ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତତସ୍ତୁ ଚଂଡାଲାନ୍ବଲଖାନିରତାଡଯତ୍
ତାପରେ ବଳଖାନି, ଚଣ୍ଡାଳମାନେକୁ ଦେଖି, ସେମାନେକୁ ପ୍ରହାର କଲେ।
ମୃତେ ପଂଚଶତେ ରୌଦ୍ରେ ତଚ୍ଛେଷା ଦୁଦ୍ରୁଵୁର୍ଭଯାତ୍
ପାଞ୍ଚଶତ କ୍ରୁର ଲୋକ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବା ପରେ, ଅନ୍ୟମାନେ ଭୟରେ ପଳାଇଗଲେ।
ସ ନୃପଃ କାରଣଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ହସ୍ତବଦ୍ଧୋ ମହାବଲୀ
ସେ ରାଜା କାରଣ ବୁଝି, ହାତପାଉଁ ବାନ୍ଧା ହେଲେ, ଯଦିଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ।
ଭଵାନ୍ମହାବଲୋ ଵୀର ଚାଂଡାଲୈର୍ବଂଧନଂ ଗତଃ
ହେ ମହାବଳୀ ବୀର, ତୁମେ ଚଣ୍ଡାଳମାନେ ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧାଯାଇଥିଲେ।
ମତ୍ସୁତା ଭଵନେ ପ୍ରାପ୍ତା ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ତ୍ଵଂ ଜୀଵିତଂ ଗତଃ ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରିଯଂ ଵାକ୍ଯଂ ତଂ ପ୍ରଶସ୍ଯ ତଥାକରୋତ୍
ମୋ ଝିଅ ତୁମ ଘରକୁ ପହଞ୍ଚିଛି, ଭାଗ୍ୟରେ ତୁମେ ପୁଣି ଜୀବନକୁ ଫେରିଛ। ଏହି ପ୍ରିୟ କଥା ଶୁଣି, ସେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ ଏବଂ ଏହିପରି କାମ କଲେ।
ମଂଡପେ ଵେଦକର୍ମାଣି ଵିଵାହାର୍ଥଂ ଚକାର ସଃ
ମଣ୍ଡପ ଭିତରେ ବିବାହ ପାଇଁ ବେଦିକ କାର୍ଯ୍ୟ ହେଲା।
ତଦାଜ୍ଞଯା ଲିଖିତ୍ଵାସୌ ଗଜସେନୋଽଗ୍ନିସେଵକଃ
ତାଙ୍କର ଆଦେଶରେ ଅଗ୍ନିର ସେବକ ଗଜସେନ ଏହା ଲେଖିଲେ।
ବଲଖାନେର୍ଵିଵାହୋଽତ୍ର ଭଵାନ୍ସୈନ୍ଯସମନ୍ଵିତଃ
ଏଠାରେ ବଳଖାନଙ୍କ ବିବାହ ତୁମ ସେନା ସହିତ ହେଉଛି।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତେ ନିଶି ଜାତାଯାଂ ବଲଖାନିର୍ମହାବଲଃ 3.3.16.
ଏହି କଥା କୁହାଯିବା ପରେ, ବଳଖାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାତିରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଗରଲଂ ତେନ ସଂଭୁକ୍ତଂ ନ ମମାର ଵରାଚ୍ଛୁଭାତ୍ ପୁନର୍ବବଂଧ ନିଗଡୈସ୍ତାଡଯାମାସ ଵେତସୈଃ
ସେ ବିଷ ଖାଇଲେ, କିନ୍ତୁ ଶୁଭ ଆଶୀର୍ବାଦରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲା ନାହିଁ; ପୁଣି ତାଙ୍କୁ ଶୃଙ୍ଖଳାରେ ବାନ୍ଧି ବେତରେ ପିଟାଗଲା।
ଵିଷଦୋଷମସୃକ୍ଦ୍ଵାରାନ୍ନିସ୍ସୃତଂ ସର୍ଵଦେହତଃ
ବିଷର ପ୍ରଭାବ ରକ୍ତ ଦ୍ୱାରା ସମଗ୍ର ଦେହରୁ ବାହାରିଗଲା।
ରାଜନ୍କିମୀଦୃଶଂ ଜାତଂ ତ୍ଵତ୍ସୈନ୍ଯଂ ତାଡନେ ରତମ୍ ଯାତନାଂ ପ୍ରଥମଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ତଦନୂଦ୍ଵାହିତୋ ଭଵେତ୍
ହେ ରାଜା, ତୁମ ସେନା କାହିଁକି ଏଭଳି ପିଟିବାରେ ଆନନ୍ଦ ପାଉଛନ୍ତି? ପ୍ରଥମେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗି, ତାପରେ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦିଆଯିବା ଉଚିତ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତେ ସତି ଭୂପାଲେ ଗଜମୁକ୍ତା ସମାଗତା
ଏହିପରି କୁହାଯିବା ପରେ ରାଜାଙ୍କୁ, ଗଜମୁକ୍ତା ଆସିଲେ।
ନୃପଃ ପ୍ରାହ ସୁତେ ଶୀଘ୍ରଂ ଯାହି ତ୍ଵଂ ନିଜମଂଦିରେ
ରାଜା ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ କହିଲେ, 'ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ନିଜ ଘରକୁ ଯାଅ।'
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚୋ ଘୋରଂ ବଲଖାନିର୍ମହାବଲଃ
ଏହି ଭୟଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ବଳଖାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ...
ଶୂରାନ୍ପଂଚଶତଂ ତଂ ଚ ରୁଦ୍ଧ୍ଵା ଶସ୍ତ୍ରୈଃ ସମଂତତଃ
ସେ ପାଖରେ ପଞ୍ଚଶତ ଶୂରବୀରଙ୍କୁ ଚାରିପଟେ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ କରି ଘେରିଦେଲେ।
ଗଜସେନ ସୁତୋ ଜ୍ଯେଷ୍ଠଃ ସୂର୍ଯଦ୍ଯୁତିରୁପାଗତଃ
ଗଜସେନଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁଅ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଆସିଲେ।
ତଥା ଗତଂ ପତିଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଗଜମୁକ୍ତା ସୁଦୁଃଖିତା
ଏଭଳି ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀକୁ ଯାଉଥିବା ଦେଖି, ଗଜମୁକ୍ତା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ।
ପତିଂ ନିଷ୍କାସ୍ଯ ରୁଦତୀ ଵ୍ଯଜନଂ ପତଯେ ଦଦୌ 3.3.16.
କାନ୍ଦୁଥିବା ସେ, ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ବାହାରେ ଆଣି, ତାଙ୍କୁ ଏକ ବିସ୍ତରା ପଖା ଦେଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ଵୀରଶ୍ଚାହ୍ଲାଦଃ ସପ୍ତଲକ୍ଷକୈଃ
ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ବୀର ଆହ୍ଲାଦ ସାତ ଲକ୍ଷ ସହିତ ଆସିଲେ।
ବଲଖାନିର୍ଗତୋ ଗର୍ତେ ରୁରୋଧ ନଗରୀଂ ତଦା
ବଳଖାନ ଗର୍ତ୍ତରୁ ବାହାରି, ସେତେବେଳେ ସହରକୁ ଘେରି ରଖିଲେ।
ତ୍ରିଲକ୍ଷୈଶ୍ଚ ହଯୈଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ସୂର୍ଯଦ୍ଯୁତିରୁପାଯଯୌ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସେ ତିନି ଲକ୍ଷ ଘୋଡ଼ା ସହ ଆସିଲେ।
ତଯୋଶ୍ଚାସୀନ୍ମହଦ୍ଯୁଦ୍ଧମହୋରାତ୍ରଂ ହି ସୈନ୍ଯଯୋଃ
ସେଇ ଦୁଇଟି ସେନା ମଧ୍ୟରେ ଏକ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା, ଯାହା ଦିନ ଓ ରାତି ଚାଲିଲା।
ଦ୍ଵିତୀଯେଽହ୍ନି ସମାଯାତେ ଗଜସେନୋ ମହାବଲଃ ଦାହଯାମାସ ତତ୍ସୈନ୍ଯଂ ତାଲନାଦ୍ଯୈଶ୍ଚ ପାଲିତମ୍
ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନ ଆସିଲାବେଳେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗଜସେନ ତାଳନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ସେଇ ସେନାକୁ ଆଗୁନି ଲଗାଇଦେଲେ।
ଭସ୍ମୀଭୂତଂ ବଲଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତାଲନଃ ଶତ୍ରୁସମ୍ମୁଖେ
ତାଳନ ଦେଖିଲେ ତାଙ୍କର ସେନା ଆଗୁନିରେ ଛାର ହୋଇଯାଇଛି, ସେ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ିଆ ହେଲେ।
ମୂର୍ଛିତଂ ନୃପମାଜ୍ଞାଯ ସୂର୍ଯଦ୍ଯୁତିରୁପାଯଯୌ
ରାଜା ଅଚେତ ହୋଇପଡ଼ିଛନ୍ତି ବୋଲି ଜାଣି, ସୂର୍ଯ୍ୟଦ୍ୟୁତି ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ଶୂରୌ ଦେଵୌ ଚାହ୍ଲାଦକୃଷ୍ଣକୌ
ଏହି ସମୟରେ, ଦୁଇ ଶୂରବୀର ଦେବତା ଆହ୍ଲାଦ ଓ କୃଷ୍ଣକ ଦେଖାଦେଲେ।
ସୁବଦ୍ଧଂ ଭ୍ରାତରଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ହଯଂ କାଂତାମଲୋଽରୁହତ୍ ଗୃହୀତ୍ଵା ତଂ ସ କୃଷ୍ଣାଂଶଂ ତସ୍ଯ ତେଜଃ ସମାହରତ୍
ତାଙ୍କର ଭାଇ ବନ୍ଧା ହୋଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଜାଣି, କୃଷ୍ଣାଂଶ ରୂପସୀ ଘୋଡ଼ାରେ ଚଢ଼ି, ତାଙ୍କୁ ଧରିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ତେଜ ଏକଠା କଲେ।
ସପ୍ତଲକ୍ଷବଲଂ ସର୍ଵଂ ଵହ୍ନିଭୂତମଭୂତ୍ତଦା 3.3.16.
ସେଇ ସମୟରେ ସାତଲକ୍ଷ୍ୟ ସେନା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଗୁନି ପରି ହୋଇଗଲା।
ଗଜସେନସ୍ଯାର୍ଦ୍ଧସୈନ୍ଯଂ ତୈଶ୍ଚ ସର୍ଵୈର୍ଵିନାଶିତମ୍ ।। ଵିଜଯଂ ନୃପତିଃ ପ୍ରାପ୍ଯ ହର୍ଷିତୋ ଗେହମାଯଯୌ
ଗଜସେନଙ୍କ ସେନାର ଅର୍ଧାଂଶ ସେମାନେ ଧ୍ଵଂସ କରିଦେଲେ; ରାଜା ବିଜୟ ଲାଭ କରି ଆନନ୍ଦରେ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ।