ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ନାଗରାଜାନଂ ଦ୍ଵାରପାଲୌ ଚ ପଶ୍ଚିମେ
ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସର୍ପମାନଙ୍କର ରାଜା ଓ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଥିବା ଦୁଇ ଦ୍ୱାରପାଳଙ୍କୁ।
ବଲିଦାନଂ ଵିଧାନେନ କୃତ୍ଵା ଦଦ୍ଯାଦ୍ଯଥାଵିଧି 2.3.2.
ବଳି ଦାନ ନିୟମ ଅନୁସାରେ କରି, ଯଥାବିଧି ଦେବା ଉଚିତ।
ଵଜ୍ରୀ ଚ ଧୂମଲୀ କୃଷ୍ଣା ପୀତା ଚୈଵାଥ ଵାରୁଣୀ
ବଜ୍ରୀ, ଧୂମଳୀ, କୃଷ୍ଣା, ପୀତା ଓ ବାରୁଣୀ।
କୁଂଭେଷୁ ପୂଜଯେଦ୍ଦେଵାନ୍ମହେଶଂ ପ୍ରଥମଂ ବୁଧଃ
ପାଣି ଭରା କୁଁଭମାନେ ଭିତରେ ପ୍ରଥମେ ମହେଶଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଵେଦିକାପୂର୍ଵଭାଗେ ତୁ ଉତ୍ତରେ କଲଶେ ଶିଵମ୍
ବେଦିକାର ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଉତ୍ତର ଦିଗର କଳଶରେ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।
କଲଶେ ଵିଧିଵଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ଉପଚାରୈଃ ପୃଥଗ୍ଵିଧୈଃ
କଳଶରେ ନିୟମ ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ବିଭିନ୍ନ ପଦାର୍ଥ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଯୋ ନାଗାସ୍ତାନ୍ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଅନଂତୋ ଵାସୁକିସ୍ତଥା ପଦ୍ମଶ୍ଚୈଵ ମହାପଦ୍ମୋ ମନ୍ତ୍ରୈରେଭିଃ ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍
ମୁଁ ଏହି ସର୍ପମାନେ—ଅନନ୍ତ, ବାସୁକି, ପଦ୍ମ ଓ ମହାପଦ୍ମ—ଏମାନଙ୍କୁ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା କହିବି।
ପୁଂଡରୀକଦଲାଭାସ ଶୁଭକର୍ଣାଂତଲୋଚନ
ପଦ୍ମ ପତ୍ର ପରି ଦେହ, ଶୁଭ କାନ ଓ ତଳେ ଅଛି ଆନନ୍ଦ ଆଖି।
ଅନଂତ ନାଗରାଜେନ୍ଦ୍ର ଇହାଗଚ୍ଛ ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ
ଅନନ୍ତ ନାଗରାଜ, ଏଠାକୁ ଆସ; ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।
ସର୍ଵନାଗସ୍ଯ ଶୂରସ୍ଯ କୃତସ୍ଵସ୍ତିକଲାଂଛନ
ସମସ୍ତ ନାଗମାନଙ୍କର ଶୂର ବିର, ଯିଏ ସ୍ୱସ୍ତିକ ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି।
ନଵୀନଜଲଦଶ୍ଯାମ ଶ୍ରୀମନ୍କମଲଲୋଚନ
ନୂତନ ବର୍ଷା ମେଘ ପରି କଳା, ଶ୍ରୀମନ୍ତ, ପଦ୍ମ ଆଖି।
ଶଂଖପାଲ ଇତି ଖ୍ଯାତ ଜଲାଧାରପ୍ରତୀକ୍ଷକ 2.3.2.
ଯିଏ ଶଂଖପାଳ ଭାବେ ପରିଚିତ, ଜଳ ବହିବାକୁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି।
ଅତିପୀତ ସୁଵର୍ଣାଭ ଚନ୍ଦ୍ରାର୍ଧାଂକିତମସ୍ତକ
ଅତି ପୀତ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ରଙ୍ଗର, ମସ୍ତକରେ ଚନ୍ଦ୍ରାର୍ଧ ଚିହ୍ନ ଥିବା।
କୁଲୀର ନାଗରାଜେଂଦ୍ର ସର୍ଵସତ୍ତ୍ଵହିତେ ରତ
କୁଳୀର ନାଗରାଜ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ନିରନ୍ତର ଲାଗିରହିଛନ୍ତି।
ଯଃ ସୁଵର୍ଣେନ ଵର୍ଣେନ ପଦ୍ମପତ୍ରାଯତେକ୍ଷଣଃ ତସ୍ମୈ ତେ ପଦ୍ମନାଗେନ୍ଦ୍ର ତୀଵ୍ରରୂପ ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ
ଯେଉଁଠାରେ ସୁନା ରଙ୍ଗର ଦେହ ଓ ପଦ୍ମପତ୍ର ପରି ଲମ୍ବା ଆଖି ଥିବା, ହେ ପଦ୍ମନାଗରାଜ, ତୁମେ ଯେତେ ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଛ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରେ।
ନାଗିନ୍ଯୋ ନାଗକନ୍ଯାଶ୍ଚ ତଥା ନାଗକୁମାରକାଃ
ନାଗିନୀମାନେ, ନାଗକନ୍ୟାମାନେ ଏବଂ ଏହିପରି ନାଗଶିଶୁମାନେ—
ସ୍ଵଗୃହ୍ଯୋକ୍ତେନ ଵିଧିନା କୃତ୍ଵାଗ୍ନିସ୍ଥାପନଂ ବୁଧଃ
ଯିଏ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ସେ ନିଜ ଘରର ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଅଗ୍ନି ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ।
ଆଦିତ୍ଯାଦିଗ୍ରହାଂଶ୍ଚୈଵ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ କୃଷ୍ଣମେଵ ଚ
ସେ ଆଦିତ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଗ୍ରହମାନେ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ପ୍ରାଦେଶମାତ୍ରଂ ସଂପ୍ରୋକ୍ଷ୍ଯ ଯୂପଂ ଚାସ୍ଯ ପ୍ରମାଣକମ୍
ଏକ ହାତ ପରିମାଣ ଯଜ୍ଞସ୍ଥମ୍ଭକୁ ପବିତ୍ର ଜଳ ଛିଟିଏଇ ଏବଂ ଠିକ୍ ମାପରେ ଥିବାକୁ ଦେଖିବା ଉଚିତ।
କୂପେ ନିକ୍ଷିପ୍ଯ ତାନ୍ନାଗାନ୍ପଞ୍ଚରତ୍ନଂ କ୍ଷିପେତ୍ତତଃ
ସେ ନାଗମାନେକୁ କୁଆଁରେ ରଖି, ପରେ ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ମଣି ରଖିବା ଉଚିତ।
ରଞ୍ଜିତଃ କଦଲୀଵୃକ୍ଷଂ ଵରୁଣାଯ ସମୁତ୍ସୃଜେତ୍ କର୍ଣଵେଧଂ ତତଃ କୃତ୍ଵା ଉତ୍ସୃଜେଦ୍ଵାକ୍ଯମୁଚ୍ଚରନ୍
ରଙ୍ଗିନ କଦଳୀ ଗଛକୁ ବରୁଣଙ୍କୁ ଦାନ କରିବା, ତାପରେ କାନ ଛିଦ୍ର କରି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଛାଡ଼ିଦେବା ଉଚିତ।
ଓଁ ଅଦ୍ଯେତ୍ଯାଦି ସର୍ଵଭୂତେଭ୍ଯଃ ଫଲପୁଷ୍ପପତ୍ରଚ୍ଛାଯାଵୃତମୁଖ୍ଯନାନାତରୁଵିରଚିତମାରାମଂ ଵନସ୍ପତିଦେଵତଂ ସୁପୂଜିତଂ ଵେଦଵ୍ଯାସାଦ୍ଯୁକ୍ତଫଲାଵାପ୍ତଯେ ଅମୁକଋଷିସଗୋତ୍ରଃ ଅମୁକଦେଵ ଶର୍ମାହମୁତ୍ସୃଜେ ଵୃକ୍ଷାଗ୍ରାତ୍ପତିତସ୍ଯାପି ଆରୋହାତ୍ପତିତସ୍ଯ ଵା ।। 2.3.2.
‘ଓଁ, ଆଜି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ, ବ୍ୟାସ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କହିଥିବା ଫଳ ପାଇଁ, ମୁଁ ଅମୁକ ଋଷିଙ୍କ ଗୋତ୍ରର, ଅମୁକ ଦେବ ଶର୍ମା ନାମରେ, ଫଳ-ଫୁଲ-ପତ୍ର-ଛାୟା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଏହି ବନଦେବତାକୁ ଛାଡ଼ୁଛି, ଯଦିଓ ଏହା ଗଛର ଶିରା ଠାରୁ କିମ୍ବା ଚଢ଼ିବାବେଳେ ପଡ଼ିଯାଇଥାଏ।’
ମରଣେ ଚାସ୍ଥିଭଂଗେ ଵା କର୍ତା ପାପୈର୍ନ ଲିପ୍ଯତେ
ମୃତ୍ୟୁ କିମ୍ବା ହାଡ଼ ଭାଙ୍ଗିଯିବା ଘଟିଲେ ମଧ୍ୟ, କର୍ତ୍ତା ପାପରେ ଲିପ୍ତ ହୁଏନାହିଁ।
ତଦ୍ଦୋଶମନାର୍ଥାଯ ତସ୍ଯାପ୍ଯେତତ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍
ସେଇ ଦୋଷ ଓ ଅପଶକୁ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ହୋଇଛି।
ମଧୁଲାଜାକ୍ଷତଂ ଦଦ୍ଯାଦଞ୍ଜନଂ ମାଲ୍ଯମେଵ ଚ
ମଧୁ, ଲାଜା, ଅକ୍ଷତ, ଆଞ୍ଜନ ଓ ମାଳା ଦେବା ଉଚିତ।
ଵେଷ୍ଟଯେତ୍କ୍ଷୀରଧାରାଂ ଚ ପାତଯେଦ୍ଘୃତଧାରଯା
ଗଛକୁ ଦୁଧର ଧାରାରେ ବେଢ଼ି ଘିଅର ଧାରା ଢାଳିବା ଉଚିତ।
କ୍ଷୁଦ୍ରାରାମପ୍ରତିଷ୍ଠାଵର୍ଣନମ୍ ଅମଂଡଲେ ଶୁଭେ ସ୍ଥାନେ ଦ୍ଵିହସ୍ତେଽପ୍ଯଥ ସ୍ଥଂଡିଲେ
ଅନୁଚିତ କିମ୍ବା ଛୋଟ ବନବିହାର ବିବରଣୀ: ଯଦି ମଣ୍ଡଳ ନଥାଏ, କିମ୍ବା ଦୁଇ ହାତ ମାପର ସମତଳ ସ୍ଥାନରେ—
ସ୍ଥାପଯେତ୍କଲଶଂ ତତ୍ର ଵିଷ୍ଣୁଂ ସୋମଂ ସମର୍ଚଯେତ୍
ସେଠାରେ ଏକ କଳଶ ରଖି, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ସୋମଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।
ଵୃକ୍ଷାନ୍ମାଲ୍ଯୈରଲଂକୃତ୍ଯ ଭୂଷଯେଦ୍ଭୂଷଣାଦିନା
ଗଛମାନେକୁ ମାଳା ଓ ଅନ୍ୟ ଭୂଷଣ ଦ୍ୱାରା ଶୃଙ୍ଗାର କରିବା ଉଚିତ।
ଭୋଜଯେତ୍ପଞ୍ଚଵିପ୍ରାନ୍ହି ପୁରତସ୍ତଂ ଵିଶେଷଯେତ୍
ପାଞ୍ଚ ଜଣ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେଇ, ସେମାନେକୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।