ବଲଖାନିର୍ଗତୋ ଗର୍ତେ ରୁରୋଧ ନଗରୀଂ ତଦା
ବଳଖାନ ଗର୍ତ୍ତରୁ ବାହାରି, ସେତେବେଳେ ସହରକୁ ଘେରି ରଖିଲେ।
ତ୍ରିଲକ୍ଷୈଶ୍ଚ ହଯୈଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ସୂର୍ଯଦ୍ଯୁତିରୁପାଯଯୌ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସେ ତିନି ଲକ୍ଷ ଘୋଡ଼ା ସହ ଆସିଲେ।
ତଯୋଶ୍ଚାସୀନ୍ମହଦ୍ଯୁଦ୍ଧମହୋରାତ୍ରଂ ହି ସୈନ୍ଯଯୋଃ
ସେଇ ଦୁଇଟି ସେନା ମଧ୍ୟରେ ଏକ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା, ଯାହା ଦିନ ଓ ରାତି ଚାଲିଲା।
ଦ୍ଵିତୀଯେଽହ୍ନି ସମାଯାତେ ଗଜସେନୋ ମହାବଲଃ ଦାହଯାମାସ ତତ୍ସୈନ୍ଯଂ ତାଲନାଦ୍ଯୈଶ୍ଚ ପାଲିତମ୍
ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନ ଆସିଲାବେଳେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗଜସେନ ତାଳନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ସେଇ ସେନାକୁ ଆଗୁନି ଲଗାଇଦେଲେ।
ଭସ୍ମୀଭୂତଂ ବଲଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତାଲନଃ ଶତ୍ରୁସମ୍ମୁଖେ
ତାଳନ ଦେଖିଲେ ତାଙ୍କର ସେନା ଆଗୁନିରେ ଛାର ହୋଇଯାଇଛି, ସେ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ିଆ ହେଲେ।
ମୂର୍ଛିତଂ ନୃପମାଜ୍ଞାଯ ସୂର୍ଯଦ୍ଯୁତିରୁପାଯଯୌ
ରାଜା ଅଚେତ ହୋଇପଡ଼ିଛନ୍ତି ବୋଲି ଜାଣି, ସୂର୍ଯ୍ୟଦ୍ୟୁତି ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ଶୂରୌ ଦେଵୌ ଚାହ୍ଲାଦକୃଷ୍ଣକୌ
ଏହି ସମୟରେ, ଦୁଇ ଶୂରବୀର ଦେବତା ଆହ୍ଲାଦ ଓ କୃଷ୍ଣକ ଦେଖାଦେଲେ।
ସୁବଦ୍ଧଂ ଭ୍ରାତରଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ହଯଂ କାଂତାମଲୋଽରୁହତ୍ ଗୃହୀତ୍ଵା ତଂ ସ କୃଷ୍ଣାଂଶଂ ତସ୍ଯ ତେଜଃ ସମାହରତ୍
ତାଙ୍କର ଭାଇ ବନ୍ଧା ହୋଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଜାଣି, କୃଷ୍ଣାଂଶ ରୂପସୀ ଘୋଡ଼ାରେ ଚଢ଼ି, ତାଙ୍କୁ ଧରିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ତେଜ ଏକଠା କଲେ।
ସପ୍ତଲକ୍ଷବଲଂ ସର୍ଵଂ ଵହ୍ନିଭୂତମଭୂତ୍ତଦା 3.3.16.
ସେଇ ସମୟରେ ସାତଲକ୍ଷ୍ୟ ସେନା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଗୁନି ପରି ହୋଇଗଲା।
ଗଜସେନସ୍ଯାର୍ଦ୍ଧସୈନ୍ଯଂ ତୈଶ୍ଚ ସର୍ଵୈର୍ଵିନାଶିତମ୍ ।। ଵିଜଯଂ ନୃପତିଃ ପ୍ରାପ୍ଯ ହର୍ଷିତୋ ଗେହମାଯଯୌ
ଗଜସେନଙ୍କ ସେନାର ଅର୍ଧାଂଶ ସେମାନେ ଧ୍ଵଂସ କରିଦେଲେ; ରାଜା ବିଜୟ ଲାଭ କରି ଆନନ୍ଦରେ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ।
ଵହ୍ନିଭୂତଂ ଚ କୃଷ୍ଣାଂଶଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାହ୍ଲାଦଃ ସୁଦୁଃଖିତଃ
କୃଷ୍ଣାଂଶ ଆଗୁନିରେ ପରିଣତ ହେବାକୁ ଦେଖି, ଆହ୍ଲାଦ ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଲେ।
ତଦା ଦେଵୀ ଵଚଃ ପ୍ରାହ ଵତ୍ସ ତେ ପୁତ୍ର ଏଵ ଚ
ତାପରେ ଦେବୀ କହିଲେ, 'ବାପା, ସେ ତୁମର ପୁଅ ଅଟୁଟ।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତେ ଵଚନେ ଦେଵ୍ଯା ଇନ୍ଦୁଲୋ ଵାସଵାଜ୍ଞଯା ଵଡଵାମୃତମାରୁହ୍ଯ ହଯଂ ତତ୍ର ସମାଗତଃ
ଦେବୀ ଏପରି କହିବା ପରେ, ଇନ୍ଦୁଲୋ ବାସବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଦିବ୍ୟ ଘୋଡ଼ାରେ ଚଢ଼ି ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ତଦଙ୍ଗାଦୁଦ୍ଧୃତା ଵାହା ମେଘା ଇଵ ସମନ୍ତତଃ
ତାଙ୍କର ଦେହରୁ ଘୋଡ଼ାମାନେ ମେଘ ପରି ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ବିସ୍ତାରିତ ହେଲେ।
ଶମୀଭୂତେ ତଦା ଵହ୍ନୌ ସ୍ଵମୁଖାତ୍ସହଯୋ ମୁଦା
ଯେତେବେଳେ ଆଗୁନି ଶାନ୍ତ ହେଲା, ସେ ତାଙ୍କ ସାଥୀ ସହିତ ନିଜ ମୁଁହରୁ ଆନନ୍ଦରେ ବାହାରିଲେ।
ଜୀଵିତେ ସପ୍ତଲକ୍ଷେ ତୁ ଶମୀଭୂତେ ହି ପାଵକେ
ସାତଲକ୍ଷ୍ୟ ଜଣେ ପୁଣି ଜୀବନ ପାଇଲେ ଏବଂ ଆଗୁନି ଶାନ୍ତ ହେଲା।
ଲକ୍ଷଂ ସୈନ୍ଯଂ ତୁ ଯେ ଶିଷ୍ଟାସ୍ତେ ସର୍ଵେଽପି ଭଯାତୁରାଃ
ଯେଉଁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ସେନା ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଗଲେ, ସେମାନେ ସବୁ ଭୟରେ ଅତି ଆତୁର ହେଲେ।
କେଚିତ୍ସଂନ୍ଯାସିନୋ ଭୂତ୍ଵା କେଚିଦ୍ଵୈ ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣଃ
କିଛି ଲୋକ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ହେଲେ, ଆଉ କିଛି ଉପବାସୀ ହେଲେ।
ବଦ୍ଧ୍ଵା ତାନ୍ଗଜସେନାଦୀଂସ୍ତ୍ରୀଞ୍ଛୂରାନ୍ସ ଚ ତାଲନଃ 3.3.16.
ତାଳନ ପରେ ଗଜସେନ ଓ ଅନ୍ୟ ଶୂରମାନେ ସହିତ ସେମାନଙ୍କୁ ବନ୍ଧିଦେଲେ।
ବଲଖାନିଂ ଚ ନିଷ୍କାସ୍ଯ ତାଲନସ୍ତଦନଂତରମ୍ ତାନ୍ଵୀରାଂସ୍ତାଡଯାମାସ ଵେତସୈଃ ସ୍ତଂଭବଂଧନୈଃ
ସେନା ଦଳକୁ ବାହାର କରି, ତାଳନ ପରେ ସେଇ ବୀରମାନେକୁ କାନ୍ତି ଦେଇ ଏବଂ ଖୁଟିକୁ ବାନ୍ଧି ମାରିଲେ।
ଗଜମୁକ୍ତାଜ୍ଞଯା ଵିପ୍ର ସେନାପତରିରୁଦାରଧୀଃ ବଲଖାନିର୍ହଯାରୂଢୋ ଗଜମୁକ୍ତା ଚ ମଂଡପେ
ହାତୀମୁକ୍ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ସେନାପତି ଯୁଦ୍ଧରଥରେ ଚଢ଼ିଲେ, ଏବଂ ହାତୀମୁକ୍ତା ମଣ୍ଡପରେ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ଗଜସେନସ୍ତଦା ଦିଵ୍ଯୈର୍ଭୋଜନୈସ୍ତାନଭୋଜଯତ୍ ଲକ୍ଷଶୂରାନ୍ସ ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ସ୍ଵଯଂ ରୁଦ୍ରପୁରଂ ଯଯୌ
ତାପରେ ଗଜସେନ ଦେବତାଙ୍କ ପରି ଖାଦ୍ୟ ଦେଇ ସେମାନଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇଲେ, ଲକ୍ଷ ଯୋଦ୍ଧାଙ୍କୁ ସ୍ଥାନ ଦେଇ, ସେ ନିଜେ ରୁଦ୍ରପୁରକୁ ଚଲିଗଲେ।
ତେ ରାତ୍ରୌ ଲୋହଦୁର୍ଗେଷୁ ହ୍ଯୁଷିତ୍ଵା ଯତ୍ନତୋ ବଲାତ୍ ଦ୍ଵାରମୁଦ୍ଘାଟଯାଶୁ ତ୍ଵଂ ନୋ ଚେତ୍ପ୍ରାଣାଂସ୍ତ୍ଯଜିଷ୍ଯସି
ସେମାନେ ରାତିଟିଏ ଲୋହାର କୋଟରେ ରହି, ଶକ୍ତିରେ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ; ଦ୍ରୁତ ଦ୍ୱାର ଖୋଲ, ନହେଲେ ତୁମେ ପ୍ରାଣ ହରାଇବ।
ଇତି ସେନାପତିଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଲକ୍ଷଶୂରାନ୍ସମାଦିଶତ୍
ଏପରି ଶୁଣି ସେନାପତି ଲକ୍ଷ ଯୋଦ୍ଧାଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ।
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ତେ ଶୂରାଃ ଶତଘ୍ନ୍ଯସ୍ତୈଃ ସୁରୋପିତାଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି ସେ ଶୂରବୀରମାନେ ଶତଘ୍ନୀ ଅସ୍ତ୍ରରେ ଆକ୍ରମିତ ହେଲେ।
ହତେ ଦଶସହସ୍ରେ ତୁ କୃଷ୍ଣାଂଶୋ ବିଂଦୁଲଂ ହଯମ୍
ଦଶ ହଜାର ମୃତ୍ୟୁ ପରେ, କୃଷ୍ଣଂଶ ବିନ୍ଦୁଳା ଘୋଡ଼ାରେ ଚଢ଼ିଲେ।
ହତଶେଷା ଭଯାର୍ତାଶ୍ଚ ସହଯାଶୀତିସମ୍ମିତାଃ
ଯେଉଁମାନେ ବଞ୍ଚିଗଲେ, ଭୟଭୀତ ହେଇ, ସହଯୋଗୀମାନେ ସହିତ ସେମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଅସୀଏ ଥିଲା।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭଯାତୁରୋ ରାଜା ସ୍ଵସୁତାଭ୍ଯାଂ ସମନ୍ଵିତଃ ସ୍ଵପାପଂ କ୍ଷାଲଯାମାସ ଦତ୍ତ୍ଵା କନ୍ଯାଂ ଵିଧାନତଃ
ଏହି ଖବର ଶୁଣି, ଭୟକ୍ରାନ୍ତ ରାଜା ନିଜ ଦୁଇ ପୁଅ ସହିତ, ନିଜ ପାପ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ରୀତି ଅନୁଯାୟୀ କନ୍ୟାକୁ ଦାନ କଲେ।
ଷୋଡଶୋଷ୍ଟ୍ରାଣି ସ୍ଵର୍ଣାନି ଗୃହୀତ୍ଵାହ୍ଲାଦ ଏଵ ସଃ 3.3.16.
ଷୋଳ ଉଠ ମାତ୍ର ସୁନା ନେଇ, ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ସଂପ୍ରାପ୍ତେ ଗେହମାହ୍ଲାଦେ ଦେଵୀ ସ୍ଵର୍ଣଵତୀ ସ୍ଵଯମ୍
ଘରକୁ ଆନନ୍ଦ ଆସିଲାବେଳେ, ଦେବୀ ସ୍ୱୟଂ ସୁନାରେ ଶୋଭିତ ହେଲେ।