ଶତାଯୁର୍ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଭୂତ୍ଵା ଜ୍ଞାନଵାନ୍ରୋଗଵର୍ଜିତଃ 3.4.8.
ସେ ଶତବର୍ଷ ଆୟୁ ଥିବା ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ରୋଗମୁକ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହେଲେ।
କାର୍ତିକେ ମାସି ଲକ୍ଷାବ୍ଦଂ ପ୍ରକାଶଂ କୃତଵାନ୍ନଭଃ
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ, ଲକ୍ଷ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଆକାଶକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରିଥିଲେ।
ପୂଜଯିତ୍ଵା ଵିଧାନେନ ପୂର୍ଣିମାଯାଂ ଦଦର୍ଶ ହ
ବିଧିମତେ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ପୂଜା କରି, ସେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କଲେ।
ଉଵାଚ ଶକ୍ରଂ ସ ରଵିର୍ଦେଵକାର୍ଯଂ କରୋମ୍ଯହମ୍
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମୁଁ ଦେବତାମାନଙ୍କର କାମ କରୁଛି।'
ଧାତୁପାଠୋ ନ୍ଯପଠିତୋ ଭ୍ରଂଶାର୍ଥଃ ସ୍ଵରଵର୍ଣକଃ
ଧାତୁ ପାଠ କରାଯାଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ ସ୍ୱର ଉଚ୍ଚାରଣରେ ତ୍ରୁଟି ହୋଇଥିଲା।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସ ଗତଃ କାଶ୍ଯାଂ ଗେହେ ଵୈ ଵେଦଶର୍ମଣଃ
ଏଭଳି କହି ସେ କାଶୀକୁ ବେଦଶର୍ମାଙ୍କ ଘରକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଦ୍ଵାଦଶାବ୍ଦଵପୁର୍ଭୂତ୍ଵା ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରଵିଶାରଦଃ
ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷର ଦେହ ଧାରଣ କରି ସେ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ହେଲେ।
ତ୍ରିଵର୍ଷାନ୍ତେ ଚ ଭଗଵାଂସ୍ତସ୍ମୈ ଜ୍ଞାନଂ ମହଦ୍ଦଦୌ
ତିନି ବର୍ଷ ଶେଷରେ ଭଗବାନ୍ ତାଙ୍କୁ ବଡ଼ ଜ୍ଞାନ ଦେଲେ।
ଜ୍ଞାତଂ କାର୍ଯଗୁଣେନୈଵ ଦୀକ୍ଷିତେନ ତଦା ହୃଦି
ସେ ସମୟରେ ଦୀକ୍ଷା ନେଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି, କାର୍ଯ୍ୟର ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ନିଜ ହୃଦୟରେ ଜାଣିପାରେ।
ଵ୍ଯକ୍ତେଽହଂକାରଭୂତେ ଚ ବୁଦ୍ଧିର୍ଜ୍ଞେଯା ବୁଧୈରଜା
ଯେତେବେଳେ ବୁଦ୍ଧି ମନେ ଏବଂ ଅହଂକାର ସହ ଏକତ୍ର ହୁଏ, ତେବେ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଏହାକୁ ଅଜନ୍ମା ବୋଲି ବୁଝନ୍ତି।
ଅଵ୍ଯକ୍ତଂ ତୁ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ଵ୍ଯକ୍ତଂ ଶବ୍ଦମଯଂ ସ୍ମୃତମ୍ 3.4.8.
ଅବ୍ୟକ୍ତ ହେଉଛି ପରମ ବ୍ରହ୍ମ; ବ୍ୟକ୍ତ ହେଉଛି ଶବ୍ଦର ରୂପ।
ଵୃଷରୂପଧରୋ ମୁଖ୍ଯୋ ନନ୍ଦିଯାନଃ ସ୍ମୃତୋ ବୁଧୈଃ
ବୃଷ ଆକାର ଧାରଣ କରିଥିବା ପ୍ରଧାନ ଜଣକୁ, ପଣ୍ଡିତମାନେ ନନ୍ଦିୟାନ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି।
ସପ୍ତହସ୍ତସ୍ତ୍ରିଧା ବଦ୍ଧୋ ନିତ୍ଯଶୁଦ୍ଧୋ ମୁଖେ ସ୍ଥିତଃ
ସେ ସପ୍ତଟି ହାତ ଥିବା, ତିନି ପ୍ରକାରରେ ବାନ୍ଧାଯାଇଥିବା, ସଦା ପବିତ୍ର ଏବଂ ମୁଖରେ ବସିଛନ୍ତି।
ଦ୍ଵୌଦ୍ଵୌ ଶୃଂଗୌ ଚ ଶିରସୋର୍ନଂଦିଯାନସ୍ଯ ଵୈ ସ୍ମୃତୌ
ନନ୍ଦିୟାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଦୁଇଟି ଶିଙ୍ଗ ଥାଏ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।
ରୂଢିଶ୍ଚ ଯୋଗରୂଢିଶ୍ଚ ଶବ୍ଦୌ ତସ୍ଯ ଶିରୋଦ୍ଵଯମ୍
ତାଙ୍କର ଦୁଇଟି ମୁଣ୍ଡର ନାମ ହେଉଛି ରୂଢି ଏବଂ ଯୋଗରୂଢି।
ସଂଵଂଧଶ୍ଚାଧିକାରଶ୍ଚ ଭୁଜାସ୍ତସ୍ଯ ଵୃଷସ୍ଯ ଵୈ
ସଂଯୋଗ ଏବଂ ଅଧିକାର, ଏହି ଦୁଇଟି ହେଉଛି ସେଇ ବୃଷର ହାତ।
ତାଭ୍ଯାଂ ବଦ୍ଧଶ୍ଚ ସ ଵୃଷୋ ନନ୍ଦିଯାନାଥ ତେ ନମଃ
ଏହି ଦୁଇଟି ଦ୍ୱାରା ବୃଷ ବାନ୍ଧାଯାଇଛି; ହେ ନନ୍ଦିୟାନ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରେ।
ଜାତଶ୍ଚ ଵୃଷଲିଂଗାଭ୍ଯାଂ ସୋଽହଂକାରୋ ହରିଃ ସ୍ଵଯମ୍
ଏହି ବୃଷ ରୂପ ଦୁଇଟି ରୁ ଅହଂକାର ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ଯିଏ ହେଉଛନ୍ତି ହରି ସ୍ୱୟଂ।
ଇତି ଜ୍ଞାନଂ ହୃଦି ପ୍ରାପ୍ଯ ତଦା ସିଦ୍ଧାନ୍ତକୌମୁଦୀମ୍
ଏହି ଜ୍ଞାନ ହୃଦୟରେ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ସେ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ କୌମୁଦୀକୁ ପହଞ୍ଚିଯାଏ।
ଏକଦା ଗଣକୋ ଧୀମାନ୍ସତ୍ଯଦତ୍ତମୁଵାଚ ହ ହାଟଂ କୁରୁ ମହାରାଜ ସାଂପ୍ରତଂ ବହୁଵୃତ୍ତିଦମ୍ ।। 3.4.8.
ଏକଥର, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଜ୍ୟୋତିଷୀ ସତ୍ୟଦତ୍ତଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ହେ ମହାରାଜ, ଏବେ ଏକ ହାଟ ବନାଅ, ଯାହାରୁ ବହୁ ଲାଭ ମିଳିବ।'
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତଥା କୃତ୍ଵା ଡିଂଡିମଧ୍ଵନିନା ପୁରେ
ଏହି କଥା ଶୁଣି ଏବଂ ତାହା ଅନୁଯାୟୀ କରି, ସହରରେ ଢୋଲ ଶବ୍ଦ ଗଞ୍ଜିଲା।
ଅକ୍ରୀତଂ ଯସ୍ଯ ଵୈ ଵସ୍ତୁ ହାଟେଽସ୍ମିନ୍ଵୈଶ୍ଯକୋଵିଦୈଃ
ଏହି ହାଟରେ, ଯେଉଁ ସାମଗ୍ରୀ ବ୍ୟପାରୀମାନେ ବିକ୍ରି କରିପାରିଲେ ନାହିଁ—
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଶୂଦ୍ରଜନାଶ୍ଚକ୍ରୁର୍ନାନାଵିଧଂ ଵସୁ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଶୂଦ୍ର ଲୋକମାନେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଧନ ଆଣିଲେ।
ଏକଦା ଲୋହକାରଶ୍ଚ ଦାରିଦ୍ରଂ ଲୋହରୂପିଣମ୍
ଏକଥର ଜଣେ କମାର, ଦରିଦ୍ର ଏବଂ ଲୋହା ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ—
ଅକ୍ରୀତଂ ପୁରୁଷଂ ରାଜା ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଲୋହଦରିଦ୍ରକମ୍ କୋଶାଗାରେ ତଦା ରାଜ୍ଞା ସ୍ଥାପିତୋଭୂଦ୍ଦରିଦ୍ରକଃ
ରାଜା, ଯିଏ ଅବିକ୍ରିତ ଏବଂ ଲୋହାରେ ଦରିଦ୍ର, ସେଇ ପୁରୁଷକୁ ଜାଣି, ତାଙ୍କୁ ରାଜାର ଧନାଗାରରେ ରଖିଲେ।
ନିଶୀଥେ ତମ ଉଦ୍ଭୂତେ କର୍ମ ଧର୍ମଶ୍ଚ ମା ତଥା
ମଧ୍ୟରାତ୍ରିରେ ଅନ୍ଧକାର ଆସିଲେ, କର୍ମ ଓ ଧର୍ମ ବିଷୟରେ ଏଭଳି କାମ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ତତ୍ପଶ୍ଚାତ୍ସତ୍ଯପୁରୁଷୋ ରାଜାନମିଦମବ୍ରଵୀତ୍ କର୍ମଣା ରହିତୋ ଧର୍ମୋ ଭୂତଲେ ନ ସ୍ଥିରୋ ଭଵେତ୍
ତାପରେ ସତ୍ୟବାଦୀ ବ୍ୟକ୍ତି ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, "କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ଛାଡ଼ି ଧର୍ମ ଏଇ ପୃଥିବୀରେ ଦୃଢ଼ ରହିପାରିବ ନାହିଁ।"
ଧର୍ମେଣ ରହିତା ଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ନ ଶୋଭେତ କଦାଚନ
ଧର୍ମ ଛାଡ଼ି ଲକ୍ଷ୍ମୀ କେବେ ମଧୁର ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଗନ୍ତୁମିଚ୍ଛଂତଂ ଗୃହୀତ୍ଵା କରଯୋର୍ନୃପଃ
ଏପରି କହି, ସେ ବିଦାୟ ନେବାକୁ ଚାହିଲେ, ରାଜା ତାଙ୍କର ହାତ ଧରିଲେ।
ନ ତ୍ଯାଜ୍ଯୋ ହି ମଯା ଦେଵ ଭଵାନ୍କିଙ୍ଗନ୍ତୁମର୍ହତି 3.4.8.
"ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ କେବେ ଛାଡ଼ିପାରିବି ନାହିଁ; ଆପଣ କାହିଁକି ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି?"