ଅଵ୍ଯକ୍ତଂ ତୁ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ଵ୍ଯକ୍ତଂ ଶବ୍ଦମଯଂ ସ୍ମୃତମ୍ 3.4.8.
ଅବ୍ୟକ୍ତ ହେଉଛି ପରମ ବ୍ରହ୍ମ; ବ୍ୟକ୍ତ ହେଉଛି ଶବ୍ଦର ରୂପ।
ଵୃଷରୂପଧରୋ ମୁଖ୍ଯୋ ନନ୍ଦିଯାନଃ ସ୍ମୃତୋ ବୁଧୈଃ
ବୃଷ ଆକାର ଧାରଣ କରିଥିବା ପ୍ରଧାନ ଜଣକୁ, ପଣ୍ଡିତମାନେ ନନ୍ଦିୟାନ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି।
ସପ୍ତହସ୍ତସ୍ତ୍ରିଧା ବଦ୍ଧୋ ନିତ୍ଯଶୁଦ୍ଧୋ ମୁଖେ ସ୍ଥିତଃ
ସେ ସପ୍ତଟି ହାତ ଥିବା, ତିନି ପ୍ରକାରରେ ବାନ୍ଧାଯାଇଥିବା, ସଦା ପବିତ୍ର ଏବଂ ମୁଖରେ ବସିଛନ୍ତି।
ଦ୍ଵୌଦ୍ଵୌ ଶୃଂଗୌ ଚ ଶିରସୋର୍ନଂଦିଯାନସ୍ଯ ଵୈ ସ୍ମୃତୌ
ନନ୍ଦିୟାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଦୁଇଟି ଶିଙ୍ଗ ଥାଏ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।
ରୂଢିଶ୍ଚ ଯୋଗରୂଢିଶ୍ଚ ଶବ୍ଦୌ ତସ୍ଯ ଶିରୋଦ୍ଵଯମ୍
ତାଙ୍କର ଦୁଇଟି ମୁଣ୍ଡର ନାମ ହେଉଛି ରୂଢି ଏବଂ ଯୋଗରୂଢି।
ସଂଵଂଧଶ୍ଚାଧିକାରଶ୍ଚ ଭୁଜାସ୍ତସ୍ଯ ଵୃଷସ୍ଯ ଵୈ
ସଂଯୋଗ ଏବଂ ଅଧିକାର, ଏହି ଦୁଇଟି ହେଉଛି ସେଇ ବୃଷର ହାତ।
ତାଭ୍ଯାଂ ବଦ୍ଧଶ୍ଚ ସ ଵୃଷୋ ନନ୍ଦିଯାନାଥ ତେ ନମଃ
ଏହି ଦୁଇଟି ଦ୍ୱାରା ବୃଷ ବାନ୍ଧାଯାଇଛି; ହେ ନନ୍ଦିୟାନ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରେ।
ଜାତଶ୍ଚ ଵୃଷଲିଂଗାଭ୍ଯାଂ ସୋଽହଂକାରୋ ହରିଃ ସ୍ଵଯମ୍
ଏହି ବୃଷ ରୂପ ଦୁଇଟି ରୁ ଅହଂକାର ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ଯିଏ ହେଉଛନ୍ତି ହରି ସ୍ୱୟଂ।
ଇତି ଜ୍ଞାନଂ ହୃଦି ପ୍ରାପ୍ଯ ତଦା ସିଦ୍ଧାନ୍ତକୌମୁଦୀମ୍
ଏହି ଜ୍ଞାନ ହୃଦୟରେ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ସେ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ କୌମୁଦୀକୁ ପହଞ୍ଚିଯାଏ।
ଏକଦା ଗଣକୋ ଧୀମାନ୍ସତ୍ଯଦତ୍ତମୁଵାଚ ହ ହାଟଂ କୁରୁ ମହାରାଜ ସାଂପ୍ରତଂ ବହୁଵୃତ୍ତିଦମ୍ ।। 3.4.8.
ଏକଥର, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଜ୍ୟୋତିଷୀ ସତ୍ୟଦତ୍ତଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ହେ ମହାରାଜ, ଏବେ ଏକ ହାଟ ବନାଅ, ଯାହାରୁ ବହୁ ଲାଭ ମିଳିବ।'
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତଥା କୃତ୍ଵା ଡିଂଡିମଧ୍ଵନିନା ପୁରେ
ଏହି କଥା ଶୁଣି ଏବଂ ତାହା ଅନୁଯାୟୀ କରି, ସହରରେ ଢୋଲ ଶବ୍ଦ ଗଞ୍ଜିଲା।
ଅକ୍ରୀତଂ ଯସ୍ଯ ଵୈ ଵସ୍ତୁ ହାଟେଽସ୍ମିନ୍ଵୈଶ୍ଯକୋଵିଦୈଃ
ଏହି ହାଟରେ, ଯେଉଁ ସାମଗ୍ରୀ ବ୍ୟପାରୀମାନେ ବିକ୍ରି କରିପାରିଲେ ନାହିଁ—
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଶୂଦ୍ରଜନାଶ୍ଚକ୍ରୁର୍ନାନାଵିଧଂ ଵସୁ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଶୂଦ୍ର ଲୋକମାନେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଧନ ଆଣିଲେ।
ଏକଦା ଲୋହକାରଶ୍ଚ ଦାରିଦ୍ରଂ ଲୋହରୂପିଣମ୍
ଏକଥର ଜଣେ କମାର, ଦରିଦ୍ର ଏବଂ ଲୋହା ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ—
ଅକ୍ରୀତଂ ପୁରୁଷଂ ରାଜା ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଲୋହଦରିଦ୍ରକମ୍ କୋଶାଗାରେ ତଦା ରାଜ୍ଞା ସ୍ଥାପିତୋଭୂଦ୍ଦରିଦ୍ରକଃ
ରାଜା, ଯିଏ ଅବିକ୍ରିତ ଏବଂ ଲୋହାରେ ଦରିଦ୍ର, ସେଇ ପୁରୁଷକୁ ଜାଣି, ତାଙ୍କୁ ରାଜାର ଧନାଗାରରେ ରଖିଲେ।
ନିଶୀଥେ ତମ ଉଦ୍ଭୂତେ କର୍ମ ଧର୍ମଶ୍ଚ ମା ତଥା
ମଧ୍ୟରାତ୍ରିରେ ଅନ୍ଧକାର ଆସିଲେ, କର୍ମ ଓ ଧର୍ମ ବିଷୟରେ ଏଭଳି କାମ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ତତ୍ପଶ୍ଚାତ୍ସତ୍ଯପୁରୁଷୋ ରାଜାନମିଦମବ୍ରଵୀତ୍ କର୍ମଣା ରହିତୋ ଧର୍ମୋ ଭୂତଲେ ନ ସ୍ଥିରୋ ଭଵେତ୍
ତାପରେ ସତ୍ୟବାଦୀ ବ୍ୟକ୍ତି ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, "କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ଛାଡ଼ି ଧର୍ମ ଏଇ ପୃଥିବୀରେ ଦୃଢ଼ ରହିପାରିବ ନାହିଁ।"
ଧର୍ମେଣ ରହିତା ଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ନ ଶୋଭେତ କଦାଚନ
ଧର୍ମ ଛାଡ଼ି ଲକ୍ଷ୍ମୀ କେବେ ମଧୁର ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଗନ୍ତୁମିଚ୍ଛଂତଂ ଗୃହୀତ୍ଵା କରଯୋର୍ନୃପଃ
ଏପରି କହି, ସେ ବିଦାୟ ନେବାକୁ ଚାହିଲେ, ରାଜା ତାଙ୍କର ହାତ ଧରିଲେ।
ନ ତ୍ଯାଜ୍ଯୋ ହି ମଯା ଦେଵ ଭଵାନ୍କିଙ୍ଗନ୍ତୁମର୍ହତି 3.4.8.
"ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ କେବେ ଛାଡ଼ିପାରିବି ନାହିଁ; ଆପଣ କାହିଁକି ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି?"
ତତ୍ପଶ୍ଚାଚ୍ଚ ସ୍ଵଯଂ ଲକ୍ଷ୍ମୀସ୍ତଦ୍ଗେହେ ଗଂତୁମୁଦ୍ଯତା
ତାପରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ନିଜେ ତାଙ୍କ ଘରକୁ ଯିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।
ଅଚଲା ଭଵ ଭୋ ମାତସ୍ତର୍ହି ମନ୍ମଦିରଂ ଵ୍ରଜ
"ମାଆ, ତେବେ ଏଠାରେ ଅଚଳ ରୁହନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ମଦମତ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଆନ୍ତୁ।"
ପୁରୋଧସଂ ତଂ ଗଣକଂ ସମାହୂଯ ନୃପୋତ୍ତମଃ
ସେହି ସର୍ବୋତ୍ତମ ରାଜା ପୁରୋହିତ ଗଣକଙ୍କୁ ଡାକିଲେ।
ପୁତ୍ରଜନ୍ମନି କାଲେ ତୁ ସଂପ୍ରାପ୍ତଂ ତେନ ଵୈ ଧନମ୍
ପୁଅ ଜନ୍ମ ସମୟରେ, ସେଠାରେ ଧନ ଆସିଲା।
ପୂଷା ନାମ ତତୋ ଜାତଂ ମାର୍ଗଶୀର୍ଷେ ଶୁଭେ ଦିନେ
ତାପରେ ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ମାସର ଶୁଭ ଦିନରେ ପୁଷା ନାମକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ସୂର୍ଯେ ତୁ ମୋକ୍ଷମଗମଦ୍ଦେଵଦେଵପ୍ରସାଦତଃ
ଦେବତାଙ୍କର କୃପାରେ ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ମୋକ୍ଷ ପାଇଲେ।
ପୂଷା ନାମ ଵଚୋ ଦେଵାନୁଵାଚ ମଧୁରସ୍ଵରମ୍
ପୁଷା ନାମକ ବ୍ୟକ୍ତି ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ମଧୁର ସ୍ୱରରେ କଥା କହିଲେ।
ଉଜ୍ଜଯିନ୍ଯାମହଂ ଦେଵା ଯାସ୍ଯେ ରୁଦ୍ରପଶୋର୍ଗୃହେ
"ହେ ଦେବମାନେ, ମୁଁ ଉଜ୍ଜୟିନୀକୁ, ରୁଦ୍ରପଶୁଙ୍କ ଘରକୁ ଯିବି।"
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଭଗଵାନ୍ପୂଷା ପୁତ୍ରୋ ଜାତୋ ଦ୍ଵିଜସ୍ଯ ଵୈ
ଏପରି କହି, ଭଗବାନ ପୁଷା ଦ୍ୱିଜଙ୍କ ପୁଅ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଜାତମାତ୍ରଂ ଚ ତଂ ପୁତ୍ରଂ ପିତା କାଷ୍ଠକଟାହକେ 3.4.8.
ସେଇ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେବା ସହିତ, ପିତା ତାଙ୍କୁ କାଠର କଟୋରାରେ ରଖିଲେ।