ଭୂମିଦିକ୍ଷୁ କରିଣ୍ଯଶ୍ଚ ଜାତାସ୍ତସ୍ମାତ୍ତୁ ତତ୍ପ୍ରିଯାଃ
ସେଠାରୁ ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ହାତୀ ଜନ୍ମ ନେଲେ ଏବଂ ସେମାନେ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ହେଲେ।
ପଶୁଯୋନ୍ଯୁଦ୍ଭଵାନାଂ ଚ ନୃଣାଂ ତା ଯୋଷିତସ୍ସଦା
ପଶୁ ଜନ୍ମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ସହ ସଦା ଜଣେ ନାରୀ ଥାନ୍ତି।
ମନୁଵଂଶୋଦ୍ଭଵାନାଂ ଚ ନୃଣାଂ ଚାନ୍ଯୋଦ୍ଭଵାଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ
ମନୁବଂଶରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଅନ୍ୟ ଉତ୍ପତ୍ତିରୁ ଆସିଥିବା ନାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ଦ୍ଵିଧା ଧୁଵସ୍ସ ଵିଜ୍ଞେଯୋ ଭୂମେରୂର୍ଦ୍ଧ୍ଵମଧସ୍ତଥା
ଧ୍ରୁବକୁ ଦୁଇ ପ୍ରକାରରେ ଜାଣିବା ଉଚିତ—ପୃଥିବୀର ଉପରେ ଏବଂ ତଳେ।
ଅଧୋଧ୍ରୁଵେ ସଦା ରାତ୍ରିର୍ନାରକାସ୍ତତ୍ର ଵୈ ସ୍ଥିତାଃ
ଧ୍ରୁବର ତଳେ ସଦା ରାତି ରହେ, ଏବଂ ସେଠାରେ ନରକର ପ୍ରାଣୀମାନେ ବସିଛନ୍ତି।
ମହୋ ଜନସ୍ତପସ୍ସତ୍ଯଂ ତେଷୁ ନିତ୍ଯଂ ଦିନଂ ସ୍ମୃତମ୍ ତେଷୁ ନିତ୍ଯଂ ସ୍ମୃତା ରାତ୍ରିଃ କଲ୍ପମାନଂ ଚ କୋଵିଦୈଃ
ମହ, ଜନ, ତପ, ସତ୍ୟ ଲୋକରେ ସଦା ଦିନ ମନେ ପକାଯାଏ; ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ସେଠାରେ ସଦା ରାତିକୁ ଏକ କଳ୍ପର ମାପ ଭାବେ ମନେ କରନ୍ତି।
ସ ତୁ ପୂର୍ଵଭଵେ ଚାସୀଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ମାଧଵପ୍ରିଯଃ 3.4.17.
ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ସେ ମାଧବଙ୍କୁ ଭଲପାଉଥିବା ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ।
ତୀର୍ଥ ପୁଣ୍ଯାତ୍ସ ଵୈ ଵିପ୍ରୋ ମାଧଵୋ ମାଧଵପ୍ରିଯଃ ଷଟ୍ତ୍ରିଂଶଚ୍ଚ ସହସ୍ରାବ୍ଦଂ ରାଜ୍ଯଂ କୃତ୍ଵା ଧ୍ରୁଵୋଽଭଵତ୍
ତୀର୍ଥର ପୁଣ୍ୟରେ, ସେ ମାଧବପ୍ରିୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଛଅତିରିଶ ହଜାର ବର୍ଷ ରାଜ୍ୟ କରି ଧ୍ରୁବ ହେଲେ।
ସୂତ ଉଵାଚ ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଗୁରୋର୍ଵାକ୍ଯଂ ସ ଧ୍ରୁଵଃ ପଂଚମୋ ଵସୁଃ ନରଶ୍ରୀର୍ନାମ ଵିଖ୍ଯାତୋ ଗୁଣଵୈଶ୍ଯସ୍ଯ ଵୈ ସୁତଃ
ସୂତ କହିଲେ: ଗୁରୁଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଧ୍ରୁବ, ପଞ୍ଚମ ବସୁ, ଗୁଣବୈଶ୍ୟଙ୍କ ପୁଅ ଭାବେ ନରଶ୍ରୀ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଲାଗିଲେ।
କୁସୀଦଗୁଣଗୁପ୍ତଶ୍ଚ ନରଶ୍ରୀଃ ପୁତ୍ରଵତ୍ସଲଃ
ନରଶ୍ରୀ କୁସୀଦ ଓ ଗୁଣରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ ଏବଂ ସେ ପୁଅମାନଙ୍କୁ ବହୁତ ଭଲପାଉଥିଲେ।
ପ୍ରତ୍ଯହଂ ସ ହରେଃ କ୍ରୀଡାଂ ଵୃନ୍ଦାଵନମହୋତ୍ତମେ
ସେ ପ୍ରତିଦିନ ମହାଉତ୍ତମ ବୃନ୍ଦାବନରେ ହରିଙ୍କ ଲୀଳାରେ ଆନନ୍ଦ ପାଉଥିଲେ।
ଯସ୍ଯ ପୁତ୍ରଵିଵାହେ ଚ ଭଗଵାନ୍ଭକ୍ତଵତ୍ସଲଃ
ତାଙ୍କ ପୁଅର ବିବାହ ସମୟରେ, ଭକ୍ତବତ୍ସଳ ଭଗବାନ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ପୁରୀଂ କାଶୀଂ ସମାଗମ୍ଯ ନରଶ୍ରୀଭର୍କ୍ତରାଟ୍ ସ୍ଵଯମ୍
କାଶୀ ପୁରୀକୁ ପହଞ୍ଚି, ନରଶ୍ରୀ ନିଜେ ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ରାଜା ହେଲେ।
ସାର୍ଦ୍ଧଂ ତପୋ ମହତ୍କୁର୍ଵନ୍ବ୍ରହ୍ମଧ୍ଯାନପରୋଽଭଵତ୍
ସେ ମହାତପସ୍ୟା କରି, ବ୍ରହ୍ମ ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ ହେଲେ।
ତଦା ବ୍ରହ୍ମା ହରିଶ୍ଶଂଭୁଃ ସ୍ଵସ୍ଵଵାହନମାସ୍ଥିତାଃ
ତେବେ ବ୍ରହ୍ମା, ହରି ଓ ଶମ୍ଭୁ, ନିଜ-ନିଜ ବାହନରେ ବସି ଦେଖାଦେଲେ।
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚ ସ୍ତେଷାଂ ସ୍ଵଯଂଭୂତନଯୋ ମୁନିଃ
ସେମାନଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ସ୍ୱୟଂଭୂଙ୍କ ପୁଅ ମୁନି ନିଜେ—
ତସ୍ଯ ଭାଵଂ ସମାଲୋକ୍ଯ ତ୍ରଯୋ ଦେଵାଃ ସନାତନାଃ 3.4.17.
ତାଙ୍କର ଭାବ ଦେଖି, ସେ ତିନିଜଣ ସନାତନ ଦେବତା—
ଲିଂଗହସ୍ତଃ ସ୍ଵଯଂ ରୁଦ୍ରୋ ଵିଷ୍ଣୁସ୍ତଦ୍ରସଵର୍ଦ୍ଧନଃ ରତିଂ ଦେହି ମଦାଘୂର୍ଣେ ନୋ ଚେତ୍ପ୍ରାଣାଂସ୍ତ୍ଯଜାମ୍ଯହମ୍
ସ୍ୱୟଂ ରୁଦ୍ର ଲିଙ୍ଗ ଧରି, ବିଷ୍ଣୁ ରସ ବଢାଇବା ହେଇ କହିଲେ: 'ମୋତେ ଆନନ୍ଦ ଦିଅ, ମତ୍ତ ହେଉଥିବା ଏଇ, ନହେଲେ ମୁଁ ପ୍ରାଣ ଛାଡିଦେବି।'
ପତିଵ୍ରତାଽନସୂଯା ଚ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତେଷାଂ ଵଚୋଽଶୁଭମ୍
ପତିଭକ୍ତିଶୀଳ ଓ ଦୋଷରହିତ ସ୍ତ୍ରୀ, ସେମାନଙ୍କର କୁଠାର୍କ କଥା ଶୁଣିଲା।
ମୋହିତାସ୍ତତ୍ର ତେ ଦେଵା ଗୃହୀତ୍ଵା ତାଂ ବଲାତ୍ତଦା
ସେଠାରେ ଦେବତାମାନେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ, ସେଉଠି ତାଙ୍କୁ ଜୋରକରି ଧରିଲେ।
ତଦା କ୍ରୁଦ୍ଧା ସତୀ ସା ଵୈ ତାଞ୍ଛଶାପ ମୁନିପ୍ରିଯା
ତେବେ, ସେ ସତୀ ଜଣେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ମୁନିଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଥିବା ତାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ।
ମହାଦେଵସ୍ଯ ଵୈ ଲିଂଗଂ ବ୍ରହ୍ମଣୋଽସ୍ଯ ମହାଶିରଃ ଭଵିଷ୍ଯଂତି ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠା ଉପହାସୋଽଯମୁତ୍ତମଃ
ମହାଦେବଙ୍କର ଲିଙ୍ଗ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ବଡ଼ ମୁଣ୍ଡ— ହେ ଦେବମାନ୍ୟ, ଏହି ଦୁଇଟି ଉପହାସର କାରଣ ହେବ; ଏହା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଉପହାସ।
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚୋ ଘୋରଂ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ମୁନିପ୍ରିଯାମ୍
ଏହି ଭୟଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ସେମାନେ ମୁନିଙ୍କ ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇଲେ।
ଅନସୂଯା ତଦା ପ୍ରାହ ଭଵନ୍ତୋ ମମ ପୁତ୍ରକାଃ
ତାପରେ ଅନସୂୟା କହିଲେ, "ତୁମେ ସମସ୍ତେ ମୋ ପୁଅମାନେ।"
ଇତ୍ଯୁକ୍ତେ ଵଚନେ ବ୍ରହ୍ମା ଚଂଦ୍ରମାଶ୍ଚ ତଦା ହ୍ଯଭୂତ୍ ତତ୍ପାପପରିହାରାର୍ଥଂ ଯୋଗଵନ୍ତୋ ବଭୂଵିରେ
ଏହି କଥା କହିବା ପରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଏପରି ହେଲେ; ସେହି ପାପ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ସେମାନେ ଯୋଗ ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ଦେଵୀ ପ୍ରକୃତିସ୍ସର୍ଵ ଧର୍ମିଣୀ
ଏହି ସମୟରେ, ଧର୍ମମୟୀ ଦେବୀ ପ୍ରକୃତି ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ।
ମନ୍ଵଂତରମତୋ ଜାତଂ ତେଷାଂ ଯୋଗଂ ପ୍ରକୁର୍ଵତାମ୍ 3.4.17.
ତାପରେ, ସେମାନେ ଯୋଗ କରିବାରୁ ଏକ ନୂତନ ମନ୍ବନ୍ତର ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ଉଵାଚ ଵଚନଂ ରମ୍ଯଂ ତେଷାଂ ମଂଗଲହେତଵେ
ସେ ତାଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ନିମିତ୍ତେ ମଧୁର କଥା କହିଲେ।
ରୁଦ୍ରାଂଶଶ୍ଚୈଵ ଦୁର୍ଵାସାଃ ପ୍ରତ୍ଯୂଷଃ ସପ୍ତମୋ ଵସୁଃ ତେଷାଂ ଵାକ୍ଯଂ ସମାକର୍ଣ୍ଯ ଵସଵସ୍ତେ ତ୍ରଯୋଽଭଵନ୍
ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଅଂଶ ଦୁର୍ବାସା, ପ୍ରତ୍ୟୁଷ ଓ ସପ୍ତମ ବସୁ; ଦେବୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସେମାନେ ତିନିଜଣ ବସୁ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ସ୍ଵାଂଶେନ ଭୂତଲଂ ଜଗ୍ମୁଃ କଲିଶୁଦ୍ଧାଯ ଦାରୁଣେ
ସେମାନେ ନିଜ ଅଂଶରେ ଭୂମିରେ ଅବତରିଲେ, କଳିଯୁଗର ଭୟଙ୍କରତା ଶୁଦ୍ଧି କରିବା ପାଇଁ।