ତସ୍ମାଦ୍ଵରିଷ୍ଠଃ ଶ୍ରୀଵୃକ୍ଷୋ ଜଂବୂଵୃକ୍ଷଃ ପ୍ରଶସ୍ଯତେ
ଏହିପରି, ଶ୍ରୀବୃକ୍ଷ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ, ଜାମୁ ଗଛ ପ୍ରଶଂସିତ।
ତିଂଦୁକସ୍ଯ ତ୍ରଯଶ୍ଚୈଵ ଜଂବୂଵୃକ୍ଷସ୍ଯ ପଂଚକମ୍ ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସ ଧର୍ମାତ୍ମା କାରଯେତ୍କୀଦୃଶଂ ବଲମ୍
ତିନିଟି ଟିଣ୍ଡୁକ ଗଛ ଏବଂ ପାଞ୍ଚଟି ଜାମୁ ଗଛ—ଏପରି କହି, ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବ୍ୟକ୍ତି ଏପରି ଶକ୍ତି ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଉଚିତ।
କଲ୍ପକୋଟିସହସ୍ରାଣି କଲ୍ପକୋଟିଶତାନି ଚ
କଳ୍ପର କୋଟି କୋଟି ହଜାର ଏବଂ କଳ୍ପର ଶତ କୋଟି—
ଜନ୍ମତ୍ରଯାଦିକଂ ପାପଂ ଵିନାଶ୍ଯ ସ୍ଵର୍ଗମାଦିଶେତ୍
ତିନି ଜନ୍ମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାପ ନଶ୍ଟ କରି, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ।
ତୁଲସୀରୋପଣାଚ୍ଚୈତ୍ର ଆଧିଵ୍ଯାଧିଯୁତୋ ଭଵେତ୍
ଚୈତ୍ର ମାସରେ ତୁଳସୀ ଗଛ ଲଗାଇଲେ ରୋଗ ଓ ଦୁଃଖ ଆସେ।
ଆଷାଢେ କୀର୍ତିମାପ୍ନୋତି ଶ୍ରାଵଣେ ପରମାଂ ଗତିମ୍ ତୁଲସୀ ତ୍ରିଵିଧା ଲୋକେ କୃତେ ଶ୍ଵେତା ପ୍ରଶସ୍ଯତେ
ଆଷାଢ଼ ମାସରେ କୀର୍ତି ମିଳେ, ଶ୍ରାବଣ ମାସରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତି ମିଳେ। ତୁଳସୀର ତିନି ପ୍ରକାର ଅଛି; କୃତଯୁଗରେ ଧଳା ତୁଳସୀ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରଶଂସିତ।
କିଂଚିଚ୍ଛେଦଂ ଚ ଯଃ କୁର୍ଯାଦଶ୍ଵତ୍ଥସ୍ଯ ଵଟସ୍ଯ ଚ
ଯେଉଁଠି ଅଶ୍ୱଥ୍ଥ କିମ୍ବା ବଟ ଗଛକୁ ଅଳ୍ପ ମାତ୍ରାରେ କଟାଯାଏ—
ମୂଲଚ୍ଛେଦେନ ଵିପ୍ରେଂଦ୍ରାଃ କୁଲପାତୋ ଭଵେଦନୁ ସାଯଂ ପ୍ରାତଶ୍ଚ ଘର୍ମାଂତେ ଶୀତକାଲେ ଦିନାଂତରେ ।। 2.1.10.
ମୂଳ କଟିଲେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପରିବାରର ନାଶ ହୁଏ। ସନ୍ଧ୍ୟା, ପ୍ରଭାତ, ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଶେଷ, ଶୀତ ଋତୁ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଦିନରେ—
ଫଲମାମକୁଲତ୍ଥଶ୍ଚ ମାଷୋ ମୁଦ୍ଗାସ୍ତିଲା ଯଵାଃ
ଆମ୍ବ, କୁଳଥି, ବିରି, ମୁଗ, ତିଳ ଓ ଯବର ଫଳ—
ଅଵିକାକସକୃଚ୍ଚୂର୍ଣଂ ଯଵଚୂର୍ଣାନି ଯାନି ଚ
ମେଷ ଛାଗର ମଳର ଚୁରୁଣ ଏବଂ ଯେଉଁଠି ଯବ ଚୁରୁଣ ଅଛି—
ତମେକଂ ସର୍ଵଵୃକ୍ଷାଣାଂ ଫଲପୁଷ୍ପାଦିଵୃଦ୍ଧିଦମ୍
ସେଇ ଏକ ଜିନିଷ ସମସ୍ତ ଗଛର ଫଳ ଓ ଫୁଲ ବୃଦ୍ଧି କରେ।
ତେନୋଦକାଦିସେକଶ୍ଚ କୃତୋ ଵୈ ଵୃଦ୍ଧିମାଦିଶେତ୍
ସେଥିରେ ପାଣି ଇତ୍ୟାଦି ସିଞ୍ଚନ କଲେ ବୃଦ୍ଧି ନିଶ୍ଚିତ।
ତେନାଶୋକେ ପ୍ରସେକଃ ସ୍ଯାତ୍ସହକାରସ୍ଯ ଵୃଦ୍ଧିମାନ୍
ଏହା ଦ୍ୱାରା ଅଶୋକ ଗଛରେ ସିଞ୍ଚନ କଲେ, ସହକାର ଗଛର ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ।
ଦୋହଦଂ ସର୍ଵଵୃକ୍ଷାଣାଂ ପୂଗାଦୀନାଂ ଵିଶେଷତଃ
ସମସ୍ତ ଗଛର ଆଶା, ବିଶେଷ କରି ପୁଗ ଓ ଅନ୍ୟ ଗଛମାନଙ୍କର।
ପ୍ରାକ୍ପ୍ରସୂତିର୍ଗଵାଦୀନାଂ ଛାଗାଦିମହିଷସ୍ଯ ଚ
ଗାଈ, ଛାଗଳ ଓ ମହିଷ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପଶୁମାନଙ୍କର ଜନ୍ମ ପୂର୍ବରୁ,
ପରସ୍ଯ ସହକାରସ୍ଯ ଫଲଂ ସ୍ଯାନ୍ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ସହକାର ଗଛର ଫଳ ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କର ହୁଏ; ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ତତ୍ର ମାସୈଃ ସର୍ଷପୈଶ୍ଚ ପୂରଯେନ୍ମର୍ଦଯେତ୍ତତଃ
ସେଠାରେ, କିଛି ମାସ ଧରି ସରସପ ଦାଣା ଭରିବା ଓ ପରେ ଛାତିବା ଉଚିତ।
ମୃତୋଽପି ଜୀଵଯେଚ୍ଛୀଘ୍ରଂ ମ୍ରିଯମାଣୋଽପି ଜୀଵତି 2.1.10.
ମୃତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ତାକୁ ଶୀଘ୍ର ଜୀବନ୍ତ କରାଯାଏ; ମରୁଥିବାବେଳେ ମଧ୍ୟ ସେ ବଞ୍ଚିଥାଏ।
କ୍ଷୀରିକାତାମ୍ରକୈଃ ପତ୍ରୈର୍ଧୂମଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଦିନତ୍ରଯମ୍
କ୍ଷୀରିକାତାମ୍ର ଗଛର ପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ତିନି ଦିନ ଧୂପ ଦେବା ଉଚିତ।
ତତଃ ପ୍ରାଧାନ୍ଯତୋ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ଦ୍ରୁମାଣାଂ ଦୋହଦୋଽନ୍ଯଥା
ଏବେ ମୁଁ ଗଛମାନଙ୍କର ବିଶେଷ ଆକାଂକ୍ଷା କ୍ରମକ୍ରମେ କହିବି।
ପକ୍ଵାମ୍ରଂ ରୁଧିରଂ ଚୈଵ ଦାଡିମାନାଂ ପ୍ରଶସ୍ଯତେ
ଆମ୍ବ ଓ ଦାନା ଗଛ ପାଇଁ ପକ୍କ ଫଳ ଓ ରକ୍ତ ସର୍ବୋତ୍ତମ ମନାଯାଏ।
କ୍ଷୀରକେ ବଲଵୃଦ୍ଧିଃ ସ୍ଯାତ୍ତିଂଦୁକଃ କରମର୍ଦକଃ
କ୍ଷୀରକ ଗଛ ପାଇଁ ଶକ୍ତି ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ; ଟିଣ୍ଡୁକ ଗଛ ପାଇଁ କରମର୍ଦ୍ଦକ ଫଳ ଉତ୍ତମ।
ସପୂତିମାଂସଂ ସଘୃତଂ ନାଲିକେରସ୍ଯ ରୋହିତମ୍
ନାଡ଼ିଆ ପାଇଁ ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ମାଂସ, ଘିଅ ଓ ଲାଲ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ।
କପିତ୍ଥବିଲ୍ଵଯୋଃ ସେକଂ ଗୁଡତୋଯେନ ସେଚଯେତ୍
କପିଠ ଓ ବେଲ ଗଛ ପାଇଁ ଗୁଡ଼ ମିଶା ଜଳରେ ଚିଟାଇବା ଉଚିତ।
ଗଂଧତୋଯସିତକରଂ ସର୍ପନିର୍ମୋକଧୂପକମ୍
ସୁଗନ୍ଧିତ ଜଳ, ସିଧା ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ସାପ ଛାଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ଧୂପ ଦେବା ଉଚିତ।
ରଥ୍ଯାଵୃକ୍ଷେ ପ୍ରତିଷ୍ଠାପ୍ଯ ଫଲଵାଞ୍ଜାଯତେ ତତଃ
ରାସ୍ତାପାଖରେ ଥିବା ଗଛରେ ଏହାକୁ ରୋପିଲେ, ସେଠାରେ ଫଳ ହୁଏ।
ଦଦ୍ଯାଦ୍ଧୂପଂ ଧାନ୍ଯମଧ୍ଯେ ଧାନ୍ଯଵୃଦ୍ଧିଶ୍ଚ ଜାଯତେ
ଧାନ ମଧ୍ୟରେ ଧୂପ ଦେଲେ, ଧାନର ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ।
ଏରଂଡତୈଲଯୋଗେନ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଧୂପଂ ନିଶାଗମେ 2.1.10.
ଏରଣ୍ଡ ତେଲ ମିଶାଇ ରାତି ପଡ଼ିଲେ ଧୂପ ଦେବା ଉଚିତ।
କରିଵିଷ୍ଠାମୃଚ୍ଛଵିଷ୍ଠାଂ କୃତ୍ତିକାଯାଂ ସମାହରେତ୍
କୃତ୍ତିକା ନକ୍ଷତ୍ରରେ ହାତୀ ଓ ଡ଼େଙ୍କା ପୋଖାର ଗୋବର ସଂଗ୍ରହ କରିବା ଉଚିତ।
ଅଶ୍ଵତ୍ଥମୂଲେ ଦଶହସ୍ତମାତ୍ରଂ କ୍ଷେତ୍ରଂ ପଵିତ୍ରଂ ପୁରୁଷୋତ୍ତମସ୍ଯ
ଅଶ୍ୱଥ ଗଛର ମୂଳରେ ଦଶ ହସ୍ତ ଆକାରର ଜମି ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କ ପାଇଁ ପବିତ୍ର।