ଗୋପ୍ରଚାରଂ ଖନେଦ୍ଯସ୍ତୁ ଵାହଯେଦ୍ଵା କଥଂଚନ
ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଗଂ ଚରାଉଥିବା ଥାନ ଖୋଡ଼ିବା କିମ୍ବା ଚଳାଇବା କରେ,
ସ୍ଵର୍ଗଂ ନଯତି ଗୋଚର୍ମ ସମ୍ଯଗ୍ଦତ୍ତଂ ସଦକ୍ଷିଣମ୍ 2.3.2.
ଏକ ଗଂ ଚର୍ମ ସଠିକ ଭାବରେ ଦାନ କଲେ ଏବଂ ସହ ଦକ୍ଷିଣା ଦେଲେ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଏ।
ତାଵତ୍କାଲଂ ଵସେତ୍ସ୍ଵର୍ଗେ ଵିଷ୍ଣୁଲୋକାନ୍ନ ତଚ୍ଚ୍ଯୁତିଃ
ସେ ଏହି ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବସିଥାଏ, ବିଷ୍ଣୁର ଲୋକରୁ କେବେ ବି ଖସି ନାହିଁ।
ମହାଯାଗାଵସାନେ ଚ ଯୋ ନ ତର୍ପଯତି ଦ୍ଵିଜାନ୍
ଏବଂ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ ଶେଷରେ, ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଦ୍ୱିଜମାନେଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କରେନାହିଁ,
ଵୃଷୋତ୍ସର୍ଗା ଵସାନେ ତୁ ପ୍ରଦଦ୍ଯାଦ୍ଯୋ ମହୀଂ ଦ୍ଵିଜାଃ
କିନ୍ତୁ ବୃଷ ଛାଡ଼ିବା ଶେଷରେ, ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଦ୍ୱିଜମାନେଙ୍କୁ ଭୂମି ଦେଇଥାଏ,
ତତ୍ର ମାନଂ ପୃଥକ୍ଚୈଵ ଶୃଣୁତାତ୍ର ସମାଗତାଃ
ଏଠାରେ ସମସ୍ତେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଛନ୍ତି, ଏହି ବିଷୟର ଭିନ୍ନ ମାପ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ଗଵାଂ ଶତଂ ଵୃଷଶ୍ଚୈକୋ ଯତ୍ର ତିଷ୍ଠତ୍ଯଯଂତ୍ରିତଃ
ଯେଉଁଠି ଏକ ଶତ ଗଂ ଏବଂ ଏକ ବୃଷ ଅନିୟମିତ ଭାବରେ ଦଢ଼ି ରହିଥାଏ,
ଗୋପ୍ରଚାରସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ଚ ଭୋ ଦ୍ଵିଜାଃ
ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଏହା ଦେବତା ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ଗଂ ଚରାଉଥିବା ଥାନ।
ମଣ୍ଡପଂ ପୂଜଯେତ୍ସୂର୍ଯଂ ଵାସୁଦେଵସମନ୍ଵିତମ୍
ମଣ୍ଡପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଓ ଵାସୁଦେବଙ୍କ ସହିତ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଦେହି ମେତି ଚ ମନ୍ତ୍ରେଣ ଵିନ୍ଯସେନ୍ମଂଡପୋପରି
‘ଦେଉ’ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ମଣ୍ଡପରେ ଏହାକୁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଦରକାର।
ସମୁତ୍ସୃଜେଜ୍ଜପେତ୍ପଶ୍ଚାତ୍ସୌରଂ ସୂକ୍ତଂ ଚ ଵୈଷ୍ଣଵମ୍
ଅର୍ପଣ କରିବା ପରେ ସୌର ସୂକ୍ତ ଓ ବୈଷ୍ଣବ ଷ୍ଟୋତ୍ର ପଠିବା ଉଚିତ।
ଦିକ୍ପାଲାନ୍ସଂନ୍ଯସେତ୍ସ୍ଵାସୁ ସ୍ଵାସୁ ଦିକ୍ଷୁ ଵିଚକ୍ଷଣଃ 2.3.2.
ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ଦିଗପାଳମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ନିଜ ଦିଗରେ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ।
ଧର୍ମସଂସ୍ଥାପନାର୍ଥାଯ ଆତ୍ମନୋ ଵିଭଵାଯ ଚ
ଧର୍ମ ସ୍ଥାପନ ଓ ନିଜର ଉନ୍ନତି ପାଇଁ।
ଭୋ ଵହ୍ନେ ମେଷଵାହସ୍ତ୍ଵଂ ଚତୁଃଶୃଂଗଵିରାଜିତ
ଓ ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ମେଷ ଉପରେ ଚାଲିଥିବା, ଚାରିଟି ଶିଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।
ଯମ ତ୍ଵଂ ଦକ୍ଷିଣାଶେଶ ମହାମହିଷଵାହନ
ଓ ଯମ, ତୁମେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ଅଧିପତି, ବଡ଼ ମହିଷ ଉପରେ ଚାଲିଥିବା।
ମଞ୍ଚସ୍ଥୋ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରସ୍ତ୍ଵଂ ଖଡ୍ଗପାଣିର୍ମହାବଲଃ
ସିଂହାସନରେ ବସିଥିବା, ତୁମେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ରାଜା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ତଳୱାର ଧାରଣ କରିଥିବା।
ଵାରିରାଟ୍ ଧ୍ଵଜହସ୍ତୋଽସି ପଵନୋ ମୃଗଵାହନଃ
ଓ ଜଳର ରାଜା, ତୁମେ ଧ୍ୱଜ ଧରିଥିବା; ଓ ପବନ, ତୁମେ ମୃଗ ଉପରେ ଚାଲିଥିବା।
ଧନାଧ୍ଯକ୍ଷୋ ଗଦାହସ୍ତଃ ପିଂଗାକ୍ଷୋ ନରଵାହନଃ
ଓ ଧନର ଅଧିକାରୀ, ତୁମେ ଗଦା ଧରିଥିବା; ପିଙ୍ଗଳ ଚକ୍ଷୁ, ନର ଉପରେ ଚାଲିଥିବା।
ଆଦିଦେଵୋସି ଦେଵାନାଂ କର୍ତା ହର୍ତା ମହେଶ୍ଵରଃ
ତୁମେ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆଦିଦେବ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ସଂହାରକ, ମହେଶ୍ୱର।
ଅନଂତୋ ନାଗରାଜୋ ଯୋ ଧରାମୁଦ୍ଧୃତ୍ଯ ତିଷ୍ଠତି
ଅନନ୍ତ ନାଗରାଜ, ଯିଏ ପୃଥିବୀକୁ ଉଠାଇ ଧରିଛନ୍ତି।
ଚତୁର୍ଣାମେଵ ଵର୍ଣାନାଂ ସ୍ଥିତ୍ଯର୍ଥଂ ମୃଗପକ୍ଷିଣାମ୍
ଚାରିଟି ଜାତି, ପଶୁ ଓ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ରକ୍ଷା ପାଇଁ।
ଭଗ୍ନେ ସ୍ତମ୍ଭେ ତୃଣେ ଜୀର୍ଣେ ପୁନସ୍ତୃଣପ୍ରଦାପନେ 2.3.2.
ଯେତେବେଳେ ଦଣ୍ଡ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ କିମ୍ବା ଘାସ ଜର୍ଜର ହୋଇଯାଏ, ତେବେ ପୁନି ଘାସ ଅର୍ପଣ କରିବା ଦରକାର।
ଘାତାପାଯାଦିଦୋଷେଣ ମ୍ରିଯଂତେ ଯଦି ଜନ୍ତଵଃ
ଘାତ, ହାରାଇବା ଓ ଅନ୍ୟ ଦୋଷରେ ଯଦି ପ୍ରାଣୀମାନେ ମରିଯାନ୍ତି।
ମାନୁଷାଃ ପଶଵୋ ଯେ ଚ ନିଵସନ୍ତୀହ ମଣ୍ଡପେ
ମଣ୍ଡପରେ ଯେଉଁ ମାନବ ଓ ପଶୁମାନେ ବସିଥିବା।
ତତସ୍ତ୍ରିଗୁଣସୂତ୍ରେଣ ସୁତ୍ରାମାଣେତି ଵୈ ଋଚା
ତାପରେ ତିନି ଗୁଣା ତାଗ ଦ୍ୱାରା ତାଗକୁ ମାପିବା ଉଚିତ, ଯେପରି ଷ୍ଲୋକରେ କୁହାଯାଇଛି।
ଉପାନହୌ ତଥା ଛତ୍ରମାଚାର୍ଯାଯ ନିଵେଦଯେତ୍
ଅଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଚପଲ ଓ ଛତା ଦେଇ ଉପସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ।
ଦୀନେଭ୍ଯଶ୍ଚ ପୃଥଗ୍ଦଦ୍ଯାଦ୍ଗୃହଂ ଵିପ୍ରପୁରଃସରମ୍
ଗରିବମାନେ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପ୍ରଥମେ ରଖି, ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଭାବରେ ଘର ଦେବା ଉଚିତ।
ଏଵଂ ପ୍ରପାଯାଂ ଵିଜ୍ଞେଯୋ ଵିଶେଷୋ ଵରୁଣଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ଏଭଳି ପାନୀୟ ଘରରେ ଯେଉଁ ଭିନ୍ନତା ଅଛି, ତାହା ବୁଝିବା ଉଚିତ; ପରେ ସେ ବରୁଣଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବା ଦରକାର।
ସ୍ଥାଲୀପାକଵିଧାନେନ ପ୍ରକୁର୍ଯାଦ୍ଦେଶିକୋତ୍ତମଃ
ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶିକ୍ଷକ ମଣିଷ ଭାଣ୍ଡରେ ଖାଦ୍ୟ ପକାଇବା ନିୟମ ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
ଋତ୍ଵିଜେ ତାମ୍ରପାତ୍ରଂ ଚ ଜଲପୂର୍ଣଂ ଚ ଧାନ୍ଯକମ୍
ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ପୁରୋହିତଙ୍କୁ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ତାମ୍ବା ପାତ୍ର ଓ ଧାନ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ।