ଵସୁଦେଵଗୃହେ ରମ୍ଯେ ମଥୁରାଯାଂ ଚ ଦେଵତାଃ
ମଥୁରାରେ ଶୋଭାମୟ ବସୁଦେବଙ୍କ ଘରେ, ଦେବତାମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ତଦା ପ୍ରସନ୍ନୋ ଭଗଵାନ୍ଦେଵାନାହ ଶୁଭଂ ଵଚଃ ଅହଂ କଲୌ ଚ ବହୁଧା ଭଵାମି ସୁରସତ୍ତମାଃ
ତେବେ ଭଗବାନ୍ ଖୁସି ହୋଇ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ଶୁଭ ବାକ୍ୟ କହିଲେ, 'ହେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଦେବତାମାନେ, କଳିଯୁଗରେ ମୁଁ ବହୁ ରୂପ ଧାରଣ କରିବି।'
ଦିଵ୍ଯଂ ଵୃଂଦାଵନଂ ରମ୍ଯଂ ସୂକ୍ଷ୍ମଂ ଭୂତଲସଂସ୍ଥିତମ୍
ଦିବ୍ୟ ଓ ଆନନ୍ଦମୟ ବୃନ୍ଦାବନ, ସୂକ୍ଷ୍ମ ଭାବରେ ଭୂମିରେ ବିସ୍ତାରିତ।
ସର୍ଵେ ଵେଦାଃ କଲୌ ଘୋରେ ଗୋପୀଭୂତାଃ ସମଂତତଃ
ଭୟଙ୍କର କଳିଯୁଗରେ, ସମସ୍ତ ବେଦ ଏଠାରେ ଗୋପୀ ରୂପେ ପରିଣତ ହେଲେ।
ରାଧଯା ପ୍ରାର୍ଥିତୋଽହଂ ଵୈ ଯଦା କଲିଯୁଗାଂତକେ
କଳିଯୁଗର ଶେଷରେ, ଯେତେବେଳେ ରାଧା ମୋତେ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ।
ଯୁଗାଂତପ୍ରଲଯଂ କୃତ୍ଵା ପୁନର୍ଭୂତ୍ଵା ଦ୍ଵିଧାତନୁଃ
ଯୁଗର ଶେଷରେ ବିଶ୍ୱ ପ୍ରଳୟ କରି, ପୁଣି ଦୁଇ ରୂପ ଧାରଣ କରିବି।
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ତେ ଦେଵାସ୍ତତ୍ରୈଵାନ୍ତର୍ଲଯଂ ଗତାଃ 3.4.5.
ଏଭଳି ଶୁଣି, ସେହିଠାରେ ଥିବା ଦେବତାମାନେ ଲୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଯେ ତୁ ଵୈ ଵିଷ୍ଣୁଭକ୍ତାଶ୍ଚ ତେ ହି ଜାନଂତି ଵିଶ୍ଵଗମ୍ ଜାନଂତି ନାପରେ ଵିପ୍ର ତଥା ଦାସା ହରେଃ ସ୍ଵଯମ୍
ଯେମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଭକ୍ତ, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଜାଣନ୍ତି; ଅନ୍ୟମାନେ ଓ ହରିଙ୍କ ଦାସମାନେ ଏହା ଜାଣନ୍ତି ନାହାନ୍ତି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ।
ଵିଷ୍ଣୁଵାଂଛାନୁସାରେଣ ଵିଷ୍ଣୁମାଯା ସନାତନୀ
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଇଚ୍ଛାଅନୁଯାୟୀ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶାଶ୍ୱତ ମାୟା।
କୃତ୍ଵା କାଲମଯଂ ସର୍ଵଂ ଜଗଦେଚ୍ଚରାଚରମ୍
ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜଗତକୁ, ସମୟରେ ଗଠିତ କରିଛନ୍ତି।
ନମସ୍ତସ୍ଯୈ ମହାକାଲ୍ଯୈ ଵିଷ୍ଣୁମାଯେ ନମୋନମଃ
ମହାକାଳୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ବିଷ୍ଣୁମାୟାଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମନ।
ତାନ୍ନୋ ଵଦ ମହାଭାଗ ସର୍ଵଜ୍ଞୋଽସ୍ତି ଭଵାନ୍ସଦା
ହେ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଆପଣ ସଦା ସବୁକିଛି ଜାଣନ୍ତି, ଆମକୁ କହନ୍ତୁ।
ଵଲୀଗଢଂ ମହାରମ୍ଯଂ ଯାଦଵୈ ରକ୍ଷିତଂ ପୁରମ୍
ବଳୀଗଡ଼, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦମୟ ଏକ ପୁରୀ, ଯାହାକୁ ଯାଦବମାନେ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।
ଵୀରସେନସ୍ଯ ଵୈ ପୌତ୍ରଂ ଭୂପସେନଂ ନୃପୋତ୍ତମମ୍
ବୀରସେନଙ୍କ ନାତି, ଭୂପସେନ, ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ଭୂପା ନାନାଦେଶ୍ଯାଃ ସମାଗତାଃ
ଏହି ସମୟରେ ବିଭିନ୍ନ ଦେଶର ରାଜାମାନେ ଏକଠା ହେଲେ।
ସହୋଦ୍ଦୀନସ୍ତୁ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ପୁନରାଗତ୍ଯ ଦେହଲୀମ୍
ସହୋଦ୍ଦୀନ ଏହି କଥା ଶୁଣି ପୁଣିଥରେ ଦେହଳିକୁ ଫେରିଲେ।
ତତ୍ପଶ୍ଚାଦ୍ବହୁଧା ମ୍ଲେଚ୍ଛା ଇହାଗତ୍ଯ ସମନ୍ତତଃ
ତାପରେ ବହୁ ଦିଗରୁ ବହୁ ବିଦେଶୀ ଏଠାକୁ ଆସିଲେ।
ଅଦ୍ଯପ୍ରଭୃତି ଦେଶେଽସ୍ମିଞ୍ଛତଵର୍ଷାନ୍ତରେ ହି ତେ
ଆଜିଠାରୁ ଏହି ଦେଶରେ ଶତବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ସେମାନେ—
ମ୍ଲେଚ୍ଛଭୂପା ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠାସ୍ତସ୍ମାଦ୍ଯୂଯଂ ମଯା ସହ
ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେହି ବିଦେଶୀ ରାଜାମାନେ—ତେଣୁ ତୁମେମାନେ ମୋ ସହିତ—
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଵଚନଂ ଦୁଃଖାତ୍ସଂତ୍ଯଜ୍ଯ ନୈମିଷମ୍
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦୁଃଖରେ ସେମାନେ ନୈମିଷ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ତତ୍ର ସର୍ଵେ ସମାଧିସ୍ଥା ଧ୍ଯାତ୍ଵା ସର୍ଵମଯଂ ହରିମ୍ 3.4.6.୧
ସେଠାରେ ସମସ୍ତେ ଧ୍ୟାନରେ ବସି, ସବୁକିଛିର ମୂଳ ହରିଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କଲେ।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଵର୍ଣିତଂ ଚ ମଯା ତୁଭ୍ଯଂ କିମନ୍ଯଚ୍ଛ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛସି
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହା ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛି; ତୁମେ ଆଉ କଣ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?
ଅହଂ ମାଯାଭଵୋ ଜାତୋ ଭଵାନ୍ଵେଦଭଵୋ ଭୁଵି
ମୁଁ ମାୟାରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ଆଉ ତୁମେ ପୃଥିବୀରେ ବେଦରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛ।
ଅଵିଦ୍ଯଯା ଚ ସକଲଂ ମମ ଜ୍ଞାନଂ ସମାହୃତମ୍
ଅଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ମୋର ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନ ହରାଇଯାଇଥିଲା।
ପରଂ ବ୍ରହ୍ମୈଵ କୃପଯା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମାଂ ମଂଦଭାଗିନମ୍
ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମା, ଦୟାକରି ମୋତେ, ଯିଏ ଅଳ୍ପ ଭାଗ୍ୟବାନ୍, ଦେଖିଥିଲେ।
ନମସ୍ତସ୍ମୈ ମୁନୀଂଦ୍ରାଯ ଵେଦଵ୍ଯାସାଯ ସାକ୍ଷିଣେ
ମୁନିମାନଙ୍କର ମହାନ ଗୁରୁ, ବେଦବ୍ୟାସ, ସାକ୍ଷୀଙ୍କୁ ମୋର ନମସ୍କାର।
ପୁନରନ୍ଯଚ୍ଚ ମେ ବ୍ରୂହି ସୂତାଦ୍ଯୈଃ କିଂ କୃତଂ ମୁନେ
ମୁନି, ଆଉଥରେ ମୋତେ କହ, ସୂତ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କଣ କରିଥିଲେ?
ଅହଂକାରୋ ହି ଜୀଵାତ୍ମା ସର୍ଵଃ ସ୍ଯାତ୍କୋଟିହୀନକଃ
ଅହଂକାର ହେଉଛି ଜୀବାତ୍ମା, ସମସ୍ତେ ଅସଂଖ୍ୟ।
ପୁରାଣୋଽଣୋରଣୀଯାଂଶ୍ଚ ଷୋଡଶାତ୍ମା ସନାତନଃ
ପୁରାଣ ସବୁଠାରୁ ସୂକ୍ଷ୍ମ, ଷୋଡଶ ରୂପ ଥିବା ଏହା ଚିରନ୍ତନ।
ଜ୍ଞେଯୋ ଜୀଵଃ ଶରୀରେଽସ୍ମିନ୍ସ ଈଶଗୁଣବଂଧିତଃ
ଏହି ଶରୀରରେ ଥିବା ଜୀବକୁ ଜାଣିବା ଉଚିତ, ସେ ଭଗବାନଙ୍କ ଗୁଣରେ ବନ୍ଧା।