ସ୍ରୁଵଂ ସ୍ରୁଚମଥୋ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ଯଦଧୀନଶ୍ଚ ଜାଯତେ
ଏବେ ମୁଁ ଘୃତାର୍ଥ ଚମଚ, ଚମଚ ଓ ଏହାପରେ ନିର୍ଭର କରୁଥିବା ବିଷୟ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି।
ତସ୍ଯାଦୌ ଚ ସ୍ରୁଵଂ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ଯଚ୍ଚ ମାନଂ ଯଦାସ୍ପଦମ୍
ପ୍ରଥମେ ଘୃତାର୍ଥ ଚମଚ, ଏହାର ମାପ ଓ ଆଧାର ବିଷୟରେ ମୁଁ କହିବି।
ସମୁପୋଷ୍ଯ ଚ ରଚଯେଦାମିଷାଣି ନ ଚ ସ୍ମରେତ୍
ଉପବାସ କରି ସାଧନା ସାମଗ୍ରୀ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ କଥା ଭାବିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
କାଷ୍ଠଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ଵିଭଜେଦ୍ଭାଗାଂସ୍ତ୍ରିଂଶତ୍ତଥା ପୁନଃ
କାଠ ନେଇ, ଏହାକୁ ତିରିଶି ଭାଗରେ ବାଣ୍ଟିବା ଓ ପୁନିଥରେ ବିଭାଜନ କରିବା ଉଚିତ।
କଟାହାକାରନିମ୍ନଂ ଚ ସ୍ରୁଵଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଵିଚକ୍ଷଣଃ
ଦକ୍ଷ ଲୋକେ ବାଟିର ଆକୃତିରେ ଗଭୀରତା ସହିତ ଘୃତାର୍ଥ ଚମଚ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।
ଵେଦୀଂ ଶୂର୍ପାକୃତିଂ କୁର୍ଯାତ୍କୁଂଡାନି ପରିକଲ୍ପଯେତ୍
ବେଦିକୁ ଝାଲା ଚାଲଣ ଆକୃତିରେ ବନେଇ, ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକୁ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଉଚିତ।
ସ୍ରୁଵଂ ଚତୁର୍ଵିଂଶତିଭିର୍ଭାଗୈଶ୍ଚ ରଚଯେଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍ 2.1.19.
ଘୃତାର୍ଥ ଚମଚକୁ ଚବିଶଟି ଭାଗରେ ଭଲ ଭାବେ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।
ଚତୁର୍ଭିରଂଗୈରାନାହଂ କର୍ଷାଦ୍ଯଗ୍ରଂ ତତଃ ସ୍ରୁଵମ୍
ଚାରିଟି ଅଂଶ ଦ୍ୱାରା, ଆଦିରୁ ଓ ଶିର୍ଷରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ପରେ ଘୃତାର୍ଥ ଚମଚ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।
ଦଂଡମୂଲାଶ୍ରଯେ ଦଂଡୀ ଭଵେତ୍କଂକଣଭୂଷିତଃ
ଦଣ୍ଡକୁ ଆଧାର କରି, ଦଣ୍ଡ ଧରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି କଙ୍କଣ ପିନ୍ଧି ରହିବା ଉଚିତ।
ଶ୍ରୈଵର୍ଣିକୋଦ୍ଭଵଂ ଯଚ୍ଚ ଇଂଦୁଵୃକ୍ଷସମୁଦ୍ଭଵମ୍
ଯେଉଁଟି ଶ୍ରୈବଣ ଗଛରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଏବଂ ଯେଉଁଟି ଚନ୍ଦ୍ରବୃକ୍ଷରୁ ମିଳେ—
ଦ୍ଵଯଂଗୁଲଂ ମଂଡଲଂ ତସ୍ଯ ଦର୍ଵୀ ସା ଯଜ୍ଞସାଧନେ
ତାହାର ମୁଖ ଦୁଇ ଆଉଠି ଚଉଡ଼ା ହେବା ଉଚିତ; ଏହିପରି ଦର୍ବୀ ଯଜ୍ଞରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ।
ପଂଚାଂଗୁଲଂ ମଂଡଲଂ ଚ ଅଷ୍ଟହସ୍ତଂ ଚ ଦଂଡକମ୍
ମୁଖ ପାଞ୍ଚ ଆଉଠି ଚଉଡ଼ା ଏବଂ ଦଣ୍ଡ ଅଷ୍ଟ ହସ୍ତ ଲମ୍ବା ହେବା ଉଚିତ।
ଦଶତୋଲକମାନେନ ସା ଚ ଦର୍ଵୀ ଉଦାହୃତା
ସେହି ଦର୍ବୀର ଓଜନ ଦଶ ତୋଳା ହେବା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ।
ଷୋଡଶାଂଗୁଲମାନେନ ସର୍ଵାଭାଵେ ଚ ପୈପ୍ପଲୀମ୍
ସମସ୍ତ କିଛି ନ ମିଳିଲେ, ଷୋଳ ଆଉଠି ଲମ୍ବା ପିପ୍ପଳୀ କାଠି ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ।
ଅଥ ତାମ୍ରମଯୀ କାର୍ଯା ନ ଚ ତାଂ ତତ୍ର ଯୋଜଯେତ୍
ତାପରେ, ତାମାରେ ମଧ୍ୟ ତିଆରି କରିପାରିବେ, କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ ଏହା ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଇତି ଶ୍ରୀଭଵିଷ୍ଯେ ମହାପୁରାଣେ ମଧ୍ଯମ ପର୍ଵଣି ପ୍ରଥମଭାଗେ ସ୍ରୁଵଦର୍ଵୀନିର୍ଣଯୋ ନାମୈକୋନଵିଂଶୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି, ଶ୍ରୀଭବିଷ୍ୟ ପୁରାଣର ମଧ୍ୟମ ଖଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ଭାଗର 'ସ୍ରୁବ ଓ ଦର୍ବୀ ନିର୍ଣୟ' ନାମକ ଏକୋନଉଁଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ପୂର୍ଣଵିଧିଵର୍ଣନମ୍ ଯସ୍ଯ ସମ୍ଯଗନୁଷ୍ଠାନାତ୍ସଂପୂର୍ଣଂ ସ୍ଯାଦିତି ସ୍ଥିତିଃ
ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଧିର ବର୍ଣ୍ଣନା: ଠିକ୍ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଲାଭ ହୁଏ—ଏହା ନିୟମ।
ହୋମପୂର୍ତୌ ମୋକ୍ଷକଲ୍ପଃ ପୂଜାଂତେଽର୍ଘ୍ଯଂ ଵିଧୀଯତେ
ହୋମ ଓ ପୂର୍ତ୍ତି କାର୍ଯ୍ୟରେ, ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ନିୟମ ହେଉଛି ପୂଜା ଶେଷରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା।
ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ ସ୍ରୁଵାଧୋ ଵିନ୍ଯସେଚ୍ଚରୁମ୍
ସେହିପାଇଁ, ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ, ଦର୍ବୀକୁ ତଳେ ରଖି ଚାରୁକୁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଉଚିତ।
ଗୃହଂ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଚ ତତଃ କୁଲପୂଜାଂ ସମାଚରେତ୍
ତାପରେ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, କୁଳପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ନିଯୋଜଯେତ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠାଯାଂ ନିତ୍ଯନୈମିତ୍ତିକେ ଶୃଣୁ
ପ୍ରତିଷ୍ଠାବେଳେ, ଦୈନିକ ଓ ବିଶେଷ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ନିୟୋଜନ କରିବା ଉଚିତ; ଶୁଣ।
ସପ୍ତତେତି ଦ୍ଵିତୀଯା ସ୍ଯାଦ୍ଦେହିମେତି ତୃତୀଯିକା
'ସପ୍ତତି' ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଂଶ; 'ଦିଅ' ତୃତୀୟ।
ଉତ୍ଥାଯ ଦଦ୍ଯାତ୍ପୂର୍ଣାଂ ତୁ ନୋପଵିଶ୍ଯ କଦାଚନ
ଉଠିକି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶ ଦେବା ଉଚିତ, କେବେଠି ଉପବେଶି ନୁହେଁ।
ଗ୍ରହହୋମେ ଶତାଂତେ ଚ ପୂର୍ଣା ଏକା ଵିଧୀଯତେ
ଗ୍ରହହୋମରେ, ଶତ ସମାପ୍ତିରେ ଗୋଟିଏ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶ ଦେବା ନିୟମ।
ସହସ୍ରାଂତେ ଦଦେଦେକଂ ପୁଷ୍ପହୋମେ ଚ ସତ୍ତମାଃ
ସହସ୍ର ସମାପ୍ତିରେ ଗୋଟିଏ ଦେବା ଉଚିତ; ପୁଷ୍ପହୋମରେ ସପ୍ତମ ଅଂଶ।
ମୃଦୁପୁଷ୍ପାକୃତୌ ତ୍ଵେକା କେଵଲେ ଚେକ୍ଷୁହୋମକେ 2.1.20.
ମୃଦୁ ପୁଷ୍ପ ଆକୃତି ହୋମରେ ଗୋଟିଏ, କେବଳ ଇଖୁ ହୋମରେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି।
ସୀମଂତୋନ୍ନଯନେ ଚୈଵ ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତାକୃତୀଷୁ ଚ
ସୀମନ୍ତୋନ୍ନୟନ ଓ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଆଦି କ୍ରିୟାରେ,
ଏଵଂ ସ୍ରୁଚୌ ସମୌ କୃତ୍ଵା ଉପର୍ଯୁପରି ଵିନ୍ଯସେତ୍
ଏଭଳି, ଦୁଇଟି ହବନ କୁଡ଼ି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ଏକଟି ଉପରେ ଆଉ ଏକଟି ରଖିବା ଉଚିତ୍।
ଋଷିଛଂଦାଦିକଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରତିମଂତ୍ରସ୍ଯ ସତ୍ତମାଃ
ମନ୍ତ୍ର ପ୍ରତିଟି ପାଇଁ, ଋଷି, ଛନ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବିବରଣୀ ଶୁଣିବା ପରେ,
ସପ୍ତତେତି ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ଋଷିଃ କୌଂଡିନ୍ଯ ଈରିତଃ
'ସପ୍ତତେ' ନାମକ ମନ୍ତ୍ର ପାଇଁ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ନିମିତ୍ତେ ଋଷି କୌଣ୍ଡିନ୍ୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।