ନ କୂପମୁତ୍ସୃଜେଜ୍ଜାତୁ ଵୃକ୍ଷଯାଗେ କଥଂଚନ
ଗଛ ପୂଜାରେ କେବେ ମଧ୍ୟ କୂଆକୁ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ନ ସେତୁଂ ଦେଵଯାଗେ ତୁ ତଡାଗଂ ନ ସମୁତ୍ସୃଜେତ୍
ଦେବ ପୂଜାରେ ସେତୁ ବା ତାଳାବକୁ ମଧ୍ୟ କେବେ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ତଂତ୍ରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ପୃଥଙ୍ନାସ୍ତି କର୍ତୁର୍ଭେଦେ ପୃଥଗ୍ଭଵେତ୍
ତନ୍ତ୍ର ବିଧିରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଅଲଗା ନାହିଁ; କର୍ତ୍ତା ଭିନ୍ନ ହେଲେ ଅଲଗା ଭାବରେ କରାଯାଏ।
ସ୍ଵଦେଶେ ଵର୍ଜଯେତ୍ତଂ ତଂ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ରେଣ ଵିଧୀଯତେ
ନିଜ ଦେଶରେ ଏହାକୁ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ; ଏହା ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଭାବେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ।
ତଡାଗେ ପୁଷ୍କରିଣ୍ଯା ଵା ଆରାମେଽପି ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ପୋଖରୀ, ପଦ୍ମସର ବା ବଗିଚାରେ ମଧ୍ୟ, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ଯୋଗ୍ୟ।
ଦ୍ଵିସହସ୍ରାଧିକଂ ଯତ୍ର ତତ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠାଂ ସମାଚରେତ୍
ଯେଉଁଠାରେ ଦୁଇ ହଜାରରୁ ଅଧିକ ଅଛି, ସେଠାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ଉଚିତ।
ପ୍ରତିଷ୍ଠାଂ ବିଲ୍ଵଵୃକ୍ଷେ ଚ ଅନ୍ଯଥା କର୍ଣଵେଧନମ୍
ବିଲ୍ବ ଗଛରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା, ନହେଲେ କାନ ଛିଦ୍ର କରିବା ପରି ହୁଏ।
ଅନଂତରଂ ପ୍ରଦାତଵ୍ଯା ଲାଜା ମୂର୍ଧ୍ନ୍ଯକ୍ଷତାଦିକମ୍ ।। 2.1.11.
ତାପରେ ମୁଣ୍ଡରେ ଲାଜା, ଅକ୍ଷତ ଆଦି ଦେବା ଉଚିତ।
ପ୍ରତିମାଲକ୍ଷଣଵର୍ଣନମ୍ ପ୍ରତିମାଂ ଲକ୍ଷଣୈର୍ହୀନାଂ ଗୃହୀତାଂ ନୈଵ ପୂଜଯେତ୍
ମୂର୍ତ୍ତିର ଲକ୍ଷଣ ବିବରଣୀ। ଯେଉଁ ମୂର୍ତ୍ତିରେ ଠିକ୍ ଲକ୍ଷଣ ନାହିଁ, ସେଉଁଠି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଶୈଲଜା ଦାରୁଜା ତାମ୍ରୀ ମୃଦ୍ଭଵା ସର୍ଵକାମଦା
ପାଥର, କାଠ, ତାମ୍ବା, କିମ୍ବା ମାଟିରେ ତିଆରି ଯେଉଁ ମୂର୍ତ୍ତି, ସେଗୁଡ଼ିକ ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣ କରେ।
ପ୍ରାସାଦମାନମଥଵା ଅଥଵା ସର୍ଵଲକ୍ଷଣମ୍
ଏହା ପ୍ରାସାଦ ହେଉ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କିଛି, କିମ୍ବା ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା, ଯେଉଁହେଉଁ ଦିଏ ହେଉ।
ଦେଵାଗାରସ୍ଯ ଯଦ୍ଦ୍ଵାରଂ ତସ୍ମାଦଷ୍ଟାଂଗୁଲେନ ତୁ
ଦେଉଳର ଦ୍ୱାରଟି ସେଠାରୁ ଅଠ ଆଙ୍ଗୁଳ ଦୂରରେ ରଖିବା ଉଚିତ।
ଅଂଗୁଲଂ ଵୈ ଭଵେଦ୍ଵୃଦ୍ଧିରଶୀତିଶ୍ଚତୁରୁତ୍ତରା
ଏକ ଆଙ୍ଗୁଳ ଯୋଗ କରିବା ଦ୍ୱାରା ମୋଟ ଚଉରାଶି ଆଙ୍ଗୁଳ ହେବା ଉଚିତ।
ମୁଖତ୍ରିଭାଗେ ଚିବୁକଂ ଲଲାଟଂ ନାସିକାଂ ତଥା
ମୁହଁର ତିନି ଭାଗ ଭିତରେ ଠୋଡ଼, କପାଳ ଓ ନାକ ସମାନ ଭାଗ ନେଉଛି।
ନଯନେ ଦ୍ଵ୍ଯଂଗୁଲେ ସ୍ଯାତାଂ ତ୍ରିଭାଗା ତାରକା ଭଵେତ୍
ଚକ୍ଷୁ ଦୁଇ ଆଙ୍ଗୁଳ ଲମ୍ବା ହେବା ଉଚିତ, ତାହାର ମଧ୍ୟରେ ପୁପୁଣି ତିନି ଭାଗର ଗୋଟିଏ ହେବ।
ଲଲାଟମସ୍ତକଗ୍ରୀଵଂ କୁର୍ଯାତ୍ତତ୍ସମମେଵ ତୁ
କପାଳ, ମୁଣ୍ଡର ଶୀର୍ଷ ଓ ଗଳା ସମାନ ମାପରେ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।
ତୁଲ୍ଯୌ ନାସିକଯା ଗ୍ରୀଵା ମୁଖେନ ହୃଦଯାଂତରମ୍
ଗଳା ଓ ନାକ ସମାନ ହେବା ଉଚିତ, ଏବଂ ମୁହଁ ଓ ହୃଦୟ ମଧ୍ୟର ଅଂଶ ସମାନ ରଖିବା ଉଚିତ।
ବାହୂ ଚ ବାହୁତୁଲ୍ଯୌ ଚ ଊରୂ ଜଂଘେ ଚ ଜାଘନମ୍ ଷଡଂଗୁଲସ୍ତୁ ଵିସ୍ତାରସ୍ତୁଲ୍ଯାଂଗୁଷ୍ଠୋଂଽଗୁଲତ୍ରଯମ୍ ।। 2.1.12.
ଦୁଇଟି ବାହୁ, ଉରୁ, ଗୋଡ଼ ଓ କଟି ସମାନ ମାପରେ ହେବା ଉଚିତ; ଚଉଡ଼ି ଛଅ ଆଙ୍ଗୁଳ ଓ ଅଙ୍ଗୁଠି ତିନି ଆଙ୍ଗୁଳ ହେବ।
ପ୍ରଦେଶିନୀ ଚ ତତ୍ତୁଲ୍ଯା ହୀନା ଶେଷାନ୍ନଖାନଖମ୍
ତାଳି ଆଙ୍ଗୁଳ ସମାନ ହେବା ଉଚିତ; ଅନ୍ୟ ନଖଗୁଡ଼ିକ ଏଠାରୁ କମ୍ ହେବ।
ଏଵଂ ଲକ୍ଷଣସଂଯୁକ୍ତା ସା ପୂଜ୍ଯା ପ୍ରତିମା ଶୁଭା
ଏଭଳି ଲକ୍ଷଣ ଥିବା ମୂର୍ତ୍ତି ଶୁଭ ଓ ପୂଜ୍ୟ ହୁଏ।
ଗଂଡଂ ଚ ନିଯତଂ ମୂର୍ତୌ କୁର୍ଯାଦଂଗସମୁନ୍ନତେଃ
ମୂର୍ତ୍ତିରେ ଗାଳ ଅଂଗଗୁଡ଼ିକର ଉଚ୍ଚତା ଅନୁଯାୟୀ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।
ସଵିତାନଲ ପତ୍ରସ୍ଯ ଚାରୁଵିଦ୍ଯାଧରସ୍ତଥା
ସୁନ୍ଦର ଛତ୍ର ଓ ପଦ୍ମପତ୍ର ସହିତ, ଏବଂ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଦେବଦୂତ ମଧ୍ୟ ଥିବା ଉଚିତ।
ଅଭ୍ଯଂଗପଦବନ୍ଧାଦି ସାମାନ୍ଯେନୋପଶୋଭି ଚ
ଅଂଗ ଓ ପାଦର ଯୋଗଯୋଗ ଠିକ୍ ଭାବେ ହେଉ, ସାଧାରଣ ଭାବରେ ଅଳଙ୍କୃତ ହେଉ।
କରାଭ୍ଯାଂ କାଂଚନୀଂ ମାଲାଂ ପ୍ରୋଦ୍ଵହଂତୀଂ ଶିରୋରୁହାନ୍
ଦୁଇ ହାତରେ ସୁନାର ମାଳା ଧରିଥିବା ଓ ମୁଣ୍ଡର କେଶ ଉଠାଇଥିବା ଦେଖାଯାଉ।
ସୁସ୍ନିଗ୍ଧାଂ ଵରଦାଂ ସୌମ୍ଯାଂ ଦ୍ଵିତୀଯାଶ୍ରମିଣାମିମାମ୍
ଅତ୍ୟନ୍ତ ମୃଦୁ, ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଉଥିବା, ଶାନ୍ତ ଓ ଦ୍ୱିତୀୟ ଆଶ୍ରମରେ ଥିବା ଦେଖାଯିବ।
ନୃସିଂହଃ ପଞ୍ଚତାଲଃ ସ୍ଯାଦ୍ଧଯଗ୍ରୀଵସ୍ତୁ ପଂଚମଃ
ନୃସିଂହଙ୍କ ଉଚ୍ଚତା ପାଞ୍ଚ ତାଳା ହେବା ଉଚିତ, ହୟଗ୍ରୀବଙ୍କର ମଧ୍ୟ ପଞ୍ଚମ ତାଳା ହେବ।
ନଵତାଲା ଭଵେଦ୍ଦୁର୍ଗା ଲକ୍ଷ୍ମୀଶ୍ଚୈଵ ତ୍ରିତାଲିକା
ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ଉଚ୍ଚତା ନଅ ତାଳା ହେବା ଉଚିତ, ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ତିନି ତାଳା ହେବ।
ଦକ୍ଷିଣେ ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ କରେ ଚକ୍ରଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍ 2.1.12.
ବାସୁଦେବଙ୍କ ଡାହାଣ ହାତରେ ଚକ୍ର ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଅଛି।
ତଦଧଶ୍ଚ ଭଵେତ୍ପଦ୍ମଂ ଶ୍ରୀଵତ୍ସେନୋପଶୋଭିତମ୍
ତାହାର ତଳେ ଏକ ପଦ୍ମ ଚିତ୍ରିତ କରିବା ଉଚିତ, ଯାହା ଉପରେ ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ ଶୋଭା ପାଉଛି।
ପାର୍ଶ୍ଵେ ନଲିନସିଂହୌ ଦ୍ଵୌ ସୁଭଦ୍ରାଂ ଦକ୍ଷିଣେ ନ୍ଯସେତ୍
ପଦ୍ମର ପାଖରେ, ଦୁଇପଟେ ଦୁଇଟି ଶୁଭ ସିଂହ ରଖିବା ଉଚିତ, ଡାହାଣ ପଟେ ସୁଭଦ୍ର ରୂପେ।