ଅଥୋନସ୍ଯ ଚ ମନ୍ତ୍ରସ୍ଯ ଵରିଷ୍ଠଃ ପରିକୀର୍ତିତଃ
ଏବେ ଏହି ମନ୍ତ୍ରର ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରୂପ ବିବର୍ଣ୍ଣନ କରାଯିବ।
କୀଶାଦଗ୍ନିଂ ସମାଦାଯ ମେ ଗୃହ୍ଣାମୀତି ସଂପଠନ୍ ଛନ୍ଦୋନୁଷ୍ଟୁପ୍ସମାଖ୍ଯାତଂ ଵାମଦେଵୋଽଥ ଦେଵତା
‘ମୁଁ ଆହୁତି ପାଇଁ ଅଗ୍ନି ଧରୁଛି’ ବୋଲି ପଢି, ସେ ଅଗ୍ନିକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏଠିରେ ଛନ୍ଦ ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍, ଋଷି ଓ ଦେବତା ଦୁହେଁ ବାମଦେବ।
କ୍ରଵ୍ଯାଦଗ୍ନିଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ କ୍ରଵ୍ଯାଦମଗ୍ନିମୀରଯନ୍
ମାଂସ ପାଇଁ ଥିବା ଅଗ୍ନିକୁ ଛାଡି, ଅମାଂସ ଅଗ୍ନିକୁ ଆହ୍ୱାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଅସ୍ଯ ମନ୍ତ୍ରସ୍ଯ ହାରୀତ ଋଷିଃ ସ୍ଯାଚ୍ଛନ୍ଦ ଇଷ୍ଯତେ
ଏହି ମନ୍ତ୍ରର ଋଷି ହେଲେ ହାରୀତ, ଛନ୍ଦ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ।
ଆଵାହନଂ ତତଃ କୁର୍ଯାତ୍ସଂସରକ୍ଷେତି ସଂଜପନ୍ ଵିରାଟ୍ ଛନ୍ଦୋଽଥ ଵିଜ୍ଞେଯୋ ଦେଵତା ଚ ଶତକ୍ରତୁଃ
ତାପରେ ‘ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରକ୍ଷା କର’ ବୋଲି ମନ୍ତ୍ର ପଢି, ଆବାହନ କରିବା ଉଚିତ। ଏଠିରେ ଛନ୍ଦ ବିରାଟ୍ ଓ ଦେବତା ଶତକ୍ରତୁ ଅଟେ।
ଵୈଶ୍ଵାନର ଇତି ଋଚା ଅଗ୍ନିସ୍ଥାପନମୀରିତମ୍ ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ଚ ଭଵେଚ୍ଛନ୍ଦୋ ଦେଵତା ହଵ୍ଯଵାହନଃ
‘ୱୈଶ୍ୱାନର’ ବୋଲି ମନ୍ତ୍ର ପଢି ଅଗ୍ନି ସ୍ଥାପନ କରାଯିବ। ଏଠିରେ ଛନ୍ଦ ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍, ଦେବତା ହବ୍ୟବାହନ।
ବଧ୍ନାସୀତି ଚ ମଂତ୍ରେଣ ଅଗ୍ନିଂ କୁର୍ଯାତ୍ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍ ଦେଵତା ପରମାତ୍ମା ଚ ନମସ୍କାରେଣ ଯୋଜଯେତ୍
‘ବଧ୍ନାସି’ ମନ୍ତ୍ରରେ ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରିବା ଉଚିତ। ଏଠିରେ ଦେବତା ପରମାତ୍ମା, ଏବଂ ନମସ୍କାର ସହିତ ଏକତା କରିବା ଉଚିତ।
ତତୋଗ୍ନିଦକ୍ଷିଣେ ଭାଗେ ପ୍ରାଗଗ୍ରକୁଶକୁବ୍ଜକେ
ତାପରେ ଅଗ୍ନିର ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ, କୁଶ ଗଛର ଟିପ୍ସ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ହେବା ଦରକାର।
ବ୍ରହ୍ମନ୍ନିହୋପଵେଶ୍ଯତାମିତି ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଵିନିଵେଶଯେତ୍ 2.2.13.
‘ଏଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବସନ୍ତୁ’ ବୋଲି କହି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବସାଇବା ଉଚିତ।
ଦ୍ଵାଭ୍ଯାମିତି ଚ ମନ୍ତ୍ରାଭ୍ଯାମିତି ବ୍ରହ୍ମପ୍ରଵେଶନମ୍
‘ଦ୍ୱାଭ୍ୟାମ୍’ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପ୍ରବେଶ କରାଯାଏ।
ପ୍ରଜାପତିର୍ଋଷିଶ୍ଛନ୍ଦସ୍ତ୍ରିଷ୍ଟୁବ୍ଦେଵୋଽଥ ଶଂକରଃ
ଏଠିରେ ଋଷି ପ୍ରଜାପତି, ଛନ୍ଦ ତୃଷ୍ଟୁପ୍, ଦେବତା ଶଙ୍କର।
ଅଗ୍ନେରୁତ୍ତରଭାଗେ ଚ ହସ୍ତମାନାଂତରେପି ଚ
ଅଗ୍ନିର ଉତ୍ତର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଓ ହାତ ମଧ୍ୟରେ—
ମନ୍ତ୍ରସ୍ଯ ଚ ଋଷିଶ୍ଛନ୍ଦୋ ଵାମଦେଵଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ
ଏହି ମନ୍ତ୍ରର ଋଷି ଓ ଛନ୍ଦ ବାମଦେବ ବୋଲି କହାଯାଇଛି।
ଶ୍ରୀପର୍ଣୀସହକାରୋତ୍ଥଂ ଵରୁଣସ୍ଯ ଵିଶେଷତଃ
ବିଶେଷ କରି ବରୁଣଙ୍କ ପାଇଁ ଶ୍ରୀପର୍ଣ୍ଣୀ ଓ ସହକାର କାଠ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ।
ଦୈର୍ଘ୍ଯେଣ ଚ ଚତୁଃଖ୍ଯାତକାଂଗୁଲଂ ଚ ପ୍ରମାଣତଃ
ଏହାର ଲମ୍ବ ଚାରି ଟି ଆଙ୍ଗୁଠିର ମାପରେ ହେବା ଉଚିତ।
ଅଭିଚାରେ ଭଵେତ୍କାଂସ୍ଯଂ ତାମ୍ରଂ ସ୍ଯାଚ୍ଛାଂତିକର୍ମଣି
ମନ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟା କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ କାଂସ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କରାଯିବ; ଶାନ୍ତି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ତାମ୍ବା ଉପଯୁକ୍ତ।
ଦ୍ଵାଦଶାଂଗୁଲପ୍ରସ୍ତାରଂ ତୈଜସଂ ମାନଵର୍ଜିତମ୍
ସୁନାର ମାପ ଦ୍ୱାଦଶ ଆଙ୍ଗୁଠି ହେବା ଦରକାର, ଏହା ମାନବମାନେ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ସାଗରା ଅଥ ପ୍ରୀଯଂତାମିତ୍ଥମାଧ୍ଯାନମାଚରେତ୍
ତାପରେ, ସମୁଦ୍ରମାନଙ୍କର କୃପା ଲାଗି ଏହି ପ୍ରକାର ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।
ନୈର୍ଋତେ ଦିକ୍ଷୁ ସୀତଃ ସ୍ଯାଦ୍ଵୈଶ୍ଵଦେଵେ ତଥୈଵ ଚ 2.2.13.
ନୈୃତ୍ୟ ଦିଗରେ ଏହାକୁ ରଖିବା ଦରକାର, ଏହିପରି ଭାବେ ବୈଶ୍ୱଦେବ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ।
ଅସ୍ଯ ମଂତ୍ରସ୍ଯ ଚ ଋଷିର୍ଭରଦ୍ଵାଜ ଉଦାହୃତଃ
ଏହି ମନ୍ତ୍ରର ଋଷି ଭରଦ୍ୱାଜ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ପ୍ରଯୋଜନାଦିକଂ ଦ୍ରଵ୍ଯଂ ତତ ଆସାଦଯେତ୍କ୍ରମାତ୍
ଯେଉଁ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦରକାର, ତାହାକୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ କ୍ରମରେ ଆଣିବା ଉଚିତ।
ଋଷିଃ ସ୍ଯାନ୍ନାରଦଶ୍ଛନ୍ଦୋନୁଷ୍ଟୁପ୍ଚୈଵାଥ ଦେଵତା
ଏଠାରେ ଋଷି ନାରଦ, ଛନ୍ଦ ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ଏବଂ ଦେବତା ମଧ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ।
କାଷ୍ଠଂ ଚ ପଶ୍ଚିମେ କୁର୍ଯାତ୍ପ୍ରଯଚ୍ଛନ୍ପଶ୍ଚିମେନ ତୁ
କାଠକୁ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ରଖିବା ଓ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରୁ ଦେବା ଉଚିତ।
ଦକ୍ଷିଣେ ଚୈଵ ଆପୂପଂ ଭୃଂଗରାଜଂ ତଥୈଵ ଚ
ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଆପୂପ ଓ ଭୃଙ୍ଗରାଜ ଉପସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ।
ପନସଂ ନାରିକେଲଂ ଚ ମୋଦକଂ ଲଡ୍ଡୁକଂ ତଥା
ପନସ, ନାଡ଼ିଆ, ମୋଦକ ଓ ଲଡ଼ୁ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ରଖିବା ଉଚିତ।
ପ୍ରଣୀତାଂ ନ ସ୍ପୃଶେଜ୍ଜାତୁ ହୋମକାଲେ କଥଂଚନ
ପୂଜା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥିବା ଦ୍ରବ୍ୟ ହୋମ ସମୟରେ କେବେ ଛୁଅନ୍ତୁ ନାହିଁ।
ଉଚ୍ଚୀରକଂ ମାତୁଲିଂଗଂ ଦୂର୍ଵାଂ ଧାତ୍ରୀଫଲାନି ଚ
ଉଚ୍ଚୀରକ, ବଡ଼ିଲେମ୍ବୁ, ଦୂର୍ବା ଓ ଆଉ ଧାତ୍ରୀ ଫଳ ମଧ୍ୟ ରଖିବା ଦରକାର।
ଐଶାନ୍ଯାଂ ସ୍ଥାପଯେତ୍ସର୍ଵଂ ଯଚ୍ଚ ଵୈ କଂକତୀମଯମ୍
ଏହି ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ଏଶାନ କୋଣରେ ରଖିବା ଉଚିତ, କଂକଟୀ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ଯାହା କିଛି ଅଛି ତାହା ସହିତ।
ଯଥାଯୋଗେନ ତତ୍ସର୍ଵଂ ଗ୍ରାହ୍ଯଂ ତତ୍ପତ୍ରମେଵ ଚ 2.2.13.
ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ଏବଂ ପତ୍ର ମଧ୍ୟ ନେବା ଉଚିତ।
ପଵିଵଚ୍ଛେଦନକୁଶୈଶ୍ଛିଂଦ୍ଯାତ୍ପ୍ରାଦେଶିକଂ ପୁନଃ
କୁଶ ଘାସର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଧାର ଦ୍ୱାରା ଅଞ୍ଚଳୀୟ ଅଂଶ କଟିବା ଉଚିତ।