ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପରିଶ୍ରୁତ ଇତି ମନ୍ତ୍ରେଣାନେନ ପୂଜଯେତ୍
ଦେଖିବା ପରେ, 'ପରିଶ୍ରୁତ' ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଏହି ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ରୁଦ୍ରଂ ଧ୍ଯାଯେଦ୍ରକ୍ତଵର୍ଣଂ ଶୀତାଂଶୁକୃତଶେଖରମ୍
ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରର ଶୀତଳ କିରଣରେ ମୁକୁଟ ପିନ୍ଧିଥିବା ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଦିଵୋ ମୂର୍ଧନ୍ନିତି ମନ୍ତ୍ରେଣ ଋଷଯଃ ସମୁଦାହୃତାଃ
'ଦିବୋ ମୂର୍ଧନ୍' ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ।
ସ୍ଵଯଂ ଦେଵୋ ଵିନିଯୋଗଃ ସ୍ତୁତୌ ଚ ଵିନିଯୋଜଯେତ୍
ଏଠାରେ ଦେବତା ନିଜେ ନିଯୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି, ଏବଂ ସ୍ତୁତିରେ ନିଯୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।
ଅସ୍ଯ କିରୀଟ ଇତି ମନ୍ତ୍ରେଣ ରକ୍ତସ୍ରକ୍ଚନ୍ଦନାଦିଭିଃ ତ୍ରିଷ୍ଟୁ୍ପ୍ଛନ୍ଦୋ ଦେଵତା ସ୍ଯାଦ୍ଧ୍ରଦୋପି ପରିକୀର୍ତିତଃ
'କିରୀଟ' ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ରକ୍ତ ମାଳା, ଚନ୍ଦନ ଓ ଏହାଦି ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଛନ୍ଦ ହେଉଛି ତୃଷ୍ଟୁପ୍, ଦେବତା ହେଉଛନ୍ତି ହ୍ରଦ।
ସଵିତାରଂ ତଥା ଧ୍ଯାଯେତ୍ପଦ୍ମସ୍ଥଂ ଦ୍ଵିଭୁଜପ୍ରଭୁମ୍ 2.2.11.
ଏହିପରି, ପଦ୍ମରେ ବସିଥିବା, ଦୁଇଟି ହାତ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେହ ଥିବା ସବିତାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଯଦ୍ଦେଵା ଇତି ମନ୍ତ୍ରେଣ ଗନ୍ଧାଦ୍ଯୈଃ ପରିପୂଜଯେତ୍
'ଯଦ୍ଦେବା' ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ସୁଗନ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଧ୍ଯାଯେଦ୍ରକ୍ତଂ ଵିଵସ୍ଵନ୍ତଂ ଦ୍ଵିଭୁଜଂ ପଦ୍ମଵିଗ୍ରହମ୍
ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ, ଦୁଇଟି ହାତ ଓ ପଦ୍ମ ଆକୃତି ଥିବା ବିବସ୍ୱାନ୍ତଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଋଷିର୍ଗନ୍ଧଃ ସମାଖ୍ଯାତସ୍ତ୍ରିଷ୍ଟୁପ୍ଛନ୍ଦଶ୍ଚ ଈରିତମ୍
ଋଷିଙ୍କ ନାମ ଗନ୍ଧ, ଛନ୍ଦ ତିଷ୍ଟୁପ୍ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।
ଵିବୁଧାଧିପଂ ତତୋ ଧ୍ଯାଯେତ୍ପୀତଂ ଵୃଷଭଵାହନମ୍ ତ୍ରିନେତ୍ରଂ ରକ୍ତଵସ୍ତ୍ରଂ ଚ ମୁକୁଟାଦ୍ଯୈରଲଂକୃତମ୍
ତାପରେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପିତାବର୍ଣ୍ଣ, ବୃଷଭ ଉପରେ ଚଢ଼ିଥିବା, ତିନିଟି ଆଖି, ଲାଲ୍ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଥିବା, ମୁକୁଟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ ଭାବେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଋଷିର୍ହାରୀତ ଇତ୍ଯୁକ୍ତୋ ଜଗତୀଚ୍ଛନ୍ଦ ଈରିତମ୍
ଋଷିଙ୍କ ନାମ ହାରୀତ, ଛନ୍ଦ ଜଗତୀ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।
ମିତ୍ରଂ ଧ୍ଯାଯେଚ୍ଛୁକ୍ଲଵର୍ଣଂ ଵରାଭଯକରଂ ପରମ୍
ମିତ୍ରଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ, ସେ ଧଳା ବର୍ଣ୍ଣର, ଭଲ ଦେଉଥିବା ଓ ଭୟ ଦୂର କରୁଥିବା, ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ।
ଋଷିରୌତଥ୍ଯ ଇତ୍ଯୁକ୍ତୋ ଜଗତୀ ଛନ୍ଦ ଈରିତମ୍
ଋଷିଙ୍କ ନାମ ଔତଥ୍ୟ, ଛନ୍ଦ ଜଗତୀ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।
ପୀତାସ୍ଯଂ ରାଜଯକ୍ଷ୍ଯାଣଂ କରାଲଂ ଚ ଵିଚିଂତଯେତ୍
ପିତାବର୍ଣ୍ଣ ମୁହଁ ଥିବା, ରାଜସିକ ଯକ୍ଷମାନେ, ଭୟଙ୍କର ରୂପରେ ଅନୁଭବ କରିବା ଉଚିତ।
ଦଧ୍ଯଙ୍ଙାଥର୍ଵଣ ଋଷିର୍ଗାଯତ୍ରୀ ଛନ୍ଦ ଈରିତମ୍ 2.2.11.୧ ୧
ଋଷି ଦଧ୍ୟଙ୍ ଆଥର୍ବଣ, ଛନ୍ଦ ଗାୟତ୍ରୀ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।
ଶୁକ୍ଲାଂବରଧରଂ ଧ୍ଯାଯେଦ୍ଦ୍ଵିଭୁଜଂ ଶିଖିଵାହନମ୍
ଧଳା ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଥିବା, ଦୁଇଟି ବାହୁ ଥିବା, ମୟୂର ଉପରେ ବସିଥିବାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଋଷିଃ ସ୍ଯାନ୍ନାରଦଃ ପ୍ରୋକ୍ତଶ୍ଛନ୍ଦୋନୁଷ୍ଟୁପ୍ପ୍ରକୀର୍ତିତମ୍
ଋଷିଙ୍କ ନାମ ନାରଦ, ଛନ୍ଦ ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଏଵଂ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ଵିଵସ୍ଵଂତଂ ମହାକାଯଂ ମହୋଦରମ୍
ଏଭଳି ଭାବେ ବିବସ୍ବାନ୍ତଙ୍କୁ, ବଡ଼ ଦେହ ଓ ବଡ଼ ପେଟ ଥିବା ଭାବେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।
କାଶ୍ଯପୋସ୍ଯ ଋଷିଶ୍ଛନ୍ଦସ୍ତ୍ରିଷ୍ଟୁବ୍ଦେଵଃ ଶଚୀପତିଃ
ଋଷି କାଶ୍ୟପ, ଛନ୍ଦ ତିଷ୍ଟୁପ୍, ଦେବତା ଶଚୀପତି।
ବହିରୀଶାନକୋଣେଷୁ ଦେଵାଦୀନ୍ପରିପୂଜଯେତ୍
ବାହାର ଇଶାନ କୋଣରେ ଦେବତାମାନେ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ପୀତାଂ କରାଲିକାଂ ଧ୍ଯାଯେଚ୍ଚରକୀଂ ଵରଵର୍ଣିନୀମ୍
ପିତାବର୍ଣ୍ଣ, ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଥିବା, ଉତ୍ତମ ବର୍ଣ୍ଣର ଚରକୀଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।
ପୀତିନ୍ଯରୂପମନ୍ତ୍ରେଣ ପୂଜଯେଦ୍ଭୂତିମିଚ୍ଛୁକଃ
ପିତାବର୍ଣ୍ଣ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା, ଯିଏ ଭୃଦ୍ଧି ଆଶା କରେ ସେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଧ୍ଯାଯେଦ୍ଵିଦାରିକାଂ ରକ୍ତାଂ ନଵଯୌଵନସଂଯୁତାମ୍
ବିଦାରିକାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ, ତିନି ଲାଲ୍ ବର୍ଣ୍ଣର, ତରୁଣୀ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟରେ ଯୁକ୍ତ।
ଋଷିର୍ଗର୍ଗଃ ସମାଖ୍ଯାତସ୍ତ୍ରିଷ୍ଟୁପ୍ଛନ୍ଦୋସ୍ଯ ଦେଵତା
ଋଷିଙ୍କ ନାମ ଗର୍ଗ, ଛନ୍ଦ ତିଷ୍ଟୁପ୍, ଏହି ଦେବତା।
ପାପାଦିରାକ୍ଷସୀଂ ଧ୍ଯାଯେତ୍ସୌରଭେଯୋପରିସ୍ଥିତାମ୍ 2.2.11.
ସୌରଭେୟଙ୍କ ଉପରେ ଅବସ୍ଥିତ, ପାପିଷ୍ଠ ରାକ୍ଷସୀଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଋଷିଃ ସୁଵର୍ଣ ଆଖ୍ଯାତଃ ପଙ୍କ୍ତିଶ୍ଛନ୍ଦଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତମ୍
ଋଷିଙ୍କ ନାମ ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ଛନ୍ଦ ପଙ୍କ୍ତି ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
କୁଣ୍ଡଵେଦ୍ଯା ଅଂତରେ ଚ ସ୍ଥାପଵେଦ୍ଵିଧିଵଦ୍ବୁଧଃ
ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡ ଓ ବେଦିର ମଧ୍ୟରେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ବେଦିକା ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ।
ଵଲ୍ମୀକେ ସଂଗମେ ଚୈଵ ରାଜଦ୍ଵାରଚତୁଷ୍ପଥାତ୍
ଭୂଇଁପୋକ ଗହ୍ୱର ମିଳନସ୍ଥଳ, ସଙ୍ଗମ ଏବଂ ରାଜଦ୍ୱାର ସାମ୍ନାରେ ଚାରିପଥରେ ମଧ୍ୟ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
ଇନ୍ଦ୍ରଵଲ୍ଲୀ ତଥାକ୍ରାଂତ ଅମୃତୀ ତ୍ରପୁଷସ୍ଯ ଚ
ଯେଉଁଠି ଇନ୍ଦ୍ରବଲ୍ଲୀ ଲତା ପ୍ରସାରିତ, ଏବଂ ଯେଉଁଠି ଅମୃତୀ ଓ ଟିନ୍ ରହିଛି, ସେଠି ମଧ୍ୟ।
ପାରିଭଦ୍ରସ୍ଯ ପତ୍ରୈଶ୍ଚ ପରିତଃ ପରିଵେଷ୍ଟନମ୍
ପାରିଭଦ୍ର ଗଛର ପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଚାରିପାଖରେ ଘେରିବା ଉଚିତ।