ପୂଜାକ୍ରମଵର୍ଣନମ୍ ଉତ୍ତରେ ପଶ୍ଚିମେ ଵାଥ ପୂର୍ଵେ ଚାପି ସମାଚରେତ୍
ପୂଜାର କ୍ରମ ବର୍ଣ୍ଣନା: ଉତ୍ତର, ପଶ୍ଚିମ କିମ୍ବା ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ନଦୀତୀରେ ନେମିପ୍ରାଂତେ ଦଶଦ୍ଵାଦଶସଂଖ୍ଯଯା
ନଦୀ କୂଳ କିମ୍ବା ବୃତ୍ତର ସୀମାନ୍ତରେ, ଦଶ କିମ୍ବା ବାରଟି ସଂଖ୍ୟାରେ।
ତ୍ରିଭାଗଂ ଵିଭଜେତ୍କ୍ଷେତ୍ରଂ ମଧ୍ଯଭାଗଦ୍ଵଯେନ ତୁ
କ୍ଷେତ୍ରକୁ ତିନି ଭାଗରେ ବାଣ୍ଟିବା, ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଦୁଇ ଅଂଶ ରଖିବା।
ଉତ୍ତରାଶେ ଦକ୍ଷିଣେ ଚାରତ୍ନିହସ୍ତାଂତରେଽପି ଚ
ଉତ୍ତର ଓ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ, ଏକ ଆରତ୍ନି ଦୂରରେ।
ମୂଲେ ସାର୍ଧଂ ଚ ଶୁକ୍ଲାଂ ଚ ମେଖଲାଂ ତୁ ତଥୈଵ ଚ
ମୂଳ ସହିତ ଧଳା ଏବଂ ମେଖଳାକୁ ଏଭଳି ରଖିବା।
ଷଟ୍ସପ୍ତାଂଗୁଲିକାଂ ଯୋନିଂ ପଶ୍ଚିମେ ମେଖଲୋପରି
ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ମେଖଳା ଉପରେ ଛଅ କିମ୍ବା ସାତ ଆଂଗୁଠି ଚଉଡ଼ା ଯୋନି ଚିତ୍ରଣ କରିବା।
ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଵୃଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ମକଂ କୁର୍ଯାତ୍ସଂକଲ୍ପଂ ମାନସଂ ଚରେତ୍
ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଏବଂ ମନରେ ସଂକଳ୍ପ ନେବା।
ଗଯାଶ୍ରାଦ୍ଧାର୍ଥକଂ ଚାଷ୍ଟତୀର୍ଥଶ୍ରାଦ୍ଧାର୍ଥମେଵ ଚ
ଗୟା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଏବଂ ଅଷ୍ଟତୀର୍ଥ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କରିବା।
ମଧ୍ଯେ କୁଣ୍ଡେ ମହାଂଶ୍ଚୈଵ ଵିଷ୍ଣୁଦେଵଂ ଦିଗୀଶ୍ଵରାନ୍
ମଝିରେ କୁଣ୍ଡରେ ବଡ଼ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଓ ଦିଗ୍ଗଜନ୍ମାନେଂକୁ ଭାବନା କରିବା ଉଚିତ।
ପ୍ରାଣାଯାମଂ ଵିଧାଯାଥ ଭୂତଶୁଦ୍ଧିଂ ସମାଚରେତ୍ 2.2.11.
ତାପରେ ଶ୍ୱାସନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ଭୂତଶୁଦ୍ଧି କରିବା ଉଚିତ।
ଶ୍ଵେତଂ ଚତୁର୍ଭୁଜଂ ଶାଂତଂ କୁଣ୍ଡଲାଦ୍ଯୈରଲଂକୃତମ୍
ସେ ଧଳା, ଚାରିଟି ହାତ, ଶାନ୍ତ ଓ କୁଣ୍ଡଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗହନାରେ ଶୋଭିତ।
ପିତୃଵୈଶ୍ଵାନରୋପେତଂ କୁଟିଲଭ୍ରୂପଶୋଭିତମ୍
ସେ ପିତୃ ଓ ବୈଶ୍ୱାନର ସହିତ ଅଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ବାକୁଡ଼ି ଭୃକୁଟି ଅତି ଶୋଭା ପାଉଛି।
thumb|500px|ଵାସ୍ତୁପୁରୁଷ thumb|500px|ଵାସ୍ତୁପୁରୁଷଃ. ମୂର୍ଧନ୍ଯଗ୍ନିଂ ସମାଵିଶ୍ଯ ମୁଖେ ଵାଯୁଃ ସମାହିତଃ
ମୁଣ୍ଡର ଶିରେ ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ପ୍ରାଣବାୟୁ ମୁଁହରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ହୁଏ।
ଵକ୍ଷସ୍ଥଲେ ଽପରାଂ ସଂଧ୍ଯାଂ ଯଜେଚ୍ଚୈଵ ଯଥାଵିଧି
ଛାତିରେ ଯଥାବିଧି ସଂଧ୍ୟାକୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ସର୍ପେନ୍ଦ୍ରାଵାସନସ୍ଥୌ ଚ ଵାମେ ଦକ୍ଷଂ ଵିଭାଵଯେତ୍
ସର୍ପରାଜଙ୍କ ଆସନର ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଦକ୍ଷଙ୍କୁ ଭାବିବା ଉଚିତ।
ରୁଦ୍ରଶ୍ଚ ରାଜଯକ୍ଷ୍ମା ଚ ଵାମହସ୍ତେ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତୌ
ବାମ ହାତରେ ରୁଦ୍ର ଓ ରାଜୟକ୍ଷ୍ମା ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି।
ଉଭୌ ଜ୍ଞେଯୌ ତଥା ଜାନ୍ଵୋରୁଭୌ ଗନ୍ଧର୍ଵପୁଷ୍ପକୌ
ଦୁଇ ଜଣଙ୍କୁ ଗୁଡ଼ିକୁ ଜାଙ୍ଘରେ ଜାଣିବା ଉଚିତ, ଦୁଇ ଉରୁରେ ଗନ୍ଧର୍ବ ପୁଷ୍ପକ ଅଛନ୍ତି।
ଜଯଶକ୍ରୌ ତଥା ମେଢ୍ରେ ପଦଯୋଃ ପିତରସ୍ତଥା
ଯୌନେନ୍ଦ୍ରିୟରେ ଜୟ ଓ ଶକ୍ର ଅଛନ୍ତି, ପାଦରେ ପିତୃମାନେ ଅଛନ୍ତି।
ମନ୍ଦରଂ ଦୀର୍ଘଯୁକ୍ତେନ ଷଡଙ୍ଗାନି ସମାଚରେତ୍
ଦୀର୍ଘ ମନ୍ଦର ସହିତ ଷଡଂଗ ପୂରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଵାସ୍ତ୍ଵୀଶାଯ ଵିଦ୍ମହେତି ତନ୍ନୋ ଵିଷ୍ଣୁଃ ପ୍ରଚୋଦଯାତ୍ 2.2.11.
ଆମେ ବାସ୍ତୁର ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଜାଣିବା, ବିଷ୍ଣୁ ଆମକୁ ପ୍ରେରଣା ଦିଅନ୍ତୁ।
ଆସନଂ ପୂଜଯେତ୍ପୂର୍ଵଂ ଧର୍ମେଣାପି ସ୍ଵଶକ୍ତିତଃ
ପ୍ରଥମେ, ନିଜ ଶକ୍ତି ଓ ଧର୍ମ ଅନୁସାରେ ଆସନକୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଆଧାରଶକ୍ତିଂ ପୃଥିଵୀଂ ପୂଜଯେତ୍ତତ୍ର ପଙ୍କଜମ୍
ସେଠାରେ ଆଧାର ଶକ୍ତି ଭାବେ ପୃଥିବୀକୁ ଓ ପଦ୍ମକୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ସିତଚନ୍ଦନଯୁକ୍ତେନ ଶ୍ଵେତପୁଷ୍ପଂ ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ଚ
ଧଳା ଚନ୍ଦନ ଦେଇ ଧଳା ଫୁଲ ଧରିବା ଉଚିତ।
ଆଵାହ୍ଯ ଚାସନଂ ଦଦ୍ଯାତ୍ତତଃ ପାଦ୍ଯାଦିକତ୍ରଯମ୍
ଆବାହନ କରି, ଆସନ ଦେବା ଓ ପାଦ୍ୟାଦି ତିନି ପ୍ରକାର ଦେବା ଉଚିତ।
ଅସ୍ଯ ମନ୍ତ୍ରସ୍ଯ ଚ ଋଷିଶ୍ଛନ୍ଦୋ ଗାଯତ୍ରମୀରିତମ୍
ଏହି ମନ୍ତ୍ରର ଋଷି ଓ ଛନ୍ଦ ଗାୟତ୍ରୀ ବୋଲି କହାଯାଇଛି।
ମଂଦରଂ ଵିଜଯଂ ସୋମଂ ମହାଦେଵଂ ଚ ମାଧଵମ୍
ମନ୍ଦର, ବିଜୟ, ସୋମ, ମହାଦେବ ଓ ମାଧବ।
ଜଯା ଚ ଵିଜଯା ଚୈଵ ସତ୍ଯା ମାଯା ଶିଵାଂବିକା
ଜୟା, ବିଜୟା, ସତ୍ୟା, ମାୟା, ଶିବା ଓ ଅମ୍ବିକାଙ୍କୁ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି।
ପୁଷ୍ପାଞ୍ଜଲିତ୍ରଯଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଵାସ୍ତୋଷ୍ପତଯ ଇତ୍ଯପି
ଏଠାରେ ତିନି ମୁଠି ଫୁଲ ଦେବାକୁ କୁହାଯାଇଛି, ଯାହାକୁ ବାସ୍ତୋଷ୍ପତି ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ।
ଵାସ୍ତୋଷ୍ପତେ ଭଵ ମତେ ଇତି ଧ୍ଯାତ୍ଵା ଋତଂ ଚେତି ମଂତ୍ରେଣ ପୂଜଯେତ୍
‘ବାସ୍ତୋଷ୍ପତେ ଭବ ମତେ’ ଏହି ମନ୍ତ୍ରକୁ ଚିନ୍ତା କରି, ‘ଋତଂ ଚ’ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ସୂର୍ଯଶ୍ଚ ଦେଵତା ଖ୍ଯାତଃ ପ୍ରୀଣିତଃ କୁଲିଶାଯୁଧଃ 2.2.11.
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବତା ଭାବେ ପରିଚିତ, ଯିଏ କୁଳିଶ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଥାନ୍ତି, ସେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।