ଅଭିଷେକଂ ତତଃ କୁର୍ଯାତ୍ସୁଵାସ୍ତ୍ଵିତି ଚ ଵୈ ଜପନ୍
ତାପରେ ସେ ଅଭିଷେକ କରି, ‘ସୁବାସ୍ତୁ’ ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ପଞ୍ଚଦୋଷଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ବ୍ରାହ୍ମଣାନୁମତେନ ଚ
ପଞ୍ଚ ଦୋଷ ବିଚାର କରି, ଏବଂ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ଅନୁମତି ସହିତ—
ଦୀନାଂଧକୃପଣେ ଚୈଵ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଵିତ୍ତାନୁସାରତଃ
ଦୁଃଖୀ, ଅନ୍ଧ ଓ ଦରିଦ୍ରଙ୍କୁ ସେ ନିଜ ସମ୍ପତି ଅନୁଯାୟୀ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ନ କ୍ଷୀରଂ ଚ କଷାଯଂ ଚ ଭର୍ଜିତଂ ଶାକମେଵ ଚ
ସେ କ୍ଷୀର, କଢ଼ା ବା ଭୁନା ଶାକ ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ଶାଲ୍ଯନ୍ନଂ ମୂଲକଂ ଚୈଵ ପନସାମ୍ରଫଲାନି ଚ
ସେ ଶାଳି ଚାଉଳର ଭାତ, ମୂଳା, କଠଳ ଓ ଆମ୍ବ ଫଳ ଦେବା ଉଚିତ।
ବଦରଂ ଧାତକିଫଲଂ କୁନ୍ଦ ପୁଷ୍ପଂ ତଥା ତିଲମ୍
ବଦର, ଧାତକି ଫଳ, କୁନ୍ଦ ଫୁଲ ଓ ତିଳ ଦେବା ଉଚିତ।
ତ୍ରିରାତ୍ରମଥ ସପ୍ତାହଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଖଲେ ତତଃ
ତିନି ରାତି କିମ୍ବା ସପ୍ତାହ ଅପେକ୍ଷା କରି, ପରେ—
ପ୍ରଥମା ଚାର୍କହସ୍ତେନ ଦ୍ଵିତୀଯା ଦଶହସ୍ତିକା 2.2.12.
ପ୍ରଥମ ଦାନ ଏକ ହସ୍ତ ଦ୍ୱାରା, ଦ୍ୱିତୀୟ ଦାନ ଦଶ ହସ୍ତ ଦୂରରେ ଦିଆଯିବ।
ଶତାର୍ଧଂ ତତଃ ପଶ୍ଚାତ୍ଷଷ୍ଟିହସ୍ତମନଂତରମ୍
ତାପରେ ଏକଶେ ଅର୍ଧ ଏବଂ ସାଠି ହସ୍ତ ଦୂରରେ,
ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରଵିଧାନଵର୍ଣନମ୍ ନ ପରୋକ୍ତଂ ଵିଧାନେନ ଭଯଦଂ କୀର୍ତିଧ୍ଵଂସନମ୍
ଅନ୍ୟମାନେ କହିଥିବା ପଦ୍ଧତିରେ ନୁହେଁ, ଯାହା ଭୟ ଦେଇଥାଏ ଏବଂ କୀର୍ତ୍ତିକୁ ନଷ୍ଟ କରେ,
ପୁତ୍ରା ଏଵ ଚ କନ୍ଯାଶ୍ଚ ଜନିଷ୍ଯାଶ୍ଚାପରେ ସୁତାଃ
ପୁଅ ଏବଂ ଝିଅମାନେ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ସନ୍ତାନମାନେ ଜନ୍ମ ନେବେ।
ତେଷାଂ ସଂସ୍କାରଯାଗେଷୁ ଶାନ୍ତିକର୍ମକ୍ରିଯାସୁ ଚ
ସେମାନଙ୍କର ଉପନୟନ, ଯଜ୍ଞ ଏବଂ ଶାନ୍ତି କାର୍ଯ୍ୟରେ,
ତ୍ରିକୁଶଂ ପରିଗୃହ୍ଣାତି ତତଶ୍ଚ କୁରୁତେ ଦୃଢମ୍
ତିନିଟି କୁଶ ଗଛ ନେଇ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଭଲଭାବେ ରଖିଥାଏ।
କଶ୍ଯପସ୍ତୃପ୍ଯତାମିତି ଭୂରସୀତି ଚ ଶୋଧନମ୍ ଦେଵତା ଚ ଭଵେତ୍ସୂର୍ଯଃ ପୃଥିଵୀଶୋଧନେ ନ୍ଯସେତ୍
'କଶ୍ୟପ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଉନ୍ତୁ' ଏବଂ 'ଭୂଃ ରସା' ବୋଲି ଶୁଦ୍ଧି କରାଯାଏ; ଦେବତା ସୂର୍ଯ୍ୟ; ପୃଥିବୀକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରିବା ପାଇଁ ସେ ଏହାକୁ ରଖିଥାଏ।
ଐଶାନ୍ଯାଦିକ୍ରମେଣୈଵ ପ୍ରାଦକ୍ଷିଣ୍ଯେନ ଯତ୍ନତଃ
ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଦିଗରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଡାହାଣ ଦିଗକୁ ସାବଧାନରେ ଘୂରିବା ଦ୍ୱାରା,
କୁଶଗର୍ଭତ୍ରଯେଣାପି ଭ୍ରାମଯେଦ୍ଵଲଯାକୃତି
ତିନିଟି କୁଶ ଏକସାଥି ରଖି, ଗୋଲାକାରେ ଘୁଞ୍ଚାଇବା ଉଚିତ।
ଈଶାନାଦେଶ୍ଚ ସଂସ୍କାରଂ କୁର୍ଯାତ୍ପରିସମୂହନମ୍
ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଦିଗରୁ ସଂସ୍କାର କରି, ଚାରିପାଖରେ ଛାଡ଼ିବା କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
ପରିସମୂହନମୈନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ପର୍ଵତୋଽସ୍ଯ ଋଷିଃ ସ୍ମୃତଃ
ଏହି ଚାରିପାଖରେ ଛାଡ଼ିବା କାର୍ଯ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ; ପର୍ବତ ଏହାର ଋଷି ଭାବେ ସ୍ମୃତ।
ଗୋମଯଂ ଚ ତ୍ରିଗଂଧଂ ଚ ପଂଚମୂର୍ତିକଯାପି ଚ 2.2.13.
ଗୋମୟ, ତିନି ପ୍ରକାର ଗନ୍ଧ ଏବଂ ପାଞ୍ଚ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା,
ମାନସ୍ତୋକେନେତି ଋଚା ଵିଶ୍ଵେଦେଵଶ୍ଚ ପୂଜ୍ଯତାମ୍
'ମାନସ୍ତୋକେନ' ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଯୋଜଯେଲ୍ଲେପଯେଦ୍ଵିଦ୍ଵାନ୍ଘଟମାବଦ୍ଧ୍ଯ ସତ୍ତମାଃ
ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଲୋକେ ଘଡ଼ାକୁ ଏକତ୍ର କରି ଲେପନ କରିବେ, ଏବଂ ଏହାକୁ ବାନ୍ଧିବେ।
ଚତୁରସ୍ତ୍ରୀକୃତେ କ୍ଷେତ୍ରଂ ହସ୍ତମାନଂ ତଥାନନମ୍
କ୍ଷେତ୍ରଟି ଚତୁର୍ଭୁଜ ହେଲେ, ହସ୍ତ ଦ୍ୱାରା ମାପିବା ଏବଂ ମୁହଁ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ହେବ।
ଦକ୍ଷେ ସାର୍ଧାଂଗୁଲଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ପଶ୍ଚିମେନ ପରିତ୍ଯଜେତ୍
ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଅର୍ଧ ଆଙ୍ଗୁଠି ଛାଡ଼ି, ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ।
ଆପ୍ଯାଯସ୍ଵେତି ମନ୍ତ୍ରସ୍ଯ ଧନ୍ଵତରି ଋଷିଃ ସ୍ମୃତଃ
'ଆପ୍ୟାୟସ୍ୱ' ମନ୍ତ୍ର ପାଇଁ ଧନ୍ୱନ୍ତରି ଋଷି ଭାବେ ସ୍ମୃତ।
ତଲ୍ଲଗ୍ନଂ ଦକ୍ଷିଣେ ଚୈକଂ ପୂର୍ଵାର୍ଦ୍ଧଦ୍ଵାଦଶାଙ୍ଗୁଲମ୍
ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଯାହା ଲଗିଛି ଏକଟି, ପୂର୍ବ ଅର୍ଧରେ ଏହା ଦ୍ୱାଦଶ ଆଙ୍ଗୁଠି ଲମ୍ବା।
କୁଶମୂଲେନ ସ୍ଵର୍ଣେନ ପ୍ରତିଷ୍ଠାଯାଂ ଚ ରାଜତେ
ପାତାଳରେ କୁଶ ମୂଳ ଏବଂ ସୁନା, ଏବଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପାଇଁ ଚାଁଦି ବ୍ୟବହାର କରାଯିବ।
ସଂସ୍ମରେନ୍ମିତ୍ରା ଵରୁଣୌ ଋଷିରୌତଥ୍ଯସଂଜ୍ଞକଃ
ସେ ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କୁ, ଏବଂ ଉତଥ୍ୟ ନାମକ ଋଷିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ତେନୈଵୋର୍ଦ୍ଧ୍ଵକରୌ କୁର୍ଯାଦ୍ଦକ୍ଷଵାମେ ସକୃତ୍ସକୃତ୍
ସେ ଉଭୟ ହାତ ଉପରକୁ ଉଠାଇ, ପୁନିପୁନି ଏହି କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ।
ସଦସଂପଦୃଷିଃ କର୍ଣୋ ଵିରାଡିତି ଉଦାହୃତଃ 2.2.13.
ଏଠାରେ ଋଷି ହେଲେ ସଦସମ୍ପଦ, ଛନ୍ଦ କର୍ଣ୍ଣ, ଏବଂ ଦେବତା ହେଲେ ବିରାଟ୍ ବୋଲି କହାଯାଇଛି।
କୁଶପୁଷ୍ପୋଦକେନାପି ଦେଵତୀର୍ଥେନ ସତ୍ତମାଃ ପଞ୍ଚପଲ୍ଲଵତୋଯେନ ମହାଯୋଗେ ଵିଶେଷତଃ
ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋକମାନେ କୁଶ ଗଛ, ଫୁଲ ଓ ପବିତ୍ର ଜଳ ବା ଦେବତା ତୀର୍ଥର ଜଳ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି, ବିଶେଷ କରି ମହାୟଜ୍ଞରେ ପଞ୍ଚ ପତ୍ର ମିଶିତ ଜଳ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ।