ରଞ୍ଜିତଃ କଦଲୀଵୃକ୍ଷଂ ଵରୁଣାଯ ସମୁତ୍ସୃଜେତ୍ କର୍ଣଵେଧଂ ତତଃ କୃତ୍ଵା ଉତ୍ସୃଜେଦ୍ଵାକ୍ଯମୁଚ୍ଚରନ୍
ରଙ୍ଗିନ କଦଳୀ ଗଛକୁ ବରୁଣଙ୍କୁ ଦାନ କରିବା, ତାପରେ କାନ ଛିଦ୍ର କରି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଛାଡ଼ିଦେବା ଉଚିତ।
ଓଁ ଅଦ୍ଯେତ୍ଯାଦି ସର୍ଵଭୂତେଭ୍ଯଃ ଫଲପୁଷ୍ପପତ୍ରଚ୍ଛାଯାଵୃତମୁଖ୍ଯନାନାତରୁଵିରଚିତମାରାମଂ ଵନସ୍ପତିଦେଵତଂ ସୁପୂଜିତଂ ଵେଦଵ୍ଯାସାଦ୍ଯୁକ୍ତଫଲାଵାପ୍ତଯେ ଅମୁକଋଷିସଗୋତ୍ରଃ ଅମୁକଦେଵ ଶର୍ମାହମୁତ୍ସୃଜେ ଵୃକ୍ଷାଗ୍ରାତ୍ପତିତସ୍ଯାପି ଆରୋହାତ୍ପତିତସ୍ଯ ଵା ।। 2.3.2.
‘ଓଁ, ଆଜି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ, ବ୍ୟାସ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କହିଥିବା ଫଳ ପାଇଁ, ମୁଁ ଅମୁକ ଋଷିଙ୍କ ଗୋତ୍ରର, ଅମୁକ ଦେବ ଶର୍ମା ନାମରେ, ଫଳ-ଫୁଲ-ପତ୍ର-ଛାୟା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଏହି ବନଦେବତାକୁ ଛାଡ଼ୁଛି, ଯଦିଓ ଏହା ଗଛର ଶିରା ଠାରୁ କିମ୍ବା ଚଢ଼ିବାବେଳେ ପଡ଼ିଯାଇଥାଏ।’
ମରଣେ ଚାସ୍ଥିଭଂଗେ ଵା କର୍ତା ପାପୈର୍ନ ଲିପ୍ଯତେ
ମୃତ୍ୟୁ କିମ୍ବା ହାଡ଼ ଭାଙ୍ଗିଯିବା ଘଟିଲେ ମଧ୍ୟ, କର୍ତ୍ତା ପାପରେ ଲିପ୍ତ ହୁଏନାହିଁ।
ତଦ୍ଦୋଶମନାର୍ଥାଯ ତସ୍ଯାପ୍ଯେତତ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍
ସେଇ ଦୋଷ ଓ ଅପଶକୁ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ହୋଇଛି।
ମଧୁଲାଜାକ୍ଷତଂ ଦଦ୍ଯାଦଞ୍ଜନଂ ମାଲ୍ଯମେଵ ଚ
ମଧୁ, ଲାଜା, ଅକ୍ଷତ, ଆଞ୍ଜନ ଓ ମାଳା ଦେବା ଉଚିତ।
ଵେଷ୍ଟଯେତ୍କ୍ଷୀରଧାରାଂ ଚ ପାତଯେଦ୍ଘୃତଧାରଯା
ଗଛକୁ ଦୁଧର ଧାରାରେ ବେଢ଼ି ଘିଅର ଧାରା ଢାଳିବା ଉଚିତ।
କ୍ଷୁଦ୍ରାରାମପ୍ରତିଷ୍ଠାଵର୍ଣନମ୍ ଅମଂଡଲେ ଶୁଭେ ସ୍ଥାନେ ଦ୍ଵିହସ୍ତେଽପ୍ଯଥ ସ୍ଥଂଡିଲେ
ଅନୁଚିତ କିମ୍ବା ଛୋଟ ବନବିହାର ବିବରଣୀ: ଯଦି ମଣ୍ଡଳ ନଥାଏ, କିମ୍ବା ଦୁଇ ହାତ ମାପର ସମତଳ ସ୍ଥାନରେ—
ସ୍ଥାପଯେତ୍କଲଶଂ ତତ୍ର ଵିଷ୍ଣୁଂ ସୋମଂ ସମର୍ଚଯେତ୍
ସେଠାରେ ଏକ କଳଶ ରଖି, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ସୋମଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।
ଵୃକ୍ଷାନ୍ମାଲ୍ଯୈରଲଂକୃତ୍ଯ ଭୂଷଯେଦ୍ଭୂଷଣାଦିନା
ଗଛମାନେକୁ ମାଳା ଓ ଅନ୍ୟ ଭୂଷଣ ଦ୍ୱାରା ଶୃଙ୍ଗାର କରିବା ଉଚିତ।
ଭୋଜଯେତ୍ପଞ୍ଚଵିପ୍ରାନ୍ହି ପୁରତସ୍ତଂ ଵିଶେଷଯେତ୍
ପାଞ୍ଚ ଜଣ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେଇ, ସେମାନେକୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଦଦ୍ଯାଦ୍ଯୂପଂ ମଧ୍ଯଦେଶେ ରୋପଯେତ୍କଦଲୀଂ ତତଃ
ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଯଜ୍ଞସ୍ଥମ୍ଭ ରଖି, ପରେ କଦଳୀ ଗଛ ରୋପିବା ଉଚିତ।
ଅଷ୍ଟାଵଷ୍ଟୌ ଚ ଜୁହୁଯାଦନ୍ଯେଷାଂ ଚ ଘୃତେନ ତୁ
ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଆଠ କିମ୍ବା ସୋଳ ଘିଅ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ।
ଦକ୍ଷିଣାଂ ଚ ତତୋ ଦଦ୍ଯାତ୍ପୂର୍ଣାଂ ଦତ୍ତ୍ଵାହୁତିଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ତାପରେ ନିୟମିତ ଦକ୍ଷିଣା ଦେଇ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋମ ଅର୍ପଣ କରି, ସେଠାରୁ ବିଦାୟ ନେବା ଉଚିତ।
ଏକାଦିଵୃକ୍ଷଂ ଵୃକ୍ଷାଣାଂ ଵିଧିଂ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ଏବେ ମୁଁ ଆପଣମାନେଂକୁ ଗଛମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ଗଛ ସମ୍ପର୍କରେ ନିୟମ କହିବି, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ।
ଵୃକ୍ଷମୂଲେ ଯଜେଦ୍ଧର୍ମଂ ପୃଥିଵୀ ଚ ଵିଶଂ ତଥା
ଗଛର ମୂଳରେ ଧର୍ମ, ପୃଥିବୀ ଓ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ କରିବା ଉଚିତ।
ଧେନୁଂ ଚ ଦକ୍ଷିଣାଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଦୋହଦଂ ଵୃକ୍ଷପୂଜନମ୍ 2.3.3.
ଦକ୍ଷିଣା ସ୍ୱରୂପ ଗାଈ ଦେବା ଉଚିତ; ଫଳଲାଭ ଆଶାରେ ଗଛର ପୂଜା କରିବା ଦରକାର।
କ୍ଷୁଦ୍ରାରାମପ୍ରତିଷ୍ଠାଵର୍ଣନମ୍ ସ୍ଥଂଡିଲଂ କାରଯେତ୍ତତ୍ର ଚଂଦନେନୋକ୍ଷିତଂ ତଥା
ସେଠାରେ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇ ଏକ ବେଦି ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।
ପଦ୍ମଂ ପ୍ରକଲ୍ପଯେତ୍ତତ୍ର ସାମାନ୍ଯାର୍ଘ୍ଯଂ ଵିଧାଯ ଚ
ସେଠାରେ ଏକ ପଦ୍ମ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରି, ସାଧାରଣ ଅର୍ଘ୍ୟ ତିଆରି କରିବା ଦରକାର।
ସ୍ଥାପଯେଦ୍ଵାରିଣା ପୂର୍ଣଂ କଯା ନେତି ଚ ଗନ୍ଧକମ୍
ପାଣିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକ ପାତ୍ର ରଖି, ତାହାରେ କପୂର ମିଶାଇବା ଉଚିତ।
ଦଦ୍ଯାଦ୍ଦୂର୍ଵାକ୍ଷତଂ କଲ୍ପେ ବ୍ରାହ୍ମଣତ୍ରଯଭୋଜନମ
ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଦୁର୍ବା ଓ ଅକ୍ଷତ ଦେଇ, ତିନିଜଣ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ଭୋଜନ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଦରକାର।
କୁଂଭେ ଵିନାଯକଂ ପୂଜ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଚ ପରେ ଘଟମ୍
ଘଡ଼ାରେ ବିନାୟକଙ୍କୁ ଓ ଅନ୍ୟ ଏକ ପାତ୍ରରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।
ମଂଡଲେ ଶିଵମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ପୀଠପୂଜାପୁରଃସରମ୍
ମଣ୍ଡଳରେ ପ୍ରଥମେ ଆସନ ପୂଜା କରି, ତାପରେ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଦରକାର।
ଦ୍ଵିଭୁଜଂ ଶୂଲହସ୍ତଂ ଚ ସର୍ଵାଭରଣସଂଯୁତମ୍
ଦୁଇଟି ହାତ ଥିବା, ତ୍ରିଶୂଳ ଧରିଥିବା, ସମସ୍ତ ଆଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧିଥିବା ରୂପକୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।
ତତୋର୍ଘ୍ଯପାତ୍ରଂ କୃତ୍ଵା ତୁ ପୀଠପୂଜାଂ ସମାଚରେତ୍
ତାପରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ପାତ୍ର ତିଆରି କରି, ଆସନ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର।
ମଧ୍ଯେ ଆଧାରଶକ୍ତିଂ ଚ କୂର୍ମାନଂତୌ ସପଦ୍ମକୌ
ମଧ୍ୟରେ ଆଧାର ଶକ୍ତି, କୂର୍ମ ଓ ଦୁଇଟି ପଦ୍ମ ରଖିବା ଉଚିତ।
ପୁନଃ ପାତ୍ରାଂତରସ୍ଥଂ ଚ ଗୃହୀତ୍ଵା କୁସୁମଂ ବୁଧଃ 2.3.4.
ପୁଣି, ଅନ୍ୟ ଏକ ପାତ୍ର ଭିତରେ ରଖାଯାଇଥିବା ଫୁଲ ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ନେବା ଉଚିତ।
ପୂର୍ଵଵଚ୍ଚ ଵିଧାନେନ ଦଦ୍ଯାତ୍ପାତ୍ରାଦିକଂ ତ୍ରଯମ୍
ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ନିୟମ ଅନୁସାରେ, ତିନିଟି ପାତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବା ଦରକାର।
ମୁଦ୍ରାଂ ପ୍ରଦର୍ଶ୍ଯ ଵିଧିଵଦଂଗପୂଜାଂ ସମାଚରେତ୍
ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ମୁଦ୍ରା ଦେଖାଇ, ଅଙ୍ଗପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଅନଂତଂ ପୁରତଶ୍ଚୈଵ ତେଷାମସ୍ତ୍ରାଣି ତଦ୍ବହିଃ
ସାମ୍ନାରେ ଅନନ୍ତଙ୍କୁ ଓ ସେମାନଙ୍କ ବାହାରେ ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ରମାନେ ରଖିବା ଦରକାର।
ଭୂସ୍ତତ୍ତ୍ଵଂ ଚ ଭୁଵସ୍ତତ୍ଵଂ ସ୍ଵସ୍ତତ୍ତ୍ଵାଦି ଚ ତତ୍ତ୍ଵକମ୍
ଭୂତତ୍ତ୍ୱ, ଭୁଵସ୍ତତ୍ତ୍ୱ, ସ୍ୱତତ୍ତ୍ୱ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ।