ଵରୁଣଃ ଶାଂତିକେ ଜ୍ଞେଯୋ ମାରଣେ ହ୍ଯରୁଣଃ ସ୍ମୃତଃ
ଶାନ୍ତି କାର୍ଯ୍ୟରେ ବରୁଣ ଜଣାଯାନ୍ତି, ନାଶ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅରୁଣ ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି।
ଲୋହିତଶ୍ଚାନ୍ନଯଜ୍ଞେ ଯୋ ଗ୍ରହାଣାଂ ପ୍ରତ୍ଯନୁକ୍ରମାତ୍
ଅନ୍ନ ଯଜ୍ଞରେ ଲାଲ ଅଗ୍ନି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗ୍ରହ ଅନୁଯାୟୀ ଅନୁସୃତ।
ପ୍ରଜାପତିର୍ଵାସ୍ତୁଯାଗେ ମଂଡପେ ଚାପି ପଦ୍ମକେ
ବାସ ଯଜ୍ଞ ଓ ପଦ୍ମ ଆକୃତି ମଣ୍ଡପରେ ପ୍ରଜାପତି ଅଛନ୍ତି।
ଗୋଦାନେ ଚ ଭଵେଦ୍ରୁଦ୍ରଃ କନ୍ଯାଦାନେ ତୁ ଗୋଽଜକଃ
ଗାଁ ଦାନରେ ସେ ରୁଦ୍ର ଭାବେ ଅଛନ୍ତି, କନ୍ୟା ଦାନରେ ସେ ଗୋଅଜକ ଭାବେ ଅଛନ୍ତି।
ଵୃଷୋତ୍ସର୍ଗେ ଭଵେତ୍ସୂର୍ଯୋଽଵସାନାଂତେ ରଵିଃ ସ୍ମୃତଃ
ବୃଷ ଛାଡ଼ିବାରେ ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭାବେ ଅଛନ୍ତି, କାର୍ଯ୍ୟ ଶେଷରେ ସେ ରବି ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି।
ତ୍ରାସନେ ଚ ଭଵେତ୍କାଲଃ କ୍ରଵ୍ଯାଦଃ ଶରଦାହନେ
ଭୟ ଦେବାରେ ସେ କାଳ ଭାବେ ଅଛନ୍ତି, ଶବ ଦାହରେ ସେ ମାଂସ ଭୋଜୀ ଭାବେ ଅଛନ୍ତି।
ଗର୍ଭାଧାନେ ଚ ମରୁତଃ ସୀମଂତେ ପିଂଗଲଃ ସ୍ମୃତଃ 2.1.17.
ଗର୍ଭାଧାନରେ ସେ ମାରୁତ ଭାବେ ଅଛନ୍ତି, ସୀମନ୍ତରେ ସେ ପିଙ୍ଗଳ ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି।
ନାମସଂସ୍ଥାପନେ ଚୈଵମୁପନ୍ଯସ୍ତେ ଚ ପାର୍ଥିଵଃ
ନାମକରଣ ଓ ଉପନୟନରେ ସେ ପୃଥିବୀର ଅଂଶ ଭାବେ ଅଛନ୍ତି।
ଷଡାନନଶ୍ଚ ଚୂଡାଯାଂ ଵ୍ରତାଦେଶେ ସମୁଦ୍ଭଵଃ
ଚୂଡ଼ାକରଣରେ ସେ ଷଡ଼ାନନ, ବ୍ରତ ନିୟମରେ ସେ ସମୁଦ୍ଭବ।
ଉଦରେ ଜଠରାଗ୍ନିଶ୍ଚ ସମୁଦ୍ରେ ଵଡଵାନଲଃ
ଉଦରରେ ସେ ଜଠରାଗ୍ନି, ସମୁଦ୍ରରେ ସେ ବଡବାନଳ।
ଅଶ୍ଵାଗ୍ନିର୍ମଂଥରୋ ନାମ ରଥାଗ୍ନିର୍ଜାତଵେଦସଃ
ଘୋଡ଼ାର ଅଗ୍ନିକୁ ମନ୍ଥର କୁହାଯାଏ, ରଥର ଅଗ୍ନି ହେଉଛନ୍ତି ଜାତବେଦସ।
ତୋଯାଗ୍ନିର୍ଵରୁଣୋନାମ ବ୍ରାହ୍ମଣାଗ୍ନିର୍ହଵିର୍ଭୁଜଃ
ପାଣିର ଅଗ୍ନିକୁ ବରୁଣ କୁହାଯାଏ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ଅଗ୍ନି ହେଉଛି ହବି ଭୋକ୍ତା।
ଦୀପାଗ୍ନିଃ ପାଵକୋ ନାମ ଗୃହ୍ଯାଗ୍ନିର୍ଧରଣୀପତିଃ
ଦୀପର ଅଗ୍ନିକୁ 'ପାବକ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଘରର ଅଗ୍ନିକୁ ଧରଣୀର ମାଲିକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଇତି ଶ୍ରୀଭଵିଷ୍ଯେ ମହାପୁରାଣେ ମଧ୍ଯମପର୍ଵଣି ପ୍ରଥମଭାଗେଽଗ୍ନିନାମଵର୍ଣନଂନାମ ସପ୍ତଦଶୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀଭବିଷ୍ୟ ପୁରାଣର ମଧ୍ୟମ ଭାଗର ପ୍ରଥମ ଅଂଶରେ 'ଅଗ୍ନିଙ୍କର ନାମ ବିବରଣୀ' ନାମକ ସତରେ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।
ହୋମଦ୍ରଵ୍ଯକଥନମ୍ ପ୍ରମାଣେ ଚାପ୍ରମାଣେ ଚ ନିଷ୍ଫଲଂ ଭଵତି ଧୁଵମ୍
ହୋମରେ ଯେଉଁ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦିଆଯାଏ, ତାହା ମାପି କିମ୍ବା ଅମାପି ଦେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେଥିରୁ କିଛି ଫଳ ମିଳେନାହିଁ।
କର୍ଷମାତ୍ରଂ ଘୃତଂ ହୋମେ ଶୁକ୍ତିମାତ୍ରଂ ପଯଃ ସ୍ମୃତମ୍
ହୋମ ପାଇଁ ଘିଅ କର୍ଷ ପରିମାଣ ଦେବା ଉଚିତ; ଦୁଧ ଶଙ୍ଖ ପରିମାଣ ଦେବାକୁ କୁହାଯାଏ।
ମୁଷ୍ଟିମାନେନ ପୃଥୁକା ଲାଜାଃ ସ୍ଯୁର୍ମୁଷ୍ଟିସଂମିତାଃ
ଚିଡ଼େ ଓ ଲାଉଜ ମୁଠି ପରିମାଣରେ, ଅର୍ଥାତ୍ ଏକ ମୁଠି ସମାନ ଦେବା ଉଚିତ।
ତ୍ରିତୋଲକଂ ଗୁଡଂ ଵିଦ୍ଯାଦିକ୍ଷୁପର୍ଵଵି ଧିର୍ଭଵେତ୍
ଗୁଡ଼ ତିନି ତୋଲା ପରିମାଣ ଦେବା ଉଚିତ; ଇଖ୍ୟୁ ପୂଜାରେ ଏହିପରି ମାପ ହେବ।
ଏକଲଗ୍ନେ ନ ଜୁହୁଯାନ୍ନ ପୃଥଗ୍ଜୁହୁଯାତ୍କ୍ଵଚିତ୍
ଏକାଥିରେ କେବେ ଅହୁତି ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏବଂ ଅଲଗା ଅଲଗା ଭାବରେ ମଧ୍ୟ କେବେ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଏକୈକଶଶ୍ଚ ପଦ୍ମାନାଂ ଜଲଜାନାଂ ତଥୈଵ ଚ
ପଦ୍ମ ଓ ଅନ୍ୟ ଜଳବିହାରୀ ଗଛର ଫୁଲ ଏକ ଏକ କରି ଅହୁତି ଦେବା ଉଚିତ।
ଵସଂତକଂ ଧାତ୍ରିମାନେ ମୋଦକସ୍ଯ ପ୍ରମାଣତଃ
ମିଠା ଲଡୁର ପରିମାଣ ହେଉଛି ଏକ ବସନ୍ତକ ଓ ଏକ ଧାତ୍ରୀ ଫଳର ଓଜନ ସମାନ।
ଅଷ୍ଟଧା ନାଲିକେରସ୍ଯ ପନସଂ ଦଶଧା ଭଵେତ୍
ନାଡ଼ିଆକୁ ଆଠ ଭାଗ କରିବା ଉଚିତ; ପଣସକୁ ଦଶ ଭାଗ କରିବା ଉଚିତ।
ଉର୍ଵାରୁକଂ ଚାଷ୍ଟଧା ଚ ଗୁଡୂଚୀ ଚତୁରଂଗୁଲମ୍
କକୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ଆଠ ଭାଗ କରିବା ଉଚିତ; ଗୁଡ଼ୁଚି ଚାରି ଆଙ୍ଗୁଠି ଲମ୍ବା ହେବା ଉଚିତ।
ଅନ୍ଯତ୍ର ବଦରୀମାନଂ ତିଂଦୁକଂ ଚ ତ୍ରିଧା କୃତମ୍ 2.1.18.
ଅନ୍ୟଠାରେ ବଦରି ଫଳର ପରିମାଣ ଦିଆଯାଏ; ଟିଣ୍ଡୁକକୁ ତିନି ଭାଗ କରିବା ଉଚିତ।
ଭୂର୍ଜପତ୍ରଂ ଚ ଗୃହ୍ଣୀଯାଚ୍ଛମୀଂ ପ୍ରାଦେଶମାତ୍ରିକାମ୍
ଭୂର୍ଜପତ୍ର ଓ ଶମୀ ପତ୍ର ଦୁହିଁଟିକୁ ଏକ ଆଙ୍ଗୁଠି ଚଉଡ଼ା ମାପରେ ନେବା ଉଚିତ।
ମରିଚାଃ ସ୍ଯୁର୍ଵିମା ନେନ ମୃଣାଲଂ ଚାଥ ମୂଲକମ୍
ଗୋଲମରିଚ ମାପି ନେବା ଉଚିତ; ଏଭଳି ହିଁ ପଦ୍ମନାଳ ଓ ମୂଳାକୁ ମଧ୍ୟ।
ଚଂଦନାଗୁରୁକର୍ପୂରକସ୍ତୂରୀକୁଂକୁମାନି ଚ
ଚନ୍ଦନ, ଅଗୁରୁ, କର୍ପୂର, କସ୍ତୂରୀ ଓ କୁଙ୍କୁମ ମଧ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ।
ସମିଦାପ୍ଲଵନେ ତ୍ର୍ଯଂଗତିଲାନାମପି ମଧ୍ଯତଃ
ସମିଦ୍ ଦେବାବେଳେ ତିନି ଭାଗ ତିଳ ମଧ୍ୟଭାଗରୁ ନେବା ଉଚିତ।
ଏଵଂ ଵ୍ରୀହିପ୍ଲାଵନେ ଚ କାଷ୍ଠଵଦି କ୍ଷୁଦଂଡକମ୍
ଭାତ ଦେବାବେଳେ ମଧ୍ୟ, କାଠ ଦେବା ପରି, ଏକ ଛୋଟ ଥୁପି ପରିମାଣ ହେବ।
ପାଯସାନ୍ନେ ତଥାନ୍ନେ ଚ ମୋଦକେ ପିଷ୍ଟକେଽପି ଚ
ପାୟସ, ଭାତ, ମିଠା ଲଡୁ ଓ ପିଠା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହି ନିୟମ ଲାଗୁ ହୁଏ।