵିଧା ଜାତୋ ରାଧାକୃଷ୍ଣଃ ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍ ।। ୧୫୭ ସହସ୍ରଯୁଗପର୍ଯନ୍ତଂ ତେପତୁସ୍ତୌ ପରଂ ତପଃ । ତଯୋରଙ୍ଗାତ୍ସମୁଦ୍ଭୂତା ଜ୍ଯୋତ୍ସ୍ନା ତମନାଶିନୀ । । ୧୫୮ ତଜ୍ଯୋତ୍ସ୍ନାଭିଃ ସମୁଦ୍ଭୂତଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଵୃନ୍ଦାଵନଂ ଶୁଭମ୍ । ଏକଵିଂଶତ୍ପ୍ରକୃତଯୋ ଯୋଜନେ ଯୋଜନେ ସ୍ମୃତାଃ । । ୧୫୯ ଦିଵ୍ଯଂ ଵୃନ୍ଦାଵନଂ ଜାତଂ ଚତୁରାଶୀତିସମ୍ମିତେ । କ୍ରୋଶାଯାମଂ ମହାରମ୍ଯଂ ତଲ୍ଲିଙ୍ଗଂ ଶୃଣୁ ମେ ପ୍ରଭୋ । । 3.4.25.୧୬୦ ଇନ୍ଦ୍ରିଯପ୍ରକୃତୀନାଂ ଚ ଦଶାନାଂ ଗ୍ରାମତଦ୍ଦଶ
କଲିଯୁଗୀଯେତିହାସସମୁଚ୍ଚଯଵର୍ଣନମ୍ ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ତଦା ସ ଭଗଵାନ୍କଲ୍କିଃ ପୁରାଣପୁରୁଷୋଦ୍ଭଵଃ । ଦିଵ୍ଯଂ ଵାଜିନମାରୁହ୍ଯ ଖଡ୍ଗୀ ଵର୍ମୀ ଚ ଚର୍ମଧୃକ୍ । । ମ୍ଲେଚ୍ଛାଂସ୍ତାନ୍ଦୈତ୍ଯଭୂତାଂଶ୍ଚ ହତ୍ଵା ଯୋଗଂ ଗମିଷ୍ଯତି । । ୧ ଷୋଡଶାବ୍ଦସହସ୍ରାଣି ତଦ୍ଯୋଗାଗ୍ନିପ୍ରତାପିତା । ଭସ୍ମଭୂତା କର୍ମଭୂମିର୍ନିର୍ଜୀଵା ଭଵିତା ତଦା । । ୨ ତତୋଽନୁଯୋଗଂ ଜନିତୋ ମେଘୋ ଭୂତ୍ଵା ଲଯଙ୍କରଃ । ପ୍ରଲଯାଗ୍ରେଣ ସା ଭୂମିର୍ଜଲମଧ୍ଯେ ଗମିଷ୍ଯତି । । ୩ ତଦା କଲିଯୁଗୋ ଘୋରୋ ବଲିପାର୍ଶ୍ଵଂ ଗମିଷ୍ଯତି । ଗତେ କଲିଯୁଗେ ଘୋରେ କର୍ମଭୂମିଂ ପୁନର୍ହରିଃ । । କୃତ୍ଵା ସ୍ଥଲମଯୀଂ ରମ୍ଯାଂ ଯଜ୍ଞୈର୍ଦେଵାନ୍ଯଜିଷ୍ଯତି । । ୪ ଯଜ୍ଞଭାଗମୁପାଦାଯ ଦେଵାସ୍ତେ ବଲସଂଯୁତାଃ । ଵୈଵସ୍ଵତଂ ମନୁଂ ଗତ୍ଵା କଥଯିଷ୍ଯନ୍ତି କାରଣମ୍ । । ୫ କଲ୍କିନୋ ଵଦନାଜ୍ଜାତୋ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଵର୍ଣ ଏଵ ହି । ବାହ୍ଵୋଃ କ୍ଷତ୍ରଂ ଵିଶୋ ଜାନ୍ଵୋଃ ଶୂଦ୍ରୋ ଵର୍ଣସ୍ତଦଙ୍ଘ୍ରଯୋଃ । । ୬ ଗୌରୋ ରକ୍ତସ୍ତଥା ପୀତଃ ଶ୍ଯାମସ୍ତେ ବ୍ରାହ୍ମଣାଦଯଃ । ଦେଵ୍ଯାଃ ଶକ୍ତିଂ ସମାଦାଯ ଜନିଷ୍ଯନ୍ତି ସୁତାନ୍ବହୂନ୍ । । ୭ ଏକଵିଂଶତ୍କିଷ୍କୁମିତା ମନୁଜା ଧର୍ମରୂପିଣଃ । ଜାତିଧର୍ମମୁପାଦାଯ ଯଜିଷ୍ଯଂତି ସୁରାନ୍ମୁଦା । । ୮ ତଦା ଵୈଵସ୍ଵତୋ ଧୀମାନ୍ନତ୍ଵା ତଂ କଲ୍କିନଂ ହରିମ୍ । ଅଯୋଧ୍ଯାଯାଂ ରାଜପଦଂ କରିଷ୍ଯତି ତଦାଜ୍ଞଯା । । ୯ ତଚ୍ଛିକ୍ଷାତୋ ଭଵେତ୍ପୁତ୍ରୋ ଯଃ ସ ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁରେଵ ହି । ପିତୂ ରାଜ୍ଯଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ଭୂମୌ ଦିଵ୍ଯଂ ଶତଂ ସମାଃ । । ଦିଵ୍ଯଵର୍ଷଶତାଯୁଶ୍ଚ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଦେହଂ ଗମିଷ୍ଯତି । । 3.4.26.୧୦ ଯଦା ତୁ ଭଗଵାନ୍କଲ୍କୀ ବ୍ରହ୍ମସୂତ୍ରଂ କରିଷ୍ଯତି । ତଦା ଵେଦାଶ୍ଚ ଚତ୍ଵାରୋ ମୂର୍ତିମନ୍ତଶ୍ଚ ସାଙ୍ଗଃକାଃ । । ଅଷ୍ଟାଦଶପୁରାଣୈଶ୍ଚ ତତ୍ରାଯାସ୍ଯନ୍ତି ହର୍ଷିତାଃ । । ୧୧ ସ୍ତୋଷ୍ଯନ୍ତି କଲ୍କିନଂ ଦେଵଂ ପୁରାଣପୁରୁଷାଂଶକମ୍ । କାର୍ତ୍ତିକେ ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷେ ଚ ନଵମ୍ଯାଂ ଗୁରୁଵାସରେ । । ୧୨ ଯଜ୍ଞକୁଣ୍ଡାଚ୍ଚ ପୁରୁଷୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ମହୋତ୍ତମଃ । ନାମ୍ନା ସତ୍ଯଯୁଗୋ ଜ୍ଞେଯଃ ସତ୍ଯ ମାର୍ଗପ୍ରଦର୍ଶକଃ । । ୧୩ ଦୃଷ୍ଟଵା ତଂ ପୁରୁଷଂ ରମ୍ଯଂ ତଦା ବ୍ରହ୍ମାଦଯଃ ସୁରାଃ । ତାଂ ତିଥିଂ ଵର୍ଣଯିଷ୍ଯନ୍ତି କର୍ମକ୍ଷଯକରୀଂ ମନୋଃ । । ୧୪ ଅସ୍ଯାଂ ତିଥୌ ଚ ମନୁଜୋ ଧାତୃଵୃକ୍ଷତଟେ ମୁଦା । ଯୋଽର୍ଚଯିଷ୍ଯତି ଯାନ୍ଦେଵାନ୍ଦେଵାସ୍ତେ ତସ୍ଯ ଵଶ୍ଯଗାଃ । । ୧୫ ଅକ୍ଷଯା ନଵମୀ ନାମ ଯୁଗାଦିନଵମୀ ହି ସା । ଲୋକମଙ୍ଗଲଦାତ୍ରୀ ଚ ସର୍ଵକିଲ୍ଵିଷନାଶିନୀ । । ୧୬ ଧାତୃମୂଲତଲେ ଚୈଵ ମାଲତୀଂ ତୁଲସୀଂ ମୁଦା । ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ଵେଦଵିଧିନା ଶାଲଗ୍ରାମଂ ଯଜନ୍ତି ଯେ । । ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତାଶ୍ଚ ତେ ଜ୍ଞେଯା ପିତୄଣାଂ ତୃପ୍ତିକାରକାଃ । । ୧୭ ଧାତୃଵୃକ୍ଷତଲେ ଗତ୍ଵା ଯୋ ଵୈ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କରିଷ୍ଯତି । ଗଯାଶ୍ରାଦ୍ଧସହସ୍ରସ୍ଯ ଲପ୍ସ୍ଯତେ ଚ ଫଲଂ ପରମ୍ । । ୧୮ ଯଃ କରୋତି ତଥା ହୋମଂ ସହସ୍ରମଖସନ୍ନିଭମ୍ । ମୃତଃ ସ ସ୍ଵର୍ଗମାପ୍ନୋତି ସକୁଲଃ ସପରିଚ୍ଛଦଃ । । ୧୯ ଇତ୍ଯୁକ୍ତେ ଵଚନେ ତେଷାଂ କଲ୍କୀ ଦେଵୋ ମୁଦାନ୍ଵିତଃ । ତଥାସ୍ତ୍ଵିତ୍ଯେଵ ଵଚନଂ ଵଦିଷ୍ଯତି ସୁରାନ୍ପ୍ରତି । । 3.4.26.୨୦ ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଭଗଵାନ୍କଲ୍କୀ ପଶ୍ଯତାଂ ଦେଵରୂପିଣାମ୍ । ତତ୍ରୈଵାନ୍ତର୍ଗତୋ ଭୂତ୍ଵା ସୁଷୁପ୍ତଶ୍ଚ ଭଵିଷ୍ଯତି । । ୨୧ ଗତେ ତସ୍ମିନ୍ଭଗଵତି କର୍ମଭୂମିଃ ସୁଦୁଃଖିତା । ଵିରହାଗ୍ନିମତୀ ଭୂତ୍ଵା ବୀଜାଂସ୍ତାନ୍ସଂକ୍ଷଯିଷ୍ଯତି । । ୨୨ ତସ୍ମିନ୍କାଲେ ମହାଦୈତ୍ଯାଃ ପାତାଲତଲଵାସିନଃ । ପ୍ରହ୍ଲାଦଂ ଚ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ଗମିଷ୍ଯନ୍ତି ସୁରାନ୍ପ୍ରତି । । ୨୩ ଖରୋଷ୍ଟ୍ରଗୃଦ୍ଧ୍ରମହିଷକାକକର୍କସମାସ୍ଥିତାଃ । ସିଂହଵ୍ଯାଘ୍ରଵୃକାରୂଢାଃ ଶୃଗାଲଶ୍ଯେନଵାହନଃ । । ୨୪ ପ୍ରାସପଟ୍ଟିଶଖଡ୍ଗାଂଶ୍ଚ ଭୁଶୁଣ୍ଡୀପରିଘାଦିକାନ୍ । ଗୃହୀତ୍ଵା ଵେଗଵନ୍ତସ୍ତେ ଗର୍ଜିଷ୍ଯନ୍ତି ପୁନଃ ପୁନଃ । । ୨୫ ତଦା ଶକ୍ରାଦଯୋ ଦେଵାସ୍ତ୍ରଯସ୍ତ୍ରିଂଶଦ୍ଗଣା ମୁଦା । ସ୍ଵାଯୁଧାନି ଗୃହୀତ୍ଵାଶୁ କରିଷ୍ଯନ୍ତି ରଣଂ ମହତ୍ । । ୨୬ ଦିଵ୍ଯଵର୍ଷମଯଂ ଘୋରଂ ଯୁଦ୍ଧଂ ତେଷାଂ ଭଵିଷ୍ଯତି । ମୃତାନ୍ମୃତାନ୍ରଣେ ଦୈତ୍ଯାନ୍ଭାର୍ଗଵୋ ଜୀଵଯିଷ୍ଯତି । । ୨୭ ଶ୍ରମଭୂତାସ୍ତଥା ଦେଵାସ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଯୁଦ୍ଧଂ ସମନ୍ତତଃ । କ୍ଷୀରାବ୍ଧିଂ ଚ ଗମିଷ୍ଯନ୍ତି ଯତ୍ର ସାକ୍ଷାଦ୍ହରିଃ ସ୍ଵଯମ୍ । । ୨୮ ତେଷାଂ ସ୍ତୁତ୍ଯା ସ ଭଗଵାନ୍ଦେଵମଙ୍ଗଲହେତଵେ । ସ୍ଵପୂର୍ଵାର୍ଦ୍ଧ ସ୍ଵରୂପଂ ଚ କରିଷ୍ଯତି ସନାତନଃ । । ୨୯ ସ ଚ ହଂସୋ ହରିଃ ସାକ୍ଷାଚ୍ଛତସୂର୍ଯସମପ୍ରଭଃ । ଶୁକ୍ରଂ ପ୍ରହ୍ଲାଦପ୍ରମୁଖାଂସ୍ତେଜସା ତାପଯିଷ୍ଯତି । । 3.4.26.୩୦ ତଦା ପରାଜିତା ଦୈତ୍ଯାସ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଗାଂ ଦୁଃଖିତା ଭୃଶମ୍ । ଵିତଲେ ଚ ଗମିଷ୍ଯନ୍ତି ମହାଦେଵେନ ରକ୍ଷିତାଃ । । ୩୧ ପୁନସ୍ତେ ସକଲା ଦେଵା ନିର୍ଭଯା ନିରୁପଦ୍ରଵାଃ । ଵୈଵସ୍ଵତସ୍ଯ ତନଯଂ ଚାଭିଷେକ୍ଷ୍ଯନ୍ତି ଭୂପଦେ । । ୩୨ ଦିଵ୍ଯଵର୍ଷଶତାଯୁଶ୍ଚ ସ ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁର୍ଭଵିଷ୍ଯତି । ଵର୍ଷାଣାଂ ଚ ପ୍ରମାଣେନ ନୃଣାମାଯୁଶ୍ଚତୁଶ୍ଶତମ୍ । । ୩୩ ଇତି ତେ କଥିତଂ ସର୍ଵଂ ଯତ୍ପୃଷ୍ଟୋଽହଂ ମନୋ ତ୍ଵଯା । ଚତୁର୍ଯୁଗାନାଂ ଚରିତଂ ନୃପାଣାଂ ଚ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ । । ୩୪ ଚତୁଷ୍ପାଦା ହି ଧର୍ମସ୍ଯ ଜ୍ଞାନଂ ଧ୍ଯାନଂ ଶମୋ ଦମଃ । ଆତ୍ମଜ୍ଞାନଂ ସ ଵୈ ଜ୍ଞାନଂ ଧ୍ଯାନମଧ୍ଯାତ୍ମଚିନ୍ତନମ୍ । । ମନଃ ସ୍ଥିରତ୍ଵଂ ଚ ଶମୋ ଦମସ୍ତ୍ଵିନ୍ଦ୍ରିଯନିଗ୍ରହଃ । । ୩୫ ଚତୁର୍ଲକ୍ଷାବ୍ଦକାନ୍ଯେଵ ଦ୍ଵାତ୍ରିଂଶଚ୍ଚ ସହସ୍ରକମ୍ । ତତ୍ସଙ୍ଖ୍ଯଯା ହି ଧର୍ମସ୍ଯ ପାଦଶ୍ଚୈକଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ । । ୩୬ ପ୍ରାହ୍ଣମଧ୍ଯାହ୍ନସାଯାହ୍ନଂ ତ୍ରିସନ୍ଧ୍ଯଂ ଚ ଭଵେତ୍ସଦା । ଏକୈକେନ ପଦା ତସ୍ଯ ଵିରାଜୋ ଭୁଵି ଵର୍ତତେ । । ୩୭ ଯଦା ଧର୍ମୋ ଭଵେଦ୍ଵୃଦ୍ଧସ୍ତଦାଯୁଶ୍ଚୈଵ ଵର୍ଦ୍ଧତେ । ସପ୍ତଶ୍ଲୋକସହସ୍ରାଣି ଖଣ୍ଡେଽସ୍ମିନ୍କଥିତାନି ହି । । ଅତଶ୍ଚୋତ୍ତରଖଣ୍ଡଂ ହି ଵର୍ଣଯାମି ମନୋ ଶୃଣୁ । । ୩ ୮ ଇତି ଶ୍ରୀଭଵିଷ୍ଯେ ମହାପୁରାଣେ ପ୍ରତିସର୍ଗପର୍ଵଣି ଚତୁର୍ଯୁଗଖଣ୍ଡାପରପର୍ଯାଯେ କଲିଯୁଗୀଯେତିହାସସମୁଚ୍ଚଯଵର୍ଣନଂ ନାମ ଷଡ୍ଵିଂଶୋଽଧ୍ଯାଯଃ । ୨୬ ଇତି ଶ୍ରୀଭଵିଷ୍ଯେ ମହାପୁରାଣେ ତୃତୀଯଂ ପ୍ରତିସର୍ଗପର୍ଵଚତୁର୍ଯୁଗଖଣ୍ଡାପରପର୍ଯାଯଂ ସମାପ୍ତମ୍
ହିରଣ୍ଯାଶ୍ଵଦାନଵିଧିଵର୍ଣନମ୍ ଯସ୍ଯ ପ୍ରସାଦାତ୍ପୁରୁଷଃ ଶାଶ୍ଵତଂ ଫଲମଶ୍ନୁତେ
ଯାହାଙ୍କର କୃପାରେ ଜଣେ ମଣିଷ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ଫଳ ପାଇଥାଏ—
ପୁଣ୍ଯଂ ଦିନମଥାସାଦ୍ଯ ପାତ୍ରଂ ଵାପି ଗୁଣାଧିକମ୍
ପୁଣ୍ୟ ଦିନ ବା ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗୁଣ ଥିବା ପାତ୍ର ପାଇଲେ—
ଏହି ସୃଷ୍ଟିର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମା, ଯିଏ ଲିଙ୍ଗ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟର ମୂଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।
କଳିଯୁଗର ଇତିହାସ ଏଠାରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି, ଯେଉଁଠାରେ କଳ୍କି ଅବତାର ଦିବ୍ୟ ଘୋଡ଼ାରେ ଚଢ଼ି, ତାଳୱାର ଧାରଣ କରି, ମ୍ଲେଚ୍ଛ ଓ ଦାନବମାନେଙ୍କୁ ବିଧ୍ୱଂସ କରିବେ, ଏବଂ ପୃଥିବୀକୁ ପବିତ୍ର କରିବେ।