ଶିଲାମଯଂ ମହାଵେଗଂ ଶତ୍ରୁସେନାକ୍ଷଯଂକରମ୍
ପଥର ଭଳି ଦୃଢ଼, ତୀବ୍ର ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏକ ସେନା ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା, ଶତ୍ରୁ ସେନାକୁ ନଶ୍ଟ କରିଦେଲା।
ତସ୍ଯେଦଂ ସୁଂଦରଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଵିପିନଂ ସୁରପୂଜିତମ୍
ତାଙ୍କର ଏହି ସୁନ୍ଦର ଦିବ୍ୟ ଅରଣ୍ୟକୁ ଦେବତାମାନେ ପୂଜା କରନ୍ତି।
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଵଚନଂ କୃଷ୍ଣାଂଶଃ ସ୍ମରପୀଡିତଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି କୃଷ୍ଣାଂଶ ମନରେ ପ୍ରେମ ଦୁଃଖରେ ପୀଡିତ ହେଲେ।
ଦେଵସିଂହସ୍ତୁ କାଲଜ୍ଞୋ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ମୋହତ୍ଵମାଗତମ୍
ଦେବସିଂହ, ସମୟର ଜ୍ଞାନୀ, ବୁଝିଲେ ଯେ ମନରେ ମୋହ ଆସିଛି।
କୃଷ୍ଣାଂଶସ୍ତୁ ତତସ୍ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଦେଵସିଂହେନ ତନ୍ମଯଃ
ତାପରେ କୃଷ୍ଣାଂଶ ଦେବସିଂହଙ୍କ ସହିତ ସେଇ ଅବସ୍ଥାରେ ଲୀନ ହେଲେ।
ମାସାନ୍ତେ ଗୃହମାଗତ୍ଯ ରାଜ୍ଞେ ସର୍ଵାନ୍ନ୍ଯଵେଦଯତ୍ କୃଷ୍ଣାଂଶୋ ମୋହମାଗତ୍ଯ ତୁଷ୍ଟାଵ ଜଗଦଂବିକାମ୍
ମାସ ଶେଷରେ ଘରକୁ ଫେରି ସେ ସବୁ କଥା ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ; କୃଷ୍ଣାଂଶ ମୋହରେ ପଡ଼ି ଜଗଦମ୍ବିକାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
କୃଷ୍ଣାଂଶ ଉଵାଚ ପାହି ମାଂ କାମଦେଵାର୍ତଂ ପୁଷ୍ପଵତ୍ଯୈ ପ୍ରବୋଧଯ
କୃଷ୍ଣାଂଶ କହିଲେ: ମୋତେ କାମଦେବର ଯନ୍ତ୍ରଣାରୁ ରକ୍ଷା କର, ପୁଷ୍ପବତୀଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ କର।
ମଧୁକୈଟଭସଂମୋହେ ମହିଷାସୁରଘାତିନି
ମଧୁ ଓ କୈଟଭଙ୍କୁ ମୋହିତ କରିଥିବା, ମହିଷାସୁରଙ୍କୁ ବଧ କରିଥିବା ମାଆ,
ଧୂମ୍ରଲୋଚନସଂଦାହେ ଚଂଡମୁଂଡଵିନାଶିନି
ଧୂମ୍ରଲୋଚନଙ୍କୁ ଦାହ କରିଥିବା, ଚଣ୍ଡ ଓ ମୁଣ୍ଡଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିଥିବା ଦେବୀ,
ରକ୍ତବୀଜାସୃକ୍କପୀତେ ସର୍ଵଦୈତ୍ଯଭଯଂକରେ 3.3.21.
ରକ୍ତବୀଜର ରକ୍ତ ପିଇଥିବା, ସଦା ଦାନବମାନେ ଭୟ କରୁଥିବା ମାଆ,
ନିଶୁଂଭଦୈତ୍ଯସଂହାରେ ଶୁଂଭଦୈତ୍ଯଵିନାଶିନି
ନିଶୁମ୍ଭ ଦାନବଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିଥିବା, ଶୁମ୍ଭ ଦାନବଙ୍କୁ ମାରିଥିବା ଦେବୀ,
ଇତି ସ୍ତୁତ୍ଵା ଚ ସୁଷ୍ଵାପ ସ ଵୀରଃ ପରମାସନେ ଚକାର ପ୍ରତ୍ଯହଂ ଦେଵୀ ଵରଦାଭଯକାରିଣୀ
ଏଭଳି ସ୍ତୁତି କରି ସେ ବୀର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆସନରେ ଶୟନ କଲେ; ସେ ପ୍ରତିଦିନ ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଥିଲେ, ଯିଏ ଦାନ ଓ ନିର୍ଭୟତା ଦେଇଥାନ୍ତି।
ଏଵଂ ଗତେ ଚତୁର୍ମାସେ ଜଲଵୃଷ୍ଟିକରେ ମୁନେ
ଏଭଳି ଚାରି ମାସ ବର୍ଷା ହେବା ପରେ, ମୁନି,
କାର୍ତିକେ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷେ ତୁ ଗତୋଽସୌ ଦେଵସଂଯୁତଃ
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷରେ, ସେ ଦେବତାମାନେ ସହ ଚାଲିଗଲେ।
ପୁଷ୍ପାଗୃହମୁପାଗମ୍ଯ ତତ୍ର ଵାସମଚୀକରତ୍
ସେ ପୁଷ୍ପ ଘରକୁ ଯାଇ, ସେଠି ବସିଲେ।
ଏକଦା ସୁଂଦରଂ ହାର କୃଷ୍ଣାଂଶେନୈଵ ଗୁଂଠିତମ୍ ଗୃହୀତ୍ଵା ପ୍ରଯଯୌ ପୁଷ୍ପା ପୁଷ୍ପଵତ୍ଯାଶ୍ଚ ମଂଦିରେ
ଏକଦିନ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅଂଶ ଥିବା ଏକ ସୁନ୍ଦର ହାର ନେଇ, ପୁଷ୍ପା ପୁଷ୍ପବତୀଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲେ।
ସା ତୁ ଗ୍ରୈଵେଯକଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତ୍ଵଷ୍ଟ୍ରେଵ ରଚିତଂ ପ୍ରିଯମ୍
ସେ, ତାହା ଦେଖି, ତ୍ୱଷ୍ଟାର ନିମିତ୍ତ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ପ୍ରିୟ ହାର ଭାବିଲେ।
ଅଯେ ସଖି ମହାମାଯେ ସତ୍ଯଂ କଥଯ ମେଽଗ୍ରତଃ
''ଏ ସଖୀ, ମହାମାୟା, ମୋ ସାମ୍ନାରେ ସତ୍ୟ କହ,''
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚସ୍ତସ୍ଯା ମକରଂଦଭଯାତୁରା
ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ମକରନ୍ଦ ଭୟରେ ଅତି ଉତ୍କଣ୍ଠିତ ହେଲେ।
ଜୀଵଦାନଂ ଚ ମେ ଦେହି ତର୍ହି ତେ କଥଯାମ୍ଯହମ୍ 3.3.21.
''ମୋତେ ଜୀବନ ଦାନ ଦିଅ, ତେବେ ମୁଁ କହିବି,'' ସେ କହିଲେ।
କୃଷ୍ଣା ନାମ ମହାରମ୍ଯା ସର୍ଵଲୋକଵିମୋହିନୀ ତଯା ଵିରଚିତଂ ସୁଭୂର୍ଗ୍ରୈଵେଯକମନୁତ୍ତମମ୍
''କୃଷ୍ଣା ନାମର ଏକ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଜଣେ ଜଣା ଅଛନ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ମୋହିତ କରନ୍ତି; ସେଉଁଠି ଏହି ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ହାର ତିଆରି ହୋଇଛି।''
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଵଚନଂ ଦେଵୀ ପୁଷ୍ପଵତୀ ସ୍ଵଯମ୍
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦେବୀ ପୁଷ୍ପବତୀ ନିଜେ
ମକରଂଦଭଯାଦ୍ଦେଵାସ୍ତଥାନ୍ଯେ ପୁରୁଷା ଭୁଵି
ମକରନ୍ଦଙ୍କ ଭୟରେ, ଦେବତାମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ଲୋକେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ହେଲେ।
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚୋ ଘୋରଂ ପୁଷ୍ପା ତୁ ଭଯକାତରା
ଏହି ଭୟଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ପୁଷ୍ପା ଭୟରେ ଭରିଗଲେ।
ତଦା ପୁଷ୍ପଵତୀ ପ୍ରାହ କିଂ ତେ ଭଯମୁପାଗତମ୍
ତେବେ ପୁଷ୍ପବତୀ ପଚାରିଲେ, ''ତୁମେ କାହିଁକି ଏଭଳି ଭୟ ପାଉଛ?''
ମୋହିତଃ ପୁରୁଷଃ କଶ୍ଚିଦ୍ବଲାତ୍ତାଂ ହି ଭଜିଷ୍ଯତି
''କେହି ମଣିଷ, ମୋହିତ ହୋଇ, ତାକୁ ଜୋରଦରି କରି ଭୋଗ କରିବ।''
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପୁଷ୍ପଵତୀ ପୁନଃ ପ୍ରୋଵାଚ ଧର୍ମିଣୀ ଅଯୋଗ୍ଯଂ ଯେ କରିଷ୍ଯଂତି ତେ ଯାସ୍ଯଂତି ଯମାଲଯମ୍
ଏହା ଶୁଣି, ଧର୍ମିକ ପୁଷ୍ପବତୀ ପୁଣି କହିଲେ, ''ଯେମାନେ ଅଯୋଗ୍ୟ କାମ କରିବେ, ସେମାନେ ଯମଲୋକକୁ ଯିବେ।''
ଅତସ୍ତ୍ଵଂ ଶୀଘ୍ରମାଦାଯ ତଦ୍ଦୋଲାଂ ଚ ମଦଂତିକେ
''ସେଠୁ ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ସେଇ ଦୋଲାକୁ ମୋ ପାଖକୁ ଆଣ।''
ତଥେତି ମତ୍ଵା ସା ଶୂଦ୍ରୀ ଗୃହମାଗତ୍ଯ ଭାମିନୀ
''ଠିକ ଅଛି'' ବୋଲି ଭାବି, ସେ ଶୂଦ୍ରା ଜନନୀ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ ଘରକୁ ଫେରିଲେ।
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚୋ ରମ୍ଯଂ କୃଷ୍ଣାଂଶୋ ବଲଵତ୍ତରଃ ଜଗାମ ପୁଷ୍ପଯା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଦୋଲାମାରୁହ୍ଯ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ ।। 3.3.21.
ଏହି ମଧୁର କଥା ଶୁଣି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ କୃଷ୍ଣାଂଶ ପୁଷ୍ପା ସହିତ ଦୋଲାରେ ଚଢ଼ିଗଲେ।