ଇତ୍ଯେଵଂ ଵର୍ତମାନସ୍ଯ ଗତଃ କାଲୋ ମହାନ୍ସ୍ଵଯମ୍
ଏଭଳି ଭାବେ ଚାଲିଥିବାବେଳେ, ଏକ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଆପଣେ ଆପଣେ କଟିଗଲା।
ପୀଡିତସ୍ତୁ ରୁଜା ଵିପ୍ରଃ ଶଂକରଂ ଲୋକଶଂକରମ୍ ମାସମାତ୍ରେଣ ଭଗଵାନ୍ଦଦୌ ଜ୍ଞାନଂ ସ୍ଵଯଂ ହରଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦୁଃଖରେ ପୀଡିତ ହେଇ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମଙ୍ଗଳ ଦେଇଥିବା ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଶରଣାଗତ ହେଲେ। କେବଳ ଏକ ମାସ ମଧ୍ୟରେ, ଭଗବାନ୍ ହରା ନିଜେ ତାଙ୍କୁ ଜ୍ଞାନ ଦେଲେ।
ଧାତୃଶର୍ମା ତୁ ତତ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ଭାସ୍କରଂ ମୋହନାଶନମ୍
ଧାତୃଶର୍ମା ଏହା ପାଇଁ, ମୋହ ନାଶ କରୁଥିବା ଭାସ୍କରଙ୍କୁ ଶରଣ କଲେ।
ପଂଚାବ୍ଦେ ଭଗଵାନ୍ସୂର୍ଯୋ ଭକ୍ତିଭାଵେନ ଵତ୍ସଲଃ
ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ଧରି, ଭକ୍ତିଭାବରେ ସ୍ନେହଶୀଳ ଭଗବାନ୍ ସୂର୍ଯ୍ୟ ରହିଲେ।
ଧାତୃଶର୍ମା ତୁ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଭାସ୍କରଂ ମୋହନାଶନମ୍
ଧାତୃଶର୍ମା ଏହା ଶୁଣି, ମୋହ ନାଶ କରୁଥିବା ଭାସ୍କରଙ୍କୁ ଶରଣ କଲେ।
ରାତ୍ରିରୂପା ପ୍ରଵୃତ୍ତିଶ୍ଚ ନିଵୃତ୍ତିର୍ଦିନରୂପିଣୀ 3.4.7.
ରାତି କାର୍ଯ୍ୟର ରୂପ ଏବଂ ନିବୃତ୍ତି ଦିନର ରୂପ।
ଅଵ୍ଯକ୍ତେ ତୁ ସ୍ଥିତଂ ତେଜୋ ଭଵତୋ ଦିଵ୍ଯସୂକ୍ଷ୍ମକମ୍
ଅପ୍ରକଟରେ ତୁମର ଦିବ୍ୟ, ସୂକ୍ଷ୍ମ ତେଜ ଅବସ୍ଥିତ।
ରାଜସୀ ଯା ସ୍ମୃତା ବୁଦ୍ଧିସ୍ତତ୍ପତିର୍ଭଗଵାନ୍ଵିଧିଃ
ଯେ ବୁଦ୍ଧିକୁ ରାଜସୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ତାହାର ନାଥ ହେଲେ ପବିତ୍ର ବିଧି।
ସାତ୍ତ୍ଵିକୀ ଯା ତନୌ ବୁଦ୍ଧିସ୍ତତ୍ପତିର୍ଭଗଵାନ୍ହରିଃ
ଯେ ବୁଦ୍ଧି ଦେହରେ ସାତ୍ତ୍ୱିକୀ, ତାହାର ନାଥ ହେଲେ ପବିତ୍ର ହରି।
ତାମସୀ ମୋହନା ବୁଦ୍ଧିସ୍ତତ୍ପତିଶ୍ଚ ସ୍ଵଯଂ ଶିଵଃ ଦେହି ମେ ଭଗଵନ୍ମୋକ୍ଷଂ ସଂଜ୍ଞାକାଂତ ନମୋନମଃ
ଯେ ବୁଦ୍ଧି ତାମସୀ ଏବଂ ମୋହକାରୀ, ତାହାର ନାଥ ନିଜେ ଶିବ। ହେ ପବିତ୍ର, ମୋତେ ମୋକ୍ଷ ଦିଅ, ସୁନ୍ଦର ନାମବାନ୍ତ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରେ।
ମହେନ୍ଦ୍ରଵଚନଂ ପ୍ରାହ ତଂ ଦ୍ଵିଜଂ ଜ୍ଞାନକୋଵିଦମ୍
ସେ ଜ୍ଞାନର ଜ୍ଞାତା ଦ୍ବିଜକୁ ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଉକ୍ତି କହିଲେ।
ମୋକ୍ଷଶ୍ଚତୁର୍ଵିଧୋ ଵିପ୍ର ସାଲୋକ୍ଯଂ ତପସୋଦ୍ଭଵମ୍
ମୋକ୍ଷ ଚାରି ପ୍ରକାରର, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ—ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ସାଲୋକ୍ୟ।
ସାଯୁଜ୍ଯଂ ଜ୍ଞାନତୋ ଜ୍ଞେଯଂ ତେଷାଂ ସ୍ଵାମୀ ପରଃ ପୁମାନ୍
ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ସାୟୁଜ୍ୟ ଜଣାଯାଏ; ଏମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ହେଲେ ପରମ ପୁରୁଷ।
ଦେଵାନାଂ ଚୈଵ ଦେହେଷୁ ଯେ ମୋକ୍ଷାଃ ପୁନରାଗତାଃ
ଦେବମାନେ ଯେଉଁ ଦେହରେ ଥିବା ମୋକ୍ଷ ପୁନି ଫେରିଆସିଛି—
ଯତ୍ପ୍ରସନ୍ନେନ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର ସାଯୁଜ୍ଯଂ ମେ ଭଵେତ୍ତଵ ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵାଂତର୍ଦଧେ ଦେଵସ୍ତେନ ମୋକ୍ଷୀକୃତୋ ଦ୍ଵିଜଃ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଯେତେବେଳେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉଛ, ମୋ ସହିତ ଏକତ୍ୱ ଲାଭ ହୁଏ। ଏହିପରି କହି, ଦେବତା ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ ଏବଂ ସେଠାରେ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୁକ୍ତି ପାଇଲେ।
ସ୍ଵରୂପଂ ଦର୍ଶଯାମାସ ଦେଵଦେଵଃ ସନାତନଃ ।। 3.4.7.
ସନାତନ ଦେବଦେବତା ତାଙ୍କର ନିଜ ମୂଳ ରୂପ ଦେଖାଇଲେ।
ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ସକଲା ଦେଵା ଯନ୍ନିମିତାଃ ସମାଗତାଃ
ହେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ, ଯାହା ପାଇଁ ତମେ ଏଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଇଛ, ସେଥିପାଇଁ ଶୁଣ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସ୍ଵମୁଖାତ୍ତେଜଃ ସମୁତ୍ପାଦ୍ଯ ଦିଵାକରଃ
ଏପରି କହି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ନିଜ ମୁଖରୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତେଜ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ।
ଧାତୃଶର୍ମା ଦ୍ଵିଜୋ ଯୋ ଵୈ ସୂର୍ଯେ ମୋକ୍ଷମୁପାଗତଃ
ଧାତୃଶର୍ମା ନାମକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କଲେ।
ଈଶ୍ଵରୋ ନାମ ଵିଖ୍ଯାତଃ ପୁରୀଶଦ୍ଵାନ୍ତ ଆତ୍ମଵାନ୍
ସେ ପୁରୀର ସ୍ୱାମୀ ଏବଂ ଆତ୍ମନିୟନ୍ତ୍ରଣାଶୀଳ ଇଶ୍ୱର ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଲାଭ କଲେ।
ଇତି ତେ କଥିତଂ ଵିପ୍ର ଯଥା ଜୀଵନଭାଷିତମ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଯେପରି ଜୀବନରେ କୁହାଯାଇଥିଲା, ସେପରି କଥା ଏଠାରେ କହିଦେଲି।
କାଵ୍ଯଵିଦ୍ଯାପରୋ ନିତ୍ଯଂ ରସିକଃ କାମିନୀପ୍ରିଯଃ
ସେ ସଦା କବିତା ଓ ଶିକ୍ଷାରେ ଲଗ୍ନ ଥିଲେ, ରସିକ ଓ ନାରୀମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଥିଲେ।
କୁଂଭରାଶିଂ ମଯି ପ୍ରାପ୍ତେ ଗଂଗାଦ୍ଵାରେ ମହୋତ୍ସଵଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟ କୁମ୍ଭରାଶିରେ ପ୍ରବେଶ କଲେବେଳେ, ଗଙ୍ଗାଦ୍ୱାରରେ ବଡ଼ ଉତ୍ସବ ହେଲା।
ତତ୍ରୋତ୍ସଵେ ନରା ନାର୍ଯ୍ଯୋ ବହୁଭୂଷଣଭୂଷିତାଃ
ସେଉଠାରେ ଉତ୍ସବରେ ଅନେକ ଗହନା ପିନ୍ଧିଥିବା ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ମିତ୍ରଶର୍ମା ତୁ ସ ପ୍ରାପ୍ଯ କାମସେନସ୍ଯ ଵୈ ସୁତାମ୍
ମିତ୍ରଶର୍ମା କାମସେନଙ୍କର କନ୍ୟାକୁ ପାଇଲେ।
ଦାକ୍ଷିଣାତ୍ଯସ୍ଯ ଭୂପସ୍ଯ ତନଯାଂ ମଧୁରାନନାମ୍ 3.4.7.
ଦକ୍ଷିଣାତ୍ୟ ରାଜାଙ୍କର ମଧୁରାନନା ନାମକ କନ୍ୟା।
ସା ତୁ ତଂ ଚିତ୍ରିଣୀ ନାମ୍ନା ମିତ୍ରଶର୍ମାଣମୁତ୍ତମମ୍
ସେ, ଯାହାର ନାମ ଚିତ୍ରିଣୀ, ମିତ୍ରଶର୍ମାଙ୍କର ଧର୍ମପତ୍ନୀ ହେଲେ।
ସ୍ଵଗେହଂ ପୁନରାଗତ୍ଯ ଚିତ୍ରିଣୀ ଭାସ୍କରଂ ପ୍ରଭୁମ୍
ଚିତ୍ରିଣୀ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରି, ଭାସ୍କର ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।
ମିତ୍ରଶର୍ମା ତୁ ତତ୍ସ୍ଥାନେ ଗଂଗାକୂଲେ ମନୋହରେ
ମିତ୍ରଶର୍ମା ଗଙ୍ଗାର ଶୋଭାମୟ କୂଳରେ ସେଠି ରହିଲେ।
ସ୍ତୋତ୍ରମାଦିତ୍ଯହୃଦଯମଜପତ୍ସୂର୍ଯତତ୍ପରଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରି, ଆଦିତ୍ୟହୃଦୟ ସ୍ତୋତ୍ର ପଢ଼ିଲେ।