ନାରାଯଣୋ ନରୋ ହଂସୋ ଵିଷ୍ଵକ୍ସେନୋ ହୁତାଶନଃ
ନାରାୟଣ, ନର, ହଂସ, ବିଶ୍ୱକ୍ଷେଣ ଓ ହୁତାଶନ।
ଯଜ୍ଞେଶଃ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷଃ କୃଷ୍ଣଃ ସୂର୍ଯଃ ସୁରାର୍ଚିତଃ
ଯଜ୍ଞେଶ, ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ, କୃଷ୍ଣ, ସୂର୍ଯ୍ୟ — ଏହିମାନେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ।
ପଦ୍ମନାଭୋ ହୃଷୀକେଶୋ ଦାତା ଦାମୋଦରୋ ହରିଃ
ପଦ୍ମନାଭ, ହୃଷୀକେଶ, ଦାତା, ଦାମୋଦର ଓ ହରି।
ଭକ୍ତପ୍ରିଯୋଽଚ୍ଯୁତଃ ସତ୍ଯଃ ସତ୍ଯଵାକ୍ଯୋ ଧ୍ରୁଵଃ ଶୁଚିଃ
ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ପ୍ରିୟ, ଅଚ୍ୟୁତ, ସତ୍ୟବାଦୀ, ସତ୍ୟକଥା କହୁଥିବା, ଦୃଢ଼ ଓ ପବିତ୍ର।
ଵିଦାରୀ ଵିନଯଃ ଶାଂତସ୍ତପସ୍ଵୀ ଵୈଦ୍ଯୁତପ୍ରଭଃ 2.2.11.
ଯିଏ ଭାଙ୍ଗିଦେଇଥାଏ, ନମ୍ରତାର ମୂର୍ତ୍ତି, ଶାନ୍ତ, ତପସ୍ବୀ ଓ ବିଜୁଳି ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।
ତ୍ଵଂ ସ୍ଵଧା ତ୍ଵଂ ହି ସ୍ଵାହା ତ୍ଵଂ ସୁଧା ଚ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ ଅନଂତାଯାପ୍ରମେଯାଯ ନମସ୍ତେ ଗରୁଡଧ୍ଵଜ
ତୁମେ ସ୍ୱଧା, ତୁମେ ସ୍ୱାହା, ତୁମେ ଅମୃତ ଓ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ। ଅନନ୍ତ ଓ ଅପରିମାପ୍ୟ, ଗରୁଡ଼ଧ୍ୱଜ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।
ବ୍ରହ୍ମସ୍ତଵମିମଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ମହାଦେଵେନ ଭାଷିତମ୍
ଏହି ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତବ ମହାଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହାଯାଇଛି।
ଧ୍ଯାଯଂତି ଯେ ନିତ୍ଯମନଂତମଚ୍ଯୁତଂ ହୃତ୍ପଦ୍ମମଧ୍ଯେ ସ୍ଵଯମାଵ୍ଯଵସ୍ଥିତମ୍
ଯେମାନେ ନିତ୍ୟ ଅନନ୍ତ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ହୃଦୟର ପଦ୍ମମଧ୍ୟରେ ନିଜେ ଅବସ୍ଥିତ କରି ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି।
ଅର୍ଘ୍ଯଦାନଵିଧିଵର୍ଣନମ୍ କନକତୋଯେନ ଗନ୍ଧେନ ମୁଦ୍ଗଲାଗ୍ରେଣ ଲେପଯେତ୍
ସୁନା ଜଳ ଓ ସୁଗନ୍ଧ ଦେଇ ମୁଡଗା ଦାଣାର ଶିରା ମସିବା।
ଐଶାନ୍ଯାଂ ମଧ୍ଯଭାଗେ ଵା ଯଜେଦ୍ଵା ସୁସମାହିତଃ
ଉତ୍ତରପୂର୍ବ କିମ୍ବା ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଏକାଗ୍ର ମନେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଋଷିଃ କଂଠୋଥ ଗାଯତ୍ରୀ ଛନ୍ଦ ଇତ୍ଯଭିଧୀଯତେ
ଋଷି କଣ୍ଠ ଓ ଛନ୍ଦ ଗାୟତ୍ରୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଵିଵରେ ପୂଜଯେତ୍କର୍ମ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଚ ଧରାଧରମ୍
ଖାଲି ଜାଗାରେ କର୍ମ ଓ ପୃଥିବୀର ଧାରକ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପୂଜିବା।
ଅଗ୍ରତୋଽଷ୍ଟଦଲଂ ଲେଖ୍ଯଂ ସ୍ଥାପଯେତ୍କଲଶଂ ତତଃ
ଆଗରେ ଅଷ୍ଟଦଳ ପଦ୍ମ ଆକି ତାହାପରେ କଳଶ ରଖିବା।
ଶୁକ୍ତିଶଂଖସମଂ ଵାପି ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରସମୁଦ୍ଭଵମ୍
ଶୁଙ୍କ କିମ୍ବା ଶୁକ୍ତି ସମାନ ବା ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଉତ୍ପନ୍ନ ଦ୍ୱାରା।
ଵିଷ୍ଣୁକ୍ରାଂତା ଵଚାକୁଷ୍ଠଚନ୍ଦନେନ ଵିଲୋଡିତମ୍
ବଚା, କୁଷ୍ଠ ଓ ଚନ୍ଦନ ମିଶାଇ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଚରଣ ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ।
ଦଧ୍ଯକ୍ଷତଂ ମଧୁଯୁତମେଵମର୍ଘ୍ଯଂ ଚ ସାଧଯେତ୍
ଦହି, ଅକ୍ଷତ ଓ ମଧୁ ମିଶାଇ ଅର୍ଘ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା।
ଅଵ୍ରଣଂ କଲଶଂ କୃତ୍ଵା ପଞ୍ଚଵର୍ଣସମନ୍ଵିତମ୍
ଦୋଷ ନଥିବା କଳଶ ପଞ୍ଚରଙ୍ଗରେ ସଜାଇବା।
ଆଯାହି ଭଗଵନ୍ଦେଵ ତୋଯମୂର୍ତେ ଜଲେଶ୍ଵର 2.2.12.
ଆସନ୍ତୁ, ଭଗବାନ, ଜଳର ଆକାର ଧାରଣ କରିଥିବା, ଜଳର ମାଲିକ।
ଗୃହେଭ୍ଯଶ୍ଚୈଵ ସୋମାଯ ତ୍ଵଷ୍ଟ୍ରେ ଚୈଵ ଚ ଶୂଲିନେ
ଘରରୁ, ସୋମ, ତ୍ୱଷ୍ଟା ଓ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ପାଇଁ।
ତତୋର୍ଘ୍ଯଦାନଂ ଵିଧିଵତ୍କ୍ଷୀରେଣ ହଵିଷା ମଧୁ
ତାପରେ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଖୀର, ଘିଅ ଓ ମଧୁ ଦେଇ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା।
ହିରଣ୍ଯଗର୍ଭେତି ମଂତ୍ରସ୍ଯ ଭରଦ୍ଵାଜଋଷିଃ ସ୍ମୃତଃ
‘ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ’ ମନ୍ତ୍ରର ଋଷି ଭାରଦ୍ୱାଜ ମନେ କରାଯାନ୍ତି।
ଵରୁଣସ୍ଯୋତ୍ତଂଭନେତି ମଂତ୍ରସ୍ଯ ଜଲକୁଂଭଂ ନିଵେଦଯେତ୍ ଵିରାଟ୍ଛନ୍ଦଶ୍ଚ ଈଶାନୋ ଦେଵତା ସମୁଦାହୃତା
‘ଵରୁଣସ୍ୟୋତ୍ତମ୍ଭନ’ ମନ୍ତ୍ର ପାଇଁ ଜଳର ଘଡ଼ା ଦେବା ଉଚିତ, ଏହାର ଛନ୍ଦ ‘ବିରାଟ୍’ ଓ ଦେବତା ହେଉଛନ୍ତି ‘ଈଶାନ’।
ମୋଚଯେନ୍ମୀନଯୁଗ୍ମଂ ଚ ମେଷଯୁଗ୍ମଂ ତଥୈଵ ଚ
ସେ ଏକ ଯୁଗଳ ମାଛ ଓ ଏକ ଯୁଗଳ ମେଷ ମୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।
ମୋଚଯେନ୍ନାଗଯୁଗ୍ମଂ ଚ ଆଯୁଵୃଦ୍ଧେଶ୍ଚ ହେତଵେ
ଆୟୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ସେ ଏକ ଯୁଗଳ ସାପ ମୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।
ନିର୍ମିତଂ ମାଷଭକ୍ତେନ ରକ୍ତପୁଷ୍ପୈରଲଂକୃତମ୍ ସବିଂଦୁକେନ ହଂତେନ ଦିକ୍ଷୁ ମଧ୍ଯେ ଯଥା କ୍ରମାତ୍
ମାଷ ଭାତ ରେ ତିଆରି, ଲାଲ ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ତିଳ ଓ ଘିଅ ସହିତ, ଦିଗ୍ଗୁଡ଼ିକ ଓ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଦିଆଯିବ।
ଯେ ଭଵା ଭାଵିନୋ ଭୂତା ଯେ ଚ ତେଷୁ ମଯାସିନଃ
ଯେଉଁମାନେ ଅଛନ୍ତି, ହେବେ, ହୋଇଛନ୍ତି, ଓ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଯେଉଁମାନେ ମୋତେ ବିରୋଧ କରନ୍ତି—
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଚ ବଲିଂ ଦଦ୍ଯାନ୍ନମସ୍କୁର୍ଯାଦନଂତରମ୍
ଏପରି କହି ସେ ବଳି ଦେଇ, ତାପରେ ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ।
ଅନ୍ଯେଷାଂ ହି ହିରଣ୍ଯଂ ଚ ଗାଂ ଚ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଦ୍ଵିଜନ୍ମନେ 2.2.12.
ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ସେ ଏକ ଦ୍ଵିଜକୁ ସୁନା ଓ ଗାଈ ଦେବା ଉଚିତ।
ପ୍ରାଜାପତ୍ଯଂ ସ୍ଵିଷ୍ଟକୃଚ୍ଚ ଜୁହୁଯାତ୍ତଦନଂତରମ୍
ତାପରେ ସେ ପ୍ରାଜାପତ୍ୟ ଓ ସ୍ୱିଷ୍ଟକୃତ୍ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ।
ପଦ୍ମୋତ୍ପଲୈର୍ମାତୁଲିଂଗୈଃ ପନସୈର୍ମାତୁଲୁଂଗକୈଃ
ପଦ୍ମ, ନୀଳପଦ୍ମ, ବେସର, କଠଳ ଓ ବେସର ଫଳ ସହିତ—