ରଂକଣୋ ଵଂକଣଶ୍ଚୋଭୌ ଚତୁର୍ଲକ୍ଷପଦାତିଭିଃ ଦାକ୍ଷିଣାତ୍ଯଗ୍ରାମପାସ୍ତେ ତୌ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ସଂଯଯୁଃ
ରଙ୍କଣ ଓ ବଙ୍କଣ, ଚାରି ଲକ୍ଷ ପଦାତି ସହିତ ଦକ୍ଷିଣ ଗ୍ରାମର ସେନା ନେଇ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
ଉଭେ ସେନେ ସମାସାଦ୍ଯ ଯୁଦ୍ଧାଯ ସମୁପସ୍ଥିତେ
ଉଭୟ ସେନା ମୁହାଁମୁହିଁ ହେଲା, ଯୁଦ୍ଧ ଆସନ୍ତା ଥିଲା।
ତ୍ରିଯାମେ ରୁଧିରୈସ୍ତେଷାଂ ନଦୀ ପ୍ରାଵର୍ତତ ଦ୍ରୁତମ୍ ବଲଖାନିରମେଯାତ୍ମା ଖଙ୍ଗପାଣିର୍ନରୋ ଯଯୌ
ତୃତୀୟ ପହରେ ସେମାନଙ୍କର ରକ୍ତ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ଏକ ନଦୀ ହେଲା। ବଳଖାନି, ଯିଏ ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ହାତରେ ତଳୱାର ନେଇ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଭଲ୍ଲହସ୍ତସ୍ତଦା ଦେଵୋ ମନୋରଥହଯେ ସ୍ଥିତଃ
ସେତେବେଳେ ଦେବତା, ହାତରେ ବାଣ ଧରି, ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଚାଲୁଥିବା ରଥରେ ଦଣ୍ଡାଇ ରହିଲେ।
ଆହ୍ଲାଦଶ୍ଚ ଗଦାହସ୍ତଃ ପୋଥଯାମାସ ଵାହିନୀମ୍ ତାଲନୋ ହସ୍ତନିସ୍ତ୍ରିଂଶୋ ମାହିଷ୍ମତ୍ଯାଂ ହନନ୍ଯଯୌ
ଆହ୍ଲାଦ, ଗଦା ଧରିଥିବା, ସେନାକୁ ପିଟିଲେ। ତାଳନ, ହାତରେ ତଳୱାର ନେଇ, ମାହିଷ୍ମତୀକୁ ମାରିବାକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଏଵଂ ମହାଭଯେ ଜାତେ ରଣେ ତସ୍ମିନ୍ମହାବଲେ
ଏଭଳି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧରେ ବଡ଼ ବଳର ମଧ୍ୟରେ ଭୟ ଛାଇଗଲା।
ପ୍ରଭଗ୍ନଂ ସ୍ଵବଲଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କାଲିଯୋ ବଲଖାନିକମ୍
ନିଜ ବଳ ଭଙ୍ଗ ହେବାକୁ ଦେଖି, କାଳିୟ ବଳଖାନିଙ୍କ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ।
ହରିଣୀ ଵଡଵା ତସ୍ଯ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ସ୍ଵାମିନମାତୁରମ୍
ଘୋଡ଼ିଟି, ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ ଦୁଃଖିତ ଅଛନ୍ତି ବୋଲି ଜାଣିଲା।
ପତିତେ କାଲିଯେ ଵୀରେ ପଂଚଶବ୍ଦୋ ମହାଗଜଃ
ବୀର କାଳିୟ ପଡ଼ିଯିବାବେଳେ, ପଞ୍ଚଶବ୍ଦ ନାମକ ବଡ଼ ହାତୀ ଥିଲେ।
ମୂର୍ଚ୍ଛିତେ ପଂଚଶୂରେ ତୁ ରୂପଣୋ ଭଯକାତରଃ 3.3.12.
ପଞ୍ଚ ନାୟକ ଅଚେତନ ହେବାବେଳେ, ଭୟରେ ଆତଙ୍କିତ ରୂପଣ ଥିଲେ।
ତଦା ତୁ ଦୁଃଖିତା ଦେଵୀ ଦୋଲାମାରୁହ୍ଯ ସତ୍ଵରା
ସେତେବେଳେ ଦୁଃଖିତ ରାଣୀ ତୁରନ୍ତ ଦୋଳାରେ ବସିଲେ।
ଗଜରାଜ ନମସ୍ତୁଭ୍ଯଂ ଶକ୍ରଦତ୍ତ ମହାବଲ
ହେ ହାତୀରାଜ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତୁମକୁ ମୋର ପ୍ରଣାମ।
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦିଵ୍ଯଗଜୋ ଦେଵମାଯାଵିଶାରଦଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦିବ୍ୟ ହାତୀ, ଯିଏ ଦେବମାୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଥିଲେ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତେ ଗଜରାଜେ ତୁ କୃଷ୍ଣାଂଶୋ ବଲଵତ୍ତରଃ
ହାତୀରାଜଙ୍କୁ ଏଭଳି କୁହାଯିବା ସହିତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ କୃଷ୍ଣାଂଶ ଥିଲେ।
ତମୁତ୍ଥାପ୍ଯ କରସ୍ପର୍ଶୈର୍ବଲଖାନିସମନ୍ଵିତଃ କରାଲ ମନ୍ଦଂ ସ୍ମିତଂ ରୂପଣାଯ ତଦା ଦଦୌ
ତାଙ୍କୁ ହାତ ଛୁଇଁ ଉଠାଇ, ବଳଖାନିଙ୍କ ସହିତ, କରାଳ ମୃଦୁ ହସି ରୂପଣଙ୍କୁ ଦେଖାଇଲେ।
ମୂର୍ଚ୍ଛିତଂ କାଲିଯଂ ଶତ୍ରୁଂ ବଦ୍ଧ୍ଵା ସ ନିଗଡୈର୍ଦୃଢୈଃ
ଅଚେତନ ଶତ୍ରୁ କାଳିୟଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଶୃଙ୍ଖଳରେ ବାନ୍ଧିଦେଲେ।
ସୂର୍ଯଵର୍ମା ତଦା ଜ୍ଞାତ୍ଵା ବଦ୍ଧଂ ବଂଧୁଂ ଚ କାଲିଯମ୍
ସୂର୍ଯ୍ୟବର୍ମା ଜାଣିଲେ ଯେ ତାଙ୍କର ବନ୍ଧୁ କାଳିୟ ବାନ୍ଧାଯାଇଛନ୍ତି।
ତମାଯାନ୍ତଂ ସମାଲୋକ୍ଯ ତେ ଵୀରା ଯୁଦ୍ଧଦୁର୍ମଦାଃ
ତାଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ସେଠାରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମତ୍ତ ହୋଇଥିବା ସେନାନୀମାନେ ଥିଲେ।
କୁଂଠିତେଽସ୍ତ୍ରେ ତଦା ତେଷାଂ ଵିସ୍ମିତାସ୍ତେଽଭଵନ୍ମୁନେ
ସେମାନଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଅକାମ୍ୟ ହେବାବେଳେ, ସେମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହେଲେ, ମୁନି।
ତସ୍ଯାସ୍ତ୍ରୈସ୍ତେ ମହାଵୀରା ଵ୍ରଣାର୍ତିଭଯପୀଡିତାଃ 3.3.12.
ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ରରେ, ସେ ବଡ଼ ବୀରମାନେ ଆଘାତ, ବେଦନା ଓ ଭୟରେ ପୀଡିତ ହେଲେ।
ଏଵଂ କତି ଦିନାନ୍ଯେଵ ବଭୂଵ ରଣ ଉତ୍ତମଃ କୃଷ୍ଣାଂଶଂ ଶରଣଂ ଜଗ୍ମୁସ୍ତେନ ଵୀରେଣ ମୋହିତାଃ
ଏଭଳି, କିଛି ଦିନ ଅଧିକ ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲିଗଲା; ସେ ଶୂର ବିରାଟ ନାୟକ ଦ୍ୱାରା ଭମ୍ରିତ ହୋଇ, ସମସ୍ତେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅଂଶରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ।
କୃଷ୍ଣସ୍ତୁ ତଂ ତଥା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦେଵୀଂ ଵିଶ୍ଵଵିମୋହିନୀମ୍
କିନ୍ତୁ କୃଷ୍ଣ, ସେଠାରେ ଏଭଳି ଦେଖିଲେ — ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଭମ୍ରିତ କରୁଥିବା ଦେବୀଙ୍କୁ।
ତଦା ତୁଷ୍ଟା ଜଗଦ୍ଧାତ୍ରୀ ଦୁର୍ଗା ଦୁର୍ଗାର୍ତିନାଶିନୀ
ତାପରେ, ଜଗତର ମା ଦୁର୍ଗା, ଦୁଃଖ ନାଶ କରିଥିବା, ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ।
ନିଦ୍ରଯା ମୋହିତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୃଷ୍ଣାଂଶସ୍ତୁ ମହାବଲଃ
ନିଦ୍ରାରେ ଭମ୍ରିତ ହୋଇଥିବାକୁ ଦେଖି, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅଂଶ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନାୟକ—
ତୁଂଦିଲଶ୍ଚ ତଥା ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଭାତୃଶୋକପରିପ୍ଲୁତଃ ରିପୁସୈନ୍ଯସ୍ଯ ମଧ୍ଯେ ତୁ ବହୁଶୂରାନତାଡଯତ୍
ତୁଣ୍ଡିଲ, ଏହା ବୁଝି ଏବଂ ଭାଇର ଦୁଃଖରେ ଭାବୁକ ହୋଇ, ଶତ୍ରୁ ସେନାର ମଧ୍ୟରେ ଅନେକ ସାହସୀ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ପ୍ରହାର କଲେ।
ମାହିଷ୍ମତ୍ଯାଶ୍ଚ ତେ ଶୂରା ରଂକଣେନ ସମନ୍ଵିତାଃ
ମାହିଷ୍ମତୀର ଶୂରମାନେ, ରଂକଣଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ।
ପ୍ରଦ୍ରୁତଂ ସ୍ଵଂ ବଲଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତାଲନଃ ପରିଘାଯୁଧଃ
ନିଜ ସେନାକୁ ଭୟରେ ପଳାଇଯିବା ଦେଖି, ତାଳନ, ଲୋହା ଗଦା ନେଇ—
ଵଂକଣଂ ଚ ତଥା ହତ୍ଵା ଖଡ୍ଗେନୈଵ ଚ ରଂକଣମ୍
ଏବଂ, ଖଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ବଂକଣ ଓ ରଂକଣଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କଲେ।
କାଲିଯେ ଚ ରିପୌ ବଦ୍ଧେ ସୁବଦ୍ଧେ ସୂର୍ଯଵର୍ମଣି
ଶତ୍ରୁ କାଳିୟା ବନ୍ଧା ହୋଇଥିଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟବର୍ମାଣୀ ଭଲଭାବେ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ହୋଇଥିଲେ।
ସହସ୍ରଂ ମ୍ଲେଚ୍ଛରାଜାନୋ ହତଶେଷା ବଲାନ୍ଵିତାଃ 3.3.12.
ହଜାର ମ୍ଲେଚ୍ଛ ରାଜା, ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କ ସେନା ସହିତ ଅବଶିଷ୍ଟ ଥିଲେ, ସମସ୍ତେ ହତ୍ୟା ହେଲେ।