ମହେନ୍ଦ୍ରଵଚନଂ ପ୍ରାହ ତଂ ଦ୍ଵିଜଂ ଜ୍ଞାନକୋଵିଦମ୍
ସେ ଜ୍ଞାନର ଜ୍ଞାତା ଦ୍ବିଜକୁ ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଉକ୍ତି କହିଲେ।
ମୋକ୍ଷଶ୍ଚତୁର୍ଵିଧୋ ଵିପ୍ର ସାଲୋକ୍ଯଂ ତପସୋଦ୍ଭଵମ୍
ମୋକ୍ଷ ଚାରି ପ୍ରକାରର, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ—ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ସାଲୋକ୍ୟ।
ସାଯୁଜ୍ଯଂ ଜ୍ଞାନତୋ ଜ୍ଞେଯଂ ତେଷାଂ ସ୍ଵାମୀ ପରଃ ପୁମାନ୍
ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ସାୟୁଜ୍ୟ ଜଣାଯାଏ; ଏମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ହେଲେ ପରମ ପୁରୁଷ।
ଦେଵାନାଂ ଚୈଵ ଦେହେଷୁ ଯେ ମୋକ୍ଷାଃ ପୁନରାଗତାଃ
ଦେବମାନେ ଯେଉଁ ଦେହରେ ଥିବା ମୋକ୍ଷ ପୁନି ଫେରିଆସିଛି—
ଯତ୍ପ୍ରସନ୍ନେନ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର ସାଯୁଜ୍ଯଂ ମେ ଭଵେତ୍ତଵ ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵାଂତର୍ଦଧେ ଦେଵସ୍ତେନ ମୋକ୍ଷୀକୃତୋ ଦ୍ଵିଜଃ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଯେତେବେଳେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉଛ, ମୋ ସହିତ ଏକତ୍ୱ ଲାଭ ହୁଏ। ଏହିପରି କହି, ଦେବତା ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ ଏବଂ ସେଠାରେ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୁକ୍ତି ପାଇଲେ।
ସ୍ଵରୂପଂ ଦର୍ଶଯାମାସ ଦେଵଦେଵଃ ସନାତନଃ ।। 3.4.7.
ସନାତନ ଦେବଦେବତା ତାଙ୍କର ନିଜ ମୂଳ ରୂପ ଦେଖାଇଲେ।
ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ସକଲା ଦେଵା ଯନ୍ନିମିତାଃ ସମାଗତାଃ
ହେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ, ଯାହା ପାଇଁ ତମେ ଏଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଇଛ, ସେଥିପାଇଁ ଶୁଣ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସ୍ଵମୁଖାତ୍ତେଜଃ ସମୁତ୍ପାଦ୍ଯ ଦିଵାକରଃ
ଏପରି କହି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ନିଜ ମୁଖରୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତେଜ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ।
ଧାତୃଶର୍ମା ଦ୍ଵିଜୋ ଯୋ ଵୈ ସୂର୍ଯେ ମୋକ୍ଷମୁପାଗତଃ
ଧାତୃଶର୍ମା ନାମକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କଲେ।
ଈଶ୍ଵରୋ ନାମ ଵିଖ୍ଯାତଃ ପୁରୀଶଦ୍ଵାନ୍ତ ଆତ୍ମଵାନ୍
ସେ ପୁରୀର ସ୍ୱାମୀ ଏବଂ ଆତ୍ମନିୟନ୍ତ୍ରଣାଶୀଳ ଇଶ୍ୱର ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଲାଭ କଲେ।
ଇତି ତେ କଥିତଂ ଵିପ୍ର ଯଥା ଜୀଵନଭାଷିତମ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଯେପରି ଜୀବନରେ କୁହାଯାଇଥିଲା, ସେପରି କଥା ଏଠାରେ କହିଦେଲି।
କାଵ୍ଯଵିଦ୍ଯାପରୋ ନିତ୍ଯଂ ରସିକଃ କାମିନୀପ୍ରିଯଃ
ସେ ସଦା କବିତା ଓ ଶିକ୍ଷାରେ ଲଗ୍ନ ଥିଲେ, ରସିକ ଓ ନାରୀମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଥିଲେ।
କୁଂଭରାଶିଂ ମଯି ପ୍ରାପ୍ତେ ଗଂଗାଦ୍ଵାରେ ମହୋତ୍ସଵଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟ କୁମ୍ଭରାଶିରେ ପ୍ରବେଶ କଲେବେଳେ, ଗଙ୍ଗାଦ୍ୱାରରେ ବଡ଼ ଉତ୍ସବ ହେଲା।
ତତ୍ରୋତ୍ସଵେ ନରା ନାର୍ଯ୍ଯୋ ବହୁଭୂଷଣଭୂଷିତାଃ
ସେଉଠାରେ ଉତ୍ସବରେ ଅନେକ ଗହନା ପିନ୍ଧିଥିବା ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ମିତ୍ରଶର୍ମା ତୁ ସ ପ୍ରାପ୍ଯ କାମସେନସ୍ଯ ଵୈ ସୁତାମ୍
ମିତ୍ରଶର୍ମା କାମସେନଙ୍କର କନ୍ୟାକୁ ପାଇଲେ।
ଦାକ୍ଷିଣାତ୍ଯସ୍ଯ ଭୂପସ୍ଯ ତନଯାଂ ମଧୁରାନନାମ୍ 3.4.7.
ଦକ୍ଷିଣାତ୍ୟ ରାଜାଙ୍କର ମଧୁରାନନା ନାମକ କନ୍ୟା।
ସା ତୁ ତଂ ଚିତ୍ରିଣୀ ନାମ୍ନା ମିତ୍ରଶର୍ମାଣମୁତ୍ତମମ୍
ସେ, ଯାହାର ନାମ ଚିତ୍ରିଣୀ, ମିତ୍ରଶର୍ମାଙ୍କର ଧର୍ମପତ୍ନୀ ହେଲେ।
ସ୍ଵଗେହଂ ପୁନରାଗତ୍ଯ ଚିତ୍ରିଣୀ ଭାସ୍କରଂ ପ୍ରଭୁମ୍
ଚିତ୍ରିଣୀ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରି, ଭାସ୍କର ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।
ମିତ୍ରଶର୍ମା ତୁ ତତ୍ସ୍ଥାନେ ଗଂଗାକୂଲେ ମନୋହରେ
ମିତ୍ରଶର୍ମା ଗଙ୍ଗାର ଶୋଭାମୟ କୂଳରେ ସେଠି ରହିଲେ।
ସ୍ତୋତ୍ରମାଦିତ୍ଯହୃଦଯମଜପତ୍ସୂର୍ଯତତ୍ପରଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରି, ଆଦିତ୍ୟହୃଦୟ ସ୍ତୋତ୍ର ପଢ଼ିଲେ।
ମାସାନ୍ତେ ଭଗଵାନ୍ସୂର୍ଯୋ ଦଦୌ ତସ୍ମୈ ହି ତଂ ଵରମ୍
ମାସ ଶେଷରେ, ଭଗବାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ସେଇ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ।
ଚିତ୍ରିଣୀ ତୁ ଵରଂ ପ୍ରାପ୍ତା ଵାଂଛିତଂ ଲୋକଭାସ୍କରାତ୍
ଚିତ୍ରିଣୀ ମଧ୍ୟ ବିଶ୍ୱର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳକାରୀ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ନିଜ ଇଚ୍ଛିତ ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇଲେ।
ମିତ୍ରଶର୍ମାଣମାହୂଯ ଵରଯାମାସତୁଃ ସୁତାମ୍
ମିତ୍ରଶର୍ମାଙ୍କୁ ଡାକି, ସେମାନେ ତାଙ୍କର କନ୍ୟାଙ୍କୁ ବିବାହ ପାଇଁ ଚାହିଲେ।
ତୌ ତୁ ଚକ୍ରଂ ମୁଦାଵିଷ୍ଟୌ ପ୍ରତ୍ଯହଂ ସୂର୍ଯଦେଵତମ୍
ସେ ଦୁଇଜଣ ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରତିଦିନ ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଥିଲେ।
ଈଜତୂ ରକ୍ତକୁସୁମୈର୍ଵ୍ରତଂ କୃତ୍ଵା ରଵିପ୍ରିଯମ୍
ସେମାନେ ଲାଲ ଫୁଲରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରିୟ ବ୍ରତ ରଖି ପୂଜା କଲେ।
ଶତାବ୍ଦଵପୁଷୌ ଚୋଭୌ ନିର୍ଜରୌ ଶ୍ରମଵର୍ଜିତୌ 3.4.7.
ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କର ଦେହ ଶତବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଥିଲା, ବୟସ୍ ଓ କ୍ଲାନ୍ତିରୁ ମୁକ୍ତ।
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରଵେର୍ଗାଥାଂ ଵୈଶାଖ୍ଯାଂ ଦେଵରାଟ୍ ସ୍ଵଯମ୍
ଏହିପରି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ବୈଶାଖୀ ଗାଥା ଶୁଣି, ସ୍ୱୟଂ ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜା—
ଭକ୍ତିନମ୍ରାନ୍ସୁରାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭଗଵାଂସ୍ତିମିରାପହଃ ମମାଂଶାତ୍ତନଯୋ ଭୂମୌ ଭଵିଷ୍ଯତି ସୁରୋତ୍ତମ
ଭକ୍ତିରେ ନମ୍ର ଦେବତାମାନେକୁ ଦେଖି, ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କରୁଥିବା ପୁଣ୍ୟଶ୍ଳୋକ ସୂର୍ଯ୍ୟ କହିଲେ— "ମୋର ଅଂଶରୁ ପୃଥିବୀରେ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ନେବେ।"
ସମୁତ୍ପାଦ୍ଯ କୃତଃ କାଶ୍ଯାଂ ରାମାନଂଦସ୍ତତୋଭଵତ୍
ସେ ଜନ୍ମ ନେଇ, କାଶୀରେ ରାମାନନ୍ଦ ହେଲେ।
ଦେଵଲସ୍ଯ ଚ ଵିପ୍ରସ୍ଯ କାନ୍ଯକୁବ୍ଜସ୍ଯ ଵୈ ସୁତଃ ପିତ୍ରା ମାତ୍ରା ପରିତ୍ଯକ୍ତୋ ରାଘଵଂ ଶରଣଂ ଗତଃ
କାନ୍ୟକୁବ୍ଜର ବିଦ୍ୱାନ ଦେବଳଙ୍କ ପୁତ୍ର, ପିତା ଓ ମାଆ ଦ୍ୱାରା ତ୍ୟାଗିତ, ରାଘବଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ।