ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତଂ ଶାସ୍ତ୍ରଂ ସମାଲୋକ୍ଯ ଵିଶାରଦଃ ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତଂ ଶାସ୍ତ୍ରଂ ପୁରାଣୋପରି ତତ୍କୃତମ୍ ।। 3.4.8.
ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ ଶାସ୍ତ୍ରକୁ ଦେଖି ଓ ବୁଝି, ସେ ପୁରାଣ ଉପରେ ଆଧାର କରି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ ଶାସ୍ତ୍ର ରଚନା କଲେ।
ଵେଦଶାସ୍ତ୍ରପରୋ ନିତ୍ଯଂ ଦେଵତାତିଥିପୂଜକଃ
ସେ ସଦା ବେଦ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ନିଷ୍ଠା ଓ ଦେବତା ଓ ଅତିଥିପୂଜାରେ ଲଗିଥିଲେ।
ସତ୍ଯଵାଦୀ ମହାସାଧୁଃ ସ୍ତେଯହିଂସାଵିଵର୍ଜିତଃ
ସେ ସତ୍ୟ କଥା କହୁଥିଲେ, ବଡ଼ ସାଧୁ ଥିଲେ, ଚୋରି ଓ ହିଂସାରୁ ଦୂର ରହୁଥିଲେ।
ଏକଦା ପଥି ଭିକ୍ଷାର୍ଥଂ ଗଚ୍ଛତସ୍ତସ୍ଯ ଭୂପତେଃ
ଏକଦିନ ରାଜା, ସେ ଭିକ୍ଷା ପାଇଁ ପଥରେ ଯାଉଥିଲେ—
ବଭୂଵ ଵାଟିକାଂ କୃତ୍ଵା କଲିର୍ଦାନମନୋହରାମ୍
କଳି ଏକ ଉପବନ ତିଆରି କଲେ, ଯାହା ଦାନ ପାଇଁ ଅତି ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଥିଲା।
ମମେଯଂ ଵାଟିକା ରମ୍ଯା ତତ୍ର ଗଚ୍ଛ ସୁଖୀ ଭଵ
ଏହି ସୁନ୍ଦର ଉପବନ ମୋର; ତୁମେ ସେଠାକୁ ଯାଅ ଏବଂ ଖୁସି ରୁହ।
କଲିସ୍ତୁ ଵାଟିକାମଧ୍ଯେ ଗତ୍ଵା ରମ୍ଯଫଲାନି ଚ
କଳି ଉପବନ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ସେଠାର ରମ୍ୟ ଫଳଗୁଡିକୁ ଉପଭୋଗ କଲେ।
ପ୍ରାଂଜଲିଃ ପ୍ରଣତୋ ଭୂତ୍ଵା ପ୍ରାଂଶୁଶର୍ମାଣମବ୍ରଵୀତ୍
ହାତ ଜୋଡି ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ସେ ପ୍ରାଂଶୁଶର୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତଃ ସ ତୁ ତଂ ପ୍ରାହ ଵିହସ୍ଯ ମଧୁର ସ୍ଵରମ୍ କଲିଃ ପ୍ରାପ୍ତଃ ସ୍ମୃତଃ ପ୍ରାଜ୍ଞୈସ୍ତସ୍ମାଦ୍ଗୃହ୍ଣାମ୍ଯହଂ ନ ହି
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ସେ ହସି ମଧୁର ସ୍ୱରରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: 'କଳି ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି, ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ଏହା ଜାଣନ୍ତି; ତେଣୁ ମୁଁ ଗ୍ରହଣ କରିବି ନାହିଁ।'
ଯଦି ଦତ୍ତଂ ଫଲଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ତ୍ଵଯାଦ୍ଯ ଦ୍ଵିଜସେଵିନା ଶାଲଗ୍ରାମଃ ସ୍ଵଯଂ ବ୍ରହ୍ମ ସଚ୍ଚିଦାନନ୍ଦଵିଗ୍ରହଃ
ଯଦି ଆଜି ତୁମେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଦ୍ୱିଜସେବକୁ ଫଳ ଦେଇଛ, ତେବେ ଶାଳଗ୍ରାମ ନିଜେ ଏକ ଦେବତା, ଯାହା ସତ୍ୟ, ଚେତନା ଓ ଆନନ୍ଦର ମୂର୍ତ୍ତି।
ଦର୍ଶନାତ୍ତସ୍ଯ ଚାଭକ୍ଷ୍ଯୋ ଭକ୍ଷ୍ଯୋ ଭଵତି ନିଶ୍ଚିତଃ ଦ୍ଵିଜସ୍ତୁ ତତ୍ଫଲଂ ଗୃହ୍ଯ ଭୂମିଗ୍ରାମମୁପାଯଯୌ ।।3.4.8.
ତାହାକୁ ଦେଖିବାରୁ ଅଖାଦ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ହେଇଯାଏ, ନିଶ୍ଚିତ; ଦ୍ୱିଜ ଏହି ଫଳ ନେଇ ଗ୍ରାମକୁ ଗଲେ।
ନୃପତିସ୍ତତ୍ର ଚାଗତ୍ଯ ଦ୍ଵିଜମାହ ପ୍ରସନ୍ନଧୀଃ
ରାଜା ସେଠାକୁ ଆସି, ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ମନରେ କହିଲେ।
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରାଂଶୁଶର୍ମା ତତ୍ଫଲଂ ଵତ୍ସମୁଂଡଵତ୍
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ପ୍ରାଂଶୁଶର୍ମା ଗୋଞ୍ଜିଆ ଛେନ୍ଦ ପରି ଫଳଟି ନେଲେ।
ତଦା ତୁ ସ କଲିର୍ଭୂପସ୍ତଂ ଵିପ୍ରଂ ତାଡ୍ଯ ଵେତସୈଃ
ତାପରେ କଳି, ରାଜା, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ବେତରେ ପିଟିଲେ।
ପ୍ରାତଃକାଲେ ରଵୌ ପ୍ରାପ୍ତେ ପ୍ରାଂଶୁଶର୍ମା ସୁଦୁଃଖିତଃ
ପ୍ରଭାତକାଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଲାବେଳେ, ପ୍ରାଂଶୁଶର୍ମା ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ଥିଲେ।
ତଦା ପ୍ରସନ୍ନୋ ଭଗଵାନ୍ରଵିଃ ସାକ୍ଷାତ୍ସନାତନଃ
ତାପରେ ଭଗବାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଶାଶ୍ୱତ, ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ।
ଶୃଣୁ ଵିପ୍ର ମହାଭାଗ କାଲରୂପୋ ହରିଃ ସ୍ଵଯମ୍
ଶୁଣ, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କାଳର ରୂପ ହରି ନିଜେ।
କଲିର୍ଵିଶ୍ଵସମୂହାନାଂ ମୃତ୍ଯଵେ ରଚିତସ୍ତଥା କଲିଞ୍ଜରଂ ଚ ନଗରଂ ତତ୍ରୋଷ୍ଯ ମୁଦିତୋ ଭଵ
କଳି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି; କଳିଞ୍ଜର ଏହି ସହର, ସେଠାରେ ଆନନ୍ଦରେ ରୁହ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ରକ୍ଷଣଂ କୃତ୍ଵା ତସ୍ଯ ଵିପ୍ରସ୍ଯ ଭାସ୍କରଃ
ଏପରି କହି, ଭାସ୍କର ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କଲେ।
ସପାଦଶତଵର୍ଷଂ ଚ ଦ୍ଵିଜସ୍ତତ୍ର ଵସନ୍ରଵିମ୍
ଦ୍ୱିଜ ସେଠାରେ ଏକଶେ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ସୂର୍ଯ୍ୟର ପୂଜା କରି ରହିଲେ।
ସ ଵୈ ଭାଦ୍ରପଦେ ମାସି ସୂର୍ଯୋ ଭୂତ୍ଵାଯୁତାବ୍ଦକମ୍ ଇତି ତେ କଥିତଂ ଵିପ୍ର ଯଥା ଜୀଵସ୍ତମବ୍ରଵୀତ୍ ।। 3.4.8.
ଭାଦ୍ରପଦ ମାସରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷର ହେଲେ; ଏହିପରି, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଛି, ଯେପରି ଜୀବସ୍ତ କହିଥିଲେ।
ଆଗତ୍ଯ ଭାସ୍କରୋ ଦେଵଃ ପୂର୍ଣିମାଯାଂ ତୁ ଭାଦ୍ରକେ
ଭାଦ୍ର ମାସର ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନରେ ଦେବତା ଭାସ୍କର ଆସିଲେ।
ଶିଵଦତ୍ତସ୍ଯ ତନଯୋ ଵିଷ୍ଣୁଶର୍ମେତି ଵିଶ୍ରୁତଃ
ଶିବଦତ୍ତଙ୍କର ପୁଅ, ଯିଏ ବିଷ୍ଣୁଶର୍ମା ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଚତୁର୍ଵର୍ଣାନ୍ନରାନ୍ଵିପ୍ର ସମାହୂଯ ହରେର୍ଗୃହେ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେ ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣର ଲୋକମାନଙ୍କୁ ହରିଙ୍କ ଘରକୁ ଡାକିଲେ।
ଶୃଣୁ ତତ୍କାରଣଂ ଶିଷ୍ଯ ଵିଶ୍ଵକାରଣ କାରକଃ ଦେଵାନ୍ସସର୍ଜ ଲୋକାର୍ଥେ ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵେଶ୍ଵରୋଽଭଵତ୍
ହେ ଶିଷ୍ୟ, ସେହି କାରଣଟି ଶୁଣ। ସମସ୍ତ କାରଣର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ଏହିପରି ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେଲେ।
ପୂର୍ଵଂ ହି ସକଲାନ୍ଦେଵାନ୍ପୂଜଯିତ୍ଵା ନରଃ ଶୁଚିଃ
ପୂର୍ବରୁ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜିଥିବା ଏକ ପବିତ୍ର ମଣିଷ—
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ତେ ସର୍ଵେ ପ୍ରଶସ୍ଯ ବହୁଧା ହି ତମ୍
ଏହା ଶୁଣି ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ବହୁ ଭାବରେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
ଇତି ତେ କଥିତଂ ଵିପ୍ର ଵିଷ୍ଣୁସ୍ଵାମୀ ଯଥାଭଵତ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବିଷ୍ଣୁସ୍ୱାମୀ କିପରି ହେଲେ, ଏହିପରି ତୁମକୁ କହାଯାଇଛି।
ସ୍ଵର୍ଵେଶ୍ଯା ମଂଜୁଘୋଷାଯାଂ ମୁନିମେଧାଵିନା ଭୁଵି
ସ୍ୱର୍ବେଶ୍ୟା ଦେଶର ମଞ୍ଜୁଘୋଷା ନାମକ ସ୍ଥାନରେ, ମେଧାବୀ ମୁନିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା—
ପିତୃମାତୃପରିତ୍ଯକ୍ତଃ ସ ବାଲଃ ଶ୍ରଦ୍ଧଯାନ୍ଵିତଃ
ପିତା ଓ ମାଆ ଛାଡି ଦେଇଥିବା ସେ ଶିଶୁ ଦୃଢ଼ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ।