ପୁତ୍ରଭେଦେନ ତାଂ ନାରୀଂ ମତ୍ଵା ମାଯାଂ ରୁଷାନ୍ଵିତଃ
ପୁଅର ବିଚ୍ଛିନ୍ନତାରେ ଏହି ଜନନୀକୁ ମାୟା ଭାବି, ସେ ରୋଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।
ତଦା ଶନିଶ୍ଚ ସାଵର୍ଣିର୍ଵିଵସ୍ଵତଂ ରୁଷାନ୍ଵିତମ୍
ତାପରେ ଶନି ଓ ସାବର୍ଣି, ଦୁଇଜଣେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ବିବସ୍ବତଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
କିଯତୋ ଚୈଵ କାଲେନ ଭଗ୍ନଭୂତୌ ଵିଵସ୍ଵତା
କିଛି ସମୟ ପରେ, ବିବସ୍ବତ ଭାଙ୍ଗିଗଲେ ଓ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଗଲେ।
ତ୍ରିଵର୍ଷାନ୍ତେ ଚ ସା ଦେଵୀ ମହାକାଲୀ ସମାଗତା
ତିନି ବର୍ଷ ପରେ, ଏହି ଦେବୀ ମହାକାଳୀ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।
ପୁନସ୍ତୌ ଚ ସମାଗମ୍ଯ ଯୁଯୁଧାତେ ଵିଵସ୍ଵତା
ପୁନି ଦୁଇଜଣେ ଏକସାଥି ହୋଇ, ବିବସ୍ବତଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ।
ତତ୍ର ସ୍ଥିତା ପ୍ରିଯା ସଂଜ୍ଞା ଵଡଵାରୂପଧରିଣୀ
ସେଠାରେ, ପ୍ରିୟା ସଂଜ୍ଞା ଘୋଡାର ଆକାର ଧରି ଦଣ୍ଡାଇ ରହିଲେ।
ଗତ୍ଵା ଦଦର୍ଶ ଭଗଵାନ୍ସଜ୍ଞାଂ ସଂବୋଧକାରିଣୀମ୍
ସେଠାକୁ ଯାଇ, ଭାଗ୍ୟବାନ ଜଣେ ସଂଜ୍ଞାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠି ଜ୍ଞାନ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ପଂଚଵର୍ଷାନ୍ତରେ ସଂଜ୍ଞା ଗର୍ଭଂ ତସ୍ମାଦ୍ଦଧୌ ସ୍ଵଯମ୍
ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ପରେ, ସଂଜ୍ଞା ସ୍ୱୟଂ ତାଙ୍କୁ ଗର୍ଭଧାରଣ କଲେ।
ପିତୁର୍ଦୁଃଖଂ ସମାଲୋକ୍ଯ ଜଗ୍ମତୂ ରଵିମଣ୍ଡଲମ୍ 3.4.18.
ପିତାଙ୍କର ଦୁଃଖ ଦେଖି, ସେମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଣ୍ଡଳକୁ ଗଲେ।
ବଦ୍ଧ୍ଵା ତୌ ସ୍ଵପିତୁଃ ପାର୍ଶ୍ଵମ ସଂପ୍ରାପ୍ତୌ ଵଡଵାସୁତୌ
ଘୋଡାର ଦୁଇ ପୁଅ, ସେମାନେ ବାନ୍ଧି ନିଜ ପିତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲେ।
ସଂପୀଡ୍ଯ ତାଡଯାମାସ ଲୋହଦଂଡୈର୍ଭଯାନକୈଃ
ସେ ଭୟଙ୍କର ଲୋହା ଦଣ୍ଡରେ ଚାପି ଏବଂ ପିଟିଲେ।
ଆଶ୍ଵିନେଯୌ ସମାଲୋକ୍ଯ ଵଚନଂ ପ୍ରାହ ତୌ ମୁଦା ଏକନାମ୍ନା ଯୁଵାଂ ପ୍ରୀତୌ ନାସତ୍ଯୌ ଚ ଭଵିଷ୍ଯଥଃ
ଅଶ୍ୱିନ ଦୁଇଜଣକୁ ଦେଖି, ସେ ଆନନ୍ଦରେ କହିଲେ: 'ତୁମେ ଦୁଇଜଣ, ଏକ ନାମ ଓ ପ୍ରେମରେ, ନାସତ୍ୟ ହେବ।'
ସୋମଶକ୍ତିରିଡାଦେଵୀ ଜ୍ଯେଷ୍ଠପତ୍ନୀ ଭଵିଷ୍ଯତି
ସୋମଶକ୍ତି, ଇଡା ଦେବୀ, ବଡ଼ ଗ୍ରୁହପତ୍ନୀ ହେବେ।
ଇଡାପତିସ୍ସ ଵୈ ନାମ ଦ୍ଵିତୀଯଃ ପିଂଗଲାପତିଃ ତସ୍ଯ ଶାନ୍ତିକରୋ ଜ୍ଯେଷ୍ଠୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ମହୀତଲେ
ତାଙ୍କର ପତିଙ୍କୁ ଇଡାପତି ଏବଂ ଦ୍ୱିତୀୟକୁ ପିଙ୍ଗଳାପତି କୁହାଯିବ; ତାଙ୍କର ବଡ଼ ପୁଅ ପୃଥିବୀରେ ଶାନ୍ତି ଆଣିବ।
ଦ୍ଵିତୀଯଶ୍ଚ ନୃଣାଂ ରାଶେଃ ସାଵର୍ଣିର୍ଭ୍ରମକାରକଃ
ଦ୍ୱିତୀୟ, ସାବର୍ଣି, ମାନବ ଜନ୍ମର ଲାଗି ଭ୍ରମ ଆଣିବ।
ଜନ୍ମରାଶିସ୍ଥିତା ଦେଵୀ ତପତୀ ତା ପକାରିଣୀ
ଜନ୍ମରାଶିରେ ବସିଥିବା ଦେବୀ ତପତୀ, ପକାଇବାର କାରଣ ହେବେ।
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚସ୍ତସ୍ଯ ସୁରଵୈଦ୍ଯୌ ବଭୂଵତୁଃ ତେଷାଂ ତୁ ପରିହାରାର୍ଥୌ ଦସ୍ରୌ ଚାଶ୍ଵିନିସଂଭଵୌ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦୁଇଜଣେ ଦେବ ଚିକିତ୍ସକ ହେଲେ; ତାଙ୍କର ଉପଚାର ପାଇଁ, ଦଶ୍ର ଭାବରେ ଅଶ୍ୱିନ ଦୁଇଜଣ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ସୂତ ଉଵାଚ ସ୍ଵାଂଶାନ୍ମହୀତଲେ ଜାତୌ ଶୂଦ୍ରଯୋନ୍ଯାଂ ରଵେସ୍ତୁତୌ
ସୂତ କହିଲେ: ତାଙ୍କର ଅଂଶ ମହୀତଳେ ଶୂଦ୍ର ଜାତିରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ରବିଙ୍କର ପ୍ରଶଂସାରେ।
ଚାଣ୍ଡାଲସ୍ଯ ଗୃହେ ଜାତଶ୍ଛାଗହଂତୁରିଡାପତିଃ 3.4.18.
ଚଣ୍ଡାଳଙ୍କ ଘରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ ଛାଗମାନଙ୍କ ମାଲିକ, ଛାଗ ହତ୍ୟା କରୁଥିବା ଏହି ପୁରୁଷ।
ଶାଲିଗ୍ରାମଶିଲାତୁଲ୍ଯଂ ଛାଗମାଂସଂ ଵିଚିକ୍ରିଯେ
ସେ ଛାଗ ମାଂସକୁ ଶାଳିଗ୍ରାମ ଶିଳା ସମାନ ମାନିଥିଲେ।
ସ ତୁ ସତ୍ଯନିଧିଃ ପୂର୍ଵଂ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ତପ ଆସ୍ଥିତଃ ରାଜଗେହେ କରସ୍ତସ୍ମାତ୍ସଧନସ୍ଯ ଲଯଂ ଗତଃ
ସେ, ଯିଏ ପୂର୍ବରୁ ସତ୍ୟର ଧନଭଣ୍ଡାର ଥିଲେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଇଁ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ। ପରେ ରାଜାଙ୍କ ଘରେ ଚାକରି କରି, ସମ୍ପତ୍ତି ହରାଇଥିଲେ।
ଚର୍ମକାରଗୃହେ ଜାତୋ ଦ୍ଵିତୀଯଃ ପିଂଗଲାପତିଃ
ଦ୍ୱିତୀୟ, ପିଙ୍ଗଳାପତି, ଚର୍ମକାରଙ୍କ ଘରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।
ପୁରୀଂ କାଶୀଂ ସମାଗମ୍ଯ କବୀରଂ ରାମତତ୍ପରମ୍
ସେ କାଶୀ ନଗରକୁ ଯାଇ, କବୀର ରାମଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରିଥିଲେ।
ତଯୋର୍ଵିଵାଦୋ ସଭଵଦହୋରାତ୍ରଂ ମତାନ୍ତରେ ରାମାନନ୍ଦମୁପାଗମ୍ଯ ତସ୍ଯ ଶିଷ୍ଯତ୍ଵମାଗତଃ
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମତଭେଦ ହୋଇ, ସଭାରେ ଦିନ ଓ ରାତି ଯାଏଁ ବିବାଦ ଚାଲିଥିଲା। ପରେ ରାମାନନ୍ଦଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ତାଙ୍କର ଶିଷ୍ୟ ହେଲେ।
ଇତି ତେ କଥିତଂ ଵିପ୍ର ସୁରାଂଶାଶ୍ଚ ଯଥାଭଵନ୍
ଏଭଳିଭାବେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଅଂଶ କିପରି ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ, କହିଦେଲି।
ସ୍ଵାଯଂଭୁଵାଂତରେ ଯଦ୍ଵୈ ଜାଂତଂଜାତଂ ଚତୁର୍ଯୁଗମ୍
ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନ୍ବନ୍ତରରେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଚତୁର୍ଯୁଗ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା।
ଲକ୍ଷାବ୍ଦଂ ଵୈ ସତ୍ଯଯୁଗେ ତ୍ରେତାଯାମଯୁତାବ୍ଦକମ୍
ସତ୍ୟଯୁଗରେ ମଣିଷମାନଙ୍କ ଆୟୁଷ୍ୟ ଏକ ଲକ୍ଷ ବର୍ଷ ଥିଲା; ତ୍ରେତାଯୁଗରେ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଥିଲା।
ସ୍ଵାରୋଚିଷେଽନ୍ତରେ ଐଵ ଜାତଂଜାତଂ ଚତୁର୍ଯୁଗମ୍
ସ୍ୱାରୋଚିଷ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ମଧ୍ୟ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଚତୁର୍ଯୁଗ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା।
ତ୍ରେତାଯାଂ ଚ ତଦର୍ଦ୍ଧାବ୍ଦଂ ଦ୍ଵାପରେ ତୁ ତଦର୍ଦ୍ଧକମ୍
ତ୍ରେତାଯୁଗରେ ଏହାର ଅର୍ଦ୍ଧ ଆୟୁଷ୍ୟ ଥିଲା; ଦ୍ୱାପରରେ ତାହାର ମଧ୍ୟ ଅର୍ଦ୍ଧ ଥିଲା।
କଲିଯୁଗୀଯେତିହାସସମୁଚ୍ଚଯଵର୍ଣନମ୍ ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଚତୁର୍ଥଚରଣେ ଜାତୈର୍ମନୁଜୈରେକଵିଂଶତିଃ । ଅଜୀର୍ଣଭୂତା ନରକା ଯାସ୍ଯନ୍ତି ଚ ଯମାଲଯମ୍ । । ୧ ନମସ୍ତେ ଧର୍ମରାଜାଯ ନଶ୍ଚ ତୃପ୍ତିକରାଯ ଚ । ଵଚନଂ ଶୃଣୁ ସର୍ଵଜ୍ଞ ନଶ୍ଚ ଜାତମଜୀର୍ଣକମ୍ । । ୨ ଯଥା ଭଜାମ ପ୍ରକୃତିଂ ତଥା କୁରୁ ସୁରୋତ୍ତମ । ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଧର୍ମରାଜଶ୍ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତେନ ସଂଯୁତଃ । । ୩ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଚ ଗମିଷ୍ଯନ୍ତି ସନ୍ଧ୍ଯାଯାଂ ଚ କଲୌ ଯୁଗେ । ଚତୁରଶ୍ଚ ଯମାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପରମେଷ୍ଠୀ ପିତାମହଃ । । ୪ ତଦୀରିତଂ ସ୍ଵଯଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା କ୍ଷୀରାବ୍ଧିଂ ପ୍ରତି ଯାସ୍ଯତି । ପୂଜଯିତ୍ଯା ଜଗନ୍ନାଥଂ ଦେଵଦେଵଂ ଵୃଷାକପିମ୍ । । ୫ ସାଙ୍ଖ୍ଯଶାସ୍ତ୍ରମଯୈଃ ସ୍ତୋତ୍ରୈଃ ସଂସ୍ତୋଷ୍ଯତି ପରମ୍ ପ୍ରଭୁମ୍ । । ୬ ଜଯ ଜଯ ଜଯ ନିର୍ଗୁଣ ଗୁଣଧାରିନ୍ରଗଜଗଜୀଵତତ୍ତ୍ଵଶୁଭକାରିନ୍ । ସାରଭୂତସଦ୍ଗୁଣମଯ ତତ୍ତ୍ଵୈର୍ଦେଵାନ୍ରଚଯତି ପାତି ଗୁଣସତ୍ତ୍ଵୈଃ । । ତସ୍ମୈ ନମୋ ନମୋ ଗୁଣରାଶେ ଦେଵଵୃନ୍ଦହୃଦି କୃଷ୍ଣଵିକାଶେ । । ୭ ରଜୋଭୂତତତ୍ତ୍ଵେଭ୍ଯ ଉତାଶୁ ଵିରଚତି ଭୁଵି ଚ ନରାନ୍ସ୍ଵଯମାଶୁ । ପାତି ହନ୍ତି ଯୋ ଦେଵ ଉଦାରସ୍ତସ୍ଯ ଶିରସି ସଂସ୍ଥିତଜଗଭାରଃ । । ପାହି ନାଥ ନୋ ଦୈତ୍ଯଵିନାଶିନ୍କାଲଜନିତଲୀଲାଗୁଣଭାସିନ୍ । । ୮ ତେଷାମିତି ଵଚନଂ ପ୍ରଭୁଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ହ୍ଯଵନିମିଵାଶୁ । ଯଥା ଜନିଷ୍ଯତି ସ ପ୍ରଭୁସ୍ତଚ୍ଛୃଣୁ ଵୈ ମନ ଆଶୁ । । ୯ ? ନମ୍ରୀଭୂତାନ୍ତୁରାନ୍ଵିଷ୍ଣୁର୍ନମୋଵାକ୍ଯେନ ତାନ୍ପ୍ରତି । ଵଦିଷ୍ଯତି ଵଚୋ ରମ୍ଯଂ ଲୋକମଙ୍ଗଲହେତଵେ । । 3.4.25.୧୦ ଭୋଃ ସୁରାଃ ସମ୍ଭଲଗ୍ରାମେ କଶ୍ଯପୋଽଯଂ ଜନିଷ୍ଯତି । ନାମ୍ନା ଵିଷ୍ଣୁଯଶାଃ ଖ୍ଯାତୋ ଵିଷ୍ଣୁକୀର୍ତିସ୍ତୁ ତତ୍ପ୍ରିଯା । । ୧୧ କୃଷ୍ଣଲୀଲାମଯଂ ଗ୍ରନ୍ଥଂ ନରାଂସ୍ତାଞ୍ଛ୍ରାଵଯିଷ୍ଯତି । ତଦା ତେ ନନ୍ଦିନୋ ଭୂତ୍ଵା ଚୈକୀଭୂଯ ସମନ୍ତତଃ । । ୧୨ ତଂ ଦ୍ଵିଜଂ ଵିଷ୍ଣୁଯଶସଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ନିଗଡୈର୍ଦୃଢୈଃ । ବଦ୍ଧ୍ଵା ସର୍ଵେ ସପତ୍ନୀକଂ କାରାଗାରେ ଦୃଢାଯସେ । । ୧୩ କରିଷ୍ଯନ୍ତି ମହାଧୂର୍ତା ନାରକା ଇଵ ଦାରୁଣାଃ । ଵିଷ୍ଣୁକୀର୍ତ୍ଯା ସ ଭଗଵାନ୍ପୂର୍ଣୋ ନାରାଯଣୋ ହରିଃ । । ୧୪ ଜନିଷ୍ଯତି ମହାଵିଷ୍ଣୁଃ ସର୍ଵଲୋକଶିଵଙ୍କରଃ । ନିଶୀଥେ ତମସୋଦ୍ଭୂତେ ମାର୍ଗକୃଷ୍ଣାଷ୍ଟମୀଦିନେ । । ୧୫ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଂ ମଙ୍ଗଲଂ କୁର୍ଵନ୍ସୁରାଃ ପ୍ରାଦୁର୍ଭଵିଷ୍ଯତି । ବ୍ରହ୍ମ ଵିଷ୍ଣୁର୍ହରଶ୍ଚୈଵ ଗଣେଶୋ ଵାସଵୋ ଗୁରୁଃ । । ୧୬ ଵହ୍ନିଃ ପିତୃପତିଃ ପକ୍ଷୋ ଵରୁଣଃ ସଵିଭୀଷଣଃ । ଚିତ୍ରୋ ଵାଯୁ୍ର୍ଧ୍ରୁଵୋ ଵିଶ୍ଵେ ରଵିଃ ସୋମଃ କୁଜୋ ବୁଧଃ । । ୧୭ ଗୁରୁଃ ଶୁକ୍ରଃ ଶନିଃ ରାହୁଃ କେତୁସ୍ତତ୍ର ଗମିଷ୍ଯତି । ପଦ୍ଯୈକୈକେନ ତେ ଦେଵାଃ ସ୍ତୋଷ୍ଯନ୍ତି ପରମେଶ୍ଵରମ୍ । । ୧୮ ମହତ୍ତମା ମୂର୍ତିମଯୀ ତଵାଜା ତଦାସ୍ଯ ପୂର୍ଵାଜ୍ଜନିତୋହଽମାଦୌ । ମଯା ତତଂ ଵିଶ୍ଵମିଦଂ ସଦୈଵ ଯତୋ ନମସ୍ତତ୍ପୁରୁଷୋତ୍ତମାଯ । । ୧୯ ଅଜସ୍ଯ ଯାମ୍ଯାଜ୍ଜନିତୋଽହମାଦୌ ଵିଷ୍ଣୁର୍ମହାକଲ୍ପକରୋଽଧିକାରୀ । ସ୍ଵକୀଯନାମ୍ନା ତୁ ମଯା ତତଂ ତଦ୍ଵିଶ୍ଵେ ସଦୈଵଂ ଚ ନମୋ ନମସ୍ତେ । । 3.4.25.୨୦ ଅଵ୍ଯକ୍ତପାଶ୍ଚାତ୍ଯମୁଖାତ୍ସୁଜନ୍ମା ଶିଵୋଽହମାଦୌ ସୁରତତ୍ତ୍ଵକାରୀ । ମଯା ମହାକଲ୍ପକରସ୍ତୃତୀଯା ତ୍ଵଦାଜ୍ଞଯା ଦେଵ ନମୋ ନମସ୍ତେ । । ୨୧ ପ୍ରଧାନଵକ୍ତ୍ରୋତ୍ତରତୋଽହମାଦୌ ଜାତୋ ଗଣେଶଃ କିଲ କଲ୍ପକର୍ତା । ମଯା ତତଂ ଵିଶ୍ଵମିଦଂ ସଦୈଵ ତସ୍ମୈ ନମଃ କାରୁଣିକୋତ୍ତମାଯ । । ୨୨ ଅଜାର୍ଦ୍ଧଵକ୍ତ୍ରାଜ୍ଜନିତୋଽହମାଦୌ ମରୁନ୍ମହାକଲ୍ପକରୋ ମହେନ୍ଦ୍ରଃ । ମଯା ତତଂ ଵିଶ୍ଵମିଦଂ ସ୍ଵକଲ୍ପେ ଯଦାଜ୍ଞଯା ଦେଵ ନମୋ ନମସ୍ତେ । । ୨୩ ପ୍ରଥାନଭାଲାକ୍ଷିସମୁଦ୍ଭଵୋଽହଂ ଵହ୍ନେର୍ମହାକଲ୍ପକରୋ ଗୁହାଖ୍ଯଃ । ଵିନିର୍ମିତଂ ଵିଶ୍ଵମିଦଂ ମଯା ତଦ୍ଯଦାଜ୍ଞଯା ନାଥ ନମୋ ନମସ୍ତେ । । ୨୪ ଅଜାମୁଖାତ୍ପୂର୍ଵଗତାଚ୍ଚ ଜାତଶ୍ଚାଦୌ ମହାକଲ୍ପକରୋଽହମଗ୍ନିଃ । ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡମେତଚ୍ଚ ମଯା ତତଂ ଵୈ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକଲ୍ପାଯ ନମୋ ନମସ୍ତେ । । ୨୫ ଅଜାଭୁଜାଦ୍ଦକ୍ଷିଣତୋଽହମାଦୌ ଜାତୋ ମହାକଲ୍ପକକରଃ ସଧର୍ମଃ । ମଯା ସଦେଵୈ ରଚିତଂ ସମଗ୍ରଂ ଲିଙ୍ଗାଖ୍ଯକଲ୍ପାଯ ନମୋ ନମସ୍ତେ । । ୨୬ ଅଜାଭୁଜାତ୍ପଶ୍ଚିମତୋଽହମାଦୌ ଜାତୋ ମହାକଲ୍ପକରଃ ସ ଯଜ୍ଞଃ । ମଯା ତତଂ ଵିଶ୍ଵମିଦଂ ସମଗ୍ରଂ ମତ୍ସ୍ଯାଖ୍ଯକଲ୍ପାଯ ନମୋ ନମସ୍ତେ । । ୨୭ ପ୍ରଧାନବାହୂତ୍ତରତୋଽହମାଦୌ ଜାତୋ ମହାକଲ୍ପକରଃ ପ୍ରଚେତାଃ । ମଯା ତତଂ ନାଥ ତଵାଜ୍ଞଯେଦଂ କର୍ମାଖ୍ଯକଲ୍ପାଯ ନମୋ ନମସ୍ତେ । । ୨୮ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡତମସୋ ଜାତସ୍ତ୍ଵଦ୍ଦାସୋଽହଂ ଵିଭୀଷଣଃ । ମଯା ତତଂ ତ୍ରିଲୋକଂ ଚ ନମସ୍ତେ ମନୁରୂପିଣେ । । ୨୯ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡସଦ୍ଗୁଣାଜ୍ଜାତଶ୍ଚିତ୍ତୋଽହଂ ମନୁକାରକଃ । ମଯା ତତଂ ଚ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ସ୍ଵାଯମ୍ଭୁଵ ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ । । 3.4.25.୩୦ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରଜସୋ ଜାତୋ ଵାଯୁର୍ମନ୍ଵନ୍ତରଂ ତତମ୍ । ମଯା ସ୍ଵାରୋଚିଷଂ ସ୍ଵାମିନ୍ନମସ୍ତେ ମନୁରୂପିଣେ । । ୩୧ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡମନସୋ ଜାତୋ ଧ୍ରୁଵୋଽହଂ ମନୁକାରକଃ । ମଯୋତ୍ତମଂ ଚ ରଚିତଂ ନମସ୍ତେଽସ୍ତୁ ତଵାଜ୍ଞଯା । । ୩୨ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଶ୍ରଵଣାଜ୍ଜାତୋ ଵିଶ୍ଵକର୍ମାହମୀଶ୍ଵରଃ । ମଯା ତତଂ ରୈଵତଂ ଚ ନମୋ ଦେଵ ତଵାଜ୍ଞଯା । । ୩୩ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଦେହତୋ ଜାତସ୍ସୂର୍ଯୋଽହଂ ଚାକ୍ଷୁଷପ୍ରଦଃ । ତଵାଜ୍ଞଯା ତତଂ ଵିଶ୍ଵଂ ମନୁରୂପାଯ ତେ ନମଃ । । ୩୪ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡନେତ୍ରତୋ ଜାତଃ ସୋମୋଽହଂ ତୁ ମଯା ତତମ୍ । ଵୈଵସ୍ଵତାନ୍ତରଂ ରମ୍ଯଂ ନମସ୍ତେ ମନୁରୂପିଣେ । । ୩୫ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରସନାଜ୍ଜାତୋ ମୋହୋଽହଂ ମନୁକାରକଃ । ନମସ୍ତେ ମନୁରୂପାଯ ମଯା ସାଵର୍ଣିକଂ ତତମ୍ । । ୩୬ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଘ୍ରାଣତୋ ଜାତୋ ବୁଧୋଽହଂ ନାଥ କିଙ୍କରଃ । ନିର୍ମିତଂ ବ୍ରହ୍ମସାଵର୍ଣଂ ମଯା ତାତ ନମୋ ନମଃ । । ୩୭ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଵକ୍ତ୍ରତୋ ଜାତୋ ଜୀଵୋଽହଂ ମନୁକାରକଃ । ମଯା ଵୈ ଦକ୍ଷସାଵର୍ଣଂ ତତଂ ତତ୍ତେ ନମୋ ନମଃ । । ୩୮ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକରତୋ ଜାତଃ ଶୁକ୍ରୋହଂ ତଵ କିଙ୍କରଃ । ନିର୍ମିତଂ ରୁଦ୍ରସାଵର୍ଣଂ ମଯା ତୁଭ୍ଯଂ ନମୋ ନମଃ । । ୩୯ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡପଦତୋ ଜାତୋମନ୍ଦୋଽହଂ ନାଥ ତେଽନୁଗଃ । ତତଂ ଵୈ ଧର୍ମସାଵର୍ଣଂ ପ୍ରଭାତେସ୍ମୈ ନମୋ ନମଃ । । 3.4.25.୪୦ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଲିଙ୍ଗତୋ ଜାତୋ ରାହୁଶ୍ଚାହଂ ତଵ ପ୍ରିଯଃ । ମଯା ଭୌମଂ କୃତଂ ନାଥ ନମସ୍ତେ ମନୁରୂପିଣେ । । ୪୧ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଗୁହ୍ଯତୋ ଜାତଃ କେତୁଶ୍ଚାହଂ ତଵାନୁଗଃ । ଭୌତଂ ମନ୍ଵତରଂ ସୃଷ୍ଟଂ ତସ୍ମୈ ଦେଵାଯ ତେ ନମଃ । । ୪୨ ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଇତି ତେଷାଂ ସ୍ତଵାନ୍ସ୍ଵାମୀ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦେଵାନ୍ଵଦିଷ୍ଯତି । ଵରଂ ବ୍ରୂହୀତି ଵଚନଂ ତତଂ ପ୍ରତି ମନୁଃ କ୍ରମାତ୍ । ।୪ ୩ ଇତି କୃତ୍ଵା ତୁ ତେ ଦେଵା ବାଲରୂପଂ ହରିଂ ସ୍ଵଯମ୍ । ନମସ୍କୃତ୍ଯ ଵଦିଷ୍ଯନ୍ତି ଵାଞ୍ଛିତଂ ଲୋକହେତଵେ । । କେଯଂ ଭଵାନ୍ବ୍ରୂହି ଲୋକାନାଂ କଲ୍ପେ କଲ୍ପେ ତମୁଦ୍ଭଵମ୍ । ତଥା ମନ୍ଵନ୍ତରେ ଚୈଵ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମହେ ଵଯମ୍ । ।୪୫ କଲ୍କ୍ଯୁଵାଚ ଅଷ୍ଟାଦଶ ମହାକଲ୍ପାଃ ପ୍ରକୃତେଶ୍ଚ ତନୌ ସ୍ଥିତାଃ । ଆଦ୍ଯୋ ବ୍ରହ୍ମମହାକଲ୍ପସ୍ତତ୍ର ବ୍ରହ୍ମା ପରଃ ପୁମାନ୍ । ।୪୬ ତତ୍ପୂର୍ଵାର୍ଦ୍ଧାତ୍ସମୁଦ୍ଭୂତାସ୍ତ୍ରଯସ୍ତ୍ରିଂଶଚ୍ଚ ଦେଵତାଃ । ପରାର୍ଦ୍ଧାଦ୍ଭଗଵାନ୍ବ୍ରହ୍ମା ଯୋଗିଧ୍ଯେଯୋ ନିରଞ୍ଜନଃ । ।୪୭ ତସ୍ମିନ୍କଲ୍ପେ ତୁ ଯା ଲୀଲା ବ୍ରହ୍ମପୌରାଣିକୈଃ ସ୍ମୃତା । ଶତକୋଟିପ୍ରଵିସ୍ତାରୋ ବ୍ରହ୍ମପୌରାଣିକସ୍ଯ ଵୈ । ।୪୮ ପୁରାଣପୁରୁଷସ୍ଯାନ୍ତେ ମହାକଲ୍ପଃ ସ୍ମୃତୋ ବୁଧୈଃ । ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡପ୍ରଲଯେ କଲ୍ପୋ ଯୁଗଦୈଵସହସ୍ରକଃ । ।୪ ୯ କଲ୍ପାଶ୍ଚାଷ୍ଟାଦଶ ଖ୍ଯାତାସ୍ତେଷାଂ ନାମାନି ମେ ଶୃଣୁ । କୂର୍ମକଲ୍ପୋ ମତ୍ସ୍ଯ କଲ୍ପଃ ଶ୍ଵେତଵାରାହକଲ୍ପକଃ । । 3.4.25.୫୦ ନୃସିଂହକଲ୍ପଶ୍ଚ ତଥା ତଥା ଵାମନକଲ୍ପକଃ । ସ୍କନ୍ଦକଲ୍ପୋ ରାମକଲ୍ପଃ କଲ୍ପୋ ଭାଗଵତସ୍ତଥା । । ୫୧ ତଥା ମାର୍କଣ୍ଡକଲ୍ପଶ୍ଚ ତଥା ଭଵିଷ୍ଯକଲ୍ପକଃ । ଲିଙ୍ଗକଲ୍ପସ୍ତଥା ଜ୍ଞେଯସ୍ତଥା ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକଲ୍ପକଃ । । ୫୨ ଅଗ୍ନିକଲ୍ପୋ ଵାଯୁକଲ୍ପଃ ପଦ୍ମକଲ୍ପସ୍ତଥୈଵ ଚ । ଶିଵକଲ୍ପୋ ଵିଷ୍ଣୁକଲ୍ପୋ ବ୍ରହ୍ମକଲ୍ପସ୍ତଥା କ୍ରମାତ୍ । । ୫୩ ଦ୍ଵିସହସ୍ରମିତାଵର୍ତୈରେଷାଂ କଲ୍ପୋ ମହାନ୍ସ୍ମୃତଃ । ସହସ୍ରଯୁଗପର୍ଯନ୍ତଂ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡାଯୁଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତମ୍ । । ୫୪ ଯନ୍ନାମ୍ନା ଚ ସ୍ମୃତଃ କଲ୍ପସ୍ତସ୍ମାଜ୍ଜାତୋ ଵିରାଡଯମ୍
କଳିଯୁଗର ଇତିହାସର ସାରାଂଶ ବିବରଣା। ବ୍ୟାସଦେବ କହିଲେ— ଚତୁର୍ଥ ପାଦରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଏକୋଇଶି ମଣିଷ ଅପଚୟ ହୋଇ, ନରକକୁ ଯିବେ ଏବଂ ଯମଲୋକରେ ପହଞ୍ଚିବେ। ଧର୍ମରାଜଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ଯିଏ ଆମକୁ ତୃପ୍ତି ଦେଇଥାନ୍ତି। ହେ ସର୍ବଜ୍ଞ, ଆମର ଅପଚୟ ହୋଇଥିବା କଥା ଶୁଣ। ଯେପରି ଆମେ ପ୍ରକୃତିକୁ ଭଜୁଛୁ, ତେପରି ତୁମେ କର, ହେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଏହିପରି ଶୁଣି ଧର୍ମରାଜ, ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତଙ୍କ ସହିତ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବେ ଏବଂ କଳିଯୁଗର ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ, ଯମମାନେ ଦେଖି, ପିତାମହ ପରମେଷ୍ଠୀ ତାଙ୍କର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଜାଣି, କ୍ଷୀରସାଗରକୁ ଯିବେ। ସେଠାରେ ଜଗନ୍ନାଥ, ଦେବଦେବ, ବୃଷାକପିଙ୍କୁ ପୂଜିବେ। ସାଂଖ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ରର ଷ୍ଟୋତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପରମ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବେ। ଜୟ ଜୟ ଜୟ ନିର୍ଗୁଣ, ଗୁଣଧାରୀ, ନର ଓ ଗଜ ଓ ସମସ୍ତ ଜୀବର ମଙ୍ଗଳ କରୁଥିବା। ସାର ଭରିଥିବା ସଦ୍ଗୁଣମୟ ତତ୍ତ୍ୱରେ ଦେବମାନେ ତୁମେ ରଚନା କର, ଗୁଣସତ୍ତ୍ୱରେ ପାଳନ କର। ତୁମକୁ, ଦେବମାନଙ୍କ ହୃଦୟରେ କୃଷ୍ଣର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଥିବା, ଗୁଣରାଶି, ଆମେ ପୁନିପୁନି ନମସ୍କାର କରୁ। ରଜୋଗୁଣ ତତ୍ତ୍ୱରୁ ତୁମେ ତୁରନ୍ତ ଭୂମିରେ ମଣିଷ ଉତ୍ପନ୍ନ କର, ପାଳନ କର, ନାଶ କର, ଦୟାଳୁ ଦେବ, ଯାହାଙ୍କ ମସ୍ତକରେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଭାର ଅଛି। ପାଳନ କରନ୍ତୁ, ନାଥ, ଦେତ୍ୟ ନାଶ କର, କାଳର ଲୀଳା ଦ୍ୱାରା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଗୁଣରେ ଅନୁଗ୍ରହ କର। ଏହିପରି କଥା ଶୁଣି, ପ୍ରଭୁ ତୁରନ୍ତ ଭୂମିରେ ଅବତରିବେ। ଯେପରି ଜନ୍ମ ନେବେ, ଏହା ମନରେ ଶୁଣ। ବିଷ୍ଣୁ ନମ୍ର ହୋଇ, ନମସ୍କାର କଥା ଦେଇ, ସେମାନଙ୍କୁ ଲୋକମଙ୍ଗଳ ହେତୁ ମଧୁର କଥା କହିବେ। "ହେ ସୁରମାନେ, ସମ୍ଭଳ ଗ୍ରାମରେ କଶ୍ୟପ ନାମକ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜନ୍ମ ନେବେ। ତାଙ୍କର ନାମ ବିଷ୍ଣୁୟଶା, ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀ ବିଷ୍ଣୁକୀର୍ତ୍ତି। ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ କୃଷ୍ଣ ଲୀଳାମୟ ଗ୍ରନ୍ଥ ମଣିଷମାନେ ପଢ଼ିବେ। ସେତେବେଳେ ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ଏକତାରେ ଏକାଠି ହେବେ। ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବିଷ୍ଣୁୟଶାଙ୍କୁ ଧରି, ତାଙ୍କ ସହ ପତ୍ନୀକୁ ମଧ୍ୟ ଦୃଢ଼ ଶୃଙ୍ଖଳାରେ ବାନ୍ଧି, କାରାଗାରରେ ରଖିବେ। ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ନରକୀୟ ଲୋକମାନେ ଏପରି କରିବେ। ବିଷ୍ଣୁକୀର୍ତ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଭଗବାନ ପୂର୍ଣ୍ଣ ନାରାୟଣ ହରି ଅବତରିବେ। ମହାବିଷ୍ଣୁ, ସମସ୍ତ ଲୋକର ମଙ୍ଗଳକର୍ତ୍ତା, ତାମସିକ ରାତିରେ, କୃଷ୍ଣାଷ୍ଟମୀ ଦିନେ ଅବତରିବେ। ସେ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ମଙ୍ଗଳମୟ କରି, ଦେବମାନେ ପ୍ରକାଶିତ ହେବେ। ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ, ଗଣେଶ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଗୁରୁ, ଅଗ୍ନି, ପିତୃପତି, ପକ୍ଷ, ବରୁଣ, ବିଭୀଷଣ, ଚିତ୍ର, ବାୟୁ, ଧ୍ରୁବ, ବିଶ୍ୱେଦେବ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ମଙ୍ଗଳ, ବୁଧ, ଗୁରୁ, ଶୁକ୍ର, ଶନି, ରାହୁ, କେତୁ ସେଠାକୁ ଯିବେ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେବତା ପଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିବେ। "ତୁମର ମୂର୍ତ୍ତି ସମସ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ପ୍ରାଚୀନ ପିତୃମାନେ ତୁମଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ। ମୋ ଦ୍ୱାରା ଏହି ବିଶ୍ୱ ସଦା ବିସ୍ତୃତ, ଏହିପରି ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।" "ଅଜାଙ୍କ ଯମପାଦରୁ ଆମି ଆରମ୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେଲି, ବିଷ୍ଣୁ ମହାକଳ୍ପର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା। ମୋ ନାମରେ ଏହି ବିଶ୍ୱ ସଦା ବିସ୍ତୃତ, ତୁମକୁ ପୁନିପୁନି ନମସ୍କାର।" "ଅବ୍ୟକ୍ତର ପଶ୍ଚିମ ମୁଖରୁ ଆମି ଆରମ୍ଭରେ ଶିବ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଲି, ସୁରତତ୍ତ୍ୱର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା। ମୋ ଦ୍ୱାରା ମହାକଳ୍ପ ତୃତୀୟ ସୃଷ୍ଟି ହେଲା, ତୁମ ଆଜ୍ଞାରେ ଦେବ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।" "ପ୍ରଧାନର ମୁଖରୁ ଆମି ଆରମ୍ଭରେ ଗଣେଶ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଲି, କଳ୍ପକର୍ତ୍ତା। ମୋ ଦ୍ୱାରା ଏହି ବିଶ୍ୱ ସଦା ବିସ୍ତୃତ, କାରୁଣ୍ୟର ସାଗରକୁ ନମସ୍କାର।" "ଅଜାଙ୍କ ଅର୍ଦ୍ଧ ମୁଖରୁ ଆମି ଆରମ୍ଭରେ ବାୟୁ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଲି, ମହାକଳ୍ପର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଇନ୍ଦ୍ର। ମୋ ଦ୍ୱାରା ଏହି ବିଶ୍ୱ ମୋର କଳ୍ପରେ ବିସ୍ତୃତ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।" "ପ୍ରଥମ ଭାଲାକ୍ଷିରୁ ଆମି ଆଗ୍ନି ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଲି, ମହାକଳ୍ପର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଗୁହା। ମୋ ଦ୍ୱାରା ଏହି ବିଶ୍ୱ ତୁମ ଆଜ୍ଞାରେ ନିର୍ମିତ, ନମସ୍କାର।" "ଅଜାଙ୍କ ମୁଖ ଓ ପୂର୍ବ ଦିଗରୁ ଆମି ଆଗ୍ନି ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଲି, ମହାକଳ୍ପର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା। ମୋ ଦ୍ୱାରା ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ବିସ୍ତୃତ, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକଳ୍ପକୁ ନମସ୍କାର।" "ଅଜାଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣ ଭୁଜାରୁ ଆମି ଧର୍ମ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଲି, ମହାକଳ୍ପର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା। ମୋ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ସହିତ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ନିର୍ମିତ, ଲିଙ୍ଗକଳ୍ପକୁ ନମସ୍କାର।" "ଅଜାଙ୍କ ପଶ୍ଚିମ ଭୁଜାରୁ ଆମି ଯଜ୍ଞ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଲି, ମହାକଳ୍ପର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା। ମୋ ଦ୍ୱାରା ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ବିସ୍ତୃତ, ମତ୍ସ୍ୟକଳ୍ପକୁ ନମସ୍କାର।" "ପ୍ରଧାନର ବାହୁ ଉତ୍ତର ଦିଗରୁ ଆମି ପ୍ରଚେତାସ୍ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଲି, ମହାକଳ୍ପର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା। ମୋ ଦ୍ୱାରା ଏହି ବିଶ୍ୱ ତୁମ ଆଜ୍ଞାରେ କର୍ମକଳ୍ପ ରୂପେ ବିସ୍ତୃତ, ନମସ୍କାର।" "ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଅନ୍ଧକାରରୁ ଆମି ବିଭୀଷଣ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଲି, ତୁମର ଦାସ। ମୋ ଦ୍ୱାରା ତିନି ଲୋକ ବିସ୍ତୃତ, ମନୁରୂପୀ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।" "ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ସଦ୍ଗୁଣରୁ ଆମି ଚିତ୍ତ ହୋଇ ମନୁକାର୍ତ୍ତା। ମୋ ଦ୍ୱାରା ତିନି ଲୋକ ବିସ୍ତୃତ, ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।" "ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ରଜସରୁ ଆମି ବାୟୁ ହୋଇ ମନ୍ବନ୍ତର ବିସ୍ତୃତ କଲି। ମୋ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱାରୋଚିଷ ମନୁ, ମନୁରୂପୀ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।" "ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ମନସରୁ ଆମି ଧ୍ରୁବ ହୋଇ ମନୁକାର୍ତ୍ତା। ମୋ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ତମ କାର୍ଯ୍ୟ ହେଲା, ତୁମ ଆଜ୍ଞାରେ ନମସ୍କାର।" "ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର କାନରୁ ଆମି ବିଶ୍ୱକର୍ମା ହୋଇ ଇଶ୍ୱର। ମୋ ଦ୍ୱାରା ରୈବତ ମନ୍ବନ୍ତର ନିର୍ମିତ, ଦେବ, ତୁମ ଆଜ୍ଞାରେ ନମସ୍କାର।" "ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଦେହରୁ ଆମି ସୂର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ ଚାକ୍ଷୁଷ ଦାତା। ତୁମ ଆଜ୍ଞାରେ ବିଶ୍ୱ ବିସ୍ତୃତ, ମନୁରୂପୀ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।" "ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ନୟନରୁ ଆମି ସୋମ ହୋଇ ମୋ ଦ୍ୱାରା ରମ୍ୟ ବୈବସ୍ବତ ମନ୍ବନ୍ତର ବିସ୍ତୃତ, ମନୁରୂପୀ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।" "ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ରସନାରୁ ଆମି ମୋହ ହୋଇ ମନୁକାର୍ତ୍ତା। ମନୁରୂପୀ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର, ମୋ ଦ୍ୱାରା ସାବର୍ଣ୍ଣିକ ମନ୍ବନ୍ତର ବିସ୍ତୃତ।" "ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଘ୍ରାଣରୁ ଆମି ବୁଧ ହୋଇ ନାଥଙ୍କ ଦାସ। ମୋ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମାସାବର୍ଣ୍ଣିକ ମନ୍ବନ୍ତର ନିର୍ମିତ, ପିତା, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।" "ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ମୁଖରୁ ଆମି ଜୀବ ହୋଇ ମନୁକାର୍ତ୍ତା। ମୋ ଦ୍ୱାରା ଦକ୍ଷସାବର୍ଣ୍ଣିକ ମନ୍ବନ୍ତର ବିସ୍ତୃତ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।" "ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର କରରୁ ଆମି ଶୁକ୍ର ହୋଇ ତୁମ ଦାସ। ମୋ ଦ୍ୱାରା ରୁଦ୍ରସାବର୍ଣ୍ଣିକ ମନ୍ବନ୍ତର ନିର୍ମିତ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।" "ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ପାଦରୁ ଆମି ମନ୍ଦ ହୋଇ ନାଥଙ୍କ ଅନୁଗାମୀ। ମୋ ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମସାବର୍ଣ୍ଣିକ ମନ୍ବନ୍ତର ବିସ୍ତୃତ, ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।" "ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଲିଙ୍ଗରୁ ଆମି ରାହୁ ହୋଇ ତୁମ ପ୍ରିୟ। ମୋ ଦ୍ୱାରା ଭୌମ ମନ୍ବନ୍ତର ନିର୍ମିତ, ମନୁରୂପୀ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।" "ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଗୁହ୍ୟାଙ୍ଗରୁ ଆମି କେତୁ ହୋଇ ତୁମ ଅନୁଗାମୀ। ମୋ ଦ୍ୱାରା ଭୌତିକ ମନ୍ବନ୍ତର ସୃଷ୍ଟି, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।" ବ୍ୟାସଦେବ କହିଲେ— ଏପରି ସ୍ତୁତି ଶୁଣି, ସ୍ୱାମୀ ଦେବମାନେ ପ୍ରତି ମନୁକୁ କହିବେ— "ବର ମାଗ।" ଏହିପରି କରି, ସେମାନେ ଦେବମାନେ, ବାଳକ ରୂପରେ ହରିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଲୋକମଙ୍ଗଳ ହେତୁ ଆପଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛା କହିବେ। "ଆପଣ କିଏ? ଲୋକମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକ କଳ୍ପରେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ମନ୍ବନ୍ତରରେ କିପରି ଅବତରିବେ, ଆମେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।" କଳ୍କି କହିଲେ— ଅଷ୍ଟାଦଶ ମହାକଳ୍ପ ପ୍ରକୃତିର ଦେହରେ ବିଦ୍ୟମାନ। ପ୍ରଥମ ବ୍ରହ୍ମା ମହାକଳ୍ପ, ସେଠି ବ୍ରହ୍ମା ପରମ ପୁରୁଷ। ସେହି ପ୍ରଥମ ଅର୍ଦ୍ଧରୁ ତିରିଶି ତିନି ଦେବତା ଉତ୍ପନ୍ନ। ପରାର୍ଦ୍ଧରୁ ଭଗବାନ ବ୍ରହ୍ମା, ଯିଏ ଯୋଗୀମାନେ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ନିରଞ୍ଜନ। ସେହି କଳ୍ପରେ ଯେଉଁ ଲୀଳା ବ୍ରହ୍ମପୁରାଣରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ, ଶତ କୋଟି ବିସ୍ତୃତ ଏହି ବ୍ରହ୍ମପୁରାଣ। ପୁରାଣପୁରୁଷଙ୍କ ଶେଷରେ ମହାକଳ୍ପ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ପ୍ରଳୟରେ ଏହି କଳ୍ପ, ଏକ ହଜାର ଦେବସହସ୍ର ଯୁଗ। ଏହି ଅଷ୍ଟାଦଶ କଳ୍ପ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେମାନଙ୍କ ନାମ ଶୁଣ। କୂର୍ମ କଳ୍ପ, ମତ୍ସ୍ୟ କଳ୍ପ, ଶ୍ୱେତବରାହ କଳ୍ପ, ନୃସିଂହ କଳ୍ପ, ବାମନ କଳ୍ପ, ସ୍କନ୍ଦ କଳ୍ପ, ରାମ କଳ୍ପ, ଭାଗବତ କଳ୍ପ, ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କଳ୍ପ, ଭବିଷ୍ୟ କଳ୍ପ, ଲିଙ୍ଗ କଳ୍ପ, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ କଳ୍ପ, ଅଗ୍ନି କଳ୍ପ, ବାୟୁ କଳ୍ପ, ପଦ୍ମ କଳ୍ପ, ଶିବ କଳ୍ପ, ବିଷ୍ଣୁ କଳ୍ପ, ବ୍ରହ୍ମ କଳ୍ପ। ଏହି କଳ୍ପମାନେ ଦୁଇ ହଜାର ଆବୃତ୍ତିରେ ମହାକଳ୍ପ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ। ଏକ ହଜାର ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଆୟୁ ଗଣାଯାଏ। ଯେଉଁ ନାମରେ କଳ୍ପ ସ୍ମରଣ ହୁଏ, ସେଠାରୁ ବିରାଟ ଉତ୍ପନ୍ନ।