ଵସଂତକଂ ଧାତ୍ରିମାନେ ମୋଦକସ୍ଯ ପ୍ରମାଣତଃ
ମିଠା ଲଡୁର ପରିମାଣ ହେଉଛି ଏକ ବସନ୍ତକ ଓ ଏକ ଧାତ୍ରୀ ଫଳର ଓଜନ ସମାନ।
ଅଷ୍ଟଧା ନାଲିକେରସ୍ଯ ପନସଂ ଦଶଧା ଭଵେତ୍
ନାଡ଼ିଆକୁ ଆଠ ଭାଗ କରିବା ଉଚିତ; ପଣସକୁ ଦଶ ଭାଗ କରିବା ଉଚିତ।
ଉର୍ଵାରୁକଂ ଚାଷ୍ଟଧା ଚ ଗୁଡୂଚୀ ଚତୁରଂଗୁଲମ୍
କକୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ଆଠ ଭାଗ କରିବା ଉଚିତ; ଗୁଡ଼ୁଚି ଚାରି ଆଙ୍ଗୁଠି ଲମ୍ବା ହେବା ଉଚିତ।
ଅନ୍ଯତ୍ର ବଦରୀମାନଂ ତିଂଦୁକଂ ଚ ତ୍ରିଧା କୃତମ୍ 2.1.18.
ଅନ୍ୟଠାରେ ବଦରି ଫଳର ପରିମାଣ ଦିଆଯାଏ; ଟିଣ୍ଡୁକକୁ ତିନି ଭାଗ କରିବା ଉଚିତ।
ଭୂର୍ଜପତ୍ରଂ ଚ ଗୃହ୍ଣୀଯାଚ୍ଛମୀଂ ପ୍ରାଦେଶମାତ୍ରିକାମ୍
ଭୂର୍ଜପତ୍ର ଓ ଶମୀ ପତ୍ର ଦୁହିଁଟିକୁ ଏକ ଆଙ୍ଗୁଠି ଚଉଡ଼ା ମାପରେ ନେବା ଉଚିତ।
ମରିଚାଃ ସ୍ଯୁର୍ଵିମା ନେନ ମୃଣାଲଂ ଚାଥ ମୂଲକମ୍
ଗୋଲମରିଚ ମାପି ନେବା ଉଚିତ; ଏଭଳି ହିଁ ପଦ୍ମନାଳ ଓ ମୂଳାକୁ ମଧ୍ୟ।
ଚଂଦନାଗୁରୁକର୍ପୂରକସ୍ତୂରୀକୁଂକୁମାନି ଚ
ଚନ୍ଦନ, ଅଗୁରୁ, କର୍ପୂର, କସ୍ତୂରୀ ଓ କୁଙ୍କୁମ ମଧ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ।
ସମିଦାପ୍ଲଵନେ ତ୍ର୍ଯଂଗତିଲାନାମପି ମଧ୍ଯତଃ
ସମିଦ୍ ଦେବାବେଳେ ତିନି ଭାଗ ତିଳ ମଧ୍ୟଭାଗରୁ ନେବା ଉଚିତ।
ଏଵଂ ଵ୍ରୀହିପ୍ଲାଵନେ ଚ କାଷ୍ଠଵଦି କ୍ଷୁଦଂଡକମ୍
ଭାତ ଦେବାବେଳେ ମଧ୍ୟ, କାଠ ଦେବା ପରି, ଏକ ଛୋଟ ଥୁପି ପରିମାଣ ହେବ।
ପାଯସାନ୍ନେ ତଥାନ୍ନେ ଚ ମୋଦକେ ପିଷ୍ଟକେଽପି ଚ
ପାୟସ, ଭାତ, ମିଠା ଲଡୁ ଓ ପିଠା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହି ନିୟମ ଲାଗୁ ହୁଏ।
ବିଲ୍ଵପତ୍ରସ୍ଯ ପ୍ଲଵନଂ ଦଂଡଂ ହିତ୍ଵା ଚ ପ୍ଲାଵଯେତ୍
ବିଲ୍ବପତ୍ରକୁ ଭାସାଇବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ଛଡ଼ିକୁ ଦୂରେ ରଖି, ବିଲ୍ବପତ୍ରକୁ ଏକାକି ପାଣିରେ ଭାସାଇବା ଉଚିତ।
ବିଲ୍ଵପତ୍ରସ୍ଯ ପୂର୍ଵାର୍ଧପ୍ରାପ୍ତମାତ୍ରେଣ ଯୋଜ ଯେତ୍
ବିଲ୍ବପତ୍ରର ପୂର୍ବାର୍ଧ ଅର୍ଥାତ୍ ସାମ୍ନା ଅଂଶଟି କେବଳ ଛୁଇଁଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହାକୁ ଯୋଡ଼ିବା ଉଚିତ।
ନ ଦ୍ଵିତ୍ରିପ୍ଲଵନଂ କୁର୍ଯାତ୍କୃତ୍ଵା ଯାତି ରସାତଲମ୍
ବିଲ୍ବପତ୍ରକୁ ଦୁଇ କିମ୍ବା ତିନିଥର ଭାସାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏମିତି କଲେ ଏହା ତଳସ୍ଥଳକୁ ଯାଇଯାଏ।
ପୂର୍ଵାଶାଭିମୁଖୋ ଭୂତ୍ଵା ପାଵଯେଚ୍ଚ ଯଥାକ୍ରମାତ୍ 2.1.18.
ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ନିୟମ ଅନୁସାରେ ବିଲ୍ବପତ୍ରକୁ ପବିତ୍ର କରିବା ଉଚିତ।
ପାଯସାନ୍ଯନ୍ଯଦେଵେଷୁ ଯତ୍ନେନ ପରିଵ ର୍ଜଯେତ୍
ଅବଶିଷ୍ଟ ପାୟସ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଯଥାସମ୍ଭବ ଢାକିବା ଉଚିତ।
କନିଷ୍ଠାଂଗୁଲିମାସାଦ୍ଯ ପ୍ରକୁର୍ଯାତ୍ପର୍ଵଭୂଷଣମ୍
କନିଷ୍ଠା ଆଙ୍ଗୁଠିକୁ ଛୁଇଁ, ଆଙ୍ଗୁଠିର ଯୋଡ଼ାଠାରେ ଭୂଷଣ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।
ଅଂଗୁଲୈର୍ଦ୍ଵିତ୍ରିଚତୁରୈଃ ପତ୍ରହୋମାକୃତିକ୍ରମାତ୍
ପତ୍ରହୋମର ରୂପ ଅନୁଯାୟୀ, ଦୁଇ, ତିନି କିମ୍ବା ଚାରିଟି ଆଙ୍ଗୁଠି ଦ୍ୱାରା ଯଥାଯଥ ଭାବେ କରିବା ଉଚିତ।
ସ୍ରୁଵଦର୍ଵୀନିର୍ଣଯଵର୍ଣନମ୍ ସ୍ରୁଵେ ପ୍ରଶସ୍ତାସ୍ତରଵଃ ସିଦ୍ଧିଦା ଯାଗକର୍ମଣି
ଘୃତାର୍ଥ ଚମଚମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ଗଛର କାଠରୁ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଗୁଡିକୁ ଯଜ୍ଞ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସଫଳତା ଦେଇଥାଏ ବୋଲି ଗୁଣଗାନ କରାଯାଏ।
ପ୍ରତିଷ୍ଠାଯାଂ ପ୍ରଶସ୍ତାସ୍ତୁ ଧାତ୍ରୀଖଦିରକେଶରାଃ
ପ୍ରତିଷ୍ଠା କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଧାତ୍ରୀ, ଖଦିର ଓ କେଶର ଗଛକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ଗଣାଯାଏ।
ସଂପ୍ରାଶେ ଯଃ ସ୍ରୁଵଃ ପ୍ରୋକ୍ତଃ ସଂସ୍କାରେ ଯଜ୍ଞସାଧନେ
ଯେଉଁ ଚମଚ ଚଖିବା ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ, ସେହି ଚମଚ ସଂସ୍କାର ଓ ଯଜ୍ଞ କାର୍ଯ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ।
ସ୍ରୁଵଂ ସ୍ରୁଚମଥୋ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ଯଦଧୀନଶ୍ଚ ଜାଯତେ
ଏବେ ମୁଁ ଘୃତାର୍ଥ ଚମଚ, ଚମଚ ଓ ଏହାପରେ ନିର୍ଭର କରୁଥିବା ବିଷୟ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି।
ତସ୍ଯାଦୌ ଚ ସ୍ରୁଵଂ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ଯଚ୍ଚ ମାନଂ ଯଦାସ୍ପଦମ୍
ପ୍ରଥମେ ଘୃତାର୍ଥ ଚମଚ, ଏହାର ମାପ ଓ ଆଧାର ବିଷୟରେ ମୁଁ କହିବି।
ସମୁପୋଷ୍ଯ ଚ ରଚଯେଦାମିଷାଣି ନ ଚ ସ୍ମରେତ୍
ଉପବାସ କରି ସାଧନା ସାମଗ୍ରୀ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ କଥା ଭାବିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
କାଷ୍ଠଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ଵିଭଜେଦ୍ଭାଗାଂସ୍ତ୍ରିଂଶତ୍ତଥା ପୁନଃ
କାଠ ନେଇ, ଏହାକୁ ତିରିଶି ଭାଗରେ ବାଣ୍ଟିବା ଓ ପୁନିଥରେ ବିଭାଜନ କରିବା ଉଚିତ।
କଟାହାକାରନିମ୍ନଂ ଚ ସ୍ରୁଵଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଵିଚକ୍ଷଣଃ
ଦକ୍ଷ ଲୋକେ ବାଟିର ଆକୃତିରେ ଗଭୀରତା ସହିତ ଘୃତାର୍ଥ ଚମଚ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।
ଵେଦୀଂ ଶୂର୍ପାକୃତିଂ କୁର୍ଯାତ୍କୁଂଡାନି ପରିକଲ୍ପଯେତ୍
ବେଦିକୁ ଝାଲା ଚାଲଣ ଆକୃତିରେ ବନେଇ, ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକୁ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଉଚିତ।
ସ୍ରୁଵଂ ଚତୁର୍ଵିଂଶତିଭିର୍ଭାଗୈଶ୍ଚ ରଚଯେଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍ 2.1.19.
ଘୃତାର୍ଥ ଚମଚକୁ ଚବିଶଟି ଭାଗରେ ଭଲ ଭାବେ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।
ଚତୁର୍ଭିରଂଗୈରାନାହଂ କର୍ଷାଦ୍ଯଗ୍ରଂ ତତଃ ସ୍ରୁଵମ୍
ଚାରିଟି ଅଂଶ ଦ୍ୱାରା, ଆଦିରୁ ଓ ଶିର୍ଷରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ପରେ ଘୃତାର୍ଥ ଚମଚ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।
ଦଂଡମୂଲାଶ୍ରଯେ ଦଂଡୀ ଭଵେତ୍କଂକଣଭୂଷିତଃ
ଦଣ୍ଡକୁ ଆଧାର କରି, ଦଣ୍ଡ ଧରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି କଙ୍କଣ ପିନ୍ଧି ରହିବା ଉଚିତ।
ଶ୍ରୈଵର୍ଣିକୋଦ୍ଭଵଂ ଯଚ୍ଚ ଇଂଦୁଵୃକ୍ଷସମୁଦ୍ଭଵମ୍
ଯେଉଁଟି ଶ୍ରୈବଣ ଗଛରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଏବଂ ଯେଉଁଟି ଚନ୍ଦ୍ରବୃକ୍ଷରୁ ମିଳେ—