ଗ୍ରହଭୂତଃ ସ୍ଥିତସ୍ତତ୍ର ନଭୋଦେଵ୍ଯାଂ ତଦୁଦ୍ଭଵଃ 3.4.17.
ମୁଁ ଗ୍ରହ ହୋଇ ସେଠାରେ ରହିଲି, ଆମି ଆକାଶଦେବୀରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲି ।
thumb|400px|ଦିଗ୍ଗଜ1 ପୂର୍ଵସ୍ଯାଂ ଦିଶି ଵୈ ତସ୍ମାଜ୍ଜାତଶ୍ଚୈରାଵତୋ ଗଜଃ
ପୂର୍ବ ଦିଗରୁ ଚୈରାବତ ହାତୀର ଜନ୍ମ ହେଲା ।
ଵାମନଃ କୁମୁଦଶ୍ଚୈଵ ପୁଷ୍ପଦଂତଃ କ୍ରମାଦ୍ଗଜାଃ ।। ସାର୍ଵଭୌମଃ ସୁପ୍ରତୀକୋ ନଭୋଦିକ୍ଷୁ ତୁ ତତ୍ସୁତାଃ
ବାମନ, କୁମୁଦ ଏବଂ ପୁଷ୍ପଦନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମରେ ହାତୀମାନେ । ସାର୍ବଭୌମ ଓ ସୁପ୍ରତୀକ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ଆକାଶର ଦିଗଗୁଡିକରେ ଅଛନ୍ତି ।
ଅଭ୍ରମୁଃ କପିଲା ଚୈଵ ପିଂଗଲାଖ୍ଯା ଇମାଃ କ୍ରମାତ୍
ଅଭ୍ରମୁ, କପିଳା ଏବଂ ପିଙ୍ଗଳା ନାମରେ, ଏମାନେ ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମରେ ।
ଭୂମିଦିକ୍ଷୁ କରିଣ୍ଯଶ୍ଚ ଜାତାସ୍ତସ୍ମାତ୍ତୁ ତତ୍ପ୍ରିଯାଃ
ପୃଥିବୀର ଦିଗଗୁଡିକରେ ହାତୀମାନଙ୍କର ପ୍ରିୟା ମହିଳା ହାତୀମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ ।
ପଶୁଯୋନ୍ଯୁଦ୍ଭଵାନାଂ ଚ ନୃଣାଂ ତା ଯୋଷିତସ୍ସଦା
ପଶୁ ଯୋନିରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ମାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସଦା ମିଳନ୍ତି ।
ମନୁଵଂଶୋଦ୍ଭଵାନାଂ ଚ ନୃଣାଂ ଚାନ୍ଯୋଦ୍ଭଵାଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ
ମନୁବଂଶ ଓ ଅନ୍ୟ ଉତ୍ପତ୍ତିରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ମାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଅଛନ୍ତି ।
ଦ୍ଵିଧା ଧୁଵସ୍ସ ଵିଜ୍ଞେଯୋ ଭୂମେରୂର୍ଦ୍ଧ୍ଵମଧସ୍ତଥା
ଧ୍ରୁବକୁ ଦୁଇପ୍ରକାର ଭାବରେ ବୁଝିବା ଯୋଗ୍ୟ: ପୃଥିବୀର ଉପରେ ଏବଂ ତଳେ ।
ଅଧୋଧ୍ରୁଵେ ସଦା ରାତ୍ରିର୍ନାରକାସ୍ତତ୍ର ଵୈ ସ୍ଥିତାଃ
ତଳ ଧ୍ରୁବରେ ସଦା ରାତି ରହେ; ସେଠାରେ ନରକବାସୀମାନେ ବସିଥାନ୍ତି ।
ମହୋ ଜନସ୍ତପସ୍ସତ୍ଯଂ ତେଷୁ ନିତ୍ଯଂ ଦିନଂ ସ୍ମୃତମ୍ ତେଷୁ ନିତ୍ଯଂ ସ୍ମୃତା ରାତ୍ରିଃ କଲ୍ପମାନଂ ଚ କୋଵିଦୈଃ
ମହ, ଜନ, ତପ, ସତ୍ୟ — ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସଦା ଦିନ ବୋଲି ଗଣାଯାଏ; ଏମାନେ ମଧ୍ୟରେ ରାତିକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ କଳ୍ପ ଭାବେ ଗଣନା କରନ୍ତି ।
ସ ତୁ ପୂର୍ଵଭଵେ ଚାସୀଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ମାଧଵପ୍ରିଯଃ 3.4.17.
ପୂର୍ବ ଜନ୍ମରେ ସେ ମାଧବଙ୍କ ପ୍ରିୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ ।
ତୀର୍ଥ ପୁଣ୍ଯାତ୍ସ ଵୈ ଵିପ୍ରୋ ମାଧଵୋ ମାଧଵପ୍ରିଯଃ ଷଟ୍ତ୍ରିଂଶଚ୍ଚ ସହସ୍ରାବ୍ଦଂ ରାଜ୍ଯଂ କୃତ୍ଵା ଧ୍ରୁଵୋଽଭଵତ୍
ତୀର୍ଥର ପୁଣ୍ୟରୁ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମାଧବ, ମାଧବଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ଛତ୍ତିଶ ହଜାର ବର୍ଷ ରାଜ୍ୟ କରି ଧ୍ରୁବ ହେଲେ ।
ସୂତ ଉଵାଚ ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଗୁରୋର୍ଵାକ୍ଯଂ ସ ଧ୍ରୁଵଃ ପଂଚମୋ ଵସୁଃ ନରଶ୍ରୀର୍ନାମ ଵିଖ୍ଯାତୋ ଗୁଣଵୈଶ୍ଯସ୍ଯ ଵୈ ସୁତଃ
ସୂତ କହିଲେ: ଗୁରୁଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଧ୍ରୁବ, ପଞ୍ଚମ ବସୁ, ନରଶ୍ରୀ ନାମରେ, ଗୁଣବୈଶ୍ୟଙ୍କର ପୁଅ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ ।
କୁସୀଦଗୁଣଗୁପ୍ତଶ୍ଚ ନରଶ୍ରୀଃ ପୁତ୍ରଵତ୍ସଲଃ
ନରଶ୍ରୀ, ଧନର ରକ୍ଷକ ଓ ଗୁଣର ରକ୍ଷାକାରୀ, ପୁଅମାନଙ୍କୁ ବହୁତ ମମତା କରୁଥିଲେ ।
ପ୍ରତ୍ଯହଂ ସ ହରେଃ କ୍ରୀଡାଂ ଵୃନ୍ଦାଵନମହୋତ୍ତମେ
ସେ ପ୍ରତିଦିନ ମହା ବୃନ୍ଦାବନରେ ହରିଙ୍କର ଖେଳ ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ ।
ଯସ୍ଯ ପୁତ୍ରଵିଵାହେ ଚ ଭଗଵାନ୍ଭକ୍ତଵତ୍ସଲଃ
ତାଙ୍କର ପୁଅର ବିବାହରେ ଭଗବାନ, ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ ।
ପୁରୀଂ କାଶୀଂ ସମାଗମ୍ଯ ନରଶ୍ରୀଭର୍କ୍ତରାଟ୍ ସ୍ଵଯମ୍
ପୁରୀ କାଶୀକୁ ପହଞ୍ଚି, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ସ୍ୱୟଂ ଆସିଲେ।
ସାର୍ଦ୍ଧଂ ତପୋ ମହତ୍କୁର୍ଵନ୍ବ୍ରହ୍ମଧ୍ଯାନପରୋଽଭଵତ୍
ସେ ବଡ଼ ତପସ୍ୟା ସହିତ, ପରମ ନିର୍ମଳ ବ୍ରହ୍ମା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କରିବାରେ ଲଗିଲେ।
ତଦା ବ୍ରହ୍ମା ହରିଶ୍ଶଂଭୁଃ ସ୍ଵସ୍ଵଵାହନମାସ୍ଥିତାଃ
ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା, ହରି ଓ ଶମ୍ଭୁ, ନିଜ-ନିଜ ଯାନରେ ବସି ଆସିଲେ।
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚ ସ୍ତେଷାଂ ସ୍ଵଯଂଭୂତନଯୋ ମୁନିଃ
ସେମାନଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ସ୍ୱୟଂଭୁଙ୍କର ପୁତ୍ର ମୁନି ନିଜେ—
ତସ୍ଯ ଭାଵଂ ସମାଲୋକ୍ଯ ତ୍ରଯୋ ଦେଵାଃ ସନାତନାଃ 3.4.17.
ତାଙ୍କର ଭାବ ଦେଖି, ତିନିଜଣ ସନାତନ ଦେବତା—
ଲିଂଗହସ୍ତଃ ସ୍ଵଯଂ ରୁଦ୍ରୋ ଵିଷ୍ଣୁସ୍ତଦ୍ରସଵର୍ଦ୍ଧନଃ ରତିଂ ଦେହି ମଦାଘୂର୍ଣେ ନୋ ଚେତ୍ପ୍ରାଣାଂସ୍ତ୍ଯଜାମ୍ଯହମ୍
ରୁଦ୍ର ଲିଙ୍ଗ ହାତରେ ଧରି, ବିଷ୍ଣୁ ଆକାଂକ୍ଷା ବଢ଼ାଇ, କହିଲେ: 'ମଦରେ ମତାଳ ହୋଇଥିବା, ଆମକୁ ଆନନ୍ଦ ଦିଅ, ନହେଲେ ମୁଁ ଜୀବନ ଛାଡିଦେବି।'
ପତିଵ୍ରତାଽନସୂଯା ଚ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତେଷାଂ ଵଚୋଽଶୁଭମ୍
ପତିବ୍ରତା ଅନସୂୟା, ସେମାନଙ୍କର ଅସଭ୍ୟ କଥା ଶୁଣି—
ମୋହିତାସ୍ତତ୍ର ତେ ଦେଵା ଗୃହୀତ୍ଵା ତାଂ ବଲାତ୍ତଦା
ସେଠାରେ, ସେ ଦେବତାମାନେ ମୋହିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଧରି ନେଲେ।
ତଦା କ୍ରୁଦ୍ଧା ସତୀ ସା ଵୈ ତାଞ୍ଛଶାପ ମୁନିପ୍ରିଯା
ତାପରେ, କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ସେ ସତୀ ମୁନିଙ୍କର ପ୍ରିୟା ଦେବୀ ସେମାନଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ।
ମହାଦେଵସ୍ଯ ଵୈ ଲିଂଗଂ ବ୍ରହ୍ମଣୋଽସ୍ଯ ମହାଶିରଃ ଭଵିଷ୍ଯଂତି ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠା ଉପହାସୋଽଯମୁତ୍ତମଃ
‘ମହାଦେବଙ୍କର ଲିଙ୍ଗ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ବଡ଼ ମୁଣ୍ଡ, ହେ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ଦୁଇଟି ଉପହାସର ଅବସ୍ଥାକୁ ଆସିବ।’
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚୋ ଘୋରଂ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ମୁନିପ୍ରିଯାମ୍
ଏହି ଭୟଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ସେମାନେ ମୁନିଙ୍କର ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ।
ଅନସୂଯା ତଦା ପ୍ରାହ ଭଵନ୍ତୋ ମମ ପୁତ୍ରକାଃ
ତାପରେ ଅନସୂୟା କହିଲେ, 'ତମେ ମୋର ପୁଅ ହେବେ।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତେ ଵଚନେ ବ୍ରହ୍ମା ଚଂଦ୍ରମାଶ୍ଚ ତଦା ହ୍ଯଭୂତ୍ ତତ୍ପାପପରିହାରାର୍ଥଂ ଯୋଗଵନ୍ତୋ ବଭୂଵିରେ
ଏହି କଥା କହିବା ପରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଚାନ୍ଦ୍ରମା ହେଲେ; ଏହି ପାପ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ, ସେମାନେ ଯୋଗରେ ଲଗିଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ଦେଵୀ ପ୍ରକୃତିସ୍ସର୍ଵ ଧର୍ମିଣୀ
ଏହି ସମୟରେ, ଦେବୀ, ସମସ୍ତ ଧର୍ମର ଆଧାର ଓ ପ୍ରକୃତି—