ସର୍ଵଦେଵପରୋ ନିତ୍ଯଂ ଵେଦପାଠପରାଯଣଃ ।। 3.4.8.
ସେ ସବୁ ଦେବତାଙ୍କୁ ସଦା ଭକ୍ତିଭାବରେ ପୂଜା କରୁଥିଲେ ଏବଂ ନିତ୍ୟ ଭାବେ ବେଦ ପାଠରେ ଲାଗିଥିଲେ।
ତତ୍ସୁତସ୍ତୁ ମୃତିଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ଜନ୍ମମାତ୍ରେ ହି ଦାରୁଣେ
ତାଙ୍କର ପୁଅ ଜନ୍ମ ସମୟରେ ଏତେ ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ।
ଜିଜୀଵ ତତ୍ପ୍ରସାଦେନ ଵିଵସ୍ଵାନ୍ନାମ ଚାଭଵତ୍
ତାଙ୍କର କୃପାରେ ସେ ଶିଶୁ ଆଉ ଜୀବନ୍ତ ରହିଲେ ଏବଂ 'ବିବସ୍ବାନ୍' ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ।
ଅପତ୍ଯଵାନ୍ଧର୍ମପରଃ ସୂର୍ଯଵତପରାଯଣଃ
ସେ ସନ୍ତାନବତୀ ହେଲେ, ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଲେ ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୃଢ଼ ରହିଲେ।
ସୁଶୀଲା ନାମ ଵିଖ୍ଯାତା ପତିସେଵାର୍ଥମାଗତା
ସୁଶୀଳା ନାମକ ଏକ ନାରୀ, ଯିଏ ନିଜର ଗୁଣରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ, ସ୍ୱାମୀ ସେବା ପାଇଁ ଆସିଥିଲେ।
ବଲାଦ୍ଗୃହୀତ୍ଵା ତୁ ନିଶି ବୁଭୁଜେ ସ୍ମରଵିହ୍ଵଲଃ
ରାତିବେଳେ ଅତି ଆସକ୍ତିରେ ସେ ତାଙ୍କୁ ଜୋରକରି ଧରିଲେ ଏବଂ ଭୋଗ କଲେ।
ଲିଂଗେଦ୍ରିଯଂ ଚ ପତିତଂ ଗୁଦଭ୍ରଷ୍ଟୋ ମହାଂଗରୁକ୍
ତାଙ୍କର ଲିଙ୍ଗ ଦେହରୁ ଖସିଗଲା ଏବଂ ତିନି ଗୁଦ୍ ରୋଗରେ ଭୟଙ୍କର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗିଲେ।
ସ ଚକ୍ରେ ଦ୍ଵାଦଶଂ ପ୍ରେମ୍ଣା ନିରାହାରୋ ଯତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ
ସେ ପ୍ରେମରେ ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ଉପବାସ ରହି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ଉପବାସ ବ୍ରତ କଲେ।
ତଦା ଶ୍ରଦ୍ଧା ରଵୌ ପ୍ରାପ୍ତା ପ୍ରତ୍ଯହଂ ସ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ
ତାପରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ସେ ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପ୍ରତିଦିନ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରିଥିଲେ।
ନାରୀଭିର୍ଭର୍ତ୍ସିତଃ ପୂର୍ଵଂ ସୋଥ କାମିନୀଯାଚିତଃ
ପୂର୍ବରୁ ଯେଉଁଠାରେ ନାରୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅପମାନ କରୁଥିଲେ, ଏବେ ଏକ ଆସକ୍ତ ନାରୀ ତାଙ୍କୁ ଚାହିଁଲେ।
ଶତାଯୁର୍ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଭୂତ୍ଵା ଜ୍ଞାନଵାନ୍ରୋଗଵର୍ଜିତଃ 3.4.8.
ସେ ଶତବର୍ଷ ଆୟୁ ଥିବା ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ରୋଗମୁକ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହେଲେ।
କାର୍ତିକେ ମାସି ଲକ୍ଷାବ୍ଦଂ ପ୍ରକାଶଂ କୃତଵାନ୍ନଭଃ
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ, ଲକ୍ଷ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଆକାଶକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରିଥିଲେ।
ପୂଜଯିତ୍ଵା ଵିଧାନେନ ପୂର୍ଣିମାଯାଂ ଦଦର୍ଶ ହ
ବିଧିମତେ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ପୂଜା କରି, ସେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କଲେ।
ଉଵାଚ ଶକ୍ରଂ ସ ରଵିର୍ଦେଵକାର୍ଯଂ କରୋମ୍ଯହମ୍
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମୁଁ ଦେବତାମାନଙ୍କର କାମ କରୁଛି।'
ଧାତୁପାଠୋ ନ୍ଯପଠିତୋ ଭ୍ରଂଶାର୍ଥଃ ସ୍ଵରଵର୍ଣକଃ
ଧାତୁ ପାଠ କରାଯାଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ ସ୍ୱର ଉଚ୍ଚାରଣରେ ତ୍ରୁଟି ହୋଇଥିଲା।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସ ଗତଃ କାଶ୍ଯାଂ ଗେହେ ଵୈ ଵେଦଶର୍ମଣଃ
ଏଭଳି କହି ସେ କାଶୀକୁ ବେଦଶର୍ମାଙ୍କ ଘରକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଦ୍ଵାଦଶାବ୍ଦଵପୁର୍ଭୂତ୍ଵା ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରଵିଶାରଦଃ
ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷର ଦେହ ଧାରଣ କରି ସେ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ହେଲେ।
ତ୍ରିଵର୍ଷାନ୍ତେ ଚ ଭଗଵାଂସ୍ତସ୍ମୈ ଜ୍ଞାନଂ ମହଦ୍ଦଦୌ
ତିନି ବର୍ଷ ଶେଷରେ ଭଗବାନ୍ ତାଙ୍କୁ ବଡ଼ ଜ୍ଞାନ ଦେଲେ।
ଜ୍ଞାତଂ କାର୍ଯଗୁଣେନୈଵ ଦୀକ୍ଷିତେନ ତଦା ହୃଦି
ସେ ସମୟରେ ଦୀକ୍ଷା ନେଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି, କାର୍ଯ୍ୟର ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ନିଜ ହୃଦୟରେ ଜାଣିପାରେ।
ଵ୍ଯକ୍ତେଽହଂକାରଭୂତେ ଚ ବୁଦ୍ଧିର୍ଜ୍ଞେଯା ବୁଧୈରଜା
ଯେତେବେଳେ ବୁଦ୍ଧି ମନେ ଏବଂ ଅହଂକାର ସହ ଏକତ୍ର ହୁଏ, ତେବେ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଏହାକୁ ଅଜନ୍ମା ବୋଲି ବୁଝନ୍ତି।
ଅଵ୍ଯକ୍ତଂ ତୁ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ଵ୍ଯକ୍ତଂ ଶବ୍ଦମଯଂ ସ୍ମୃତମ୍ 3.4.8.
ଅବ୍ୟକ୍ତ ହେଉଛି ପରମ ବ୍ରହ୍ମ; ବ୍ୟକ୍ତ ହେଉଛି ଶବ୍ଦର ରୂପ।
ଵୃଷରୂପଧରୋ ମୁଖ୍ଯୋ ନନ୍ଦିଯାନଃ ସ୍ମୃତୋ ବୁଧୈଃ
ବୃଷ ଆକାର ଧାରଣ କରିଥିବା ପ୍ରଧାନ ଜଣକୁ, ପଣ୍ଡିତମାନେ ନନ୍ଦିୟାନ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି।
ସପ୍ତହସ୍ତସ୍ତ୍ରିଧା ବଦ୍ଧୋ ନିତ୍ଯଶୁଦ୍ଧୋ ମୁଖେ ସ୍ଥିତଃ
ସେ ସପ୍ତଟି ହାତ ଥିବା, ତିନି ପ୍ରକାରରେ ବାନ୍ଧାଯାଇଥିବା, ସଦା ପବିତ୍ର ଏବଂ ମୁଖରେ ବସିଛନ୍ତି।
ଦ୍ଵୌଦ୍ଵୌ ଶୃଂଗୌ ଚ ଶିରସୋର୍ନଂଦିଯାନସ୍ଯ ଵୈ ସ୍ମୃତୌ
ନନ୍ଦିୟାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଦୁଇଟି ଶିଙ୍ଗ ଥାଏ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।
ରୂଢିଶ୍ଚ ଯୋଗରୂଢିଶ୍ଚ ଶବ୍ଦୌ ତସ୍ଯ ଶିରୋଦ୍ଵଯମ୍
ତାଙ୍କର ଦୁଇଟି ମୁଣ୍ଡର ନାମ ହେଉଛି ରୂଢି ଏବଂ ଯୋଗରୂଢି।
ସଂଵଂଧଶ୍ଚାଧିକାରଶ୍ଚ ଭୁଜାସ୍ତସ୍ଯ ଵୃଷସ୍ଯ ଵୈ
ସଂଯୋଗ ଏବଂ ଅଧିକାର, ଏହି ଦୁଇଟି ହେଉଛି ସେଇ ବୃଷର ହାତ।
ତାଭ୍ଯାଂ ବଦ୍ଧଶ୍ଚ ସ ଵୃଷୋ ନନ୍ଦିଯାନାଥ ତେ ନମଃ
ଏହି ଦୁଇଟି ଦ୍ୱାରା ବୃଷ ବାନ୍ଧାଯାଇଛି; ହେ ନନ୍ଦିୟାନ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରେ।
ଜାତଶ୍ଚ ଵୃଷଲିଂଗାଭ୍ଯାଂ ସୋଽହଂକାରୋ ହରିଃ ସ୍ଵଯମ୍
ଏହି ବୃଷ ରୂପ ଦୁଇଟି ରୁ ଅହଂକାର ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ଯିଏ ହେଉଛନ୍ତି ହରି ସ୍ୱୟଂ।
ଇତି ଜ୍ଞାନଂ ହୃଦି ପ୍ରାପ୍ଯ ତଦା ସିଦ୍ଧାନ୍ତକୌମୁଦୀମ୍
ଏହି ଜ୍ଞାନ ହୃଦୟରେ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ସେ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ କୌମୁଦୀକୁ ପହଞ୍ଚିଯାଏ।
ଏକଦା ଗଣକୋ ଧୀମାନ୍ସତ୍ଯଦତ୍ତମୁଵାଚ ହ ହାଟଂ କୁରୁ ମହାରାଜ ସାଂପ୍ରତଂ ବହୁଵୃତ୍ତିଦମ୍ ।। 3.4.8.
ଏକଥର, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଜ୍ୟୋତିଷୀ ସତ୍ୟଦତ୍ତଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ହେ ମହାରାଜ, ଏବେ ଏକ ହାଟ ବନାଅ, ଯାହାରୁ ବହୁ ଲାଭ ମିଳିବ।'