ସ ପଂଚଶବ୍ଦଂ ଗଜମାରୁରୋହ ତ୍ରିଲକ୍ଷସୈନ୍ଯୈସ୍ତରସା ଜଗାମ
ସେ ପଞ୍ଚଧ୍ୱନି ହାତୀରେ ଚଢ଼ି, ତିନି ଲକ୍ଷ ସେନା ସହିତ ତ୍ୱରିତ ଚାଲିଗଲେ।
ସ୍ଵପଂଚଲକ୍ଷୈଃ ପ୍ରବଲୈଶ୍ଚ ଶୂରୈଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ରୁରୋଧାଶୁ ରିପୋଶ୍ଚ ସେନାମ୍
ତାଙ୍କର ନିଜ ପାଖରେ ପାଞ୍ଚ ଲକ୍ଷ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ସାହସୀ ସେନା ସହିତ, ଶତ୍ରୁଙ୍କ ସେନାକୁ ଶୀଘ୍ର ଘେରି ନେଲେ।
ତ୍ରିଯାମ ମାତ୍ରେଣ ହତାଶ୍ଚ ସର୍ଵେ ଦ୍ଵଯୋଶ୍ଚ ପକ୍ଷା ବଲଶାଲିନଶ୍ଚ
ତିନି ଯାମ ମଧ୍ୟରେ, ଉଭୟ ପକ୍ଷର ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୀରମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ।
ସ ଧୁଂଧୁକାରଶ୍ଚ ତଦାଜଗାମ ରଥ ସ୍ଥିତଂ ଲକ୍ଷଣମୁଗ୍ରଵୀରମ୍
ତାପରେ ଧୁଂଧୁକାର ଆସିଲେ, ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଥିବା ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ବୀର, ରଥ ଉପରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ।
ସ ପଂଚଶବ୍ଦଂ ଗଜମାସ୍ଥିତୋ ଵୈ ଗତଃ ସ ଏଵାଶୁ ଜଗାମ ଭୂପମ୍
ସେ ପଞ୍ଚଧ୍ୱନି ହାତୀ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ତ୍ୱରିତ ଭାବେ ରାଜାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।
ଗଜଂ ପ୍ରମତ୍ତଂ ଶିଵଦତ୍ତମୁଗ୍ରମାହ୍ଲାଦହନ୍ତାରମୁଵାଚ ଵାକ୍ଯମ୍
ସେ ମତ୍ତ, ଭୟଙ୍କର ଓ ଆନନ୍ଦିତ 'ଶିବଦତ୍ତ' ନାମକ ହାତୀ, ଯେଉଁଥିରେ ଆନନ୍ଦକୁ ନଶ୍ୱନ କରିଥିଲେ, ସେଠାରେ କଥା କହିଲେ।
ସ ମଂଡଲୀକୋ ରଣଦୁର୍ମଦଶ୍ଚ ରାମାଂଶ ଆହ୍ଲାଦ ଇତି ପ୍ରସିଦ୍ଧଃ 3.3.32.
ସେଇ ହାତୀ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ 'ମଣ୍ଡଳୀକ' ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, 'ରାମାଂଶ ଆନନ୍ଦ' ନାମେ ମଧ୍ୟ ଜଣାଶୁଣା।
ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତୋ ନୃପତିଂ ସ ହସ୍ତୀ ଵଚସ୍ତମାହାଶୁ ଶୃଣୁଷ୍ଵ ରାଜନ୍
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ସେ ହାତୀ ତ୍ୱରିତ ଭାବେ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ହେ ରାଜା, ଶୁଣନ୍ତୁ!'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତଵଂତଂ ଚ ଗଜଂ ପ୍ରମତ୍ତଂ ସ ପଂଚଶବ୍ଦଶ୍ଚ ତଦା ସ୍ଵଦଂତୈଃ
ଏପରି କହିବା ସମୟରେ, ମତ୍ତ ହାତୀ ନିଜ ଦାନ୍ତରେ ପଞ୍ଚଧ୍ୱନିକୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ସ ରୁଦ୍ରଦତ୍ତଶ୍ଚ ଗଜଃ ପ୍ରମତ୍ତୋ ରୁଷାନ୍ଵଧାଵତ୍ତରସା ଗଜେଂଦ୍ରମ୍
ସେ 'ରୁଦ୍ରଦତ୍ତ' ନାମକ ମତ୍ତ ହାତୀ, କ୍ରୋଧରେ ତିବ୍ର ଭାବେ ହାତୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଅଵାପ ମୂର୍ଛାଂ ଚ ସ ପଂଚଶବ୍ଦସ୍ତଦାଶୁ ଭୂପଂ ପ୍ରତି ମଂଡଲୀକଃ ଜଗାମ ପଦ୍ଭ୍ଯାଂ ସ ରିପୁପ୍ରମାଥୀ ଯତ୍ର ସ୍ଥିତଶ୍ଚେନ୍ଦୁଲ ଉଗ୍ରଧନ୍ଵା
ସେ ସମୟରେ ମଣ୍ଡଳୀକ, ପାଞ୍ଚଟି ଧ୍ୱନି କରି, ରାଜାଙ୍କୁ ଦ୍ରୁତ ଚାଲିଗଲେ; ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିବାରେ ସକ୍ଷମ ସେ, ପଦେ ପଦେ ଚାଲି ଯେଉଁଠାରେ ଭୟଙ୍କର ଧନୁର୍ଧାରୀ ଚେନ୍ଦୁଳା ଦଢ଼ିଥିଲେ, ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଉତ୍ଥାପ୍ଯ ପୁତ୍ରଂ ଚ ଵିଲପ୍ଯମାନାଂ ପତ୍ନୀଂ ସ୍ଵକୀଯାଂ ପ୍ରତି ଚାଜଗାମ
ସେ ନିଜ ପୁଅକୁ ଉଠେଇ, କାନ୍ଦୁଥିବା ଜଣେ ଜଣେ ନିଜ ଜଣାକୁ ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ।
ସ ଲକ୍ଷଣଃ ଖଡ୍ଗଵରେଣ ବାଣାନ୍ରିପୋଶ୍ଚ ଛିତ୍ତ୍ଵା ନିଜଵୈଷ୍ଣଵାସ୍ତ୍ରମ୍
ସେ ଲକ୍ଷଣ, ନିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତଳୱାର ଦ୍ୱାରା ରାଜାଙ୍କ ତୀରଗୁଡ଼ିକୁ କାଟିଦେଲେ ଏବଂ ନିଜ ବୈଷ୍ଣବ ଅସ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର କଲେ।
ହତେ ଚ ତସ୍ମିନ୍ନିଜମୁଖ୍ଯବଂଧୌ ସଭୂମିରାଜଶ୍ଚ ଗୃହୀତଚାପଃ
ନିଜ ପ୍ରଧାନ ସଜନ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବା ପରେ, ଭୂମିର ରାଜା ଧନୁ ଧରି ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
ସ ମୂର୍ଛିତଃ ଶୁକ୍ଲ କୁଲେଷୁ ସୂର୍ଯସ୍ତଦୋଦଯୋ ଵୈ ଭଗଦତ୍ତମେଵ
ସେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପରିବାରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଚେତନ ହେଲେ; ସୂର୍ଯ୍ୟର ଉଦୟ ଭଗଦତ୍ତଙ୍କ ପରି ଦେଖାଗଲା।
ଭଯାନ୍ଵିତସ୍ତଂ ଚ ଵିଲୋକ୍ଯ ରାଜା ଜଵେନ ଦୁଦ୍ରାଵ ଚ ରକ୍ତବୀଜମ୍
ସେ ଭୟରେ ଭରିଥିବାକୁ ଦେଖି, ରାଜା ତୀବ୍ର ଗତିରେ ପଳାଇଗଲେ, ତାଙ୍କ ରକ୍ତ ମିଶିତ ଶୁକ୍ର।
ବାଣେନ ଶୀଘ୍ରଂ ସ ଚ ମୂର୍ଚ୍ଛଯିତ୍ଵା ପୁନଶ୍ଚ ଦେଵଂ ଚ ସ ମୂର୍ଛଯିତ୍ଵା 3.3.32.
ସେ ତୀବ୍ର ତୀର ଦେଇ ମୂର୍ଛା ହେବାକୁ ବାଧ୍ୟ କଲେ, ପୁନି ଦେବତାଙ୍କୁ ମୂର୍ଛା କରାଇଦେଲେ।
ପ୍ରଧାଯ ଚାପେ ଚ ସ ଵୈଷ୍ଣଵାସ୍ତ୍ରଂ ପ୍ରଚୋଦଯାମାସ ଚ ରକ୍ତବୀଜେ ଭଯାନ୍ଵିତଃ ସ୍ଵୈଶ୍ଚ ଯୁତୋ ଯଯୌ ଵୈ ଯତ୍ର ସ୍ଥିତା ଭୂପତଯଃ ସକୋପାଃ
ସେ ଧନୁରେ ବୈଷ୍ଣବ ଅସ୍ତ୍ର ଲଗାଇ, ରକ୍ତବୀଜ ଉପରେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କଲେ; ଭୟଭୀତ ହୋଇ ନିଜ ଲୋକମାନଙ୍କ ସହିତ ଯେଉଁଠାରେ କ୍ରୁଧ୍ଧ ରାଜାମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଥିଲେ, ସେଠାକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଵିଲୋକ୍ଯ ଶତ୍ରୁଂ ଚ ସ ରତ୍ନଭାନୋଃ ସୁତୋ ଯଯୌ ଵୈ ଶିବିରାଣି ଯୁକ୍ତଃ ପ୍ରାତଶ୍ଚ କାଲେ ସ ଚ ଚଂଦ୍ରଵଂଶୀ ଵିଲୋକ୍ଯ ଶୁକ୍ଲାନ୍ଵଯମାହ ଭୂପମ୍
ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦେଖି, ରତ୍ନଭାନୁଙ୍କ ପୁଅ ସେଠାରୁ ଶିବିରକୁ ନେଇଯିବା ପାଇଁ ଚାଲିଗଲେ; ପ୍ରଭାତ ସମୟରେ, ଚନ୍ଦ୍ରବଂଶୀ, ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଦେଖି, ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଅଯେ ଗୁ୍ର୍ଜରଦେଶୀଯ ମୂଲଵର୍ମନ୍ସୁତୈଃ ସହ
ହେ ଗୁର୍ଜର ଦେଶର ଲୋକ, ମୂଳବର୍ମାନଙ୍କ ପୁଅମାନେ ସହିତ—
ଇତ୍ଯୁକ୍ତଃ ସ ତୁ ଭୂପାଲୋ ଯୁଦ୍ଧଭୂମିମୁପାଯଯୌ
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଭୂପତି ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଯାଇପହଞ୍ଚିଲେ।
ଦଶପୁତ୍ରାନ୍ଵିତୋ ଯୁଦ୍ଧେ ସୈନ୍ଯ ଲକ୍ଷେଣ ସଂଯୁତ୍ଃ
ଦଶପୁଅ ସହିତ, ଏକ ଲକ୍ଷ ସେନା ନେଇ ସେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ହତେଷୁ ତେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ତୌ ନୃପୌ ସସୁତୈର୍ବଲୌ
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବା ପରେ, ସେଇ ଦୁଇ ରାଜା ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଓ ସେନା ସହିତ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଲେ।
ମାର୍ଗକୃଷ୍ଣଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ପ୍ରଭାତେ ଵିମଲେ ରଵୌ ଲକ୍ଷଣାନୁଜ୍ଞଯା ପ୍ରାପ୍ତସ୍ତସ୍ମିନ୍ଯୁଧି ଭଯାନକେ
ମାର୍ଗଶିର ଅମାବାସ୍ୟାର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନ ପ୍ରଭାତରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ନିର୍ମଳ ଆଲୋକରେ ଉଦୟ ହେବା ବେଳେ, ଲକ୍ଷଣଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, ସେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ମଦ୍ରକେଶସ୍ତଦା ରାଜା ଦଶପୁତ୍ରସମନ୍ଵିତଃ ପରସ୍ପରଂ ହତାଃ ସର୍ଵେ ଦିନାନ୍ତେ କ୍ଷତ୍ରିଯା ରଣେ
ସେ ସମୟରେ ମଦ୍ରର ରାଜା ଦଶପୁଅ ସହିତ, ସମସ୍ତ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଦିନ ଶେଷରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପରସ୍ପରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ।
ପୁନଃ ପ୍ରଭାତେ ଵିମଲେ ଭଗଦତ୍ତୋ ମହାବଲୀ
ପୁଣି ନିର୍ମଳ ପ୍ରଭାତରେ, ଭଗଦତ୍ତ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବେ—
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଂ ଲକ୍ଷଣୋ ଵୀରସ୍ତ୍ରିଲକ୍ଷବଲସଂଯୁତଃ 3.3.32.
ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଲକ୍ଷଣ ବୀର, ତିନି ଲକ୍ଷ ସେନା ସହିତ—
ଅପରାହ୍ଣେ ହତାଃ ସର୍ଵେ ସୈନିକା ନୃପଯୋସ୍ତଦା
ସେ ଅପରାହ୍ଣ ସମୟରେ, ସେଇ ଦୁଇ ରାଜାଙ୍କ ସମସ୍ତ ସେନା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ।
ଲକ୍ଷଣୋ ରଥମାରୁହ୍ଯ ସ୍ଵପିତୁଃ ଶତ୍ରୁଜଂ ନୃପମ୍
ଲକ୍ଷଣ ତାଙ୍କର ରଥ ଚଢ଼ି, ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କର ଶତ୍ରୁ ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଯାଇଥିଲେ।
ଭଗଦତ୍ତସ୍ତଦା କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଵିରଥଂ ତଂ ଚକାର ହ ହତ୍ଵା ହଯାଂସ୍ତଥା ସୂତଂ ଭଗଦତ୍ତମୁପାଯଯୌ
ସେତେବେଳେ ଭଗଦତ୍ତ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଲକ୍ଷଣଙ୍କ ଘୋଡ଼ା ଓ ସାରଥିକୁ ମାରିଦେଇ, ତାଙ୍କୁ ରଥହୀନ କରିଦେଲେ ଏବଂ ଭଗଦତ୍ତଙ୍କ ଦିଗକୁ ଆଗେଇ ଚାଲିଗଲେ।