ଆଧାରଣଂ ଚାଧିଵାସଂ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ତତ୍ରାନୁସାରତଃ
ଏବେ ମୁଁ ପ୍ରଚଳିତ ପଦ୍ଧତି ଅନୁଯାୟୀ ଆଧାର ଓ ଅଧିବାସ ପ୍ରକ୍ରିୟା ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି।
ପଞ୍ଚଭିର୍ବ୍ରାହ୍ମଣୈଃ ସାର୍ଧଂ ଗନ୍ଧର୍ଵା ଇତି ଵିସ୍ମରନ୍ 2.2.16.
ପାଞ୍ଚଜନ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଭୁଲିଯିବା ଦରକାର — ଏହିପରି କହାଯାଇଛି।
ଯାଃ ଫଲିନୀତି ଚ ଫଲଂ ପୂଗତାନାମଵର୍ଜନମ୍
‘ଫଳ ଦିଅ’ ବୋଲି ମନ୍ତ୍ର ପଢି ଅତିପକ୍କ ଫଳ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ ଫଳ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।
ରୂପେନ ଵେତି ମନ୍ତ୍ରେଣ ମୁଦ୍ଗରଂ ଚ ନିଵେଦଯେତ୍
‘ରୂପ ଦ୍ୱାରା’ ବୋଲି ମନ୍ତ୍ର ପଢି ମୁସଳ ଅର୍ପଣ କରିବା ଦରକାର।
ନିର୍ମଥନଂ ତତଃ କାର୍ଯମିତି ସାଧାରଣୋ ଵିଧିଃ
ତାପରେ ମଥନ କରିବା ଉଚିତ; ଏହା ସାଧାରଣ ନିୟମ।
ଵିନାଧିଵାସନଂ ଵିପ୍ରାଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନଂ ସମାଚରେତ୍
ଅଧିବାସନ ଛାଡ଼ି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ପ୍ରତିଷ୍ଠା କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ।
ତତଃ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ କାର୍ଯଂ ପୂର୍ଵାହ୍ନେ ରାତ୍ରିଯୋଗତଃ
ତାପରେ ବଡ଼ ସାବଧାନିରେ, ପ୍ରଭାତ କିମ୍ବା ରାତିରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
ସ୍ଥଂଡିଲେ ହସ୍ତ ମାତ୍ରେଣ ଵାଲୁକାନିର୍ମିତେଽପି ଚ
ହାତର ମାପରେ ବାଳୁକାରେ ତିଆରିଥିବା ବେଦି ଉପରେ ବି କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯିବ।
ଏକୈକାଂଗୁଲକୋ ଵିପ୍ରାଃ ପୀଠେ ନାସ୍ତି ଵିଚାରଣା
ଏକ ଆଙ୍ଗୁଳ ଚଉଡ଼ି ବିଶିଷ୍ଟ ଆସନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, କୌଣସି ଅପତ୍ତି ନାହିଁ।
ତତୋ ଦଶାଂଗୁଲେ ପକ୍ଷେ ଦଶାଂଗଂ ଶୃଣୁତ ଦ୍ଵିଜାଃ
ଏବେ ଦଶ ଆଙ୍ଗୁଳ ମାପର ଆସନ ବିଷୟରେ ଶୁଣ, ଦ୍ୱିଜମାନେ।
ଅନ୍ନଂ ଚ ପରମାନ୍ନଂ ଚ ହ୍ଯଵେକ୍ଷ୍ଯଂ ତିଲମେଵ ଚ
ଚାଉଳ, ଉତ୍ତମ ଚାଉଳ ଓ ତିଳ ବିଚାର କରିବା ଦରକାର।
ଶୈଵେ ଯଵାଦିତଃ କାର୍ଯା ଶାକ୍ତେ ପୁଷ୍ପାଦିତୋ ଭଵେତ୍ 2.2.16.
ଶିବପୂଜା ପାଇଁ ଯବ ଓ ଏହା ସଦୃଶ ଦ୍ରବ୍ୟ, ଶାକ୍ତପୂଜା ପାଇଁ ଫୁଲ ଓ ଏହା ସଦୃଶ ଦ୍ରବ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ।
କୃଷ୍ଣେ ଚ କରଵୀରାଦି ଶ୍ରୀଫଲାନି ଚ ତ୍ରୈପୁରେ
ତ୍ରିପୁରା ମନ୍ଦିରରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଇଁ କରବୀର ଓ ଏହା ପରି ଫୁଲ ଏବଂ ନଡ଼ିଆ ଫଳ ଅର୍ପଣ କର।
ଦେଵଧ୍ଯାନଵର୍ଣନମ୍ ସର୍ଵେ ଶୁଦ୍ଧା ଲକ୍ଷିତା ଲକ୍ଷଣାଦ୍ଯୈରେକଃ କାର୍ଯୋ ଜାପକୋସ୍ମିନ୍ମହାତ୍ମା
ସମସ୍ତେ ପବିତ୍ର ଓ ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ ହେବା ଉଚିତ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଏକ ଉତ୍ତମ ମନ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ମୁଖ୍ୟ ପାଠକ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କରିବା ଦରକାର।
ଦିଵ୍ଯୈର୍ଗଂଧୈର୍ଗଂଧମାଲ୍ଯୈଃ ସୁଵର୍ଣୈସ୍ତୈଲଂ କାର୍ଯଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ ପଞ୍ଚଵିଂଶାଃ
ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧ ଓ ମାଳା, ସୁନା ଦ୍ୱାରା, ପଚିଶିଜଣ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏହି ତେଲ ତିଆରି କରିବେ।
ନାର୍ହଯିତ୍ଵା ଯଥୋକ୍ତେନ କଶ୍ଚିତ୍ପତ୍ରଂ ନିଵେଶଯେତ୍
ଯଥାଯଥ ଆଦର କରିବା ପୂର୍ବରୁ କେହି ମଧ୍ୟ ପାତ୍ର ରଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ପ୍ରତିଷ୍ଠାଦିଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ସମ୍ଯଗ୍ଵିପ୍ରାନଥାର୍ହଯେତ୍
ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଓ ଏହା ପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଆଦର ଦେବା ଉଚିତ।
ପ୍ରଦଦ୍ଯାଦର୍ହଣଂ ସମ୍ଯକ୍ପଶ୍ଚାତ୍ପାତ୍ରଂ ନିଵେଦଯେତ୍
ଠିକ୍ ଭାବେ ଆଦର ଦେଇ ସେପରେ ପାତ୍ର ଉପସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ।
ପ୍ରତ୍ଯେକଂ ବ୍ରାହ୍ମଣା ଯଜ୍ଞେ ଵେଦମନ୍ତ୍ରେଷୁ ପାରଗାଃ
ଯଜ୍ଞରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବେଦ ଓ ମନ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ହେବା ଦରକାର।
ଵିଶିଷ୍ଟାନାମଭାଵେଽପି କୁର୍ଯାତ୍କୁଶମଯାନ୍ଦ୍ଵିଜାନ୍
ଏମିତି ବିଶିଷ୍ଟ ବ୍ୟକ୍ତି ନ ମିଳିଲେ, କୁଶ ଘାସରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତିଆରି କରି ନିଯୁକ୍ତ କରିପାରିବେ।
ନ କୁର୍ଯାଚ୍ଚରଣୋଦ୍ଦେଶଂ ତଥା ପ୍ରହରସଂହତିମ୍
ଏଠାରେ ପାଦ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରିବା କିମ୍ବା ସମୟକୁ ଏକଠା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ତୁଲାପୁରୁଷଦାନେ ଚ ତଥା ଚ ହାଟକାଚଲେ
ତୁଳାପୁରୁଷ ଦାନ ଓ ସୁନା ପାହାଡ଼ରେ ମଧ୍ୟ,
ନ ପାତ୍ରଂ ପ୍ରତିକୃତ୍ଯର୍ଥଂ ନ ଚାଲଂ ସୋଦକଂ ତଥା 2.2.17.
ନକଲି କିମ୍ବା ଅଯୋଗ୍ୟ, ଜଳ ବିନା ପାତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଶୂଦ୍ରସଂସ୍କାରକଶ୍ଚୈଵ କୃପଣୋ ଗଣଯାଜକଃ
ଯିଏ ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ସଂସ୍କାର କରେ, କିମ୍ବା କଞ୍ଜୁଷ, କିମ୍ବା ଦଳର ପୁରୋହିତ,
ଶୂଦ୍ରଗେହନିଵାସୀ ଚ ଶୂଦ୍ରପ୍ରେରକ ଏଵ ଚ
ଯିଏ ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ଘରେ ବସେ କିମ୍ବା ଶୂଦ୍ରକୁ ପଠାଏ,
ବନ୍ଧୁଦ୍ଵେଷୀ ଗୁରୁଦ୍ଵେଷୀ ଭାର୍ଯାଦ୍ଵେଷୀ ତଥୈଵ ଚ
ଯିଏ ନିଜ ବନ୍ଧୁ, ଗୁରୁ କିମ୍ବା ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ଘୃଣା କରେ,
ପ୍ରତିଗ୍ରାହୀ ଚ କୁନଖଃ ପାରଦାରିକ ଏଵ ଚ
ଯିଏ ଅଯଥା ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରେ, ନଖ ବିକୃତ, କିମ୍ବା ପରସ୍ତ୍ରୀଗମନ କରେ,
ଅଦୀକ୍ଷିତଃ କଦର୍ଯଶ୍ଚ ଚଂଡରୋଗୀ ଗଲଦ୍ଵ୍ରଣଃ
ଯିଏ ଦୀକ୍ଷିତ ନୁହେଁ, କଞ୍ଜୁଷ, ଭୟଙ୍କର ରୋଗୀ କିମ୍ବା ଝରୁଥିବା ଘାଉ ଥିବା,
ଵରଣାଂତେ ତୁ ପାତ୍ରାଣାଂ ପୂଜାମନ୍ତ୍ରାଞ୍ଛୃଣୁ ଦ୍ଵିଜ
ବାଛିଥିବା ପାତ୍ରମାନଙ୍କର ଶେଷରେ, ଏବେ ପୂଜା ମନ୍ତ୍ର ଶୁଣ, ହେ ଦ୍ୱିଜ।
ବ୍ରହ୍ମମୂର୍ତିସ୍ତ୍ଵମାଚାର୍ଯଃ ସଂସାରାତ୍ପାହି ମାଂ ଵିଭୋ
ହେ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ, ଆପଣ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ରୂପ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୋତେ ସଂସାର ଚକ୍ରରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।