ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତେ ଗତା ଵିପ୍ରାସ୍ତୀର୍ଥାତ୍ତୀର୍ଥାନ୍ତରଂ ପ୍ରତି
ଏଭଳି କହି, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏକ ତୀର୍ଥରୁ ଅନ୍ୟ ତୀର୍ଥକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଜପପ୍ରଭାଵାଦଭଵଦ୍ଵନମୁତ୍ପଲସଂକୁଲମ୍
ଜପର ଶକ୍ତିରେ ସେଇ ଜଙ୍ଗଲ ଶତଦଳ ଫୁଲରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା।
ତତଃ ସପ୍ତର୍ଷଯଃ ପ୍ରାପ୍ତା ଵଲ୍ମୀକାତ୍ତଂ ନିରାକୃତମ୍
ତାପରେ ସପ୍ତ ଋଷି ଆସିଲେ, ଭୂଇଁଆଁ ଗୁହାରୁ ତାଙ୍କୁ ବାହାର କରି।
ଵଲ୍ମୀକାନ୍ନିସ୍ସୃତୋ ଯସ୍ମାତ୍ତସ୍ମାଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିରୁତ୍ତମମ୍
ସେ ଭୂଇଁଆଁ ଗୁହାରୁ ବାହାରିଥିଲେ ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ 'ବାଲ୍ମୀକି' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଯଯୁର୍ଲୋକଂ ସ ତୁ ରାମାଯଣଂ ମୁନିଃ
ଏଭଳି କହି, ସେମାନେ ନିଜ ଲୋକକୁ ଚାଲିଗଲେ, ଏବଂ ସେ ମୁନି ରାମାୟଣ ରଚନା କଲେ।
ଚକାର ନିର୍ମଲଂ ପଦ୍ଯୈଃ ସର୍ଵାଘୌଘଵିନାଶନମ୍
ସେ ଏହାକୁ ଏମିତି ଶୁଦ୍ଧ କଲେ ଯେ, ଏହି ପଦ୍ୟମାନେ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରେ।
ଅଦ୍ଯାପି ସଂସ୍ଥିତଃ ସ୍ଵାମୀ ମୃଗଵ୍ଯାଧଃ ସନାତନଃ
ଆଜିଯାଏଁ ସେ ସ୍ୱାମୀ, ସନାତନ ମୃଗ ଶିକାରୀ ଭାବେ ଅବସ୍ଥିତ।
ଵୈଵସ୍ଵତେଽନ୍ତରେ ପ୍ରାପ୍ତେ ଚାଦ୍ଯେ ସତ୍ଯଯୁଗେ ଶୁଭେ 3.4.10.
ବୈବସ୍ବତ ମନ୍ବନ୍ତର ଆସିଲାବେଳେ ଏବଂ ଏହି ଶୁଭ ସତ୍ୟଯୁଗରେ,
ତଦା ସରସ୍ଵତୀ ଦେଵୀ ନଦୀ ଭୂତ୍ଵା ସମାଗତା
ସେତେବେଳେ ସରସ୍ୱତୀ ଦେବୀ ନଦୀ ହୋଇ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ।
ବାହୁଭ୍ଯାଂ କ୍ଷତ୍ରିଯଂ ଚୈଵ ଚୋରୁଭ୍ଯାଂ ଵୈଶ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍
ତାଙ୍କର ଦୁଇ ହାତରେ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କୁ ଏବଂ ଦୁଇ ଉରୁରେ ଉତ୍ତମ ବୈଶ୍ୟଙ୍କୁ ଧରିଲେ।
ଦ୍ଵିଜରାଜସ୍ତଥା ସୋମଶ୍ଚଂଦ୍ରମା ନାମତୋ ଦ୍ଵିଜଃ
ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କର ରାଜା ସୋମ, ଯାହାଙ୍କୁ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଭି କୁହାଯାଏ, ସେ ନାମରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ।
କଶ୍ଯପୋ ହି ଦ୍ଵିତୀଯୋଽସୌ ମରୀଚିସ୍ତୁ ତତୋଽଭଵତ୍
ଦ୍ୱିତୀୟ କଶ୍ୟପ ଥିଲେ, ତାଙ୍କଠାରୁ ମରୀଚି ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଲୋକାନ୍ଧରତି ଯୋ ଦ୍ରଵ୍ଯୈଃ ସ ତୁ ଧର୍ମୋ ହି ନାମତଃ
ଯିଏ ଧନ-ସମ୍ପତି ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସେ ଧର୍ମ ନାମରେ ପରିଚିତ।
ଲୋକାନ୍ଦକ୍ଷତି ଯଃ କୃତ୍ଯୈଃ ସ ତୁ ଦକ୍ଷଃ ପ୍ରଜାପତିଃ
ଯିଏ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଜଗତକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସେ ଡକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତି।
ଵର୍ଣଧର୍ମେଣ ତେ ସର୍ଵେ ଵର୍ଣାତ୍ମାନଶ୍ଚ ଵୈ କ୍ରମାତ୍ ଵିଷ୍ଣୁ ମାଯାପ୍ରଭାଵେନ କଲାଭୂତାଃ ସ୍ଥିତା ଭୁଵି
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ନିଜ ଜାତିର ଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ କ୍ରମକ୍ରମେ ଜାତିର ଆକୃତି ଧାରଣ କଲେ, ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ମାୟାର ଶକ୍ତିରେ ଭାଗ ଭାଗ ହୋଇ ପୃଥିବୀରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।
ତଦା ତୁ ଭଗଵାନ୍ବ୍ରହ୍ମା ସୋମାଯାଶ୍ଵିନିମଣ୍ଡଲମ୍
ତାପରେ ଭଗବାନ ବ୍ରହ୍ମା ସୋମ ଓ ଅଶ୍ୱିନୀମାନଙ୍କର ମଣ୍ଡଳ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
କଶ୍ଯପାଯାଦିତିଗଣଂ କ୍ଷତ୍ରରୂପଂ ତ୍ରଯୋଦଶମ୍
ସେ କଶ୍ୟପଙ୍କ ପାଇଁ ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କ ଗୋଷ୍ଠୀ ଓ ତ୍ରୟୋଦଶ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଆକୃତି ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
ନାନାଵିଧାନି ସୃଷ୍ଟାନି ଚାସନ୍ଵୈଵସ୍ଵତେଽନ୍ତରେ 3.4.10.
ବୈବସ୍ବତ ମନ୍ବନ୍ତର ମଧ୍ୟରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ପ୍ରାଣୀମାନେ ସୃଷ୍ଟି ହେଲେ।
ତତ୍ର ଵାସଂ ସ୍ଵଯଂ ଦକ୍ଷଃ କୃତଵାନ୍ଯଜ୍ଞତତ୍ପରଃ
ସେଠାରେ ଡକ୍ଷ ନିଜେ ଯଜ୍ଞରେ ଲିନ ହୋଇ ନିଜ ନିବାସ ତିଆରି କଲେ।
ଭୂତନାଥୋ ମହାଦେଵୋ ନ ନନାମ କଦାଚନ
ଭୂତମାନଙ୍କର ନାଥ ମହାଦେବ କେବେଁ ମଧ୍ୟ କାହାକୁ ଶିର ନମାଇନଥିଲେ।
ମୃଗଵ୍ଯାଧଃ ଶିଵଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଵୀରଭଦ୍ରୋ ବଭୂଵ ହ
ଶିବ ରୁଷ୍ଟ ହେଲେ ଓ ବୀରଭଦ୍ର ରୂପେ ମୃଗ ଶିକାରୀ ହେଲେ।
ତେନୈଵ ପୀଡିତା ଦେଵା ମୁନଯଃ ପିତରୋଽଭଵନ୍
ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦେବତା, ଋଷି ଓ ପିତୃମାନେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ।
ମୃଗଭୂତୋ ଯଯୌ ତୂର୍ଣଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵ୍ଯାଧଃ ଶିଵୋଭଵତ୍
ସେ ମୃଗ ହୋଇ ତୁରନ୍ତ ଚାଲିଗଲେ; ଏହା ଦେଖି ଶିବ ଶିକାରୀ ହେଲେ।
ତଦା ତୁ ଭଗଵାନ୍ବ୍ରହ୍ମା ତୁଷ୍ଟାଵ ମଧୁରସ୍ଵରୈଃ
ତାପରେ ଭଗବାନ ବ୍ରହ୍ମା ମଧୁର ସ୍ୱରରେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ତୁଲାରାଶିସ୍ଥିତେ ଭାନୌ ତଂ ରୁଦ୍ରଂ ଚନ୍ଦ୍ରମଣ୍ଡଲେ ପ୍ରଯଯୌ ସପ୍ତଲୋକଂ ଵୈ ସ ରୁଦ୍ରଶ୍ଚଂଦ୍ରରୂପଵାନ୍
ତୁଳା ରାଶିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଥିବାବେଳେ, ସେ ରୁଦ୍ର ଚନ୍ଦ୍ରମା ମଣ୍ଡଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଚନ୍ଦ୍ର ରୂପେ ସାତି ଲୋକକୁ ଗଲେ।
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵୀରଭଦ୍ରୋ ରୁଦ୍ରଃ ସଂହୃଷ୍ଟମାନସଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି ବୀରଭଦ୍ର ରୁଦ୍ର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ଵିପ୍ର ଭୈରଵଦତ୍ତସ୍ଯ ଗେହଂ ଗତ୍ଵା ସ ଵୈ ଶିଵଃ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଶିବ ଭୈରବଦତ୍ତଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲେ।
ସ ବାଲଶ୍ଚ ଗୁଣୀ ଵେତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ବଭୂଵ ହ 3.4.10.
ସେ ଏକ ଶିଶୁ ରୂପେ ଗୁଣବାନ, ଜ୍ଞାନୀ ଓ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ହେଲେ।
ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ରଶ୍ଚାକ୍ଷମାଲା ଚ ମଂତ୍ରଃ ପଂଚାକ୍ଷରଃ ଶୁଭଃ
ତିନିଟି ଅଡ଼ିଆ ଚିହ୍ନ, ଅକ୍ଷମାଳା ଏବଂ ପଞ୍ଚ ଅକ୍ଷରୀ ଶୁଭ ମନ୍ତ୍ର।
ଅଥୈକାଦଶୋଽଧ୍ଯାଯଃ ଆନନ୍ଦଗିରିଵନଶର୍ମପୁରୀଶର୍ମଉତ୍ପତ୍ତିଵର୍ଣନମ୍ ବୃହସ୍ପତିରୁଵାଚ ପୁରା ତୁ ନୈମିଷାରଣ୍ଯେ ଵିପ୍ରଶ୍ଚାଜଗରୋଽଭଵତ୍। ଵେଦାନ୍ତଶାସ୍ତ୍ରନିପୁଣୋ ଜ୍ଞାନଵାଞ୍ଛମ୍ଭୁପୂଜକଃ
ଏଠାରେ ଏକାଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ: ଆନନ୍ଦଗିରି, ବନଶର୍ମା ଏବଂ ପୁରୀଶର୍ମାଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ବିବରଣୀ। ବୃହସ୍ପତି କହିଲେ: ପୂର୍ବେ ନୈମିଷାରଣ୍ୟରେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସେ ବେଦାନ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ଶିବଙ୍କ ଉପାସକ ଥିଲେ।