ତୈଜସୈର୍ନିର୍ମିତଂ କୁମ୍ଭମଥ ଵା ଵୃକ୍ଷପତ୍ରଜମ୍
ତେଜସ୍ୱୀ ପଦାର୍ଥରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା କୁମ୍ଭ କିମ୍ବା ଗଛପତ୍ରରୁ ତିଆରି ହୋଇଥିବା କୁମ୍ଭ।
ନିଵେଦଯେଚ୍ଚ ମାସାଂତେ ମୃନ୍ମଯଂ ଵୃକ୍ଷମୂଲକେ ପର୍ଵଶ୍ରାଦ୍ଧେ ଦୈଵଲକଂ ତଥା ରଣ୍ଡାଶ୍ରମଂ ତ୍ଯଜେତ୍
ମାସ ଶେଷରେ ଗଛର ମୂଳରେ ମାଟିର କୁମ୍ଭ ଦେଇ ନିବେଦନ କରିବା ଉଚିତ। ପର୍ବଦିନରେ ଦୈବଳକ ଓ ବେଶ୍ୟା ଆଶ୍ରମକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ।
ମାତାପିତୃପରିତ୍ଯାଗୀ ତୈଲହଵ୍ଯାଦିଵିକ୍ରଯୀ
ଯେଉଁଠାରେ କେହି ମାଆ ବା ବାପାକୁ ଛାଡ଼ିଦିଏ, କିମ୍ବା ତେଲ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ହବ୍ୟ ବିକ୍ରୟ କରେ।
ସ୍ତ୍ରିଯା ଵିମୁଚ୍ଯତେ କଶ୍ଚିତ୍ସ ତୁ ରଣ୍ଡାଶ୍ରମୀ ମତଃ
ଯେଉଁଠାରେ କେହି ଜଣେ ଜଣା ମହିଳା ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତି ପାଏ, ସେ ବେଶ୍ୟା ଆଶ୍ରମର ମନେ ହୁଏ।
ପୁତ୍ରଭାର୍ଯାଵିଯୁକ୍ତସ୍ଯ ନାସ୍ତି ଯଜ୍ଞାଧିକାରିତା
ଯେଉଁଠାରେ ପୁଅ କିମ୍ବା ଜଣେ ଜଣା ଭାର୍ଯ୍ୟା ଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୁଏ, ସେଠାରେ ଯଜ୍ଞ କରିବାର ଅଧିକାର ନାହିଁ।
ଯାଂ ତିଥିଂ ସମନୁପ୍ରାପ୍ଯ ସମୁଦେତି ଦିଵାକରଃ
ଯେ ତିଥିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହୁଏ, ସେଇ ଦିନଟି ହେଉଛି।
ଯଯାସ୍ତଂ ସଵିତା ଯାତି କୃଷ୍ଣପକ୍ଷେ ତୁ ସା ତିଥିଃ
କୃଷ୍ଣପକ୍ଷରେ ଯେ ଦିନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତମିତ ହୁଏ, ସେଇ ତିଥି ହେଉଛି।
ସପ୍ତମୀ ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷେ ଯା ଯାଵଦିଚ୍ଛେଚ୍ଚ ଖଣ୍ଡିତା ଯଦ୍ଯଖଣ୍ଡା ଭଵେତ୍ସୈଵ ତଦା ଜ୍ଞେଯା ଭଵାତ୍ମିକା
ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ସପ୍ତମୀ ଯଦି ଭାଙ୍ଗିଯାଏ, ଯେତେବେଳେ ଚାହିଁବେ ସେତେବେଳେ ହୁଏ; ଯଦି ଭାଙ୍ଗିନାହିଁ, ତେବେ ଏହାକୁ ନିଜ ଗୁଣରେ ଜଣାଯାଏ।
ମାଘମାସେନ ସାପ୍ଯେଵଂ ପୂର୍ଵେଣ ରଵିତୋଷିଣୀ 2.2.7.
ମାଘ ମାସରେ ମଧ୍ୟ, ପୂର୍ବର ଭଳି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରେ।
ଉତ୍ତମତିଥିନିର୍ଣଯଵର୍ଣନମ୍ ପ୍ରତିପାଦିତା ପରେ ପୂର୍ଵେ ପ୍ରତିପାଦ୍ଯ ନଵୋଦ୍ଯତେ
ଉତ୍ତମ ତିଥି ନିର୍ଣ୍ଣୟ ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା। ପୂର୍ବରୁ ଯାହା କୁହାଯାଇଛି, ଏବେ ନୂଆ ଭାବେ ଉତ୍ପାଦିତ ହେଉଛି।
କାର୍ତିକାଶ୍ଵଯୁଜୋଶ୍ଚୈତ୍ରେ ମାଘେ ଚାପି ଵିଶେଷତଃ
କାର୍ତ୍ତିକ, ଆଶ୍ୱୟୁଜ, ଚୈତ୍ର ଓ ମାଘ ମାସରେ ବିଶେଷ ଭାବେ।
ଅଗ୍ନିମିଷ୍ଟ୍ଵା ଚ କୃତ୍ଵା ଚ ପ୍ରତିପଦ୍ଯାମିତି ସ୍ମୃତମ୍
ଅଗ୍ନିକୁ ପୂଜି ଓ କ୍ରିୟା କରି, ପ୍ରଥମ ଦିନ ଭାବେ ମନେ କରାଯାଏ।
ବୃହସ୍ପତୌ ଦ୍ଵିତୀଯାଯାଂ ଶୁକ୍ଲାଯାଂ ଵିଧିପୂଜନମ୍
ବୃହସ୍ପତିବାରରେ, ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ଦ୍ୱିତୀୟା ତିଥିରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ମିଥୁନେ କର୍କଟେ ଚୈଵ ଗୋଵିପ୍ରଦମନାଂତରମ୍ ଯାମୁପୋଷ୍ଯ ନ ଵୈଧଵ୍ଯଂ ପ୍ରଯାତି ସ୍ତ୍ରୀ ନ ସଂଶଯଃ
ମିଥୁନ ଓ କର୍କଟ ରାଶିରେ, ଗାଈ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ଯେ ମହିଳା ଉପବାସ ରହିଥାଏ, ସେ କେବେ ବିଧବା ହୁଏନାହିଁ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଅମୂଲ୍ଯଶଯନଂ ମାସଂ ଦଂପତୀ ପ୍ରତିପୂଜଯେତ୍
ଏକ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଦମ୍ପତି ମୂଲ୍ୟବାନ ନୁହେଁ ଏମିତି ଶଯ୍ୟାରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଵୈଶାଖେ ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷେ ତୁ ତୃତୀଯାଯାଂ ତଥୈଵ ଚ
ବୈଶାଖ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ତୃତୀୟା ତିଥିରେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି।
ସ୍ଵାତିଯୁକ୍ତତୃତୀଯାଯାଂ ଵୈଶାଖେ ତୁ ଵିଶେଷତଃ
ବୈଶାଖ ମାସରେ, ସ୍ୱାତୀ ନକ୍ଷତ୍ର ସହିତ ଯୋଗ ଥିବା ତୃତୀୟା ତିଥିରେ ବିଶେଷ ଭାବେ।
ତସ୍ଯାଂ ଯଦ୍ଦୀଯତେ କିଞ୍ଚିତ୍ତଦକ୍ଷଯମୁଦାହୃତମ୍
ସେଇ ଦିନ ଯେଉଁଠି କିଛି ଦାନ ଦିଆଯାଏ, ତାହା ଅକ୍ଷୟ ମନେ ହୁଏ।
ତୋଯଦାନଂ ଵିଶେଷେଣ ପ୍ରଶଂସଂତି ମନୀଷିଣଃ 2.2.8.
ପଣ୍ଡିତମାନେ ବିଶେଷଭାବେ ପାଣି ଦାନ କୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି।
ବୁଧଶ୍ରଵଣସଂଯୁକ୍ତା ତୃତୀଯା ଯଦି ଲଭ୍ଯତେ
ଯଦି ତୃତୀୟୀ ତିଥି ବୁଧ ଓ ଶ୍ରବଣ ନକ୍ଷତ୍ର ସହିତ ମିଳିଥାଏ,
ଚତୁର୍ଥୀଭରଣୀଯୋଗେ ଭଵେଚ୍ଚରଦିନଂ ଯଦା
ଅଥବା ଚତୁର୍ଥୀ ତିଥି ଦିନ ଦିନେ ଭରଣୀ ନକ୍ଷତ୍ର ସହିତ ହେଲେ,
ଶିଵା ଶାଂତା ସୁଖା ଚୈଵ ଚତୁର୍ଥୀ ତ୍ରିଵିଧା ସ୍ମୃତା
ଚତୁର୍ଥୀ ତିଥିକୁ ତିନି ପ୍ରକାରର — ଶୁଭ, ଶାନ୍ତ ଓ ସୁଖଦାୟିନୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
କାର୍ତ୍ତିକେ ତୁ ଭଵେଚ୍ଛାଯା ତଥା ମାଘେ ତୁ କୀର୍ତ୍ଯତେ ଭଵେତ୍ସହସ୍ରଗୁଣିତଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଭଵତି ଚାକ୍ଷଯମ୍
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଛାୟା ରହିଥାଏ, ମାଘ ମାସରେ ଏହା ବିଶେଷ ପ୍ରଶଂସିତ; ଏହି ସମୟରେ କରାଯାଇଥିବା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ହଜାରଗୁଣା ଫଳଦାୟକ ଓ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ।
ଗଣେଶେ କାରଯେତ୍ପୂଜାଂ ମୋଦକାଦିଭିରାଦରାତ୍
ଗଣେଶଙ୍କୁ ମୋଦକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭୋଗ ଦେଇ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଶ୍ରାଵଣେ ମାସି ପଞ୍ଚମ୍ଯାଂ ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷେ ଵିଶେଷତଃ
ଶ୍ରାବଣ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ପଞ୍ଚମୀ ତିଥିରେ ବିଶେଷ ମହତ୍ତ୍ୱ ରହିଛି।
ତେଷାଂ କୁଲେ ପ୍ରଯଚ୍ଛଂତି ଅଭଯଂ ପ୍ରାଣରକ୍ଷଣମ୍
ସେମାନେ ନିଜ ପରିବାରକୁ ଭୟମୁକ୍ତି ଓ ପ୍ରାଣରକ୍ଷା ଦେଇଥାନ୍ତି।
ଦ୍ଵାଦଶ୍ଯୋଭଯଲେଖେ ଚ ଗୋମଯେନ ଵିଶେଷତଃ
ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥିରେ ବିଶେଷଭାବେ ଗୋମୟ ଦ୍ୱାରା ଲେଖିବା ଉଚିତ।
ସୁପ୍ତେ ଜନାର୍ଦନେ କୃଷ୍ଣପଞ୍ଚମ୍ଯାଂ ଭଵନାଂଗଣେ
ଯେତେବେଳେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଶୁଏ, କୃଷ୍ଣ ପଞ୍ଚମୀ ତିଥିରେ ଘର ଆଙ୍ଗଣରେ,
ପିଚୁମଂଦସ୍ଯ ପତ୍ରାଣି ସ୍ଥାପଯେଦ୍ଭଵନୋଦରେ 2.2.8.
ପିଚୁମନ୍ଦା ଗଛର ପତ୍ର ଘର ଭିତରେ ରଖିବା ଉଚିତ।
ଯେଯଂ ଭାଦ୍ରପଦେ ଷଷ୍ଠୀ ଷଷ୍ଠୀ ଚ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ
ଏହି ଭାଦ୍ରପଦ ମାସର ଷଷ୍ଠୀ ତିଥି, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ,