ଅସୁରଂ କୃଷ୍ଣଂ ନାଗହାରାନ୍ଵିତଂ ପଦ୍ମାସନସ୍ଥଂ ଧ୍ଯାତ୍ଵା
ଏକ କଳା ଦାନବ, ଯାହା ନାଗ ହାର ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି ଏବଂ ପଦ୍ମାସନରେ ବସିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା।
ରୋଗଂ କୃଷ୍ଣଂ ନୀଲେନ୍ଦୀଵରଧରଂ ଶ୍ଵେତଵୃଷଭାରୂଢଂ ଧ୍ଯାତ୍ଵା
କଳା ରୋଗକୁ, ନୀଳ କମଳ ଧାରଣ କରିଥିବା, ଧଳା ବୃଷଭ ଉପରେ ବସିଥିବା ରୂପରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା।
ଵାଯୁକୋଣାଦାରଭ୍ଯ ପୂଜଯେତ୍ ଦେଵା ଇତି ମନ୍ତ୍ରସ୍ଯ ବୃହତୀ ଛନ୍ଦୋ ଯମୋ ଦେଵତା ନାଗପ୍ରୀତଯେ ଵିନିଯୋଗଃ
ବାୟୁକୋଣ ଦିଗରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ମନ୍ତ୍ରର ଛନ୍ଦ ବୃହତୀ, ଦେବତା ହେଉଛନ୍ତି ଯମ, ଏବଂ ଏହା ନାଗମାନଙ୍କର ପ୍ରସନ୍ନତା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ।
ଶ୍ଵେତଂ ସୋମଂ ଶ୍ଵେତଵର୍ଣାସନସ୍ଥଂ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ଭଦ୍ରବୀଜେନ ପୂଜଯେତ୍
ଧଳା ସୋମଙ୍କୁ, ଧଳା ବର୍ଣ୍ଣର ଆସନରେ ବସିଥିବା ରୂପରେ ଧ୍ୟାନ କରି, ଭଦ୍ରବୀଜରେ ପୂଜା କରିବା।
ରକ୍ତଂ ଭଲ୍ଲାଟଂ ପୀତଵାସସଂ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ଵହ୍ନିବୀଜେନ ପୂଜଯେତ୍
ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ଭଲ୍ଲାଟଙ୍କୁ, ପିତାମ୍ବର ପିନ୍ଧିଥିବା ରୂପରେ ଧ୍ୟାନ କରି, ଅଗ୍ନିବୀଜରେ ପୂଜା କରିବା।
ରକ୍ତାଂ ଦିତିଂ ନାଗହାରାନ୍ଵିତାଂ ରକ୍ତପଦ୍ମାସନସ୍ଥାଂ ଧ୍ଯାତ୍ଵା
ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ଦିତିଙ୍କୁ, ନାଗ ହାର ପିନ୍ଧିଥିବା ଏବଂ ରକ୍ତପଦ୍ମ ଆସନରେ ବସିଥିବା ରୂପରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା।
ମାନୋ ତ୍ଵା ଇତି ମଂତ୍ରସ୍ଯ ଭାର୍ଗଵ ଋଷିଃ ପଂକ୍ତିଶ୍ଛନ୍ଦଃ ପୃଥିଵୀ ଦେଵତା ଦିତିପ୍ରୀତଯେ ଵିନିଯୋଗଃ
'ମାନୋ ତ୍ୱା' ମନ୍ତ୍ର ପାଇଁ ଋଷି ହେଉଛନ୍ତି ଭାର୍ଗବ, ଛନ୍ଦ ପଙ୍କ୍ତି, ଦେବତା ପୃଥିବୀ, ଏହା ଦିତିଙ୍କ ପ୍ରସନ୍ନତା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ।
ଅଦିତିଂ ପୀତଵର୍ଣାଂ ସିଂହାରୂଢାଂ ପୀତାଂବରଧରାଂ ଧ୍ଯାତ୍ଵା 2.2.10.
ପିତାବର୍ଣ୍ଣ ଅଦିତିଙ୍କୁ, ସିଂହ ଉପରେ ବସିଥିବା ଏବଂ ପିତାମ୍ବର ପିନ୍ଧିଥିବା ରୂପରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା।
ଏଵଂ ଯଥା ଵିଧାଯାଥ ହୋମଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଯଥାଵିଧି
ଏଭଳି ନିୟମ ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ପରେ ନିୟମିତ ଭାବେ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ।
ତଡାଗଯାଗପକ୍ଷେ ତୁ ସୁଵର୍ଣଂ ଚାର୍ଧମେଵ ଵା
ତଡାଗ ଯାଜ୍ଞ ପାଇଁ ସୁନା କିମ୍ବା ତାହାର ଅର୍ଧ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ପୂଜାକ୍ରମଵର୍ଣନମ୍ ଉତ୍ତରେ ପଶ୍ଚିମେ ଵାଥ ପୂର୍ଵେ ଚାପି ସମାଚରେତ୍
ପୂଜାର କ୍ରମ ବର୍ଣ୍ଣନା: ଉତ୍ତର, ପଶ୍ଚିମ କିମ୍ବା ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ନଦୀତୀରେ ନେମିପ୍ରାଂତେ ଦଶଦ୍ଵାଦଶସଂଖ୍ଯଯା
ନଦୀ କୂଳ କିମ୍ବା ବୃତ୍ତର ସୀମାନ୍ତରେ, ଦଶ କିମ୍ବା ବାରଟି ସଂଖ୍ୟାରେ।
ତ୍ରିଭାଗଂ ଵିଭଜେତ୍କ୍ଷେତ୍ରଂ ମଧ୍ଯଭାଗଦ୍ଵଯେନ ତୁ
କ୍ଷେତ୍ରକୁ ତିନି ଭାଗରେ ବାଣ୍ଟିବା, ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଦୁଇ ଅଂଶ ରଖିବା।
ଉତ୍ତରାଶେ ଦକ୍ଷିଣେ ଚାରତ୍ନିହସ୍ତାଂତରେଽପି ଚ
ଉତ୍ତର ଓ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ, ଏକ ଆରତ୍ନି ଦୂରରେ।
ମୂଲେ ସାର୍ଧଂ ଚ ଶୁକ୍ଲାଂ ଚ ମେଖଲାଂ ତୁ ତଥୈଵ ଚ
ମୂଳ ସହିତ ଧଳା ଏବଂ ମେଖଳାକୁ ଏଭଳି ରଖିବା।
ଷଟ୍ସପ୍ତାଂଗୁଲିକାଂ ଯୋନିଂ ପଶ୍ଚିମେ ମେଖଲୋପରି
ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ମେଖଳା ଉପରେ ଛଅ କିମ୍ବା ସାତ ଆଂଗୁଠି ଚଉଡ଼ା ଯୋନି ଚିତ୍ରଣ କରିବା।
ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଵୃଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ମକଂ କୁର୍ଯାତ୍ସଂକଲ୍ପଂ ମାନସଂ ଚରେତ୍
ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଏବଂ ମନରେ ସଂକଳ୍ପ ନେବା।
ଗଯାଶ୍ରାଦ୍ଧାର୍ଥକଂ ଚାଷ୍ଟତୀର୍ଥଶ୍ରାଦ୍ଧାର୍ଥମେଵ ଚ
ଗୟା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଏବଂ ଅଷ୍ଟତୀର୍ଥ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କରିବା।
ମଧ୍ଯେ କୁଣ୍ଡେ ମହାଂଶ୍ଚୈଵ ଵିଷ୍ଣୁଦେଵଂ ଦିଗୀଶ୍ଵରାନ୍
ମଝିରେ କୁଣ୍ଡରେ ବଡ଼ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଓ ଦିଗ୍ଗଜନ୍ମାନେଂକୁ ଭାବନା କରିବା ଉଚିତ।
ପ୍ରାଣାଯାମଂ ଵିଧାଯାଥ ଭୂତଶୁଦ୍ଧିଂ ସମାଚରେତ୍ 2.2.11.
ତାପରେ ଶ୍ୱାସନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ଭୂତଶୁଦ୍ଧି କରିବା ଉଚିତ।
ଶ୍ଵେତଂ ଚତୁର୍ଭୁଜଂ ଶାଂତଂ କୁଣ୍ଡଲାଦ୍ଯୈରଲଂକୃତମ୍
ସେ ଧଳା, ଚାରିଟି ହାତ, ଶାନ୍ତ ଓ କୁଣ୍ଡଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗହନାରେ ଶୋଭିତ।
ପିତୃଵୈଶ୍ଵାନରୋପେତଂ କୁଟିଲଭ୍ରୂପଶୋଭିତମ୍
ସେ ପିତୃ ଓ ବୈଶ୍ୱାନର ସହିତ ଅଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ବାକୁଡ଼ି ଭୃକୁଟି ଅତି ଶୋଭା ପାଉଛି।
thumb|500px|ଵାସ୍ତୁପୁରୁଷ thumb|500px|ଵାସ୍ତୁପୁରୁଷଃ. ମୂର୍ଧନ୍ଯଗ୍ନିଂ ସମାଵିଶ୍ଯ ମୁଖେ ଵାଯୁଃ ସମାହିତଃ
ମୁଣ୍ଡର ଶିରେ ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ପ୍ରାଣବାୟୁ ମୁଁହରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ହୁଏ।
ଵକ୍ଷସ୍ଥଲେ ଽପରାଂ ସଂଧ୍ଯାଂ ଯଜେଚ୍ଚୈଵ ଯଥାଵିଧି
ଛାତିରେ ଯଥାବିଧି ସଂଧ୍ୟାକୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ସର୍ପେନ୍ଦ୍ରାଵାସନସ୍ଥୌ ଚ ଵାମେ ଦକ୍ଷଂ ଵିଭାଵଯେତ୍
ସର୍ପରାଜଙ୍କ ଆସନର ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଦକ୍ଷଙ୍କୁ ଭାବିବା ଉଚିତ।
ରୁଦ୍ରଶ୍ଚ ରାଜଯକ୍ଷ୍ମା ଚ ଵାମହସ୍ତେ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତୌ
ବାମ ହାତରେ ରୁଦ୍ର ଓ ରାଜୟକ୍ଷ୍ମା ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି।
ଉଭୌ ଜ୍ଞେଯୌ ତଥା ଜାନ୍ଵୋରୁଭୌ ଗନ୍ଧର୍ଵପୁଷ୍ପକୌ
ଦୁଇ ଜଣଙ୍କୁ ଗୁଡ଼ିକୁ ଜାଙ୍ଘରେ ଜାଣିବା ଉଚିତ, ଦୁଇ ଉରୁରେ ଗନ୍ଧର୍ବ ପୁଷ୍ପକ ଅଛନ୍ତି।
ଜଯଶକ୍ରୌ ତଥା ମେଢ୍ରେ ପଦଯୋଃ ପିତରସ୍ତଥା
ଯୌନେନ୍ଦ୍ରିୟରେ ଜୟ ଓ ଶକ୍ର ଅଛନ୍ତି, ପାଦରେ ପିତୃମାନେ ଅଛନ୍ତି।
ମନ୍ଦରଂ ଦୀର୍ଘଯୁକ୍ତେନ ଷଡଙ୍ଗାନି ସମାଚରେତ୍
ଦୀର୍ଘ ମନ୍ଦର ସହିତ ଷଡଂଗ ପୂରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଵାସ୍ତ୍ଵୀଶାଯ ଵିଦ୍ମହେତି ତନ୍ନୋ ଵିଷ୍ଣୁଃ ପ୍ରଚୋଦଯାତ୍ 2.2.11.
ଆମେ ବାସ୍ତୁର ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଜାଣିବା, ବିଷ୍ଣୁ ଆମକୁ ପ୍ରେରଣା ଦିଅନ୍ତୁ।