ବାହୁଵିଂଶାଂତରେ ରୋପେତ୍ସହକାରଂ ସ ଧର୍ମଵିତ୍
ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ୟକ୍ତି ଏକ ଗଛରୁ କୋଡ଼ିଏ ବାହୁ ଦୂରରେ ସହକାର ଗଛ ରୋପିବା ଉଚିତ।
ଶ୍ରୈପର୍ଣିକଂ ଚ ପୁନ୍ନାଗଂ ଶ୍ରୀଵୃକ୍ଷଂ ଦ୍ଵିଗୁଣଂ ତରୌ
ଶ୍ରୈପର୍ଣ୍ଣିକ, ପୁନ୍ନାଗ ଓ ଶୁଭ ଗଛକୁ ମୂଳ ଗଛର ଦୁଇଗୁଣା ଦୂରରେ ରୋପିବା ଉଚିତ।
ଶୈଲେଷ୍ଟକାଦିରଚିତେ ଚତୁର୍ହସ୍ତେ ତୁ ସଂମିତେ
ପାଥର, ଇଟ୍ ବା ଏହା ସଦୃଶ ଜିନିଷରେ ତିଆରି, ଚାରି ହସ୍ତ ଲମ୍ବା ମାପରେ ହେବା ଉଚିତ।
ଶ୍ରୀଵିଷ୍ଣୋର୍ଵୃକ୍ଷପକ୍ଷେ ଚ ଵରୁଣେଷ୍ଟଂ ଚ କୂପକେ
ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସମର୍ପିତ ଗଛର ପାଖରେ ଏବଂ ବରୁଣଙ୍କ ପାଇଁ ଛୋଟ କୂଆରେ କରିବା ଉଚିତ।
ଅଗ୍ନିକାର୍ଯଂ ଵିନା କୁର୍ଯାତ୍ପ୍ରକୁର୍ଯାଚ୍ଚ ସତାଂ ଗତିମ୍
ଅଗ୍ନିକାର୍ଯ୍ୟ ବିନା କରିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହା ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାନଙ୍କର ପଥ ଲାଭ ହୁଏ।
ଅନ୍ଯେଷାଂ ଚୈଵ ଵୃକ୍ଷେ ଚ ତଥା ଚ ତୁଲସୀଵନେ
ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗଛମାନେ ଏବଂ ତୁଳସୀ ବନରେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କରିବା ଉଚିତ।
ଵୃକ୍ଷାନ୍ଵାନେନ ସଂସ୍କୃତ୍ଯ ଵାସୋଭିରଭିଵେଷ୍ଟଯେତ୍
ଏହିପରି ଭାବେ ଗଛମାନେକୁ ସଂସ୍କାର କରି, ପରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ବସ୍ତ୍ରରେ ପୋଟିବା ଉଚିତ।
ତୁଲସ୍ଯାଃ ସହକାରସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଵୃକ୍ଷସ୍ଯ ଚୈଵ ହି 2.1.10.
ତୁଳସୀ, ସହକାର ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମ ଗଛ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କରିବା ଉଚିତ।
ତନ୍ତ୍ରାତ୍ମକପ୍ରତିଷ୍ଠାଵର୍ଣନମ୍ ସୂତ ଉଵାଚ ଅଥ ତଂତ୍ରଵିଧିଂ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ପୁରାଣେଷ୍ଵପି ଗୀଯତେ
ତନ୍ତ୍ର ପ୍ରକାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ବିବରଣୀ। ସୂତ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ: ଏବେ ମୁଁ ତନ୍ତ୍ର ବିଧି କହିବି, ଯାହା ପୁରାଣରେ ମଧ୍ୟ ଗାଯିତା।
ଶତଵୃକ୍ଷକ୍ଷୁଦ୍ରଵୃକ୍ଷେ ଦଶଦ୍ଵାଦଶ ଵୃକ୍ଷକେ
ଶତଗଛ, କିମ୍ବା ଛୋଟ ଗଛ, କିମ୍ବା ଦଶ ବା ବାରଟି ଗଛ ପାଇଁ ଏହି ବିଧି ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ନ କୂପମୁତ୍ସୃଜେଜ୍ଜାତୁ ଵୃକ୍ଷଯାଗେ କଥଂଚନ
ଗଛ ପୂଜାରେ କେବେ ମଧ୍ୟ କୂଆକୁ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ନ ସେତୁଂ ଦେଵଯାଗେ ତୁ ତଡାଗଂ ନ ସମୁତ୍ସୃଜେତ୍
ଦେବ ପୂଜାରେ ସେତୁ ବା ତାଳାବକୁ ମଧ୍ୟ କେବେ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ତଂତ୍ରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ପୃଥଙ୍ନାସ୍ତି କର୍ତୁର୍ଭେଦେ ପୃଥଗ୍ଭଵେତ୍
ତନ୍ତ୍ର ବିଧିରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଅଲଗା ନାହିଁ; କର୍ତ୍ତା ଭିନ୍ନ ହେଲେ ଅଲଗା ଭାବରେ କରାଯାଏ।
ସ୍ଵଦେଶେ ଵର୍ଜଯେତ୍ତଂ ତଂ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ରେଣ ଵିଧୀଯତେ
ନିଜ ଦେଶରେ ଏହାକୁ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ; ଏହା ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଭାବେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ।
ତଡାଗେ ପୁଷ୍କରିଣ୍ଯା ଵା ଆରାମେଽପି ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ପୋଖରୀ, ପଦ୍ମସର ବା ବଗିଚାରେ ମଧ୍ୟ, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ଯୋଗ୍ୟ।
ଦ୍ଵିସହସ୍ରାଧିକଂ ଯତ୍ର ତତ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠାଂ ସମାଚରେତ୍
ଯେଉଁଠାରେ ଦୁଇ ହଜାରରୁ ଅଧିକ ଅଛି, ସେଠାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ଉଚିତ।
ପ୍ରତିଷ୍ଠାଂ ବିଲ୍ଵଵୃକ୍ଷେ ଚ ଅନ୍ଯଥା କର୍ଣଵେଧନମ୍
ବିଲ୍ବ ଗଛରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା, ନହେଲେ କାନ ଛିଦ୍ର କରିବା ପରି ହୁଏ।
ଅନଂତରଂ ପ୍ରଦାତଵ୍ଯା ଲାଜା ମୂର୍ଧ୍ନ୍ଯକ୍ଷତାଦିକମ୍ ।। 2.1.11.
ତାପରେ ମୁଣ୍ଡରେ ଲାଜା, ଅକ୍ଷତ ଆଦି ଦେବା ଉଚିତ।
ପ୍ରତିମାଲକ୍ଷଣଵର୍ଣନମ୍ ପ୍ରତିମାଂ ଲକ୍ଷଣୈର୍ହୀନାଂ ଗୃହୀତାଂ ନୈଵ ପୂଜଯେତ୍
ମୂର୍ତ୍ତିର ଲକ୍ଷଣ ବିବରଣୀ। ଯେଉଁ ମୂର୍ତ୍ତିରେ ଠିକ୍ ଲକ୍ଷଣ ନାହିଁ, ସେଉଁଠି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଶୈଲଜା ଦାରୁଜା ତାମ୍ରୀ ମୃଦ୍ଭଵା ସର୍ଵକାମଦା
ପାଥର, କାଠ, ତାମ୍ବା, କିମ୍ବା ମାଟିରେ ତିଆରି ଯେଉଁ ମୂର୍ତ୍ତି, ସେଗୁଡ଼ିକ ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣ କରେ।
ପ୍ରାସାଦମାନମଥଵା ଅଥଵା ସର୍ଵଲକ୍ଷଣମ୍
ଏହା ପ୍ରାସାଦ ହେଉ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କିଛି, କିମ୍ବା ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା, ଯେଉଁହେଉଁ ଦିଏ ହେଉ।
ଦେଵାଗାରସ୍ଯ ଯଦ୍ଦ୍ଵାରଂ ତସ୍ମାଦଷ୍ଟାଂଗୁଲେନ ତୁ
ଦେଉଳର ଦ୍ୱାରଟି ସେଠାରୁ ଅଠ ଆଙ୍ଗୁଳ ଦୂରରେ ରଖିବା ଉଚିତ।
ଅଂଗୁଲଂ ଵୈ ଭଵେଦ୍ଵୃଦ୍ଧିରଶୀତିଶ୍ଚତୁରୁତ୍ତରା
ଏକ ଆଙ୍ଗୁଳ ଯୋଗ କରିବା ଦ୍ୱାରା ମୋଟ ଚଉରାଶି ଆଙ୍ଗୁଳ ହେବା ଉଚିତ।
ମୁଖତ୍ରିଭାଗେ ଚିବୁକଂ ଲଲାଟଂ ନାସିକାଂ ତଥା
ମୁହଁର ତିନି ଭାଗ ଭିତରେ ଠୋଡ଼, କପାଳ ଓ ନାକ ସମାନ ଭାଗ ନେଉଛି।
ନଯନେ ଦ୍ଵ୍ଯଂଗୁଲେ ସ୍ଯାତାଂ ତ୍ରିଭାଗା ତାରକା ଭଵେତ୍
ଚକ୍ଷୁ ଦୁଇ ଆଙ୍ଗୁଳ ଲମ୍ବା ହେବା ଉଚିତ, ତାହାର ମଧ୍ୟରେ ପୁପୁଣି ତିନି ଭାଗର ଗୋଟିଏ ହେବ।
ଲଲାଟମସ୍ତକଗ୍ରୀଵଂ କୁର୍ଯାତ୍ତତ୍ସମମେଵ ତୁ
କପାଳ, ମୁଣ୍ଡର ଶୀର୍ଷ ଓ ଗଳା ସମାନ ମାପରେ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।
ତୁଲ୍ଯୌ ନାସିକଯା ଗ୍ରୀଵା ମୁଖେନ ହୃଦଯାଂତରମ୍
ଗଳା ଓ ନାକ ସମାନ ହେବା ଉଚିତ, ଏବଂ ମୁହଁ ଓ ହୃଦୟ ମଧ୍ୟର ଅଂଶ ସମାନ ରଖିବା ଉଚିତ।
ବାହୂ ଚ ବାହୁତୁଲ୍ଯୌ ଚ ଊରୂ ଜଂଘେ ଚ ଜାଘନମ୍ ଷଡଂଗୁଲସ୍ତୁ ଵିସ୍ତାରସ୍ତୁଲ୍ଯାଂଗୁଷ୍ଠୋଂଽଗୁଲତ୍ରଯମ୍ ।। 2.1.12.
ଦୁଇଟି ବାହୁ, ଉରୁ, ଗୋଡ଼ ଓ କଟି ସମାନ ମାପରେ ହେବା ଉଚିତ; ଚଉଡ଼ି ଛଅ ଆଙ୍ଗୁଳ ଓ ଅଙ୍ଗୁଠି ତିନି ଆଙ୍ଗୁଳ ହେବ।
ପ୍ରଦେଶିନୀ ଚ ତତ୍ତୁଲ୍ଯା ହୀନା ଶେଷାନ୍ନଖାନଖମ୍
ତାଳି ଆଙ୍ଗୁଳ ସମାନ ହେବା ଉଚିତ; ଅନ୍ୟ ନଖଗୁଡ଼ିକ ଏଠାରୁ କମ୍ ହେବ।
ଏଵଂ ଲକ୍ଷଣସଂଯୁକ୍ତା ସା ପୂଜ୍ଯା ପ୍ରତିମା ଶୁଭା
ଏଭଳି ଲକ୍ଷଣ ଥିବା ମୂର୍ତ୍ତି ଶୁଭ ଓ ପୂଜ୍ୟ ହୁଏ।