ପଶ୍ଚିମେ ଯସ୍ଯ ଯାଗସ୍ଯ ଦୁର୍ଗାଯାଶ୍ଚୋତ୍ତରେ ଦିଶି !
ଯଜ୍ଞବେଦିର ପଶ୍ଚିମରେ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ପାଇଁ ଏବଂ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ମଧ୍ୟ।
ଵିଷ୍ଣ୍ଵାଦିଦେଵତାନାଂ ଚ ଅଗ୍ରକୁଂଡେ ଵିଧୀଯତେ ଦ୍ଵିତୀଯେ ପୂଜନଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଧୋମଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଯଥାଵିଧି
ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ପ୍ରଧାନ କୁଣ୍ଡ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ; ଦ୍ୱିତୀୟ କୁଣ୍ଡରେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ପୂଜା ଓ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ।
ବଲିଦାନଂ ତୃତୀଯେ ତୁ ଚତୁର୍ଥୀକଂ ଚତୁର୍ଥକେ ତ୍ର୍ଯହସାଧ୍ଯେ ତୃତୀଯେ ତୁ ନଵାହେ ତ୍ଵଥ ପଂଚମେ
ତୃତୀୟ କୁଣ୍ଡରେ ବଳି ଦେବା, ଚତୁର୍ଥ କୁଣ୍ଡରେ ଚତୁର୍ଥିକା କ୍ରିୟା; ତିନି ଦିନର କ୍ରିୟାରେ ତୃତୀୟ କୁଣ୍ଡରେ, ନଅ ଦିନର କ୍ରିୟାରେ ପଞ୍ଚମ କୁଣ୍ଡରେ କରିବା ଉଚିତ।
ଉଦଙ୍ମୁଖଃ ପ୍ରାଙ୍ମୁଖୋ ଵାପ୍ଯୈଶାନ୍ଯାଦି କ୍ରମେଣ ତୁ ମନ୍ତ୍ରପୂର୍ଵଂ ସାଗ୍ନିକାନାଂ ନିରଗ୍ନେସ୍ତୁଷ୍ଟିକେନ ତୁ
ଉତ୍ତର ବା ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ବା ଇଶାନ ଆଦିକୁ କ୍ରମରେ, ଅଗ୍ନି ସହିତ ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ି, ଅଗ୍ନି ବିନା ଥିଲେ ତୁଷ୍ଟିକା ଦେଇ କରିବା ଉଚିତ।
ତ୍ରିକୁଶେନ ମହାଯାଗେ ଵିଵାହାଦୌ ଦ୍ଵିପତ୍ରକମ୍
ବଡ଼ ଯଜ୍ଞରେ ତିନିଟି କୁଶ ଦଣ୍ଡ ଦେଇ, ବିବାହ ଓ ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଦୁଇଟି କୁଶ ଦଣ୍ଡ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ।
ଦିଗ୍ଵିଦିକ୍ଷୁ ପରିସ୍ତୀର୍ଯ ମହାଯାଗେଷୁ ସର୍ଵଦା
ମହାୟଜ୍ଞରେ ସବୁ ଦିଗକୁ କୁଶ ଛିଟିବା ଉଚିତ।
ଅକୃତ୍ଵା କର୍ମ ନିତ୍ଯଂ ଚ ଵୃଥା ନୈମିତ୍ତିକଂ ଭଵେତ୍ 2.2.19.
ନିତ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ନ କଲେ, ନିମିତ୍ତିକ କାର୍ଯ୍ୟ ଫଳହୀନ ହୁଏ।
ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତେ ଵୈଶ୍ଵଦେଵେ ସାଯଂପ୍ରାତଃ ପ୍ରତୀଷୁ ଚ
ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ, ବୈଶ୍ୱଦେବ, ସନ୍ଧ୍ୟା ବେଳେ ଓ ପ୍ରଭାତରେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ କରିବା ଉଚିତ।
ମାରଣୋଚ୍ଚାଟହୋମେଷୁ ତଥା ସଂକଲ୍ପିତାକୃତୀ ୧ ପ୍ରତ୍ଯଵାଯକୁଲେ କ୍ଵାପି ତତ୍ର ନିତ୍ଯାକୃତିଂ ଵିନା
ମାରଣ, ଉଚ୍ଛାଟନ ହୋମ ଓ ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ସଂକଳ୍ପ ଥିବା କାର୍ଯ୍ୟରେ, କୁଳରେ ବ୍ୟାଧାନ ଥିଲେ, ସେଠାରେ ନିତ୍ୟ କ୍ରିୟା ବିନା କରିବା ଉଚିତ।
ଶତାର୍ଦ୍ଧଂ ଜୁହୁଯାଦ୍ଯତ୍ର ତତ୍ର ନିତ୍ଯଂ ଵିଵର୍ଜଯେତ୍
ଯେଉଁଠାରେ ଏକ ଶତ ଓ ଅର୍ଧାହୁତି ଦେବା ଉଚିତ, ସେଠାରେ ନିତ୍ୟ କ୍ରିୟା ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ।
ପ୍ରଜପେଦିନ୍ଦ୍ରମଗ୍ନିଂ ଚ ସୋମାଯ ଚ ଯଥାକ୍ରମମ୍
ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି ଓ ସୋମଙ୍କ ନାମ କ୍ରମରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଦରକାର।
ଭୂର୍ଭୁଵଃ ସ୍ଵାହେତି ତଥା ତତ୍ର ଇତ୍ଯାଦିପଂଚକମ୍
ଭୂଃ, ଭୁଵଃ, ସ୍ୱଃ ଏବଂ 'ତତ୍ର' ଆଦି ପାଞ୍ଚ ପଦ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ।
ଘୃତାହୁତିଂ ସ୍ଵିଷ୍ଟକୃଚ୍ଚ ଦ୍ଵିଜସଂସ୍କାରକର୍ମସୁ
ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କର ପବିତ୍ରିକରଣ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଘିଅ ଓ ସ୍ୱିଷ୍ଟକୃତ ହୋମ ଦେବା ଉଚିତ।
ସର୍ଵୌଷଧ୍ଯୁଦକସ୍ନାନଂ କରିଦଂତୋତ୍ଥମୁଷ୍ଣଯା
ସମସ୍ତ ଔଷଧି ମିଶାଇଥିବା ଉଷ୍ଣ ପାଣି, ଯାହା ହାତୀ ଆଣିଛି, ସେଥିରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।
ତ୍ରିଗନ୍ଧଂ ଚ ତ୍ରିଶୀତଂ ଚ କୁଶମୂଲସ୍ଯ ମୃତ୍ତିକାଃ
ତିନି ପ୍ରକାର ଗନ୍ଧ ମିଶାଯାଇଥିବା ଏବଂ ତିନିଥର ଢଣ୍ଡା କରାଯାଇଥିବା କୁଶ ଗଛର ମୂଳ ତଳର ମାଟି ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ।
ଯଜମାନଃ ପୁରଃ କୃତ୍ଵା ଦଂତକାଷ୍ଠପୁରଃସରମ୍
ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଦାନ୍ତ ମାଜିବା କାଠିକୁ ସାମ୍ନାରେ ରଖି, ସେଠାରେ ଆଗରେ ଦଢ଼ି ଉଭା ହେବା ଉଚିତ।
' କୃତ୍ଵା ଯଥୋକ୍ତକାଲେନ ପୂଜଯେତ୍ତୈଲଧାରଯା 2.2.19.
ଯଥାନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟରେ ଏହା କରି, ତେଲ ଧାରାରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ସ୍ନାନମବ୍ଦୈଵତୈର୍ମନ୍ତ୍ରୈଃ ସୂକ୍ତେନ ପୁରୁଷେଣ ତୁ
ଦେବତାମାନଙ୍କ ମନ୍ତ୍ର ଓ ବିଶେଷକରି ପୁରୁଷ ସୂକ୍ତ ପଢ଼ି ସ୍ନାନ କରାଯିବା ଉଚିତ।
ସୁରାସ୍ତ୍ଵାମଭିଷିଂଚଂତୁ ବ୍ରହ୍ମନ୍ନ ଵିଷ୍ଣୁମହେଶ୍ଵରାଃ
ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ମହେଶ୍ୱର ତୁମକୁ ପବିତ୍ର ଜଳରେ ଅଭିଷେକ କରୁନ୍ତୁ।
ଆଖଂଡଲୋଗ୍ନିର୍ଭଗଵାନ୍ଯମୋ ଵୈ ନିର୍ଋତିସ୍ତଥା
ଅଗ୍ନିଦେବ, ଯମ, ନିରୃତି ଓ ଅଙ୍ଗଦ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ଅଭିଷେକ କରୁନ୍ତୁ।
ବ୍ରହ୍ମଣା ସହିତଃ ଶେଷୋ ଦିକ୍ପାଲାଃ ପାତୁ ତେ ସଦା
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସହିତ ଶେଷ ଓ ସମସ୍ତ ଦିଗପାଳମାନେ ସଦା ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ।
ବୁଦ୍ଧିର୍ଲଜ୍ଜା ଵପୁଃ ଶାଂତିସ୍ତୁଷ୍ଟିଃ କାଂତିଶ୍ଚ ମାତରଃ
ବୁଦ୍ଧି, ଲଜ୍ଜା, ରୂପ, ଶାନ୍ତି, ସନ୍ତୋଷ ଓ ତେଜ—ଏହି ମାଆମାନେ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ।
ଆଦିତ୍ଯଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରମା ଭୌମୋ ବୁଧଜୀଵସିତାର୍କଜାଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ମଙ୍ଗଳ, ବୁଧ, ବୃହସ୍ପତି, ଶୁକ୍ର ଓ ଶନି—
ଦେଵଦାନଵଗଂଧର୍ଵା ଯକ୍ଷରାକ୍ଷସପନ୍ନଗାଃ
ଦେବତା, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ ଓ ସର୍ପମାନେ—
ଦେଵପତ୍ନ୍ଯୋ ଦ୍ରୁମା ନାଗା ଦୈତ୍ଯାଶ୍ଚାପ୍ସରସାଂ ଗଣାଃ
ଦେବୀମାନଙ୍କର ଜଣେ, ବୃକ୍ଷ, ନାଗ, ଦୈତ୍ୟ ଓ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ଦଳ—
ଔଷଧାନି ଚ ରତ୍ନାନି କାଲସ୍ଯାଵଯଵାଶ୍ଚ ଯେ
ଔଷଧି, ମଣିମାଣିକ୍ୟ ଓ କାଳର ସମସ୍ତ ଅଂଶମାନେ—
ଏତେ ତ୍ଵାମଭିଷିଂଚଂତୁ ସର୍ଵକାମାର୍ଥସିଦ୍ଧଯେ 2.2.19.
ଏହି ସମସ୍ତେ ତୁମର ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ପାଇଁ ତୁମକୁ ଅଭିଷେକ କରୁନ୍ତୁ।
ଗଵାମଷ୍ଟୋତ୍ତରଶତଂ ତଦର୍ଧଂ ଚାଥ ଵିଂଶତିମ୍
ଏକ ଶତ ଆଠ ଗାଈ, କିମ୍ବା ତାହାର ଅର୍ଦ୍ଧ ଓ ତାପରେ ଏକୋଇଶ ଗାଈ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ।
ତତଃ ପ୍ରଭାତେ ଵିମଲେ ଜଲେ ସମୃଵତାରଯେତ୍
ତାପରେ ପ୍ରଭାତେ ନିର୍ମଳ ଜଳରେ ଦାତାକୁ ସ୍ନାନ କରାଯିବା ଉଚିତ।
ସାମଗାଯ ତତୋ ଦଦ୍ଯାତ୍ସୁଵର୍ଣଦକ୍ଷିଣାନ୍ଵିତାମ୍
ତାପରେ ସାମଗାକୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦକ୍ଷିଣା ଦେବା ଉଚିତ।