ଋଷିର୍ହାରୀତ ଇତ୍ଯୁକ୍ତୋ ଜଗତୀଚ୍ଛନ୍ଦ ଈରିତମ୍
ଋଷିଙ୍କ ନାମ ହାରୀତ, ଛନ୍ଦ ଜଗତୀ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।
ମିତ୍ରଂ ଧ୍ଯାଯେଚ୍ଛୁକ୍ଲଵର୍ଣଂ ଵରାଭଯକରଂ ପରମ୍
ମିତ୍ରଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ, ସେ ଧଳା ବର୍ଣ୍ଣର, ଭଲ ଦେଉଥିବା ଓ ଭୟ ଦୂର କରୁଥିବା, ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ।
ଋଷିରୌତଥ୍ଯ ଇତ୍ଯୁକ୍ତୋ ଜଗତୀ ଛନ୍ଦ ଈରିତମ୍
ଋଷିଙ୍କ ନାମ ଔତଥ୍ୟ, ଛନ୍ଦ ଜଗତୀ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।
ପୀତାସ୍ଯଂ ରାଜଯକ୍ଷ୍ଯାଣଂ କରାଲଂ ଚ ଵିଚିଂତଯେତ୍
ପିତାବର୍ଣ୍ଣ ମୁହଁ ଥିବା, ରାଜସିକ ଯକ୍ଷମାନେ, ଭୟଙ୍କର ରୂପରେ ଅନୁଭବ କରିବା ଉଚିତ।
ଦଧ୍ଯଙ୍ଙାଥର୍ଵଣ ଋଷିର୍ଗାଯତ୍ରୀ ଛନ୍ଦ ଈରିତମ୍ 2.2.11.୧ ୧
ଋଷି ଦଧ୍ୟଙ୍ ଆଥର୍ବଣ, ଛନ୍ଦ ଗାୟତ୍ରୀ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।
ଶୁକ୍ଲାଂବରଧରଂ ଧ୍ଯାଯେଦ୍ଦ୍ଵିଭୁଜଂ ଶିଖିଵାହନମ୍
ଧଳା ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଥିବା, ଦୁଇଟି ବାହୁ ଥିବା, ମୟୂର ଉପରେ ବସିଥିବାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଋଷିଃ ସ୍ଯାନ୍ନାରଦଃ ପ୍ରୋକ୍ତଶ୍ଛନ୍ଦୋନୁଷ୍ଟୁପ୍ପ୍ରକୀର୍ତିତମ୍
ଋଷିଙ୍କ ନାମ ନାରଦ, ଛନ୍ଦ ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଏଵଂ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ଵିଵସ୍ଵଂତଂ ମହାକାଯଂ ମହୋଦରମ୍
ଏଭଳି ଭାବେ ବିବସ୍ବାନ୍ତଙ୍କୁ, ବଡ଼ ଦେହ ଓ ବଡ଼ ପେଟ ଥିବା ଭାବେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।
କାଶ୍ଯପୋସ୍ଯ ଋଷିଶ୍ଛନ୍ଦସ୍ତ୍ରିଷ୍ଟୁବ୍ଦେଵଃ ଶଚୀପତିଃ
ଋଷି କାଶ୍ୟପ, ଛନ୍ଦ ତିଷ୍ଟୁପ୍, ଦେବତା ଶଚୀପତି।
ବହିରୀଶାନକୋଣେଷୁ ଦେଵାଦୀନ୍ପରିପୂଜଯେତ୍
ବାହାର ଇଶାନ କୋଣରେ ଦେବତାମାନେ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ପୀତାଂ କରାଲିକାଂ ଧ୍ଯାଯେଚ୍ଚରକୀଂ ଵରଵର୍ଣିନୀମ୍
ପିତାବର୍ଣ୍ଣ, ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଥିବା, ଉତ୍ତମ ବର୍ଣ୍ଣର ଚରକୀଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।
ପୀତିନ୍ଯରୂପମନ୍ତ୍ରେଣ ପୂଜଯେଦ୍ଭୂତିମିଚ୍ଛୁକଃ
ପିତାବର୍ଣ୍ଣ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା, ଯିଏ ଭୃଦ୍ଧି ଆଶା କରେ ସେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଧ୍ଯାଯେଦ୍ଵିଦାରିକାଂ ରକ୍ତାଂ ନଵଯୌଵନସଂଯୁତାମ୍
ବିଦାରିକାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ, ତିନି ଲାଲ୍ ବର୍ଣ୍ଣର, ତରୁଣୀ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟରେ ଯୁକ୍ତ।
ଋଷିର୍ଗର୍ଗଃ ସମାଖ୍ଯାତସ୍ତ୍ରିଷ୍ଟୁପ୍ଛନ୍ଦୋସ୍ଯ ଦେଵତା
ଋଷିଙ୍କ ନାମ ଗର୍ଗ, ଛନ୍ଦ ତିଷ୍ଟୁପ୍, ଏହି ଦେବତା।
ପାପାଦିରାକ୍ଷସୀଂ ଧ୍ଯାଯେତ୍ସୌରଭେଯୋପରିସ୍ଥିତାମ୍ 2.2.11.
ସୌରଭେୟଙ୍କ ଉପରେ ଅବସ୍ଥିତ, ପାପିଷ୍ଠ ରାକ୍ଷସୀଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଋଷିଃ ସୁଵର୍ଣ ଆଖ୍ଯାତଃ ପଙ୍କ୍ତିଶ୍ଛନ୍ଦଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତମ୍
ଋଷିଙ୍କ ନାମ ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ଛନ୍ଦ ପଙ୍କ୍ତି ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
କୁଣ୍ଡଵେଦ୍ଯା ଅଂତରେ ଚ ସ୍ଥାପଵେଦ୍ଵିଧିଵଦ୍ବୁଧଃ
ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡ ଓ ବେଦିର ମଧ୍ୟରେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ବେଦିକା ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ।
ଵଲ୍ମୀକେ ସଂଗମେ ଚୈଵ ରାଜଦ୍ଵାରଚତୁଷ୍ପଥାତ୍
ଭୂଇଁପୋକ ଗହ୍ୱର ମିଳନସ୍ଥଳ, ସଙ୍ଗମ ଏବଂ ରାଜଦ୍ୱାର ସାମ୍ନାରେ ଚାରିପଥରେ ମଧ୍ୟ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
ଇନ୍ଦ୍ରଵଲ୍ଲୀ ତଥାକ୍ରାଂତ ଅମୃତୀ ତ୍ରପୁଷସ୍ଯ ଚ
ଯେଉଁଠି ଇନ୍ଦ୍ରବଲ୍ଲୀ ଲତା ପ୍ରସାରିତ, ଏବଂ ଯେଉଁଠି ଅମୃତୀ ଓ ଟିନ୍ ରହିଛି, ସେଠି ମଧ୍ୟ।
ପାରିଭଦ୍ରସ୍ଯ ପତ୍ରୈଶ୍ଚ ପରିତଃ ପରିଵେଷ୍ଟନମ୍
ପାରିଭଦ୍ର ଗଛର ପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଚାରିପାଖରେ ଘେରିବା ଉଚିତ।
ଶ୍ରୀଫଲଂ ବୀଜପୂରଂ ଚ ନାଲିକେରଂ ଚ ଦାଡିମମ୍
ଶ୍ରୀଫଳ, ବିଜପୁର, ଗୁଆ ଓ ଦାନା ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ପଞ୍ଚରକ୍ତଂ ସୁଵର୍ଣଂ ଚ ନିକ୍ଷିପେଦ୍ଵରୁଣଂ ଯଜେତ୍
ପାଞ୍ଚଟି ଲାଲ ଜିନିଷ ଓ ସୁନା ରଖି, ବରୁଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଉଦ୍ଵର୍ତନ ଇତି ମନ୍ତ୍ରେଣ ଵରୁଣଂ ଚ ପୁନର୍ଯଜେତ୍
'ଉଦ୍ବର୍ତନ' ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ପୁନି ବରୁଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଅସ୍ଯ ମଂତ୍ରସ୍ଯ ଚ ଋଷିର୍ଵିଷ୍ଣୁଶ୍ଛନ୍ଦ ଉଦାହୃତମ୍
ଏହି ମନ୍ତ୍ରର ଋଷି ହେଲେ ବିଷ୍ଣୁ, ଛନ୍ଦ ହେଉଛି 'ଉଦାହୃତ'।
ପଞ୍ଚଗଂଧାନ୍ଵିନିକ୍ଷିପ୍ଯ ହସ୍ତଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ପଠେତ୍ତତଃ ।। 2.2.11.
ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ଗନ୍ଧ ଦେଇ, ହାତ ଦେଇ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ପଢିବା ଉଚିତ।
ସର୍ଵେ ସମୁଦ୍ରାଃ ସରିତଃ ସରାଂସି ଚ ମହାହ୍ରଦାଃ
ସମସ୍ତ ସମୁଦ୍ର, ନଦୀ, ଝିଲିକ ଓ ବଡ଼ ହ୍ରଦଗୁଡ଼ିକ—
ଗଂଗାଦ୍ଯାଃ ସରିତଃ ସର୍ଵାସ୍ତୀର୍ଥାନି ଜଲଦାଃ ନଦାଃ
ଗଙ୍ଗା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମସ୍ତ ନଦୀ, ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ, ବଦଳ ଓ ଝରଣା—
ଅଘୋରାଜ୍ଯଷ୍ଟକକୃତା ଵାସ୍ତୋଷ୍ପତଯ ଇତ୍ଯପି
ଅଘୋର ଘୃତ ଦ୍ୱାରା କୃତ ଏବଂ ବାସ୍ତୁଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ—
ଶତାର୍ଧଂ ଵା ହୁନେଦ୍ଵିପ୍ରସ୍ତିଲୈର୍ଵା ତଂଡୁଲୈଃ ସହ
ଶତାର୍ଧ କିମ୍ବା ତାହାର ଦୁଇଗୁଣିଏ, ତିଳ ଓ ଚାଉଳ ସହିତ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ।
ପଯୋଦଧ୍ଯାଦିଭିର୍ଵାପି ମଧ୍ଵାଜ୍ଯୈର୍ଵା ଵିଶିଷ୍ଯତେ
କିମ୍ବା ଦୁଧ, ଦହି, ମଧ, ଘଉଁ ଦ୍ୱାରା ଯାହା ଉତ୍ତମ ହୁଏ ତାହା ଦେଇ।