ନାରାଯଣସ୍ଵରୂପେଣ ଯଜ୍ଞଂ ମେ ସଫଲଂ କୁରୁ
ନାରାୟଣଙ୍କ ରୂପରେ, ମୋର ଯଜ୍ଞକୁ ସଫଳ କର।
ଋଗ୍ଵେଦାର୍ଥସ୍ଯ ତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞ ଇନ୍ଦ୍ରରୂପ ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ
ତୁମେ ଋଗ୍ବେଦର ସତ୍ୟ ଅର୍ଥ ଜାଣିଛ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରୂପରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରେ।
ଯଜୁର୍ଵେଦାର୍ଥତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞ ବ୍ରହ୍ମରୂପ ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ 2.2.17.
ତୁମେ ଯଜୁର୍ବେଦର ସତ୍ୟ ଅର୍ଥ ଜାଣିଛ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ରୂପରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରେ।
ମାଂଗଲ୍ଯଂ କର୍ମଣାଂ ନିତ୍ଯଂ ସର୍ଵଜ୍ଞଂ ଜ୍ଞାନରୂପି ଣମ୍
ତୁମେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟର ମଙ୍ଗଳ, ସଦା ସର୍ବଜ୍ଞ, ଜ୍ଞାନର ଦେହ।
ପାଲଯ ତ୍ଵଂ ଦିଶଃ ସର୍ଵା ଵିଦିଶଶ୍ଚ ତଥା ଇମମ୍ ନ ସଂକଲ୍ପଂ ଚରେଦ୍ଯାଗଂ ଵ୍ରତଂ ଦେଵାର୍ଚନଂ ତଥା
ତୁମେ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଓ ବିଦିଗକୁ ରକ୍ଷା କର, ଏବଂ କୌଣସି ସଂକଳ୍ପ, ଯଜ୍ଞ, ବ୍ରତ କିମ୍ବା ଦେବତା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ସଂକଲ୍ପମୂଲଃ କାମୋ ଵୈ ଯଜ୍ଞାଃ ସଂକଲ୍ପସଂଭଵାଃ
ଇଚ୍ଛା ସଂକଳ୍ପରେ ଆଧାରିତ, ଯଜ୍ଞମାନେ ସଂକଳ୍ପରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।
ଫଲଂ ଚାଲ୍ପାଲ୍ପକଂ ତସ୍ଯ ଧର୍ମସ୍ଯାର୍ଦ୍ଧକ୍ଷଯୋ ଭଵେତ୍
ଏପରି ଧର୍ମର ଫଳ ବହୁତ କମ୍, ଏବଂ ତାହା ଧର୍ମର ଅର୍ଦ୍ଧ ହ୍ରାସ କରେ।
କାମାତ୍ପରୋ ନୈଵ ଭଵେନ୍ନିଷ୍କାମୋଽପି ନ ଶୋଭନଃ
ଇଚ୍ଛାପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ନୁହେଁ, ଏବଂ ନିଷ୍କାମ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନୁହେଁ।
ସଂକଲ୍ପେନ ଵିନା ଯସ୍ତୁ ଧର୍ମଂ ଚରତି ମାନଵଃ
ଯେଉଁ ମଣିଷ ମନରେ ନିଶ୍ଚୟ ନ କରି ଧର୍ମ କରେ—
ନ କୁର୍ଯାତ୍ସ୍ଥାପନେ ଚୈଵ କୁର୍ଯାଦ୍ଵୈ ମଂଡଲାଂତରେ
ସେଠାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଅନ୍ୟ ଏକ ମଣ୍ଡଳରେ କରିବା ଉଚିତ୍ ।
ଜଲାଶଯାରାମକୂପ ସଂକଲ୍ପେ ପୂର୍ଵଦିଙ୍ମୁଖଃ
ଜଳାଶୟ, ବଗିଚା କିମ୍ବା କୂଆ ପାଇଁ ନିଶ୍ଚୟ କରିବାବେଳେ ପୂର୍ବଦିଗକୁ ମୁହଁ କରିବା ଉଚିତ୍ ।
ଯଜ୍ଞୀଯପାତ୍ରପୁଟକଂ ହସ୍ତସ୍ଥାନେ ପ୍ରକୀର୍ତିତମ୍ 2.2.17.
ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ପାତ୍ର କିମ୍ବା ଛୋଟ ବାଟି ହାତରେ ଧରିବା ନିୟମ ଅଛି ।
ଆକାଶେ ନିକ୍ଷିପେଦ୍ଯାଗେ ଵ୍ରତେ ଈଶେପି ନିତ୍ଯକେ
ଯଜ୍ଞ, ବ୍ରତ କିମ୍ବା ନିତ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସମୟରେ ଏହାକୁ ଆକାଶରେ ରଖିବା ଉଚିତ୍ ।
ଶୁକ୍ତିକାଂସ୍ଯାଦିହସ୍ତୈଶ୍ଚ ତାମ୍ରରୌପ୍ଯାଦିଭିସ୍ତଥା
ଶଙ୍ଖ, କାଂସା ଓ ଏହା ପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜିନିଷ, ତାମ୍ବା, ଚାଁଦି ଭିତରେ ଯାହା ହାତରେ ଧରାଯାଏ ।
ପ୍ରଣଵଂ ପୂର୍ଵମୁଚ୍ଚାର୍ଯ ଯଜେଦ୍ଯଜ୍ଞେଶ୍ଵରଂ ସ୍ମରେତ୍
ପ୍ରଥମେ 'ଓଁ' ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଯଜ୍ଞର ଠାକୁରଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଓ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ।
ସୂର୍ଯଃ ସୋମୋ ଯମଃ କାଲୋ ମହାଭୂତାନି ପଂଚ ଚ
ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଯମ, କାଳ ଓ ପାଞ୍ଚ ମହାଭୂତ—
ଇତ୍ଯୁଚ୍ଚାର୍ଯ ନ୍ଯସେଦ୍ଧର୍ମଂ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ପୁଷ୍ପାଞ୍ଜଲିଂ ସୃଜେତ୍
ଏମିତି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଧର୍ମକୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା, ଧ୍ୟାନ କରି ଫୁଲ ଅଞ୍ଜଳି ଦେବା ଉଚିତ୍ ।
ଧର୍ମଃ ଶୁଭ୍ରଵପୁଃ ସିତାଂବରଧରଃ କାର୍ଯୋର୍ଧ୍ଵଦେଶେ ଵୃଷୋ ହସ୍ତାଭ୍ଯାମଭଯଂ ଵରଂ ଚ ସତତଂ ରୂପଂ ପରଂ ଯୋ ଦଧତ୍
ଧର୍ମ ଶୁଭ୍ର ଦେହ ଓ ସାଧା ଜମା ପିନ୍ଧିଥାଏ, ଉପରେ ବୃଷ ରହିଥାଏ, ଦୁଇ ହାତରେ ଭୟ ଓ ବର ଦେଉଥିବା, ସଦା ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥାଏ ।
ଯଜ୍ଞସଂବଂଧିଵିପ୍ରାଂଶ୍ଚ ଏକାହେନୈଵ ଯୋଜଯେତ୍
ଯଜ୍ଞ ସହିତ ସଂପୃକ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଏକ ଦିନ ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ୍ ।
ପୁନଃପୁନର୍ନିଯୋଜ୍ଯାନି ବ୍ରାହ୍ମଣା ହଵିରଗ୍ନଯଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ହବିରାଗ୍ନିମାନେକୁ ପୁନିପୁନି ନିଯୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ୍ ।
ଯୋଗସ୍ଥାପନଦେଵପ୍ରତିଷ୍ଠାପନଵର୍ଣନମ୍ ଦେଵାଦିସଂସ୍ଥାପନମା ହୁରତ୍ର ଯାଵନ୍ନ ସୁପ୍ତୋ ମଧୁସୂଦନଶ୍ଚ
ଯୋଗ, ଦେବତା ଓ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପ୍ରତି ବିବରଣୀ: ଏଠାରେ ଦେବତା ଓ ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କେବେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହୁଏ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଧୁସୂଦନ ଶୁଏନି ।
ଵାରେ ଭୃଗୋର୍ଦେଵଗୁରୋର୍ବୁଧସ୍ଯ ସୋମସ୍ଯ ସର୍ଵାଃ ଶୁଭଦା ଭଵଂତି
ଭୃଗୁ, ଦେବତାଙ୍କ ଗୁରୁ, ବୁଧ ଓ ସୋମବାର ଦିନ ସମସ୍ତେ ଶୁଭ ହୁଏ ।
ଶୁଦ୍ଧା ଦ୍ଵିତୀଯା ଚ ତଥା ତୃତୀଯା ତ୍ରଯୋଦଶୀ ଚାପି ତଥୈଵ ଵିପ୍ରାଃ
ଦ୍ୱିତୀୟୀ, ତୃତୀୟୀ ଓ ତ୍ରୟୋଦଶୀ ତିଥି ମଧ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଶୁଭ ଅଟେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ।
ପ୍ରାଣପ୍ରତିଷ୍ଠା ଚ ଜଲାଶଯାଦେରେତାଃ ପ୍ରଶସ୍ତାସ୍ତିଥଯୋ ଭଵଂତି
ଜଳାଶୟ ଓ ଏହା ପରି ଜିନିଷର ପ୍ରାଣ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପାଇଁ ଏହି ତିଥିଗୁଡ଼ିକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନାଯାଏ ।
ଷଡଶୀତିଲୋକାପ୍ଯଯନଦ୍ଵଯେନ ଯୁଗାଦିକେ ପୁଣ୍ଯାଦିନେ ଶୁଭେ ଚ
ଛଅସଠିଏ ଦିନ, ଯୁଗ ଆରମ୍ଭ କିମ୍ବା ଯେଉଁ ଦିନ ପବିତ୍ର ଓ ଶୁଭ ଅଟେ, ସେହି ସମୟ ଉପଯୁକ୍ତ ।
ସୁଚାରୁ ଈଷତ୍ପ୍ରଵଣେ ଚ ଦେଶେ ସୁଵର୍ତୁଲଃ ଷୋଡଶହସ୍ତମଂଡପଃ
ସୁନ୍ଦର, ଅଲ୍ପ ଢାଳୁ ଜାଗାରେ, ଛଅଦଶ ହାତ ବ୍ୟାସ ଓ ଗୋଲାକାର ମଣ୍ଡପ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ୍ ।
ପୂର୍ଵାଦିଦ୍ଵାରେଷୁ ଚତୁଷ୍ଟଯେଷୁ ପ୍ଲକ୍ଷାଦିଭିସ୍ତୋରଣକୈଃ ସୁରେଶଃ
ଚାରିଟି ପ୍ରମୁଖ ଦ୍ୱାରରେ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ଠାକୁରେ, ପ୍ଲକ୍ଷ ଓ ଅନ୍ୟ ଗଛର ଦ୍ୱାରମୁଣ୍ଡ ଲଗାଇବା ଉଚିତ।
ଊର୍ଧ୍ଵେ ଚ ହସ୍ତାନମିତାନି ଯାନି ଵିଚିତ୍ରମାଲ୍ଯାଂବରଭୂଷିତାନି
ଉପରେ ଉଠାଯାଇଥିବା ହାତଗୁଡ଼ିକୁ ବିଭିନ୍ନ ମାଳା, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଗହନାରେ ଶୋଭିତ କରିବା ଦରକାର।
ସର୍ଵତ୍ର ଯାଗେପି ହି ମଂଡପସ୍ଯ କାର୍ଯା ଧ୍ଵଜା ଦିକ୍ଷୁ ଵିଦିକ୍ଷୁ ଶୁଭ୍ରାଃ
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯଜ୍ଞରେ, ମଣ୍ଡପର ଚାରିପାଖରେ ଓ ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ଦିଗରେ ଧ୍ୱଜା ଲଗାଇବା ଉଚିତ, ସେଗୁଡ଼ିକ ଧଳା ଓ ଚମକୁଥିବା ହେଉ।
ଧ୍ଵଜାଶ୍ଚ ଯସ୍ମିନ୍ଦଶହସ୍ତସମ୍ମିତାସ୍ତସ୍ମିନ୍ପତାକା ଅପି ପଞ୍ଚହସ୍ତାଃ 2.2.18.
ଧ୍ୱଜାଗୁଡ଼ିକ ଦଶ ହାତ ଲମ୍ବା ହେଉଅ, ଏବଂ ସେଥିରେ ଥିବା ପତାକା ପାଞ୍ଚ ହାତ ଲମ୍ବା ହେଉ।