ଵିଷଦୋଷମସୃକ୍ଦ୍ଵାରାନ୍ନିସ୍ସୃତଂ ସର୍ଵଦେହତଃ
ବିଷର ପ୍ରଭାବ ରକ୍ତ ଦ୍ୱାରା ସମଗ୍ର ଦେହରୁ ବାହାରିଗଲା।
ରାଜନ୍କିମୀଦୃଶଂ ଜାତଂ ତ୍ଵତ୍ସୈନ୍ଯଂ ତାଡନେ ରତମ୍ ଯାତନାଂ ପ୍ରଥମଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ତଦନୂଦ୍ଵାହିତୋ ଭଵେତ୍
ହେ ରାଜା, ତୁମ ସେନା କାହିଁକି ଏଭଳି ପିଟିବାରେ ଆନନ୍ଦ ପାଉଛନ୍ତି? ପ୍ରଥମେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗି, ତାପରେ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦିଆଯିବା ଉଚିତ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତେ ସତି ଭୂପାଲେ ଗଜମୁକ୍ତା ସମାଗତା
ଏହିପରି କୁହାଯିବା ପରେ ରାଜାଙ୍କୁ, ଗଜମୁକ୍ତା ଆସିଲେ।
ନୃପଃ ପ୍ରାହ ସୁତେ ଶୀଘ୍ରଂ ଯାହି ତ୍ଵଂ ନିଜମଂଦିରେ
ରାଜା ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ କହିଲେ, 'ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ନିଜ ଘରକୁ ଯାଅ।'
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚୋ ଘୋରଂ ବଲଖାନିର୍ମହାବଲଃ
ଏହି ଭୟଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ବଳଖାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ...
ଶୂରାନ୍ପଂଚଶତଂ ତଂ ଚ ରୁଦ୍ଧ୍ଵା ଶସ୍ତ୍ରୈଃ ସମଂତତଃ
ସେ ପାଖରେ ପଞ୍ଚଶତ ଶୂରବୀରଙ୍କୁ ଚାରିପଟେ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ କରି ଘେରିଦେଲେ।
ଗଜସେନ ସୁତୋ ଜ୍ଯେଷ୍ଠଃ ସୂର୍ଯଦ୍ଯୁତିରୁପାଗତଃ
ଗଜସେନଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁଅ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଆସିଲେ।
ତଥା ଗତଂ ପତିଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଗଜମୁକ୍ତା ସୁଦୁଃଖିତା
ଏଭଳି ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀକୁ ଯାଉଥିବା ଦେଖି, ଗଜମୁକ୍ତା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ।
ପତିଂ ନିଷ୍କାସ୍ଯ ରୁଦତୀ ଵ୍ଯଜନଂ ପତଯେ ଦଦୌ 3.3.16.
କାନ୍ଦୁଥିବା ସେ, ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ବାହାରେ ଆଣି, ତାଙ୍କୁ ଏକ ବିସ୍ତରା ପଖା ଦେଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ଵୀରଶ୍ଚାହ୍ଲାଦଃ ସପ୍ତଲକ୍ଷକୈଃ
ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ବୀର ଆହ୍ଲାଦ ସାତ ଲକ୍ଷ ସହିତ ଆସିଲେ।
ବଲଖାନିର୍ଗତୋ ଗର୍ତେ ରୁରୋଧ ନଗରୀଂ ତଦା
ବଳଖାନ ଗର୍ତ୍ତରୁ ବାହାରି, ସେତେବେଳେ ସହରକୁ ଘେରି ରଖିଲେ।
ତ୍ରିଲକ୍ଷୈଶ୍ଚ ହଯୈଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ସୂର୍ଯଦ୍ଯୁତିରୁପାଯଯୌ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସେ ତିନି ଲକ୍ଷ ଘୋଡ଼ା ସହ ଆସିଲେ।
ତଯୋଶ୍ଚାସୀନ୍ମହଦ୍ଯୁଦ୍ଧମହୋରାତ୍ରଂ ହି ସୈନ୍ଯଯୋଃ
ସେଇ ଦୁଇଟି ସେନା ମଧ୍ୟରେ ଏକ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା, ଯାହା ଦିନ ଓ ରାତି ଚାଲିଲା।
ଦ୍ଵିତୀଯେଽହ୍ନି ସମାଯାତେ ଗଜସେନୋ ମହାବଲଃ ଦାହଯାମାସ ତତ୍ସୈନ୍ଯଂ ତାଲନାଦ୍ଯୈଶ୍ଚ ପାଲିତମ୍
ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନ ଆସିଲାବେଳେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗଜସେନ ତାଳନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ସେଇ ସେନାକୁ ଆଗୁନି ଲଗାଇଦେଲେ।
ଭସ୍ମୀଭୂତଂ ବଲଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତାଲନଃ ଶତ୍ରୁସମ୍ମୁଖେ
ତାଳନ ଦେଖିଲେ ତାଙ୍କର ସେନା ଆଗୁନିରେ ଛାର ହୋଇଯାଇଛି, ସେ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ିଆ ହେଲେ।
ମୂର୍ଛିତଂ ନୃପମାଜ୍ଞାଯ ସୂର୍ଯଦ୍ଯୁତିରୁପାଯଯୌ
ରାଜା ଅଚେତ ହୋଇପଡ଼ିଛନ୍ତି ବୋଲି ଜାଣି, ସୂର୍ଯ୍ୟଦ୍ୟୁତି ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ଶୂରୌ ଦେଵୌ ଚାହ୍ଲାଦକୃଷ୍ଣକୌ
ଏହି ସମୟରେ, ଦୁଇ ଶୂରବୀର ଦେବତା ଆହ୍ଲାଦ ଓ କୃଷ୍ଣକ ଦେଖାଦେଲେ।
ସୁବଦ୍ଧଂ ଭ୍ରାତରଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ହଯଂ କାଂତାମଲୋଽରୁହତ୍ ଗୃହୀତ୍ଵା ତଂ ସ କୃଷ୍ଣାଂଶଂ ତସ୍ଯ ତେଜଃ ସମାହରତ୍
ତାଙ୍କର ଭାଇ ବନ୍ଧା ହୋଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଜାଣି, କୃଷ୍ଣାଂଶ ରୂପସୀ ଘୋଡ଼ାରେ ଚଢ଼ି, ତାଙ୍କୁ ଧରିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ତେଜ ଏକଠା କଲେ।
ସପ୍ତଲକ୍ଷବଲଂ ସର୍ଵଂ ଵହ୍ନିଭୂତମଭୂତ୍ତଦା 3.3.16.
ସେଇ ସମୟରେ ସାତଲକ୍ଷ୍ୟ ସେନା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଗୁନି ପରି ହୋଇଗଲା।
ଗଜସେନସ୍ଯାର୍ଦ୍ଧସୈନ୍ଯଂ ତୈଶ୍ଚ ସର୍ଵୈର୍ଵିନାଶିତମ୍ ।। ଵିଜଯଂ ନୃପତିଃ ପ୍ରାପ୍ଯ ହର୍ଷିତୋ ଗେହମାଯଯୌ
ଗଜସେନଙ୍କ ସେନାର ଅର୍ଧାଂଶ ସେମାନେ ଧ୍ଵଂସ କରିଦେଲେ; ରାଜା ବିଜୟ ଲାଭ କରି ଆନନ୍ଦରେ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ।
ଵହ୍ନିଭୂତଂ ଚ କୃଷ୍ଣାଂଶଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାହ୍ଲାଦଃ ସୁଦୁଃଖିତଃ
କୃଷ୍ଣାଂଶ ଆଗୁନିରେ ପରିଣତ ହେବାକୁ ଦେଖି, ଆହ୍ଲାଦ ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଲେ।
ତଦା ଦେଵୀ ଵଚଃ ପ୍ରାହ ଵତ୍ସ ତେ ପୁତ୍ର ଏଵ ଚ
ତାପରେ ଦେବୀ କହିଲେ, 'ବାପା, ସେ ତୁମର ପୁଅ ଅଟୁଟ।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତେ ଵଚନେ ଦେଵ୍ଯା ଇନ୍ଦୁଲୋ ଵାସଵାଜ୍ଞଯା ଵଡଵାମୃତମାରୁହ୍ଯ ହଯଂ ତତ୍ର ସମାଗତଃ
ଦେବୀ ଏପରି କହିବା ପରେ, ଇନ୍ଦୁଲୋ ବାସବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଦିବ୍ୟ ଘୋଡ଼ାରେ ଚଢ଼ି ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ତଦଙ୍ଗାଦୁଦ୍ଧୃତା ଵାହା ମେଘା ଇଵ ସମନ୍ତତଃ
ତାଙ୍କର ଦେହରୁ ଘୋଡ଼ାମାନେ ମେଘ ପରି ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ବିସ୍ତାରିତ ହେଲେ।
ଶମୀଭୂତେ ତଦା ଵହ୍ନୌ ସ୍ଵମୁଖାତ୍ସହଯୋ ମୁଦା
ଯେତେବେଳେ ଆଗୁନି ଶାନ୍ତ ହେଲା, ସେ ତାଙ୍କ ସାଥୀ ସହିତ ନିଜ ମୁଁହରୁ ଆନନ୍ଦରେ ବାହାରିଲେ।
ଜୀଵିତେ ସପ୍ତଲକ୍ଷେ ତୁ ଶମୀଭୂତେ ହି ପାଵକେ
ସାତଲକ୍ଷ୍ୟ ଜଣେ ପୁଣି ଜୀବନ ପାଇଲେ ଏବଂ ଆଗୁନି ଶାନ୍ତ ହେଲା।
ଲକ୍ଷଂ ସୈନ୍ଯଂ ତୁ ଯେ ଶିଷ୍ଟାସ୍ତେ ସର୍ଵେଽପି ଭଯାତୁରାଃ
ଯେଉଁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ସେନା ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଗଲେ, ସେମାନେ ସବୁ ଭୟରେ ଅତି ଆତୁର ହେଲେ।
କେଚିତ୍ସଂନ୍ଯାସିନୋ ଭୂତ୍ଵା କେଚିଦ୍ଵୈ ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣଃ
କିଛି ଲୋକ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ହେଲେ, ଆଉ କିଛି ଉପବାସୀ ହେଲେ।
ବଦ୍ଧ୍ଵା ତାନ୍ଗଜସେନାଦୀଂସ୍ତ୍ରୀଞ୍ଛୂରାନ୍ସ ଚ ତାଲନଃ 3.3.16.
ତାଳନ ପରେ ଗଜସେନ ଓ ଅନ୍ୟ ଶୂରମାନେ ସହିତ ସେମାନଙ୍କୁ ବନ୍ଧିଦେଲେ।
ବଲଖାନିଂ ଚ ନିଷ୍କାସ୍ଯ ତାଲନସ୍ତଦନଂତରମ୍ ତାନ୍ଵୀରାଂସ୍ତାଡଯାମାସ ଵେତସୈଃ ସ୍ତଂଭବଂଧନୈଃ
ସେନା ଦଳକୁ ବାହାର କରି, ତାଳନ ପରେ ସେଇ ବୀରମାନେକୁ କାନ୍ତି ଦେଇ ଏବଂ ଖୁଟିକୁ ବାନ୍ଧି ମାରିଲେ।