ତତ୍ର ସର୍ଵେ ସମାଧିସ୍ଥା ଧ୍ଯାତ୍ଵା ସର୍ଵମଯଂ ହରିମ୍ 3.4.6.୧
ସେଠାରେ ସମସ୍ତେ ଧ୍ୟାନରେ ବସି, ସବୁକିଛିର ମୂଳ ହରିଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କଲେ।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଵର୍ଣିତଂ ଚ ମଯା ତୁଭ୍ଯଂ କିମନ୍ଯଚ୍ଛ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛସି
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହା ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛି; ତୁମେ ଆଉ କଣ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?
ଅହଂ ମାଯାଭଵୋ ଜାତୋ ଭଵାନ୍ଵେଦଭଵୋ ଭୁଵି
ମୁଁ ମାୟାରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ଆଉ ତୁମେ ପୃଥିବୀରେ ବେଦରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛ।
ଅଵିଦ୍ଯଯା ଚ ସକଲଂ ମମ ଜ୍ଞାନଂ ସମାହୃତମ୍
ଅଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ମୋର ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନ ହରାଇଯାଇଥିଲା।
ପରଂ ବ୍ରହ୍ମୈଵ କୃପଯା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମାଂ ମଂଦଭାଗିନମ୍
ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମା, ଦୟାକରି ମୋତେ, ଯିଏ ଅଳ୍ପ ଭାଗ୍ୟବାନ୍, ଦେଖିଥିଲେ।
ନମସ୍ତସ୍ମୈ ମୁନୀଂଦ୍ରାଯ ଵେଦଵ୍ଯାସାଯ ସାକ୍ଷିଣେ
ମୁନିମାନଙ୍କର ମହାନ ଗୁରୁ, ବେଦବ୍ୟାସ, ସାକ୍ଷୀଙ୍କୁ ମୋର ନମସ୍କାର।
ପୁନରନ୍ଯଚ୍ଚ ମେ ବ୍ରୂହି ସୂତାଦ୍ଯୈଃ କିଂ କୃତଂ ମୁନେ
ମୁନି, ଆଉଥରେ ମୋତେ କହ, ସୂତ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କଣ କରିଥିଲେ?
ଅହଂକାରୋ ହି ଜୀଵାତ୍ମା ସର୍ଵଃ ସ୍ଯାତ୍କୋଟିହୀନକଃ
ଅହଂକାର ହେଉଛି ଜୀବାତ୍ମା, ସମସ୍ତେ ଅସଂଖ୍ୟ।
ପୁରାଣୋଽଣୋରଣୀଯାଂଶ୍ଚ ଷୋଡଶାତ୍ମା ସନାତନଃ
ପୁରାଣ ସବୁଠାରୁ ସୂକ୍ଷ୍ମ, ଷୋଡଶ ରୂପ ଥିବା ଏହା ଚିରନ୍ତନ।
ଜ୍ଞେଯୋ ଜୀଵଃ ଶରୀରେଽସ୍ମିନ୍ସ ଈଶଗୁଣବଂଧିତଃ
ଏହି ଶରୀରରେ ଥିବା ଜୀବକୁ ଜାଣିବା ଉଚିତ, ସେ ଭଗବାନଙ୍କ ଗୁଣରେ ବନ୍ଧା।
ବୁଦ୍ଧିର୍ମନଶ୍ଚ ଵିଷଯା ଇଂଦ୍ରିଯାଣି ତଥୈଵ ଚ 3.4.6.
ବୁଦ୍ଧି, ମନ, ବିଷୟ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ—
ଜୀଵୋ ନାରାଯଣସ୍ସାକ୍ଷାଚ୍ଛଂକରେଣ ଵିମୋହିତଃ
ଜୀବ ସ୍ୱୟଂ ନାରାୟଣ, କିନ୍ତୁ ଶଙ୍କରଙ୍କ ମୋହରେ ଅବୁଧ ହୋଇଯାଏ।
କାଲାତ୍ମା ଭଗଵାନୀଶୋ ମହାକଲ୍ପସ୍ଵରୂପକଃ ଈଶନେତ୍ରାଣି ତାନ୍ଯେଵ ବନ୍ଧକଲ୍ପଶ୍ଚତୁର୍ଥକଃ
ସମୟ ନିଜେ ପ୍ରଭୁ, ସେଇ ମହାକାଳର ଆକାର ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି। ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଶକ୍ତିମାନ ଶକ୍ତିଗୁଡିକ ହେଉଛି ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରୁଥିବା ଶକ୍ତି, ଏବଂ ଚତୁର୍ଥଟି ହେଉଛି ବନ୍ଧନର ଚକ୍ର।
ଵାଯୁକଲ୍ପୋ ଵହ୍ନିକଲ୍ପୋ ବ୍ରହ୍ମାଂଡୋ ଲିଂଗକଲ୍ପକଃ
ଏଠାରେ ବାୟୁର ଚକ୍ର, ଅଗ୍ନିର ଚକ୍ର, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଏବଂ ଲିଙ୍ଗର ଚକ୍ର ଅଛି।
ଭଵିଷ୍ଯକଲ୍ପଶ୍ଚ ତଥା ତଥା ଗରୁଡକ ଲ୍ପକଃ
ଏଭଳି ଭବିଷ୍ୟତ ଚକ୍ର ଏବଂ ଗରୁଡ଼ ଚକ୍ର ମଧ୍ୟ ଅଛି।
ଵାମନଶ୍ଚ ନୃସିଂହଶ୍ଚ ଵରାହୋ ମତ୍ସ୍ଯକୂର୍ମକୌ
ଏଠି ଭାମନ, ନରସିଂହ, ବରାହ, ମତ୍ସ୍ୟ ଏବଂ କୂର୍ମ ଚକ୍ର ମଧ୍ୟ ଅଛି।
ଅଷ୍ଟାଦଶଦିନେଷ୍ଵେଵ ବ୍ରହ୍ମଣୋଽଵ୍ଯକ୍ତଜନ୍ମନଃ
ଅବ୍ୟକ୍ତ ରୂପରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଏହି ଅଠାର ଦିନ ମାତ୍ର।
କୂର୍ମକଲ୍ପଶ୍ଚ ତତ୍ରାଦ୍ଯୋ ମତ୍ସ୍ଯକଲ୍ପୋ ଦ୍ଵିତୀଯକଃ
ସେଠାରେ ପ୍ରଥମ ହେଉଛି କୂର୍ମ ଚକ୍ର, ଦ୍ୱିତୀୟ ହେଉଛି ମତ୍ସ୍ୟ ଚକ୍ର।
ଦ୍ଵିଧା ଚ ଭଗଵାନ୍ବ୍ରହ୍ମା ସୂକ୍ଷ୍ମଃ ସ୍ଥୂଲୋଽଗୁଣୋ ଗୁଣୀ
ଭଗବାନ ବ୍ରହ୍ମା ଦୁଇ ପ୍ରକାର—ସୂକ୍ଷ୍ମ ଏବଂ ସ୍ଥୂଳ, ଗୁଣ ନଥିବା ଏବଂ ଗୁଣସହିତ।
ନିର୍ଗୁଣୋଵ୍ଯଯରୂପଶ୍ଚାଵ୍ଯକ୍ତଜନ୍ମା ସ୍ଵଭୂଃ ସ୍ଵଯମ୍
ସେ ନିର୍ଗୁଣ, ଅବିନାଶୀ ଆକାରର, ଅବ୍ୟକ୍ତରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ନିଜେ ଜନ୍ମା, ନିଜେ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଥିବା।
ଊନଵିଂଶସହସ୍ରାଣି ଲକ୍ଷୈକୋ ମାନୁଷାବ୍ଦକୈଃ 3.4.6.
ଏହି ଉନେଇଶ ହଜାର ଏବଂ ଏକ ଶତ ବର୍ଷ, ମାନବ ବର୍ଷ ହିସାବରେ।
ନିର୍ଗୁଣୋଽଵ୍ଯକ୍ତଜନ୍ମା ଚ କାଲାତ୍ସର୍ଵେଶ୍ଵରଃ ପରଃ
ସେ ନିର୍ଗୁଣ, ଅବ୍ୟକ୍ତରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ସମସ୍ତଙ୍କ ଉପରେ ପରମ ପ୍ରଭୁ, ସମୟରୁ ଉପରେ।
ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ମନୋ ବୁଦ୍ଧିରଵ୍ଯକ୍ତସ୍ଯ ସ୍ମୃତାନି ଵୈ
ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ମନ ଏବଂ ବୁଦ୍ଧି, ଏସବୁ ଅବ୍ୟକ୍ତ ସହିତ ସଂପୃକ୍ତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଯଦା ଵ୍ଯକ୍ତେ ସ୍ଵଯଂ ପ୍ରାପ୍ତୋଽଵ୍ଯକ୍ତଜନ୍ମା ହି ସଂସ୍ମୃତଃ
ଯେତେବେଳେ ଅବ୍ୟକ୍ତରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଜଣେ ପ୍ରକଟ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ସେ ସ୍ମୃତିରେ ଆସନ୍ତି।
ସୂକ୍ଷ୍ମୋ ମନୋନିଲୋ ଭୂତ୍ଵା ଗଚ୍ଛେଦ୍ଵୈ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପଦମ୍
ସୂକ୍ଷ୍ମ ମନ ଏବଂ ବାୟୁ ହୋଇ, ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଧାମକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ତତ୍ର ସ୍ଥାନେ ତୁ ମୁନଯୋ ଗତାଃ ସର୍ଵେ ସମାଧିନା
ସେଠି, ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି।
ସଚ୍ଚିଦାନଂଦଘନକଂ ତତଃ ପ୍ରାପ୍ତାଃ କଲେଵରେ
ସେଠାରେ ଦେହ ପାଇଁ, ସତ୍-ଚିତ୍-ଆନନ୍ଦର ଏକତାକୁ ସେମାନେ ଅନୁଭବ କଲେ।
ଦଦୃଶୁର୍ମନୁଜାନ୍ସର୍ଵାନ୍ପଶୁତୁଲ୍ଯାନ୍ହି ସୂକ୍ଷ୍ମକାନ୍
ସେମାନେ ସମସ୍ତ ମଣିଷମାନେଂକୁ ଦେଖିଲେ, ସୂକ୍ଷ୍ମ ଏବଂ ପଶୁ ସମାନ।
କ୍ଵଚିତ୍କ୍ଵଚିତ୍ସ୍ଥିତା ଵର୍ଣା ଵର୍ଣସଂକରସନ୍ନିଭାଃ
କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ଜାତିମାନେ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ଜାତିମିଶ୍ର ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ତୀର୍ଥାନି ସକଲା ଵେଦାସ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଭୂମଂଡଲଂ ତଦା ।। ଗୋପ୍ଯୋ ଭୂତ୍ଵା ଚ ହରିଣା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଚକ୍ରୁର୍ମହୋତ୍ସଵମ୍
ସେ ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ଏବଂ ବେଦମାନେ ପୃଥିବୀକୁ ଛାଡ଼ି ଲୁଚିଗଲେ, ଏବଂ ହରିଙ୍କ ସହିତ ଏକ ବଡ଼ ଉତ୍ସବ କଲେ।