ଇତି ତେ କଥିତଂ ଵିପ୍ର ଯଥା ଜୀଵନଭାଷିତମ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଯେପରି ଜୀବନରେ କୁହାଯାଇଥିଲା, ସେପରି କଥା ଏଠାରେ କହିଦେଲି।
କାଵ୍ଯଵିଦ୍ଯାପରୋ ନିତ୍ଯଂ ରସିକଃ କାମିନୀପ୍ରିଯଃ
ସେ ସଦା କବିତା ଓ ଶିକ୍ଷାରେ ଲଗ୍ନ ଥିଲେ, ରସିକ ଓ ନାରୀମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଥିଲେ।
କୁଂଭରାଶିଂ ମଯି ପ୍ରାପ୍ତେ ଗଂଗାଦ୍ଵାରେ ମହୋତ୍ସଵଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟ କୁମ୍ଭରାଶିରେ ପ୍ରବେଶ କଲେବେଳେ, ଗଙ୍ଗାଦ୍ୱାରରେ ବଡ଼ ଉତ୍ସବ ହେଲା।
ତତ୍ରୋତ୍ସଵେ ନରା ନାର୍ଯ୍ଯୋ ବହୁଭୂଷଣଭୂଷିତାଃ
ସେଉଠାରେ ଉତ୍ସବରେ ଅନେକ ଗହନା ପିନ୍ଧିଥିବା ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ମିତ୍ରଶର୍ମା ତୁ ସ ପ୍ରାପ୍ଯ କାମସେନସ୍ଯ ଵୈ ସୁତାମ୍
ମିତ୍ରଶର୍ମା କାମସେନଙ୍କର କନ୍ୟାକୁ ପାଇଲେ।
ଦାକ୍ଷିଣାତ୍ଯସ୍ଯ ଭୂପସ୍ଯ ତନଯାଂ ମଧୁରାନନାମ୍ 3.4.7.
ଦକ୍ଷିଣାତ୍ୟ ରାଜାଙ୍କର ମଧୁରାନନା ନାମକ କନ୍ୟା।
ସା ତୁ ତଂ ଚିତ୍ରିଣୀ ନାମ୍ନା ମିତ୍ରଶର୍ମାଣମୁତ୍ତମମ୍
ସେ, ଯାହାର ନାମ ଚିତ୍ରିଣୀ, ମିତ୍ରଶର୍ମାଙ୍କର ଧର୍ମପତ୍ନୀ ହେଲେ।
ସ୍ଵଗେହଂ ପୁନରାଗତ୍ଯ ଚିତ୍ରିଣୀ ଭାସ୍କରଂ ପ୍ରଭୁମ୍
ଚିତ୍ରିଣୀ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରି, ଭାସ୍କର ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।
ମିତ୍ରଶର୍ମା ତୁ ତତ୍ସ୍ଥାନେ ଗଂଗାକୂଲେ ମନୋହରେ
ମିତ୍ରଶର୍ମା ଗଙ୍ଗାର ଶୋଭାମୟ କୂଳରେ ସେଠି ରହିଲେ।
ସ୍ତୋତ୍ରମାଦିତ୍ଯହୃଦଯମଜପତ୍ସୂର୍ଯତତ୍ପରଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରି, ଆଦିତ୍ୟହୃଦୟ ସ୍ତୋତ୍ର ପଢ଼ିଲେ।
ମାସାନ୍ତେ ଭଗଵାନ୍ସୂର୍ଯୋ ଦଦୌ ତସ୍ମୈ ହି ତଂ ଵରମ୍
ମାସ ଶେଷରେ, ଭଗବାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ସେଇ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ।
ଚିତ୍ରିଣୀ ତୁ ଵରଂ ପ୍ରାପ୍ତା ଵାଂଛିତଂ ଲୋକଭାସ୍କରାତ୍
ଚିତ୍ରିଣୀ ମଧ୍ୟ ବିଶ୍ୱର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳକାରୀ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ନିଜ ଇଚ୍ଛିତ ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇଲେ।
ମିତ୍ରଶର୍ମାଣମାହୂଯ ଵରଯାମାସତୁଃ ସୁତାମ୍
ମିତ୍ରଶର୍ମାଙ୍କୁ ଡାକି, ସେମାନେ ତାଙ୍କର କନ୍ୟାଙ୍କୁ ବିବାହ ପାଇଁ ଚାହିଲେ।
ତୌ ତୁ ଚକ୍ରଂ ମୁଦାଵିଷ୍ଟୌ ପ୍ରତ୍ଯହଂ ସୂର୍ଯଦେଵତମ୍
ସେ ଦୁଇଜଣ ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରତିଦିନ ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଥିଲେ।
ଈଜତୂ ରକ୍ତକୁସୁମୈର୍ଵ୍ରତଂ କୃତ୍ଵା ରଵିପ୍ରିଯମ୍
ସେମାନେ ଲାଲ ଫୁଲରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରିୟ ବ୍ରତ ରଖି ପୂଜା କଲେ।
ଶତାବ୍ଦଵପୁଷୌ ଚୋଭୌ ନିର୍ଜରୌ ଶ୍ରମଵର୍ଜିତୌ 3.4.7.
ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କର ଦେହ ଶତବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଥିଲା, ବୟସ୍ ଓ କ୍ଲାନ୍ତିରୁ ମୁକ୍ତ।
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରଵେର୍ଗାଥାଂ ଵୈଶାଖ୍ଯାଂ ଦେଵରାଟ୍ ସ୍ଵଯମ୍
ଏହିପରି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ବୈଶାଖୀ ଗାଥା ଶୁଣି, ସ୍ୱୟଂ ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜା—
ଭକ୍ତିନମ୍ରାନ୍ସୁରାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭଗଵାଂସ୍ତିମିରାପହଃ ମମାଂଶାତ୍ତନଯୋ ଭୂମୌ ଭଵିଷ୍ଯତି ସୁରୋତ୍ତମ
ଭକ୍ତିରେ ନମ୍ର ଦେବତାମାନେକୁ ଦେଖି, ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କରୁଥିବା ପୁଣ୍ୟଶ୍ଳୋକ ସୂର୍ଯ୍ୟ କହିଲେ— "ମୋର ଅଂଶରୁ ପୃଥିବୀରେ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ନେବେ।"
ସମୁତ୍ପାଦ୍ଯ କୃତଃ କାଶ୍ଯାଂ ରାମାନଂଦସ୍ତତୋଭଵତ୍
ସେ ଜନ୍ମ ନେଇ, କାଶୀରେ ରାମାନନ୍ଦ ହେଲେ।
ଦେଵଲସ୍ଯ ଚ ଵିପ୍ରସ୍ଯ କାନ୍ଯକୁବ୍ଜସ୍ଯ ଵୈ ସୁତଃ ପିତ୍ରା ମାତ୍ରା ପରିତ୍ଯକ୍ତୋ ରାଘଵଂ ଶରଣଂ ଗତଃ
କାନ୍ୟକୁବ୍ଜର ବିଦ୍ୱାନ ଦେବଳଙ୍କ ପୁତ୍ର, ପିତା ଓ ମାଆ ଦ୍ୱାରା ତ୍ୟାଗିତ, ରାଘବଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ।
ତଦା ତୁ ଭଗଵାନ୍ସାକ୍ଷାଚ୍ଚତୁର୍ଦଶକଲୋ ହରିଃ
ତାପରେ, ସ୍ୱୟଂ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ କଳା ସମ୍ପନ୍ନ ଭଗବାନ୍ ହରି ପ୍ରକଟ ହେଲେ।
ଇତି ତେ କଥିତଂ ଵିପ୍ର ମିତ୍ରଦେଵାଂଶତୋ ଯଥା
ଏହିପରି, ମିତ୍ରଦେବଙ୍କ ଅଂଶରୁ ଯାହା ଘଟିଥିଲା, ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଦେଲି, ମୁନି।
ଅର୍ଯମା ନାମ ଵୈ ଵିପ୍ରଃ ପୁରା ସତ୍ଯଯୁଗେ ହ୍ଯଭୂତ୍
ପୁରୁଣା ସତ୍ୟଯୁଗରେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ଅର୍ୟମା।
ତସ୍ଯ ପତ୍ନୀ ପିତୃମତୀ ଶ୍ରାଦ୍ଧଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଭୂପତେଃ ଅର୍ଯମ୍ଣୋ ଜନଯାମାସ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରପରାଯଣନ୍
ତାଙ୍କର ଜନ୍ମଦାତ୍ରୀ ପତ୍ନୀ ପିତୃମତୀ, ଯିଏ ପିତୃଯଜ୍ଞରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରରେ ଅଟୁଟ ଅର୍ୟମାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
ଏକଦା ସ ଦ୍ଵିଜୋ ଧୀମାନ୍ଵିଚାର୍ଯ୍ଯ ବହୁଧା ହୃଦି
ଏକଦିନ ସେ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମନରେ ବହୁ ଭାବେ ଚିନ୍ତା କଲେ।
ପ୍ରଭାତେ ଶ୍ଵେତକୁସୁମୈଶ୍ଚନ୍ଦନାଦିଭିରର୍ଚନୈଃ 3.4.7.
ପ୍ରଭାତେ ସେ ଶ୍ୱେତ ଫୁଲ, ଚନ୍ଦନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ପୂଜା କଲେ।
ମାସମାତ୍ରଂ ତୁ ଵିଧିନା ପୂଜଯାମାସ ଭାସ୍କରମ୍
ଏଭଳି ନିୟମରେ ଏକ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଭାସ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।
ତନ୍ମଣେଶ୍ଚ ପ୍ରଭାଵେଣ ପ୍ରସ୍ଥମାତ୍ରଂ ଚ କାଂଚନମ୍
ସେ ମଣିର ଶକ୍ତିରେ ଏକ ପ୍ରସ୍ଥ ପରିମାଣ ସୁନା ପାଇଲେ।
ଵାପୀକୂପତଡାଗାନ୍ହି ତଥା ହର୍ମ୍ଯାଣି ଭୂତଲେ
ସେ ଜଳାଶୟ, କୁଆଁ, ପୋଖରୀ ଏବଂ ଭୂମିରେ ମହଳ ତିଆରି କଲେ।
ସହସ୍ରାବ୍ଦ ଵପୁର୍ଭୂତ୍ଵା ନିର୍ଜରୋ ନିରୁପଦ୍ରଵଃ ଉଷିତ୍ଵା ତତ୍ର ଲକ୍ଷାବ୍ଦଂ ସୂର୍ଯରୂପୋ ବଭୂଵ ହ
ସେ ହଜାର ବର୍ଷ ଦେହ ଧାରଣ କରି, ଜରା ଓ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଏଠାରେ ଲକ୍ଷ ବର୍ଷ ରହି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ ହେଲେ।